Matsnefnd eignarnįmsbóta - śrskuršir
Matsnefnd eignarnįmsbóta, śrskuršur 14. mars 2006
Įr 2006, žrišjudaginn 14. mars er ķ matsnefnd eignarnįmsbóta samkvęmt lögum nr. 11/1973 tekiš fyrir matsmįliš nr. 13/2003.
Kópavogsbęr
gegn
Jóhanni Björgvinssyni
og Rut Kristinsdóttur
og ķ žvķ kvešinn upp svohljóšandi
ŚRSKURŠUR
Śrskurš žennan kveša upp Allan Vagn Magnśsson, hérašsdómari og varaformašur matsnefndar eignarnįmsbóta, įsamt mešnefndarmönnunum, Karli Axelssyni hęstaréttarlögmanni og Sverri Kristinssyni, löggiltum fasteignasala, en formašur hefur kvatt žį til starfa ķ mįlinu skv. heimild ķ 2. mgr. 2. gr. laga nr. 11/1973.
Meš beišni dagsettri 26. nóvember 2003 beiddist Kópavogskaupstašur žess aš matsnefnd eignarnįmsbóta męti hęfilegar bętur til handa eignarnįmsžola vegna žeirrar skeršingar į eignum og réttindum sem eignarnįm tęki til. Kemur fram ķ beišninni aš į fundi bęjarstjórnar Kópavogs hinn 25. nóvember 2003 hafi veriš samžykkt aš taka eignarnįmi lóšarréttindi Jóhanns Björgvinssonar og Rutar Kristinsdóttur, aš Vatnsendabletti 102A (102) aš žvķ marki sem naušsynlegt vęri til framkvęmda į deiliskipulagi į svoköllušu noršursvęši ķ Vatnsenda.
Fyrir liggur jįkvęš umsögn Skipulagsstofnunar um tillögu žessa.
Lóšarleigusamningur er frį 16. febrśar 2002. Segir ķ beišninni aš lóš į noršausturhorni viš Ennishvarf skeršist um 42,7 m2 og lóš į sušurhorni, į móts viš Brekkuhvarf 1, 3 og 5, skeršist um 546,4 m2. og viš noršvesturhorn lóšarinnar, viš snśningshaus į Ennishvarfi skeršist lóšin um 53,8 m2. Eignarnįmiš taki til gróšurs, ręktunar og mannvirkja į landinu. Mannvirki séu ekki önnur en giršingar.
Viš undirbśning deiliskipulags hafi lóšin aš öšru leyti veriš löguš aš skipulagi ķ samręmi viš óskir lóšarhafa. Žannig hafi noršurmörk lóšarinnar veriš fęrš śt og einnig hafi vesturmörkin veriš fęrš śt. Eftir breytingu į lóš vegna framkvęmda į gildandi deiliskipulagi verši lóšin 3.814 m2. aš stęrš og stękki um 814 m2.
Eignarnįm žetta sé naušsynlegt žar sem fullreynt sé aš samningar nįist ekki viš lóšarhafa og ķ bréfi lögmanns lóšarhafa sé tekiš fram aš vęnst sé žess aš Kópavogsbęr vķsi mįlinu til Matsnefndar eignarnįmsbóta.
Jafnframt beišni um mat var žess krafist meš vķsan til 14. gr. l. nr. 11/1973 aš Kópavogsbęr fengi, umrįš žess lands sem eignarnįmiš tekur til og į fundi nefndarinnar 6. maķ sl. féllu eignarnįmsžolar frį mótmęlum viš umrįšatöku.
Sjónarmiš eignarnema og mįlsatvikalżsing hans
Auglżsing um gildistöku deiliskipulagsins birtist ķ Stjórnartķšindum B-deild nr. 102, 12. september 2002. Višręšur hafi stašiš meš nokkrum hléum allt frį 14. mars 2001 bęši viš eignarnįmsžola beint og eins viš lögmann žeirra. Samkomulag hafi ekki nįšst um hęfilegar bętur og jafnframt haldi eignarnįmsžolar žvķ fram aš lóš žeirra sé mun stęrri en žinglżstur lóšarleigusamningur kveši į um, en hann er frį 16. febrśar 1987 og var žar um endurnżjun eldri samnings aš ręša. Eignarnįmsžolar keyptu fasteignina Vatnsendablett 102A (102) įriš 1994.
Af hįlfu eignarnema er žvķ mótmęlt sem haldiš er fram af hįlfu eignarnįmsžola aš lóš sé allt aš 5.200 m2 og hafi veriš afgirt. Hins vegar hafi veriš til stašar giršingar aš hluta til sem afmarkaš hafi ašrar lóšir ķ nįgrenninu, žar meš talin giršing umhverfis Vatnsendablett 223, 245 (Snęfell), en lóšin aš Vatnsendabletti 102 nįi ekki aš žessum lóšum. Į svęši žvķ sem žarna er į milli og įgreiningur sé um hafi veriš gert rįš fyrir fleiri lóšum. Hiš eina sem byggt verši į varšandi lóšarstęrš eignarnįmsžola sé nżlegur lóšarleigusamningur sem endurnżjašur hafi veriš 16. febrśar 1987. Žar komi fram aš stęrš lands sé 3.000 m2. Byggingarleyfi fyrir byggingu hśssins ķ nśverandi mynd hafi veriš samžykkt ķ byggingarnefnd 10. september 1987 og umręddur lóšarleigusamningur frį 16. febrśar 1987 hafi fellt śr gildi eldri samning.
Lóšarstęrš kunni aš hafa veriš önnur skv. samningi žeim sem felldur hafi veriš śr gildi, en meš hinum nżja samningi hafi veriš tekin af öll tvķmęli um stęrš lóšar eftir gildistöku hans. Giršingum viršist ekki hafa veriš breytt viš gildistöku hins nżja samnings žar sem fyrir hafi legiš aš svęšiš yrši tekiš til deiliskipulags innan tķšar. Giršingar viršist nokkuš ljósar į noršur-, austur- og sušurhlišum, en vesturmörk lóšar óljós. Eignarnįmsžolar hafi keypt fasteignina 1994 og žvķ ljóst aš žau geti ekki meš nokkrum hętti haldiš žvķ fram aš žau hafi unniš hefš į frekari réttindum en lóšarleigusamningur taki til į žeim tķma. Žau hafi og ótvķrętt sönnunarbyrši fyrir žvķ aš lóš žeirra sé stęrri en žinglżstur lóšarleigusamningur segi til um.
Eignarnemi hafi eignast landsvęši žaš sem leigulóš eignarnįmsžola sé į meš sįtt sem gerš hafi veriš fyrir Matsnefnd eignarnįmsbóta hinn 13. maķ 1998 ķ framhaldi af eignarnįmi į svęšinu. Eignarnemi hafi žannig mįtt treysta žvķ aš ekki vęru frekari kvašir į landinu en žinglżstar heimildir, žar meš taldir lóšarleigusamningar, geršu rįš fyrir. Eignarnįmsžolar geti žvķ ekki haldiš fram frekari rétti gegn mótmęlum eignarnema en žinglżstar heimildir geri rįš fyrir. Vitaš sé nś aš eignarnįmsžolar hafi į undanförnum įrum gróšursett tré ķ óleyfi į landi utan lóšar skv. lóšarleigusamningi, en meš žvķ vinni žeir engin lóšarréttindi.
Viš undirbśning deiliskipulags hafi lóšin veriš löguš aš skipulagi ķ samręmi viš óskir lóšarhafa. Žannig hafi noršurmörk lóšarinnar veriš fęrš śt og einnig hafi vesturmörkin veriš fęrš śt. Eignarnįmsžolar hafi reist bķlskśr ķ óleyfi og byggingarnefnd hafi fyrirskipaš nišurrif į honum. Viš gerš deiliskipulagsins hafi bķlskśrinn verš felldur inn ķ skipulag. Eftir breytingu į lóš vegna framkvęmda į gildandi deiliskipulagi verši lóšin 3.814 m2. aš stęrš og stękki um 814 m2. Žessi stękkun į lóš hafi veriš gerš til žess aš verša viš ósk eignarnįmsžola um lóšarstęrš.
Sjónarmiš eignarnįmsžola og mįlsatvikalżsing žeirra
Af hįlfu eignarnįmsžola eru žęr kröfur geršar fyrir matsnefndinni, aš bętur til handa eignarnįmsžolum, vegna žeirrar eignarskeršingar og veršmętarżrnunar sem hljótast muni af framkvęmdum Kópavogsbęjar sem og hiš eignarnumda land, verši metnar aš minnsta kosti aš fjįrhęš 13.000.000 króna aš višbęttri veršmętaaukningu vegna veršlagsbreytinga frį žvķ geinargerš er dagsett auk drįttarvaxta samkvęmt III. kafla vaxtalaga nr. 38/2001 frį 17. desember 2003 til greišsludags.
Žį gera eignarnįmsžolar žį kröfu aš eignarnemi greiši allan kostnaš žeirra viš mešferš matsmįlsins sem og žann kostnaš, sem žau hafa oršiš fyrir vegna reksturs dómsmįlsins fyrir hérašsdómi og Hęstarétti.
Stęrš lóšarinnar sé samkvęmt upplżsingum frį eignarnema sjįlfum 5.078 fermetrar og sé hér į žvķ byggt. Krafa eignarnįmsžola sé žvķ sś aš eignarnįmiš taki til žessarar skeršingar į lóš žeirra en žessi hluti lóšar žeirra verši ekki skilinn eftir.
Žann 16. febrśar 1987 hafi forveri eignarnįmsžola gert lóšarleigusamning viš žįverandi įbśanda į Vatnsenda, Magnśs Hjaltested, žar sem fram hafi komiš aš Lįrus leigši 3000 m2 spildu nr. 102 śr landi Vatnsenda til 99 įra. Samningurinn hafi fellt śr gildi eldri samning meš sama nśmeri. Eignarnįmsžolar hafi keypt fasteign sķna af db. Lįrusar Óskarssonar įsamt öllu žvķ sem eigninni tilheyrši og hafi afsal veriš gefiš śt 29. mars 1994.
Frį žvķ aš eignarnįmsžolar keyptu eignina ķ byrjun įrs 1994 hafi žau gengiš śt frį žvķ aš lóš žeirra nęši aš žeirri giršingu er fylgdi eigninni. Fęstir sem kaupi sér fasteign byrji į žvķ aš męla upp lóšina til aš ganga śr skugga um hvort hśn sé ķ samręmi viš uppgefna lóšarstęrš ķ samningi. En lķkt og flestir sem kaupa sér hśs meš garši hafi eignarnįmsžolar gróšursett upp viš lóšarmörk, til žess m.a. aš skapa skjól inni į lóšinni. Įriš 1997 hafi žau fengiš žau tölvutęk gögn frį Bęjarskipulagi Kópavogs meš lóšarmörkum Vatnsendablettanna, žegar žįverandi ķbśasamtök hefšu gert kort af svęšinu. Žį hafi komiš ķ ljós aš lóš eignarnįmsžola hafi męlst um 5200 fermetrar.
Eignarnįmsžolar telja sig žvķ hafa veriš ķ algerum rétti til žess aš lķta į afmarkaša lóš er fylgdi Vatnsendabletti 102 sem sķna eign - sem nś muni skeršast um 1.517 m2 vegna skipulagsįforma.
Mešferš eignarnįmsmįls žess sem hér er leyst śr hafi veriš frestaš į sķnum tķma žar sem įgreiningur hafi veriš um lóšarstęrš og inntak lóšarréttinda eignarnįmsžola. Dómur Hęstaréttar hafi gengiš 6. október sl., žar sem Kópavogsbęr hafi veriš sżknašur af kröfum eignarnįmsžola.
Um fjįrhęš bóta fyrir eignarnįm segir af hįlfu eignanįmsžola aš žegar eignarnemi hafi lagt fram beišni um eignarnįm aš Vatnsendabletti 102, hafi beišnin fališ ķ sér aš eignarnemi vildi bęta gróšur og mannvirki. Hafi og veriš į žvķ byggt af hįlfu eignarnema aš eigninni fylgdu 3000 m2 samkvęmt lóšarleigusamningi. Žau mannvirki og gróšur sem eignarnemi hafi samžykkt aš bęta markast af afmörkušum giršingum į fjóra vegu viš Vatnsendablett 102. Stašsetning žessa gróšurs hefur aldrei veriš įlitamįl, hvorki af hįlfu eignarnema né eignarnįmsžola.
Eignarnįmsžolar hafi tališ aš žau ęttu kröfu į žvķ aš fyrir tilstilli hefšar hefši žau įunniš sér sterkari réttindi en leiguréttindi yfir žeim umfram 2000 m2 sem birtist ķ misręmi į milli tiltekinnar stęršar ķ lóšaleigusamningi og afmarkašrar giršingar į fjóra vegu. Aš lįgmarki hafi žau viljaš fį višurkennt aš žau hefšu sömu réttindi yfir žessum umframfermetrum og lóšarleigusamningur veitti žeim til 3000 m2.
Dómur Hęstaréttar frį 6. október sl. hafi ekki fallist į žessar kröfur eignarnįmsžola. Sé aftur į móti litiš į rökstušning dómsins sé ljóst aš sį skilningur sem Hęstiréttur leggi ķ mįliš sé sį aš nżting į hinu umžrętta landi hafi upprunalega veriš reist į grundvelli leigusamnings sem tiltaki 3000 m2 (og žar meš stašiš ķ vegi fyrir įunninni hefš į hinu umžrętta landi). Hins vegar bendi dómurinn jafnframt į aš ekkert sé ķ lóšarleigusamningi frį 1987 sem bendi til žess aš hann taki til miklu meira lands en 3000 m2 og žvķ geti samningurinn ekki veitt sömu réttindi yfir hinu umžrętta landi og hann veiti į hinum (reyndar óafmörkušu) 3000 m2. Žvķ verši eignarnįmsžolar aš sętta sig viš aš lķta svo į aš žeir rśmlega 2000 m2 sem um sé deilt njóti slakari réttinda en lóšarleigusamningur žeirra veitir.
Eignarnįmsžolar telja aš eignarnemi hafi upphaflega meš beišni sinni til eignarnįmsnefndarinnar, sem og ķ framlögšum uppdrįttum, višurkennt aš lóšarhafar aš Vatnsendabletti 102 hafi um langan tķma nżtt land sem afmarkist af giršingum ķ kringum garšinn aš Vatnsendabletti 102. Nżtingu žessa lands hafi eignarnįmsžolar jafnframt stutt meš margvķslegum hętti og undir žaš taki Hęstiréttur ķ rökstušningi sķnum en žar segi m.a. „...įfrżjendur hafi stutt gögnum aš žau og fyrri rétthafi samkvęmt leigusamningnum hafi frį 1987 ķ raun nżtt stęrra land en sem nemur umsömdum 3000 m2". Frį upphafi hafi bęši įbśendum į Vatnsenda og yfirvöldum ķ Kópavogi veriš fullljóst um nżtingu žessa, įn žess aš gera nokkrar athugasemdir viš hana. Į öllum žeim fundum sem eignarnįmsžolar hafi įtt meš skipulagsstjóra, yfirmanni Tęknideildar Kópavogsbęjar og bęjarlögmanni ķ kjölfar įętlana um skeršingu lóšar vegna deiliskipulags hafi veriš unniš śt frį žvķ aš veriš vęri aš skerša lóš śt frį afmörkušum giršingum. Megi benda į żmsa uppdrętti žvķ til sönnunar. Žį sé sį gróšur sem Kópavogsbęr hyggst bęta allur gróšur sem stašsettur er innan giršingar, en žarf aš vķkja (eša hefur nś žegar vikiš) vegna framkvęmda viš deiliskipulag. Stašsetning žessa gróšurs hefur aldrei veriš įlitamįl, hvorki af hįlfu Kópavogsbęjar né eignarnįmsžola. Žį hefur bęrinn bošiš bętur fyrir žęr giršingar sem afmarka lóšina og vķkja vegna skipulagsins.
Ekki er įgreiningur um magn žess gróšurs, sem mun skemmast vegna fyrirhugašrar breytingar į lóšarmörkum og gatnageršarframkvęmda. Haustiš 2001 hafi trjįgróšur į lóšinni veriš metinn į žeim svęšum, sem fyrirhuguš skeršing nįši til. Nśna hafi gróšurinn aukiš veršgildi sitt töluvert vegna aukins aldurs, žannig aš žetta veršur aš meta upp į nżtt en aldur hans og hęš er slķk aš erfitt er aš finna sambęrilegan gróšur į gróšrarstöšvum.
Ašilar eru sammįla um bętur fyrir gróšur, sbr. nišurstöšukafla.
Eignarnįmsžolar hafi žurft aš leggja śt ķ töluveršan kostnaš ķ tilefni af eignarnįmskröfu Kópavogsbęjar auk žess sem žau hafi oršiš fyrir kostnaši ķ ašdraganda eignarnįmsins vegna afgreišslu į byggingarleyfi fyrir bķlskśr.
Nįnar tiltekiš sundurlišist greindur kostnašur svo:
a) Kostnašur vegna afgreišslu į byggingarleyfi kr. 350.344.
b) Dómsmįl, įgreiningur um stęrš og lóšarréttindi kr. 1.234.987
- Mįlskostnašur ķ héraši m/vsk kr, 638.759
- Mįlskostnašur ķ hęstarétti m/vsk kr. 598.228
c) Eignarnįmsmįl samkvęmt vinnuskżrslu kr. 1.301.095.
eša samtals 2.88.642 krónum.
Eignarnįmsžolar byggja į žvķ aš skilyrši 72. gr. stjórnarskrįrinnar um "fullt verš" feli ķ sér aš eignarnema beri aš greiša allan kostnaš, sem eignarnįmsžolar žurfi aš bera vegna ašgerša eignarnema. Eigandi eignar, ž.e. eignarnįmsžoli, eigi ekki aš sitja uppi meš kostnaš sem hann hafi oršiš fyrir viš gęslu hagsmuna sinna vegna athafna eignarnema viš aš nį fram eignarnįmi og eignarnįmsmati.
Samkvęmt 72. gr. stjórnarskrįrinnar sé eignarrétturinn frišhelgur og óheimilt aš skerša nema heimild sé til žess ķ lögum og aš fullt verš komi fyrir. Įkvęši 72. gr. sé ekki eignarnįmsheimild, heldur žvert į móti. Sķšari mįlslišur 1. mgr. 72. gr. setji žvķ skoršur hvernig og meš hvaša hętti eignarnįm verši gert.
Af hįlfu fręšimanna hafi veriš litiš svo į aš ķ įskilnaši 72. gr. um "fullt verš" felist žrennt. Ķ fyrsta lagi aš bętur skuli vera tryggar, ķ öšru lagi aš žęr skuli vera réttilega įkvaršašar og ķ žrišja lagi takmarki įkvęšiš žaš hvaša kostnaš af framkvęmd eignarnįms og įkvöršun eignarnįmsbóta eignarnįmsžoli verši aš bera. (Sjį Gauk Jörundsson, Eignaréttur I, bls. 84).
Hér sé įtt viš allan žann kostnaš sem hlżst af ferli eignarnįmsmįls. Žvķ ferli megi ķ grófum drįttum skipta upp ķ fjögur stig:
Į fyrsta stigi beri eignarnema aš leita eftir samkomulagi viš eignarnįmsžola. Slķkar višręšur séu naušsynlegar undanfari eignarnįms, sbr. H 1998, 985 (Arnarneshįls), til aš sżna fram į aš naušsyn hafi boriš til eignarnįms og žį hvort eignarnemi, eins og segir ķ dómi Hęstaréttar „hafi reynt til nęgilegrar hlķtar aš nį samningum viš eignarnįmsžola um landiš, sbr. nś 3. mgr., 32, gr. laga nr. 73/1997, sem byggir į eldri réttarframkvęmd.” Žį megi einnig vķsa til fleiri dóma Hęstaréttar sem stašfesta naušsyn žess aš eignarnįmsžola sé gefinn kostur į aš skżra mįl sitt įšur en įkvöršun um eignarnįm er rįšin til lykta, sbr. H 1948, 434 og H 1980, 1763.
Annaš stigiš ķ žessu ferli sé įkvöršun um beitingu eignarnįms, ž.e. ef samkomulag nįist ekki, višręšur hafi fariš fram og eignarnįmsžola gefinn kostur į aš koma sjónarmišum sķnum aš, og lagaheimild sé fyrir hendi, séu skilyrši til žess aš taka įkvöršun um eignarnįm.
Ķ kjölfariš snśi eignarnemi sér til Matsnefndar eignarnįmsbóta meš beišni um fyrirtöku mįlsins.
Fjórša stigiš sé mįlsmešferš hjį matsnefndinni og śrskuršur um fjįrhęš eignarnįmsbóta.
Į öllum žessum stigum geti komiš upp įgreiningur, žar sem réttmętt geti veriš fyrir eignarnįmsžola aš lįta į reyna, t.d. um grundvöll eignarnįms, andlag og afmörkun.
Af įkvęši 72. gr. stjórnarskrįrinnar leiši aš eignarnįmsžoli eigi aš vera skašlaus af žeim kostnaši sem hljótist af ofangreindri mįlsmešferš, žar sem žaš fęri gegn įskilnaši įkvęšisins um "fullt verš" ef eignarnįmsžoli žyrfti sjįlfur aš bera kostnaš, sem ešlilegt megi telja aš hann hafi stofnaš til.
Ķ žessu sambandi megi vķsa til H 1958, bls. 609 (Žorpamįliš). Ķ žvķ mįli hafi komiš upp deila um hvort įkvęši 10. gr. laga nr. 113/1952 um lausn ķtaka af jöršum fengi stašist gagnvart 67. gr. stjórnarskrįrinnar (nś 72. gr.). Efni įkvęšisins hafi veriš, aš sį sem skyldi sęta innlausn ķtaks og skotiš hefši mati til yfirmats, skyldi greiša kostnaš af žvķ, ef mati yrši ekki breytt honum ķ vil. Hęstiréttur hafi tališ įkvęšiš ósamrżmanlegt 67. gr. stjórnarskrįrinnar. Žar segi oršrétt:
„Samkvęmt 67. gr. stjórnarskrįrinnar nr. 33/1944 eiga fullar bętur aš koma fyrir eign, sem tekin er eignarnįmi. Réttur til bóta samkvęmt žessu boši stjórnarskrįrinnar vęri skertur, ef sį, sem eign sinni er sviptur meš žessum hętti, ętti sjįlfur aš bera lögmętan kostnaš af įkvöršun bótanna.”
Af fyrrgreindum dómi leiši aš samkvęmt 72. gr. stjórnarskrįrinnar sé óheimilt aš lįta eignarnįmsžola bera kostnaš af įkvöršun eignarnįmsbóta. Eigi žaš viš um allt ferliš sem naušsynlegt sé.
Žį hafi einnig ķ framkvęmd veriš litiš svo į aš kostnašur eignarnįmsžola viš aš nżta sér lögmętar leišir til aš fį leyst śr žvķ hvort eignarnįmsįkvöršun sé byggš į lögum og mįlefnalegum forsendum og hvort beitt hafi veriš réttum mįlsmešferšarreglum, t.d. meš stjórnsżslukęru, falli hér undir, sbr. įlit Umbošsmanns Alžingis ķ mįli nr. 3541/2002. Sömu sjónarmiš hafi einnig komiš fram ķ śrskuršum Matsnefndar eignarnįmsbóta.
Sama gildi ešlilega žegar bera žurfi įgreining um andlag eignarnįms undir dómstóla og skera śr um t.d. lóšarstęrš og réttindi. Til slķks mįls stofnist ašeins vegna žess aš įkvešiš sé aš nżta lögbundna eignarnįmsheimild. Žar meš hefjist ferli eignarnįmsmįls ķ merkingu laga nr. 11/1973. Eignarnįmsžola verši ekki gert aš bera kostnaš, sem hljótist af žeirri įkvöršun hans aš leita lögbundinna leiša til aš leysa śr įgreiningi um andlag og umfang eignarnįms, sem og réttindi sķn. Žann kostnaš verši eignarnemi aš bera.
Kostnašur eignarnįmsžola ķ žessu mįli feli ķ sér kostnaš vegna aškeyptrar sérfręšiašstošar vegna įgreinings um afgreišslu į byggingarleyfi fyrir bķlskśr, vegna undanfarandi višręšna milli eignarnema og eignarnįmsžola, mešferš mįls hjį Matsnefnd eignarnįmsbóta og kostnaš vegna žess aš lįtiš var reyna į andlag eignarnįmsins fyrir dómstólum.
Bygginganefnd Kópavogs hafi tekiš žį įkvöršun 10. febrśar 2000 aš fresta afgreišslu į umsókn eignarnįmsžola um byggingarleyfi samkvęmt heimild ķ 6. mgr., 43. gr. skipulags- og byggingarlaga nr. 73/1997. meš vķsan ķ fyrirhugaša skipulagsvinnu. Ķ greindu įkvęši 6. mgr. 43. gr. laga nr. 73/1997 er męlt fyrir um aš eigandi fasteignar, sem verši fyrir tjóni vegna frestunar sveitarstjórnar į afgreišslu byggingarleyfis, eigi rétt til bóta. Eignarnįmsžolar hafi oršiš fyrir töluveršum kostnaši vegna frestunar į afgreišslu byggingarleyfis, einkum lögfręšikostnaši. Žessi kostnašur nemi 350.344 krónum. Hér sé um aš ręša tjón, sem eignarnįmsžolar hafi oršiš fyrir og ķ ljósi sķšari ašgerša Kópavogsbęjar, ž.e. eignarnįms į grundvelli stašfests skipulags, sem geri rįš fyrir stašsetningu umrędds bķlskśrs į žeim staš, sem hann sé nś, verši aš bęta eignarnįmsžolum allt tjón, sem žau hafi oršiš fyrir vegna žessa, sbr. til hlišsjónar 11. og 15. gr. laga nr. 11/1973 um framkvęmd eignarnįms og 6. mgr. 43. gr. skipulags- og byggingarlaga.
Ķ žessu mįli hafi įtt sér staš višręšur milli eignarnema og eignarnįmsžola. Af sundurlišašri vinnuskżrslu lögmanns megi sjį žann tķma og kostnaš, sem ķ žaš hafi fariš. Sį ašdragandi eignarnįms sem leiši af réttarreglum, t.d. andsvör vegna andmęlaréttar og undanfarandi višręšur aš ósk eignarnema, sé hluti af eignarnįmsmįlinu, eins og įšur hafi komiš fram. Žaš vęri andstętt reglunni um skašleysi eignarnįmsžola vegna eignarnįms, sbr. regluna um fullar bętur vegna eignarnįms, ef hann žyrfti sjįlfur aš bera ešlilegan og réttmętan kostnaš viš aškeypta sérfręšiašstoš og gagnaöflun viš žennan žįtt eignarnįmsins.
Fyrir liggi jafnframt kostnašur samkvęmt sundurlišašri vinnuskżrslu vegna reksturs mįlsins fyrir matsnefnd. Eignarnįmsžolar hafi skilaš ķtarlegri greinargerš og aflaš gagna, auk žess sem vettvangsferš hefur fariš fram sem og fyrirtökur ķ mįlinu. Hér sé einungis veriš aš tala um kostnaš vegna žessa matsmįls en ekki kostnaš vegna dómsmįlsins.
Eignarnįmsžolar hafi boriš undir dómstóla įkvöršun Kópavogsbęjar um eignarnįm, ž.e. andlag eignarnįmsins og réttindi žeirra, en eignarnemi hafnaši žvķ aš heimila Matsnefnd aš kveša į um žennan įgreining. Óhjįkvęmilegt hafi žvķ veriš aš beina įgreiningnum til dómstóla. Žessi mešferš mįlsins hafi veriš ešlilegur og lögheimilašur žįttur ķ žessu eignarnįmsmįli, sem sé afleišing įkvöršunar um beitingu eignarnįms, og eignarnįmsžoli eigi ekki aš žurfa aš sitja uppi meš naušsynlegan kostnaš sem hann hafi žurft aš leggja ķ af žvķ tilefni.
Kostnašur vegna žessa nemi 1.234.987 krónum.
Krafa um drįttarvexti af hinum metnu bótum frį žeim tķma, žegar eignarnemi tók eignir og réttindi eignarnįmsžola, sem greinargerš žessi fjallar um, til umrįša, sé byggš į žeirri grundvallarreglu aš afhending hins eignarnumda og greišsla bótanna eigi aš fara fram samtķmis, sbr. 13. gr. laga nr. 11/1973. Umrįšatakan marki gjalddaga eignarnįmsbótanna og įkveši eignarnemi aš taka umrįšin įšur en mat liggi fyrir verši hann aš svara eignarnįmsžola vöxtum frį žeim tķma til greišsludags. Drįttarvextir séu lögmęltar skašabętur žegar peningakröfur séu ekki inntar af hendi į réttum tķma.
Nišurstaša
Viš fyrirtöku į mįli žessu 14. aprķl 2004 var mešferš mįlsins frestaš ótiltekiš vegna įgreinings ašila um hvert vęri andlag eignarnįmsins en eins og hér aš framan er lżst litu eignarnįmsžolar svo į aš skeršingin vęri 1.517 m2.
Eignarnįmsžolar höfšušu mįl į hendur eignarnema fyrir Hérašsdómi Reykjaness meš stefnu 5. maķ 2004 og kröfšust višurkenningar į žvķ aš žau ęttu rétt yfir 5.078 m2 lóš aš Vatnsendabletti 102, eins og hśn hafi veriš afmörkuš į uppdrętti. Kröfšust žau žess ašallega aš žau ęttu beinan eignarrétt aš 2.078 m2 af lóšinni, en žaš vęri sį hluti hennar sem vęri umfram 3.000 m2 stęršartilgreiningu samkvęmt lóšarleigusamningi frį 16. febrśar 1987, sem geršur var milli umrįšamanns jaršarinnar Vatnsenda og žįverandi eiganda hśss, sem reist var į lóšinni. Til vara kröfšust eignarnįmsžolar žess aš višurkennt yrši aš žau hafi öšlast afnotarétt aš įšurnefndum 2.078 m2 af lóšinni, en til žrautavara aš lóšarleiguréttur žeirra samkvęmt samningnum 16. febrśar 1987 tęki til 5.078 m2 lóšar. Meš dómi Hęstaréttar 6. október sl. var sś nišurstaša Hérašsdóms aš sżkna eignarnema af kröfum eignarnįmsžola stašfest. Ķ dómi Hęstaréttar segir m.a: „Ķ leigusamningi 1987 er skżrt tekiš fram aš leigš sé 3000 m2 spilda śr landi Vatnsenda til 99 įra og sé hśn nr. 102. Komi samningur žessi ķ stašinn fyrir og felli śr gildi eldri samning „meš sama nśmeri.“ Žrįtt fyrir žaš halda įfrżjendur fram aš samningurinn hafi ķ raun įtt aš nį til 5.078 m2 og žar meš alls lands innan giršingar kringum lóšina, sem žau hafi nżtt alla sem sķna. Lżtur žrautavarakrafa žeirra aš žvķ aš fį višurkennt aš réttindi samkvęmt lóšarleigusamningi nįi til stęrra lands en kvešiš er į um ķ honum sjįlfum. Žótt įfrżjendur hafi stutt gögnum aš žau og fyrri rétthafi samkvęmt leigusamningnum hafi frį 1987 ķ raun nżtt stęrra land en sem nemur umsömdum 3000 m2 er sś stašhęfing žeirra ósönnuš aš samningurinn hafi žrįtt fyrir skżra stęršartilgreiningu įtt aš taka til nęstum tvöfalt stęrra lands. Hinu sama gegnir um žau rök aš žau hafi meš afnotum sķnum unniš leigurétt į žeim 2.078 m2, sem umfram eru.“
Meš vķsan til žessara mįlalykta veršur viš žaš aš miša aš land žaš sem eignarnįmsžolar hafi réttindi yfir sé umrędd 3.000 m2 spilda.
Viš fyrirtöku ķ mįli žessu hinn 6. maķ sl. var eftirfarandi m.a. bókaš: „ Af hįlfu eignarnema er krafist heimildar til umrįšatöku skv. 14. gr. laga nr. 11/1973 į svęšum śr lóš sem eignarnįmsžolar hafa į leigu og eru skyggš į uppdrętti dagsettum 9. 12. 2002 og fylgir matsbeišni. Lżsir lögmašur eignarnema žvķ yfir aš stašir žessir séu allir innan žeirrar spildu sem lóšarleigusamningur tekur til.”
Ķ beišni um mat segir aš lóš į noršausturhorni viš Ennishvarf skeršist um 42,7 m2 og lóš į sušurhorni, į móts viš Brekkuhvarf 1, 3 og 5, skeršist um 546,4 m2. og viš noršvesturhorn lóšarinnar, viš snśningshaus į Ennishvarfi skeršist lóšin um 53,8 m2. Samtals eru žetta 642,9 m2.
Matsnefndin telur aš ķ framagreindri yfirlżsingu lögmanns eignarnema hafi falist višurkenning į žvķ aš 642,9 m2 lands hafi veriš teknir af žeim hluta lóšar sem eignarnįmsžolar höfšu réttindi yfir.
Viš lokafyrirtöku mįlsins nś ķ dag lżstu lögmenn ašila žvķ yfir aš žeir vęru sammįla um aš matsandlagiš nemi framangreindri stęrš.
Viš mat į veršmęti žeirrar skeršingar veršur litiš til śrlausnar Matsnefndar eignarnįmsbóta ķ mįlunum nr. 7 og 13-18/2005 frį 21. desember sl. og śrskurša nefndarinnar frį 6. mars sl. ķ mįlunum nr. 12 og 19/2005, žar sem metnar voru bętur til lóšarhafa vegna skeršingar į lóšum į sömu slóšum. Voru ašstęšur og sambęrilegar aš žvķ leyti aš sams konar uppsagnarįkvęši var ķ lóšarleigusamningi og ķ žvķ mįli sem hér er leyst śr, ž.e. samningi mįtti segja upp meš eins įrs fyrirvara og ķ žvķ tilviki skyldi leigusali kaupa hśs og önnur mannvirki eftir mati óvilhallra manna. Žį veršur litiš til žróunar veršs į fasteignum almennt og į žessu svęši sérstaklega og einnig litiš til žess aš stór svęši fara til sameiginlegra nota svo sem undir vegi og gręn svęši. Aš žessum atrišum virtum žykja bętur hęfilega įkvešnar 4.000 krónur į hvern fermetra skertrar lóšar eša 2.571.600 krónur samtals.
Viš lokafyrirtöku mįlsins lżstu lögmenn ašila žvķ aš samkomulag vęri um aš gróšur bęttist meš 1.025.000 krónum žar meš tališ sitkagreini. Žį bętist giršingar meš 70.000 krónum og kostnašur vegna heimtrašar meš 125.000 krónum. Samtals nema bętur vegna žessara žriggja liša 1.220.000 krónum.
Samkvęmt framansögšu žykja matsnefndinni hęfilegar bętur fyrir skeršingu į leigulóšarréttindum eignarnįmsžola, og öšrum žįttum en mįlskostnaši, nema samtals 3.791.600 krónum.
Įgreiningur er meš ašilum um kostnaš eignarnįmsžola af hagsmunagęslu sinni ķ mįlinu. Eignarnįmsžolar krefjast 2.886.426 króna sem sundurlišast žannig:
Kostnašur vegna byggingarleyfis 350.344
kostnašur vegna reksturs tveggja dómsmįla 1.234.987
og kostnašur vegna rekstrar žessa mįls 1.301.095
Eignarnemi hefur mótmęlt žvķ aš fyrstu tveir liširnir komi til įlita en hefur aš öšru leyti ekki sérstakar athugasemdir viš framkomna mįlskostnašarkröfu eignarnįmsžola. Hann lżsti žvķ žó yfir aš lķta bęri til kröfunnar meš nokkrum velvilja.
Nefndin telur aš kostnašur vegna deilu um byggingarleyfi falli ekki undir lögsögu nefndarinnar ķ mįli žessu. Žį žykir kostnašur vegna dómsmįla falla utan žessa enda hefur Hęstiréttur meš mįlskostnašarįkvöršun sinni tekiš afstöšu til žessa žįttar.
Meš vķsan til afstöšu eignarnema sem fram kom ķ dag veršur fallist į framkomna mįlskostnašarkröfu eignarnįmsžola aš fjįrhęš 1.301.095 krónur žar meš talinn viršisaukaskattur.
Loks ber eignarnema aš greiša 700.000 krónur ķ rķkissjóš vegna starfa matsnefndar eignarnįmsbóta ķ mįli žessu.
ŚRSKURŠARORŠ
Eignarnemi, Kópavogsbęr, greiši eignarnįmsžolum, Jóhanni Björgvinssyni og Rut Kristinsdóttur, 3.791.600 krónur og 1.301.095 krónur ķ mįlskostnaš.
Eignarnemi greiši 700.000 krónur til rķkissjóšs vegna starfa matsnefndar eignarnįmsbóta ķ mįli žessu.
Allan V. Magnśsson
Karl Axelsson
Sverrir Kristinsson
