Félagsdómur
Mįl nr. 11/2005: Dómur frį 11. október 2005
Įr 2005, žrišjudaginn 11. október, er ķ Félagsdómi ķ mįlinu nr. 11/2005:
Lęknafélag Ķslands
(Gunnar Įrmannsson hdl.)
gegn
fjįrmįlarįšherra f.h.
rķkissjóšs
(Óskar Thorarensen hrl.)
kvešinn upp svofelldur
dómur:
Mįl žetta, sem dómtekiš var 22. september sķšastlišinn aš afloknum munnlegum mįlflutningi, er höfšaš 25. maķ 2005.
Mįliš dęma Helgi I. Jónsson, Gylfi Knudsen, Kristjana Jónsdóttir, Įsdķs J. Rafnar og Kristjįn Torfason.
Stefnandi er Lęknafélag Ķslands, Hlķšasmįra 8, Kópavogi.
Stefndi er fjįrmįlarįšherra f.h. rķkissjóšs, kt. 540269-6459, Arnarhvįli, Reykjavķk.
Dómkröfur stefnanda:
Aš višurkennt verši meš dómi aš meš dagvinnulaunum, sbr. įkvęši 4.7.2, 2. mgr. i.f., ķ kjarasamningi milli fjįrmįlarįšherra f.h. rķkissjóšs og Lęknafélags Ķslands frį 2. maķ 2002, sé einnig įtt viš višbótaržętti skv. įkvęšum 3.2.1.1 – 4 skv. sama kjarasamningi. Žį er krafist mįlskostnašar śr hendi stefnda aš mati dómsins.
Dómkröfur stefnda:
Aš stefndi verši sżknašur af öllum kröfum stefnanda og aš stefnandi verši dęmdur til aš greiša stefnda mįlskostnaš aš mati dómsins.
I.
Į milli stefnanda og Landspķtala-hįskólasjśkrahśss (LSH) reis įgreiningur ķ byrjun įrs 2003 um tślkun į hugtakinu dagvinnulaun ķ gr. 4.7.2, 2. mgr. i.f., ķ kjarasamningi milli mįlsašila frį 2. maķ 2002. Hefur stefnandi haldiš žvķ fram aš žegar greiddur er śt 1/3 af frķtökurétti sem dagvinnulaun, eins og heimilt er skv. gr. 4.7.2, 2. mgr. i.f., feli hugtakiš dagvinnulaun einnig ķ sér višbótaržętti skv. įkvęšum kjarasamningsins skv. gr. 3.2.1.1 – 3.2.1.4 hjį žeim lęknum sem į annaš borš njóta slķkra višbótaržįtta. Fulltrśar LSH töldu sig ekki geta fallist į tślkun stefnanda nema fyrir lęgi samžykki stefnda žar sem stefndi hefši gert žann kjarasamning sem hiš umdeilda įkvęši vęri ķ. Meš bréfi 1. aprķl 2003 svaraši stefndi fyrirspurn LSH um žetta atriši į žann veg aš žegar frķtökuréttur skv. gr. 4.7.2. vęri greiddur skyldu višbótaržęttir gr. 3.2.1.1 – 3.2.1.4 ekki reiknašir aš auki. Rökstušningur stefnda fyrir žessari afstöšu var sį aš žessi framkvęmd vęri ķ samręmi viš inntak hvķldartķmaįkvęša kjarasamninga og framkvęmd hlišstęšra įkvęša annarra kjarasamninga. Ķ framhaldi af žvķ óskaši stefnandi eftir žvķ meš bréfi 14. aprķl 2003 aš samstarfsnefnd stefnanda og LSH kęmi saman, m.a. til aš taka deiluefniš formlega fyrir į žeim vettvangi og reyna aš śtkljį įgreininginn. Į fundi samstarfsnefndar 7. maķ 2003 óskaši stefnandi eftir nįnari rökstušningi fyrir afstöšu LSH. Fulltrśar LSH ķ samstarfsnefnd lżstu žvķ žį yfir aš žar sem tślkun spķtalans byggši į afstöšu stefnda til mįlsins myndi spķtalinn ekki rökstyšja žį skošun sérstaklega. Hins vegar féllust fulltrśar LSH į aš kalla eftir frekari rökstušningi frį stefnda fyrir nęsta fund ķ samstarfsnefnd ašila. Sį rökstušningur barst hins vegar ekki žannig aš meš bréfi 4. jśnķ 2003 óskaši stefnandi formlega eftir žvķ viš stefnda aš hann rökstyddi nįnar afstöšu sķna. Meš bréfi 5. desember 2003 ķtrekaši stefnandi ósk sķna um svar viš bréfinu frį 4. jśnķ 2003. Žar sem engin višbrögš bįrust viš erindinu leitaši stefnandi ašstošar umbošsmanns Alžingis til aš knżja į um svar. Meš bréfi, dags. 19. febrśar 2004, barst svar frį stefnda. Kom žar fram sś afstaša stefnda aš hann teldi aš samstarfsnefnd stefnanda og LSH ętti aš leysa śr įgreiningnum, m.a. į grundvelli fyrirliggjandi gagna og ž.į m. fyrrgreinds svarbréfs stefnda frį 1. aprķl 2003. Žaš vęri sķšan ašila aš meta hvort žeir vildu bera įgreiningsefniš undir Félagsdóm nęšu žeir ekki sameiginlegri nišurstöšu. Meš bréfi til stefnda 24. febrśar 2004 ķtrekaši stefnandi ósk sķna um aš stefndi rökstyddi betur žį afstöšu hans sem sett var fram ķ bréfinu frį 1. aprķl 2003. Óskaši stefnandi jafnframt eftir žvķ aš fį upplżsingar og rökstušning stjórnar Lķfeyrissjóšs starfsmanna rķkisins (LSR) fyrir žeirri samžykkt sinni aš višbótaržęttir skv. kjarasamningi rķkisins viš lękna teldust til dagvinnulauna žegar kęmi aš afgreišslu lķfeyrisgreišslna til lękna sem fengju greiddan lķfeyri frį sjóšnum.
Ķ tilefni af kvörtun stefnanda til umbošsmanns Alžingis, vegna drįttar į svari frį rįšuneytinu, óskaši umbošsmašur eftir aš stefndi svaraši nokkrum spurningum umbošsmanns vegna mįlsins. Meš bréfi, dags. 15. aprķl 2004, gaf umbošsmašur stefnanda kost į aš koma į framfęri athugasemdum sķnum vegna svarbréfs stefnda til umbošsmanns, dags. 13. aprķl 2004. Meš bréfi 21. aprķl 2004 sendi stefnandi umbošsmanni athugasemdir sķnar žar sem sagši efnislega aš stefnanda vęri naušsynlegt aš fį frekari rökstušning frį stefnda til aš unnt vęri aš meta hvort stefnandi féllist į röksemdir hans. Meš bréfi, dags. 24. maķ 2004, barst stefnanda svar viš bréfinu frį 24. febrśar 2004. Ķ svarbréfinu er gerš ķtarleg grein fyrir žvķ hvers vegna stefnda beri ekki aš rökstyšja frekar žį tślkun sem hann lét LSH ķ té į žvķ įgreiningsefni sem var til umfjöllunar ķ samstarfsnefnd LSH og stefnanda. Meš bréfi, dags. 14. jślķ 2004, upplżsti umbošsmašur Alžingis stefnda um aš hinn fyrrnefndi hefši lokiš mįlinu af sinni hįlfu meš bréfi sama dag til stefnda. Stefnanda barst meš bréfi 28. september 2004 svar frį LSR viš įšurnefndri fyrirspurn sinni til sjóšsins. Segir žar m.a. aš žeir lķfeyrisžegar, sem hófu töku lķfeyris fyrir gildistöku kjarasamnings žar sem kvešiš er į um sérstakar višbótargreišslur/įlag vegna helgunar eša stjórnunar/verkefna, fįi višbótargreišslur/įlag į lķfeyri sinn hafi žeir ķ starfi uppfyllt žau skilyrši sem sett eru fyrir slķkum greišslum.
II.
Stefnandi reisir mįlsóknarašild sķna į 3. mįlsgr. 25. gr. laga nr. 91/1991 um mešferš einkamįla, sbr. og 2. og 17. gr. laga stefnda. Um heimild til aš bera sakarefniš undir Félagsdóm er vķsaš til 3. tl. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna.
Af hįlfu stefnanda er į žvķ byggt aš hugtakiš dagvinnulaun ķ gr. 4.7.2 ķ kjarasamningi ašila feli ķ sér öll laun sem greidd eru fyrir dagvinnu įn tillits til žess hvaš žau séu kölluš, ž.e. laun samkvęmt višeigandi launaflokki og višbótaržįttum, sé um žį aš ręša į annaš borš, sbr. t.d. dóm Hęstaréttar frį 7. nóvember 2002 ķ mįli nr. 240/2002.
Žį er į žvķ byggt aš meš samanburšarskżringum į įkvęšum kjarasamningsins sé ekki unnt aš skżra hugtakiš dagvinnulaun meš öšrum hętti en stefnandi geri. Sjįist žetta m.a. ķ 1. mgr. gr. 4.7.2 žar sem kvešiš sé į um aš nįist ekki fullnęgjandi hvķld skuli skilyršislaust veita 11 klst. hvķld ķ beinu framhaldi af vinnunni įn skeršingar į rétti til dagvinnulauna. Dagvinnulaun félagsmanna stefnanda, sem njóta višbótarlauna, samanstandi af launum samkvęmt višeigandi launaflokki og višbótaržįttum. Žetta sjįist einnig žegar įkvęši gr. 8.2, um laun ķ nįmsferšum, og įkvęši gr. 3.6.1.5, um greišslu gęsluvakta ķ nįmsfrķum, eru skošuš. Ķ įkvęši gr. 8.2 sé tekiš sérstaklega fram aš lęknir ķ nįmsleyfi skuli, mešan į nįmsferš stendur, njóta mįnašarlauna auk višbótaržįtta, ž.e. greišslna fyrir dagvinnu, en įkvęši gr. 3.6.1.5 fjalli hins vegar um hvernig skuli greiša lęknum fyrir vinnu umfram dagvinnu mešan į nįmsferšum stendur.
Žį bendi stefnandi į aš stjórn LSR sé sömu skošunar og stefnandi žar sem félagsmönnum stefnanda sé gert aš greiša išgjald til B-deildar LSR af višbótaržįttum enda teljist žęr greišslur allar til dagvinnulauna.
III.
Af hįlfu stefnda er į žaš bent aš umžręttur kjarasamningur sé į milli stefnda og St. Franciskusspķtala annars vegar og stefnanda hins vegar. Kjarasamningurinn hafi veriš undirritašur sérstaklega af hįlfu fulltrśa St. Franciskusspķtala. Hafi stefnanda žvķ boriš aš stefna St. Franciskusspķtala ķ mįlinu, sbr. 18. gr. laga nr. 91/1991, en aš öšrum kosti myndi dómur hugsanlega binda St. Franciskusspķtala įn žess aš spķtalinn hefši įtt kost į aš gęta hagsmuna sinna ķ mįlinu.
Aš mati stefnda gętir nokkurrar ónįkvęmni ķ stefnu en žar sé ķtrekaš fjallaš um hugtakiš dagvinnulaun. Žaš hugtak komi ekki fyrir ķ 2. mgr. gr. 4.7.2. ķ kjarasamningi milli ašila mįls žessa.
Įkvęši ķ kjarasamningum um hvķldartķma byggi į vinnutķmasamningi ašila vinnumarkašarins frį 1997 og vinnutķmatilskipun Evrópusambandsins 93/104/EB um vinnutķma. Įkvęšiš ķ gr. 4.7.2, 2. mgr., sé ķ kafla um hvķldartķma annarra en lękna ķ sérnįmi sem byggi į vinnutķmasamningi ašila vinnumarkašarins frį 1997 og framangreindri vinnutķmatilskipun EB.
Viš tślkun į greininni sé ekki hęgt aš slķta hana śr samhengi viš tilgang og tilurš frķtökuréttar. Mešal žeirra markmiša, sem ašilar vinnumarkašsins hafi viljaš nį fram meš samningnum frį 1997 um įkvešna žętti, er varša skipulag vinnutķma (vinnutķmasamningur), hafi veriš aš setja lįgmarkskröfur til aš stušla aš umbótum ķ vinnuumhverfinu, tryggja aukiš öryggi og heilsuvernd starfsmanna og hrinda ķ framkvęmd tilskipun Evrópusambandsins 93/104/EB um vinnutķma. Skošist samningurinn sem hluti af kjarasamningum ašila og frį žeim tķma hafi framkvęmd og śtfęrsla vinnutķmasamningsins mótast ķ gegnum kjarasamninga og samvinnu.
Ein af žeim meginreglum, sem innleidd hafi veriš meš vinnutķmasamningnum, sé aš starfsmenn eigi rétt į 11 tķma hvķld į hverjum 24 tķmum en reglan sé ekki fortakslaus. Heimilt sé aš semja um annaš og hafi žaš veriš gert ķ vinnutķmasamningnum sjįlfum, leišbeiningum samstarfsnefndar um vinnutķma og kjarasamningum. Ķ flestum kjarasamningum, sem stefndi hafi undirritaš eftir 1997, hafi veriš samiš um sérstakan frķtökurétt til handa starfsmönnun vegna skeršingar į 11 tķma hvķldinni. Frķtökuréttur sé kjarasamningsatriši og megi ekki blanda honum saman viš réttinn til 11 tķma hvķldar. Sé frķtökurétturinn refsiįkvęši fyrir atvinnurekandann, sem žurfi aš greiša sérstaklega fyrir žaš, žegar žęr ašstęšur skapast į vinnustaš aš starfsmašur fęr ekki notiš daglegs hvķldartķma.
Ķ framangreindum kjarasamningi hafi ķ 2. mgr. gr. 4.7.2 veriš samiš um aš ķ žeim tilvikum aš sérstakar ašstęšur geri žaš óhjįkvęmilegt aš vķkja frį daglegum hvķldartķma gildi eftirfarandi: Séu lęknar sérstaklega bešnir aš męta til vinnu įšur en 11 klst. hvķld er nįš er heimilt aš fresta hvķldinni og veita sķšar, žannig aš frķtökuréttur, 1½ klst. (dagvinna), safnist upp fyrir hverja klst. sem hvķldin skeršist. Er heimilaš aš greiša śt 1/2 klst. (ķ dagvinnu) af frķtökuréttinum óski lęknir žess.
Į bak viš įkvęšiš liggi sś hugsun aš ķ undantekningartilvikum sé hvķldinni frestaš og vinnuveitandinn greiši fyrir žaš meš frķtökurétti. Įherslan sé į aš starfsmašur safni upp frķi vegna žessarar skeršingar og hvķlist sķšar og sé žaš ķ samręmi viš tilgang vinnutķmasamningsins. Hafi žaš veriš hluti af samkomulagi ašila aš opnaš hafi veriš fyrir möguleikann į aš greiša śt hluta af frķtökuréttinum en žaš komi ekki ķ veg fyrir aš ķ framkvęmdinni sé reynt aš draga śr vali į žeim möguleika. Fordęmi séu fyrir slķkri tślkun og stżringu ķ framkvęmd kjarasamninga og sé orlofsįkvęši kjarasamninga dęmi um žaš. Žegar orlof sé tekiš eftir aš sumarorlofstķmabili ljśki lengist žaš um ¼ en ef žaš er greitt śt sé lengingin ekki greidd.
Heimildin til aš greiša śt hluta af frķtökurétti sé ķ öllum kjarasamningum rķkisins žar sem samiš hefur veriš um frķtökurétt. Žegar frķtökuréttur er greiddur śt sé framkvęmdin sś aš einungis sé greidd dagvinna įn nokkurra annarra afleiddra žįtta.
Framangreindur kjarasamningur frį 2. maķ 2002 hafi um margt veriš tķmamótasamningur og sérstęšur fyrir margra hluta sakir. Eitt af žvķ sé hvernig samsetning launa er framsett og svo hvernig yfirvinnan er reiknuš. Ķ stuttu mįli hafi veriš samiš um įkvešin mįnašarlaun svo og mögulega višbótaržętti frį 0 – 25% eftir žvķ ķ hvaša launaflokk starfsmašur rašast. Žį hafi veriš samiš um fasta krónutölu fyrir yfirvinnu og gęsluvaktir nema fyrir kandidata og lękna įn sérfręšileyfis. Višbótaržęttirnir séu afleiddar greišslur sem séu breytilegar. Reiknist yfirvinna ekki af žeim og möguleiki sé į aš endurskoša žį.
IV.
Mįl žetta į undir Félagsdóm samkvęmt 3. tölul. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986, um kjarasamninga opinberra starfsmanna.
Enda žótt St. Franciskuspķtali sé įsamt stefnda ašili aš kjarasamningnum viš stefnanda frį 2. maķ 2002 standa įkvęši fyrri mįlsl. 2. mgr. 18. gr. laga nr. 91/1991, um mešferš einkamįla, žvķ ekki ķ vegi aš mįlsókn sé einvöršungu beint aš stefnda žar sem įgreiningsefni žaš, sem hér er til śrlausnar, er į milli ašila žessa mįls en ekki stefnanda og St. Franciskuspķtala. Samkvęmt žvķ veršur mįlinu ekki vķsaš sjįlfkrafa frį Félagsdómi į žeim grunni aš žörf sé samašildar ķ žvķ eftir fyrirmęlum ofangreinds įkvęšis.
Fram kemur ķ bókun 2 meš ofangreindum kjarasamningi aš žar sé bryddaš upp į nżbreytni um įkvöršun launa lękna sem vinna į sjśkrahśsum. Sé tilgangurinn annars vegar aš efla valddreifingu ķ stjórnun ķ tengslum viš endurskipulagningu į einstökum sjśkrahśsum og hins vegar aš greina skżrar į milli žeirra lękna sem vinna eingöngu į stofnun og žeirra sem reka lęknastofur jafnhliša starfi sķnu į sjśkrahśsum. Til žess aš stušla aš framgangi žessara meginmarkmiša į žann hįtt aš sjśkrahśs nżti višbótaržętti til aš efla stjórnun spķtalans og/eša aš umbuna žeim lęknum sem starfa eingöngu ķ žįgu sjśkrahśss séu ašilar sammįla aš settir verši tilteknir fjįrmunir ķ sérstakan sjóš įrin 2002 og 2003.
Ķ 3.2.1.1 gr. til og meš 3.2.1.4 gr. ķ kjarasamningnum er aš finna įkvęši um ofangreinda višbótaržętti fyrir lękna ķ fullu starfi į sjśkrahśsi žar sem kvešiš er į um heimild til hękkunar grunnlauna žeirra um allt aš 25% auk įkvęšis um sérstakt įlag til handa lękni meš sérfręšileyfi sem lokiš hefur doktorsprófi.
Ķ 2. mgr. 4.7.2 gr. samningsins er męlt svo fyrir aš ķ žeim tilvikum aš sérstakar ašstęšur gera žaš óhjįkvęmilegt aš vķkja frį daglegum hvķldartķma skuli eftirfarandi gilda: Séu lęknar sérstaklega bešnir aš męta til vinnu įšur en 11 klst. hvķld er nįš er heimilt aš fresta hvķldinni og veita sķšar, žannig aš frķtökuréttur, 1 1/2 klst. (dagvinna), safnist upp fyrir hverja klst. sem hvķldin skeršist. Heimilt er aš greiša śt 1/2 klst. (ķ dagvinnu) af frķtökuréttinum óski lęknir žess.
Mįl žetta snżst um hvort hugtakiš dagvinnulaun ķ nišurlagsįkvęši greinarinnar feli einnig sér višbótaržętti samkvęmt 3.2.1.1 gr. til og meš 3.2.1.4 gr. kjarasamningsins hjį žeim lęknum sem njóta umręddra višbótaržįtta samkvęmt honum.
Žegar litiš er til markmišs kjarasamningsins, sbr. bókun 2 meš samningnum og žess oršalags nišurlagsįkvęšis 2. mgr. 4.7.2 gr. aš heimilt sé aš greiša śt hįlfa klukkstund ķ dagvinnu, óski lęknir žess, en žaš oršalag vķsar bersżnilega til dagvinnulauna, veršur įkvęšiš ekki skiliš į annan veg en žann aš žar sé įtt viš öll laun sem viškomandi lękni eru greidd fyrir dagvinnu. Vķsar įkvęšiš žvķ bęši til dagvinnulauna samkvęmt röšun lęknis ķ launaflokk og dagvinnulauna samkvęmt višbótaržįttum kjarasamningsins. Veršur žvķ aš skilja įkvęšiš svo aš žar sé įtt viš öll dagvinnulaun samkvęmt samningnum. Er krafa stefnanda žar af leišandi tekin til greina, enda stendur oršalag ķ stefnu, sem stefndi finnur aš, žvķ ekki ķ vegi, sbr. fyrrgreindan augljósan skilning į oršalagi hins umdeilda įkvęšis.
Eftir žessum śrslitum veršur stefndi dęmdur til aš greiša stefnanda mįlskostnaš sem er hęfilega įkvešinn 200.000 krónur.
Dómsorš:
Višurkennt er aš meš dagvinnulaunum samkvęmt nišurlagsįkvęši 2. mgr. 4.7.2 gr. kjarasamnings milli fjįrmįlarįšherra f.h. rķkissjóšs og Lęknafélags Ķslands frį 2. maķ 2002 sé einnig įtt viš višbótaržętti samkvęmt 3.2.1.1 gr. til og meš 3.2.1.4 gr. samningsins.
Stefndi, fjįrmįlarįšherra f.h. ķslenska rķkisins, greiši stefnanda, Lęknafélagi Ķslands, 200.000 krónur ķ mįlskostnaš.
Helgi I. Jónsson
Gylfi Knudsen
Kristjana Jónsdóttir
Įsdķs J. Rafnar
Kristjįn Torfason
