Matsnefnd eignarnįmsbóta - śrskuršir
Matsnefnd eignarnįmsbóta, śrskuršir 3. nóvember 1995
Föstudaginn 3. nóvember 1995 var ķ Matsnefnd eignarnįmsbóta skv. lögum nr. 11/1973 um framkvęmd eignarnįms tekiš fyrir matsmįliš nr. 6/1995
Vegagerš rķkisins
gegn
Fóšurišjunni Ólafsdal hf. og
Sęmundi Kristjįnssyni
og kvešinn upp svohljóšandi
ś r s k u r š u r :
I. Skipan Matsnefndar eignarnįmsbóta:
Matsnefnd eignarnįmsbóta ķ mįli žessu skipa žeir Helgi Jóhannesson hdl., formašur, Vķfill Oddsson, verkfręšingur og Kristinn Gylfi Jónsson, višskiptafręšingur og bóndi, en formašur kvaddi žį tvo sķšastnefndu til starfans meš vķsan til 2. mgr. 2. gr. laga nr. 11/1973 um framkvęmd eignarnįms.
II. Matsbeišni, ašilar og andlag eignarnįms:
Meš matsbeišni dags. 23. jśnķ 1995, sem lögš var fram ķ Matsnefnd eignarnįmsbóta žann 7. jślķ 1995 fór Vegagerš rķkisins (eignarnemi) žess į leit viš matsnefndina aš hśn śrskuršaši hęfilegar bętur til Fóšurišjunnar Ólafsdal hf., kt. 460988-1529, Lindarholti, Saurbęjarhreppi og Sęmundar Kristjįnssonar, kt. 131160-3059, Lindarholti, Saurbęjarhreppi (eignarnįmsžolar) fyrir landspildu undir vegsvęši Vesfjaršarvegar og vegfyllingu Gilsfjaršarbrśar, samtals u.ž.b. 2,8 ha. aš flatarmįli. Undir rekstri mįlsins kom fram krafa frį eignarnįmsžola um aš til višbótar ofangreindum 2,8 ha. lands skyldi einnig meta bętur fyrir 4,9 ha. spildu undir veg sem fyrirhugaš er aš leggja aš malarnįmum žeim sem taka į hiš eignarnumda efni śr. Eignarnemi samžykkti žessa kröfu og lżtur žvķ matiš samtals aš 7,7 ha. lands ķ mįli žessu.
Žį var einnig óskaš eftir mati į 600.000 m³ af fyllingarefni, 35.000 m³ af buršarlagsefni og 150.000 m³ af grjóti śr nįnar tilteknum nįmum. Tilefni eignarnįmsins er bygging brśar yfir Gilsfjörš og lagning vegar ķ žvķ sambandi. Heimild til eignarnįmsins styšst viš 45. gr. vegalaga nr. 45/1994.
Eignarnįmsžolar eiga hina eignarnumdu landspildu ķ óskiptri sameign žannig aš Fóšurišjan Ólafsdal hf. er eigandi 2/3 hluta spildunnar en Sęmundur Kristjįnsson er eigandi 1/3 hluta hennar. Eignarnįmiš beinist hins vegar einungis aš 1/3 hluta malarefnisins žar sem rķkiš er eigandi aš 2/3 hluta nįmuréttindanna skv. afsali dags. 15. desember 1988 og liggur frammi ķ mįlinu.
III. Mįlsmešferš:
Mįl žetta var fyrst tekiš fyrir föstudaginn 7. jślķ 1995. Žį lagši eignarnemi fram matsbeišni įsamt fylgigögnum og var mįlinu aš žvķ bśnu frestaš til vettvangsgöngu til 26. jślķ 1995.
Mišvikudaginn 26. jślķ 1995 var mįliš tekiš fyrir. Fariš var į vettvang og ašstęšur skošašar. Sęttir voru reyndar įn įrangurs og var mįlinu aš žvķ bśnu frestaš til framlagningar greinargeršar af hįlfu eignarnema til 15. įgśst 1995.
Žrišjudaginn 15. įgśst 1995 var mįliš tekiš fyrir. Af hįlfu eignarnema var lögš fram greinargerš įsamt fylgigögnum. Var mįlinu aš žvķ bśnu frestaš til framlagningar greinargeršar af hįlfu eignarnįmsžola til 6. september 1995.
Mišvikudaginn 6. september 1995 var mįliš tekiš fyrir. Af hįlfu eignarnįmsžola var lögš fram greinargerš. Aš žvķ bśnu var mįlinu frestaš til framlagningar frekari gagna til 27. september 1995.
Mišvikudaginn 27. september 1995 var mįliš tekiš fyrir. Ašilar lżstu gagnaöflun lokinni og var mįlinu frestaš til munnlegs flutnings til 10. október 1995.
Žrišjudaginn 10. október 1995 var mįliš tekiš fyrir. Eignarnemi lagši fram eitt skjal. Sęttir voru reyndar įn įrangurs og fór aš žvķ bśnu fram munnlegur flutningur mįlsins. Aš honum lokunum var mįliš tekiš til śrskuršar.
IV. Sjónarmiš eignarnema:
a) Hiš eignarnumda land:
Af hįlfu eignarnema gerš krafa til žess aš viš mat į hinu eignarnumda landi verši tekiš miš af oršsendingu nr. 10/1995 um landbętur, greišslur fyrir efnistöku o.fl. sem lögš hefur veriš fram ķ mįlinu. Eignarnemi bendir į aš umrędd orsending sé m.a. unnin ķ samrįši viš Bęndasamtök Ķslands og verši žvķ aš teljast raunhęf višmišun um veršmęti lands til sveita. Eignarnemi heldur žvķ fram aš landspildan sé aš hluta til ręktunarhęf (u.ž.b. 1,52 ha) og aš hluta til óręktanlegt beitiland (u.ž.b. 6,18 ha) og gerir eignarnemi žį kröfu aš bętur verši mišašar viš žaš. Žį gerir eignarnemi žį kröfu aš viš mat į bótum fyrir hiš eignarnumda land verši tekiš tillit til žeirra hagsbóta sem veglagningin hefur ķ för meš sér fyrir eignarnįmsžola sbr. 47. gr. vegalaga nr. 45/1994. Žį bendir eignarnemi į aš eignarnįmsžola sé skylt aš takmarka tjón sitt vegna veglagningarinnar svo sem frekast er kostur.
Af hįlfu eignarnema er alfariš hafnaš aš bętur verši greiddar fyrir frekara land en žaš sem beinlķnis fer undir hinn fyrirhugaša veg. Žį hafnar eignarnemi žvķ aš greiddar verši sérstakar bętur fyrir annaš tjón sem eignarnįmsžolar telja sig verša fyrir vegna veglagningarinnar, t.d. tjón vegna tapašra nytja sjįvarins, enda sé žaš tjón ósannaš. Žį bendir eignarnemi į aš hugsanlegt sé aš nż hlunnindi komi ķ staš žeirra sem hverfa viš veglagninguna. Žannig muni t.d. myndast n.k. lón eša tjörn ķ firšinum sem e.t.v gefi möguleika į fiskeldi o.fl. sem ekki eru til stašar nś. Eignarnemi hafnar greišslu sérstakra bóta fyrir veglagningu ķ netlögum eignarnįmsžola, žar sem netlög fylgi alla jafna réttindum lands aš sjó, ž.m.t. žvķ landi sem nś er tekiš eignarnįmi. Eignarnemi gerir žį kröfu aš krafa eignarnįmsžola um aš gerš verši undirgögn fyrir bśpening undir hinn fyrirhugaša veg verši vķsaš frį žar sem žaš sé ekki ķ verkahring nefndarinnar aš įkvarša um slķkar framkvęmdir.
b) Malarnįm:
Af hįlfu eignarnema er sś krafa einnig gerš varšandi mat į hinu eignarnumda malarefni aš bętur verši mišašar viš oršsendingu nr. 10/1995. Žį gerir eignarnemi kröfu um aš bęturnar verši sundurlišašar mišaš viš einstaka flokka efnis. Eignarnįmiš beinist aš efni ķ žremur malarnįmum ķ landi Litla-Holts, Uršarhólum, Djśpadal og Holtahlķš. Eignarnemi kvešur efniš ķ Uršarhólanįmunni ašallega vera grjót nżtilegt ķ rofvörn og hugsanlega einnig fyllingarefni. Efniš ķ nįmunni sé óašgengilegt og dżrt ķ vinnslu og fķnefnarķkt sem geri žaš óhęft sem fyllingarefni ķ bleytutķš. Ķ Djśpadal og Holtahlķš kvešur eignarnemi fįst efni ķ fyllingar og ķ nešra buršarlag. Aušvelt sé aš losa efniš śr nįmunni ķ Djśpadal, en varast veršur aš jökulrušningur blandist viš žaš. Eignarnemi kvešur um helming Holtahlķšarnįmunnar vera gróinn og ofanżtingu vera allt aš tveir metrar aš žykkt auk žess sem flytja žarf raflķnu sem liggur į žvķ svęši sem efnistakan um fara fram.
Eignarnemi bendir į aš hiš eignarnumda jaršefni sé ekki į markašssvęši og ekkert liggi fyrir um aš žaš sé eftirsóknarvert. Eignarnemi telur aš aš bętur fyrir efniš eigi aš vera lķklegt söluverš žess og viš matiš verši aš taka tillit til žess aš tekiš er eignarnįmi mikiš magn efnis, sem śtilokaš verši aš teljast aš eignarnįmsžoli hefši nokkurn tķma getaš selt nema vegna veglagningarinnar.
V. Sjónarmiš eignarnįmsžola:
a) Hiš eignarnumda land.
Af hįlfu eignarnįmsžola er sś krafa gerš aš viš mat į hinu eignarnumda landi verši litiš til žess aš hér er um aš ręša veršmętt beitiland og beri sérstaklega aš hafa ķ huga veršmęti fjörunnar til beitar, en vegna hennar geti bśpeningur gengiš śti allt įriš į žessu svęši. Žį gera eignarnįmsžolar žį kröfu aš litiš verši svo į aš eignarnįmiš nįi til allra réttinda śt aš stórstraumsfjöruborši žar sem vęntanleg vegfylling mun fara žar yfir. Žį krefjast eignarnįmsžolar žess aš haft verši ķ huga, aš viš veglagninguna muni sennilega öll Holtafjara fara undir sjó žar sem sjįvarfalla hęttir aš gęta og žvķ muni landiš ónżtast til beitar og annarra nytja s.s. hrognkelsaveiša, skeljatķnslu o.fl. Eignarnįmsžolar telja aš eignarnema beri aš bęta žetta tjón meš vķsan til 72. gr. stjórnarskrįrinnar. Eignarnįmsžolar benda į aš Gilsfjöršurinn hafi frį alda öšli veriš talinn mikiš foršabśr matar og megi nįnast ganga fjöršinn žurrum fótum į fjöru og veiša hrognkelsi meš sting, en slķk veiši hafi veriš mikiš stunduš žar, einkum fyrr į įrum. Žį hafi sölvataka einnig veriš mikil ķ firšinum.
Eignarnįmsžolar benda į aš hinn fyrirhugaši žjóšvegur muni skera beitilandiš og leiša til žess aš žaš nżtist ekki sem skyldi. Af žessum sökum gera eignarnįmsžolar žį kröfu aš eignarnema verši gert aš gera göng undir hinn fyrirhugaša veg til aš bśpeningur geti feršast óhindraš um svęšiš žrįtt fyrir veglagninguna. Til vara er žess krafist aš dęmdar verši sérstakar bętur fyrir óhagręšiš sem veglagningin hefur ķ för meš sér viš mešferš bśfjįr um beitilandiš.
Af hįlfu eignarnįmsžola er tališ aš ekki sé unnt aš leggja til grundvallar viš veršmatiš oršsendingu eignarnema nr. 10/1995, enda sé žar um aš ręša einhliša skjal frį eignarnema sjįlfum. Žį benda eignarnemar į aš žeir séu ekki ašilar aš Bęndasamtökum Ķslands og hafi žau samtök ekkert umboš fyrir žeirra hönd til aš įkvarša landverš o.fl.
b) Malarnįm:
Viš mat į veršmęti malarnįmsins gerir eignarnįmsžoli žį kröfu aš litiš verši til žess aš um er aš ręša stórkostlega mikiš malarnįm sem muni ónżta möguleika hans į malarnįmi į svęšinu um nęstu framtķš. Eignarnįmsžoli mótmęlir žvķ aš hiš eignarnumda malarefni hafi ekki neina eftirsóknarverša eiginleika m.t.t. mannvirkjageršar og bendir į aš efni śr nįmunni ķ Djśpadal hafi veriš notaš viš gerš flestra mannvirkja ķ Saurbę į umlišnum įrum og hefur hluti efnisins ķ nįmunni žótt eftirsóknarvert steypuefni.
Eignarnįmsžoli telur aš matsnefndinni sé algerlega óheimilt aš styšjast viš fullyršingar eignarnema um gęši efnisins, sem byggi į rannsóknum eignarnema sjįlfs, įn žess aš eignarnįmsžola hafi gefist kostur į aš gęta hagsmuna sinna.
Meš sömu rökum og viš mat į hinu eignarnumda landi telur eignarnįmsžoli aš ekki sé unnt aš leggja til grundvallar viš veršmatiš į malarnįminu oršsendingu eignarnema nr. 10/1995.
VI. Įlit matsnefndar:
a) Hiš eignarnumda land.
Svo sem fram kemur ķ kafla II. hér aš framan er hiš eignarnumda land samtals 7,7 ha. aš stęrš. Viš mat į veršmęti landsins er viš žaš mišaš aš 1,52 ha. žess lands sé ręktanlegt land en 6,18 ha. beitiland. Af hįlfu matsnefndarinnar er tališ, mišaš viš landkosti og stašsetningu jaršarinnar sem mįl žetta varšar, aš višmišunarverš žaš sem gefiš er upp ķ oršsendingu nr. 10/1995 sé ekki nęgilega hįtt hvaš varšar veršmęti lands.
Fallist er į žaš meš eignarnįmsžolum aš hin fyrirhugaša veglagning muni hafa veruleg įhrif į umhverfi Gilsfjaršar og žeirra landnytja sem fjörunni žar fylgja. Ekki hafa veriš lögš fram gögn af hįlfu eignarnįmsžola sem renna stošum undir fjįrhagslegt tap vegna missis žessara gęša. Engu aš sķšur telur matsnefndin efni til aš lķta til žess viš įkvöršun bóta, aš veršmęti landsins komi til meš aš rżrna vegna žeirra breytinga sem verša į svęšinu, t.d. meš tilliti til feršamannažjónustu.
Fallist er į žaš meš eignarnema aš žaš sé ekki ķ verkahring Matsnefndar eignarnįmsbóta aš męla fyrir um gerš undirgangna fyrir bśfé undir fyrirhugašan veg. Af žessum sökum er žeirri kröfu eignarnįmsžola vķsaš frį. Į hinn bóginn er fallist į žaš meš eignarnįmsžola aš veglagningin sé lķkleg til aš hafa óžęgindi ķ för meš sér ķ tengslum viš umferš um landiš og žykir rétt aš lķta til žess viš įkvöršun bóta fyrir hiš eignarnumda.
Meš vķsan til žess sem aš framan segir žykja hęfilegar bętur fyrir hiš eignarnumda land vera sem hér segir:
Bętur fyrir 1,52 ha. ręktašs lands og 6,18 ha. beitilands kr. 100.000-
Bętur fyrir landspjöll og óhagręši vegna veglagningarinnar kr. 500.000-
Samtals kr. 600.000-
Eignarnįmsžolar skulu skipta ofangreindum bótum ķ hlutfalli viš eignarhlutdeild sķna ķ hinu eignarnumda.
b) Malarnįm:
Meš vķsan til žess aš efni śr nįmunni ķ Djśpadal hefur veriš notaš til mannvirkjageršar, ž.m.t. sem steypuefni į svęšinu, er ekki fallist į žaš meš eignarnema aš efni śr žeirri nįmu sé utan markašssvęša. Žykir žvķ rétt aš meta efni śr žeirri nįmu mišaš viš aš eftirspurn sé eftir efninu, auk žess sem rétt žykir aš taka tillit til žess aš efnistaka ķ nįmunni er mjög ašgengileg fyrir eignarnema. Fyrirhugaš er aš taka 50.000 m³ efnis śr nefndri nįmu og gildir einu viš mat į veršmęti efnisins til hverra nota eignarnemi hugsar sér žaš. Hęfilegar bętur fyrir 1/3 af efni žessu žykja kr. 450.000-, ž.m.t. viršisaukaskattur.
Hvaš varšar efnistöku śr Uršarhólanįmunni og Holtshlķšarnįmunni er fallist į žaš meš eignarnema aš efni śr žeim nįmum sé utan markašssvęša, auk žess sem efnistaka śr žeim nįmum er ekki mjög ašgengileg. Žykir žvķ rétt aš miša mat į žessu efni viš oršsendingu eignarnema nr. 10/1995 meš hlišsjón af framansögšu. Žykja hęfilegar bętur fyrir 1/3 af žeim 736.000 m³ af fyllingarefni og grjóti sem tekin verša śr žessum nįmum hęfilega metnar kr. 1.104.000-, ž.m.t. viršisaukaskattur.
Meš vķsan til tķmaskżrslna lögmanns eignarnįmsžola, sem matsnefndin fékk afhentar viš munnlegan flutning mįlsins, žykir mįlskostnašur hęfilega įkvaršašur kr. 100.000- auk viršisaukaskatts ķ mįli žessu. Žį greiši eignarnemi kr. 320.000- ķ rķkissjóš ķ kostnaš viš störf Matsnefndar eignarnįmsbóta ķ mįli žessu.
Ś R S K U R Š A R O R Š :
Eignarnemi, Vegagerš rķkisins greiši eignarnįmsžolunum Fóšurišjunni Ólafsdal hf., kt. 460988-1529, Lindarholti, Saurbęjarhreppi og Sęmundi Kristjįnssyni, kt. 131160-3059, Lindarholti, Saurbęjarhreppi, kr. 600.000- ķ bętur fyrir hiš eignarnumda land. Žį greiši eignarnemi eignarnįmsžolanum Sęmundi Krisjįnssyni, kr. 1.554.000-žar meš talinn viršisaukaskattur, ķ bętur fyrir malarefni žaš sem tekiš hefur veriš eignarnįmi. Žį greiši eignarnemi eignarnįmsžolum kr. 100.000 auk viršisaukaskatts ķ mįlskostnaš og kr. 320.000- ķ rķkissjóš ķ kostnaš viš störf Matsnefndar eignarnįmsbóta ķ mįli žessu.
__________________________________
Helgi Jóhannesson, hdl.
____________________________ _________________________________
Vķfill Oddsson, verkfr. Kristinn Gylfi Jónsson, vskfr. og bóndi
