Félagsdómur
Mįl nr. 4/2006: Dómur frį 6. jślķ 2006
Įr 2006, fimmtudaginn 6. jślķ, var ķ Félagsdómi ķ mįlinu nr. 4/2006.
Félag ķslenskra flugumferšarstjóra
(Björn L. Bergsson hrl.)
gegn
ķslenska rķkinu
(Einar Karl Hallvaršsson hrl.)
kvešinn upp svofelldur
D Ó M U R :
Mįl žetta var dómtekiš aš loknum munnlegum mįlflutningi 12. jśnķ sl. Žaš var endurupptekiš 19. jśnķ sl. vegna framlagningar višbótargagna og dómtekiš į nż žann dag.
Mįliš dęma Eggert Óskarsson, Gylfi Knudsen, Kristjana Jónsdóttir, Kristjįn Torfason og Vilhjįlmur H. Vilhjįlmsson.
Stefnandi er Félag ķslenskra flugumferšarstjóra, kt. 560372-0199, Borgartśni 28, Reykjavķk.
Stefndi er ķslenska rķkiš, kt. 540269-6459, Arnarhvoli, Reykjavķk.
Dómkröfur stefnanda
Stefnandi gerir žęr dómkröfur aš višurkennt verši aš stefndi hafi brotiš kjarasamning ašila meš einhliša breytingum į vaktakerfi ķ Flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk sem komu til framkvęmda hinn 16. mars 2006.
Žį er krafist mįlskostnašar, auk įlags er nemi viršisaukaskatti, samkvęmt mati dómsins.
Dómkröfur stefnda Aš stefndi verši sżknašur af öllum kröfum stefnanda og aš stefnanda verši gert aš greiša stefnda mįlskostnaš samkvęmt mati Félagsdóms.
Mįlavextir
Mįlavextir eru žeir aš milli stefnanda og stefnda hefur veriš ķ gildi kjarasamningur um įrabil um störf flugumferšarstjóra. Hluti af hinum umsömdu kjörum flugumferšarstjóra hefur falist ķ vaktavinnukerfi sem śtfęrt hefur veriš ķ samręmi viš įkvęši kafla 2.5 ķ kjarasamningi mįlsašila. Ķ Flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk hefur veriš ķ notkun vaktakerfi sem tekiš var upp meš samkomulagi ašila įriš 1997. Flugmįlastjórn hefur į undanförnum įrum reynt aš breyta vaktafyrirkomulagi ķ flugstjórnarmišstöšinni ķ samvinnu viš flugumferšarstjóra, en įn įrangurs.
Į sķšastlišnu įri tóku mįlsašilar upp višręšur ķ tilefni af žvķ aš kjarasamningur var aš renna śt ķ samręmi viš efni sitt. Hinn 15. jślķ 2005 var sķšan ritaš undir samkomulag um breytingar į kjarasamningi ašila sem taka įttu gildi hinn 1. jślķ 2005 og gilda til 29. febrśar 2008. Samhliša undirritun samkomulagsins ritušu samningsašilar undir bókanir sem fylgdu samkomulaginu. Um var aš ręša fjórar bókanir en mešal žeirra var bókun nśmer 3 sem fól ķ sér rįšagerš um upptöku nżs vaktakerfis ķ Flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk, flugturninum į Reykjavķkurflugvelli og flugturninum į Kelfavķkurflugvelli. Įttu vaktakerfin aš byggjast upp į kjörnum sem įttu aš halda sér auk žess sem ganga įtti śt frį nįnar skilgreindum forsendum viš gerš nżs vaktakerfis.
Ofangreint samkomulag var boriš undir atkvęši félagsmanna stefnanda sem felldu žaš. Kom žar mešal annars til óįnęgja félagsmanna vegna rįšgeršra breytinga er lutu aš hinu umsamda vaktakerfi. Afstaša félagsmanna var eindregiš sś aš fallast ekki į žessar breytingar sem žeir töldu ekki nęgjanlega hagfelldar fyrir sig.
Ķ kjölfar žessarar nišurstöšu ķ atkvęšagreišslu starfsmanna tóku samningsašilar upp višręšur aš nżju og lauk žeim meš žvķ aš ritaš var undir samkomulag hinn
8. september 2005. Samkomulag žetta fól ķ sér aš aftur skyldi bera samkomulagiš frį 15. jślķ undir atkvęši aš breyttum žeim forsendum aš svonefndur stofnanasamningur hafši veriš śtfęršur og meš žvķ aš fella nišur bókun 3 sem fól ķ sér nefndar vaktakerfisbreytingar. Gekk žaš eftir aš samkomulagiš var į nż boriš undir félagsmenn sem samžykktu žaš, aš sögn stefnanda ķ ljósi žeirrar stašreyndar aš drög aš stofnanasamningi lęgju fyrir og aš ekki yrši hróflaš viš vaktakerfinu. Stefndi heldur žvķ hins vegar fram aš į žessum tķma hafi žaš komiš skżrt fram af hįlfu Flugmįlastjórnar Ķslands aš žrįtt fyrir aš bókun 3 vęri tekin śt śr samningnum yrši fariš ķ kerfisbreytingar į vöktum.
Ķ september 2005 var send tilkynning frį starfsmannahaldi flugmįlastjórnar til allra flugumferšarstjóra sem ganga vaktir ķ flugstjórnarmišstöšinni og žeim tilkynnt aš vaktakerfinu yrši breytt frį og meš 1. janśar 2006 og yršu breytingarnar tilkynntar sķšar. Žegar vaktaskrį var gefin śt ķ desember samkvęmt nżju vaktakerfi var vaktakerfisbreytingum mótmęlt af stjórn stefnanda. Haldinn var félagsfundur sem samžykkti haršorša įlyktun og skoraši į flugmįlastjóra og flugvallarstjóra į Keflavķkurflugvelli aš lįta žegar ķ staš af žeim rįšageršum aš breyta vaktakerfinu einhliša, sem stefnandi telur vera ķ andstöšu viš kjarasamning ašila.
Ķ kjölfar žessa mun žaš hafa gerst aš į Keflavķkurflugvelli hafa engar breytingar veriš geršar eša bošašar. Ķ Flugturninum ķ Reykjavķk munu hafa veriš geršar breytingar į vaktakerfinu sem samkomulag tókst um meš stefnda og starfsmönnum. Ķ Flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk hefur ekki nįšst samkomulag um vaktakerfiš.
Į starfsmannafundi 28. febrśar sķšastlišinn tilkynnti Įsgeir Pįlsson, framkvęmdastjóri flugumferšarsvišs, starfsmönnum aš vaktakerfiš 3/2-4/3 yrši sett į einhliša frį og meš 16. mars žaš įr enda hefši žaš ekki veriš unnt meš samrįši viš félagsmenn stefnanda. Af hįlfu flugmįlastjórnar er fullyrt aš įvallt hafi veriš tekiš skżrt fram viš starfsmenn aš yfirstjórn flugumferšarsvišs vęri ętķš reišubśin aš skoša hugmyndir um vaktakerfi og tillögur til betrumbóta og hafi starfsmenn veriš hvattir til aš velta fyrir sér möguleikum ķ stöšunni og žeir bešnir um aš koma žeim į framfęri.
Stefnandi telur žį vaktskrį, sem stefndi hefur einhliša birt, ekki vera ķ samręmi viš gildandi samkomulag ašila. Žannig hafi nęturvaktir veriš styttar śr 11 klst. ķ 10 klst. Dagvaktir séu almennt styttar um hįlfa klst. Žį séu felldar nišur bakvaktir. Į móti žessum breytingum komi ein 6 klst. vakt til višbótar į hverjum tólf dögum eša alls 30 vaktir į įri. Žetta leiši til žess aš helgarfrķ starfsmanna sem ganga nęturvaktir verši mun fęrri en įšur eša ašeins fjórar į įri. Žį leiši žetta til žess aš įkvęši kjarasamnings ašila ķ grein 2.5.4 um tvo samfellda frķdaga ķ viku aš jafnaši nįist ekki. Žannig nįist tveir samfelldir frķdagar ašeins ašra hverja viku. Samfelldir frķdagar séu aš mešaltali 1,7 ķ viku. Žį leiši kerfisbreytingarnar til žess aš fjöldi vinnustunda ķ viku hverri veršur allt aš 44,5 en ķ grein 2.1.1 segi aš vinnuvika flugumferšarstjóra ķ fullu starfi skuli vera aš jafnaši 38 stundir.
Žreyfingar milli mįlsašila ķ žvķ augnamiši aš leysa įgreining žennan į lišnum vikum hafa ekki boriš įrangur og žvķ telur stefnandi ekki hjį žvķ komist aš efna til mįlsóknar žessarar til aš fį hlut félagsmanna réttan ķ žessum efnum.
Mįlsįstęšur og lagarök stefnanda
Stefnandi kvešur mįl žetta lśta aš įgreiningi um efndir kjarasamnings og eigi žaš žvķ undir dómsvald Félagsdóms, sbr. 3. töluliš 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986.
Į žvķ er byggt af hįlfu stefnanda aš fyrir liggi kjarasamningur milli mįlsašila žar sem samiš sé um vaktavinnukerfi og sérstakt samkomulag frį 1997 um śtfęrslu žess. Um vaktavinnu sé fjallaš ķ samningi ašila ķ grein 2.5. Stefndi sé bundinn af žessu og geti ekki breytt einhliša śtfęrslu žessa kerfis sem žar sé um samiš. Žaš leiši bęši beint af žeirri meginreglu aš samninga beri aš efna réttilega samkvęmt efni sķnu, žar meš tališ kjarasamninga. Ekki sķšur sé til žess aš lķta aš bein įkvęši samningsins komi ķ veg fyrir aš unnt sé aš breyta fyrirkomulagi vinnunnar meš einhliša įkvöršunum annars hvors samningsašilanna. Žannig sé sérstakt heimildarįkvęši ķ gr. 2.1.1.1 sem heimili frįvik frį kjarasamningi varšandi fyrirkomulag vinnutķma ef samningsašilar verši sammįla um slķkt. Žį sé einnig kvešiš į um žaš ķ grein 2.5.3 aš heimilt sé aš semja um ašra tķmalengd vakta meš vķsan til įšurnefnds heimildarįkvęšis ķ gr. 2.1.1.1. Allmargir samningar hafi veriš geršir į žessum grundvelli. Slķk heimildarįkvęši vęru óžörf ef raunin vęri sś aš stefndi gęti breytt žessu fyrirkomulagi einhliša aš gešžótta.
Žį sé į žvķ byggt af hįlfu stefnanda aš stefnda sé žetta fulljóst enda hafi fariš fram sérstakar višręšur milli mįlsašila er lutu aš breytingum į vaktavinnukerfi ķ ašdraganda žess aš gert var samkomulag um breytingar į kjarasamningi mįlsašila sķšastlišiš sumar. Slķkar višręšur hefšu veriš öldungis óžarfar ef einhliša vęri į valdi stefnda aš rįša fram śr žessu įlitaefni. Ķ tengslum viš undirritun samningsašila hinn 15. jślķ 2005 hafi veriš gerš sérstök bókun af žessu tilefni um breytingar sem samninganefndir mįlsašila höfšu oršiš įsįttar um. Žęr breytingar hafi hins vegar ekki hlotiš nįš fyrir augum félagsmanna stefnanda. Félagsmennirnir hafi nżtt sér lögįkvešna heimild sķna til aš taka afstöšu til žessarar breytingar og höfnušu henni. Žeir hafi ekki viljaš samžykkja breytingar į vaktavinnukerfinu į žann hįtt sem lagt var upp meš.
Stefnda sé fullkunnugt um žessa afstöšu félagsmanna stefnanda enda hafi hann stašiš aš gerš nżs samkomulags viš stefnanda žar sem sérstaklega hafi veriš tekiš fram aš falliš vęri frį bókun žeirri sem tekiš hafi til breytinga į vaktavinnukerfinu. Aš mati stefnanda vęri žaš nęsta frįleit tślkun aš fyrst stefndi og stefnandi komust aš samkomulagi um aš sleppa nefndri bókun, žar sem hśn hafi oršiš til žess aš fella kjarasamning ķ atkvęšagreišslu. Žar meš hafi stefndi frjįlsar hendur um aš breyta vaktafyrirkomulaginu einhliša og aš vild. Slķk rįšagerš af hįlfu stefnda standist aš sjįlfsögšu ekki.
Aš mati stefnanda sé augljóst aš bošašar breytingar fari ķ bįga viš įkvęši kjarasamnings ašila. Žannig segi ķ gr. 2.1.1:
„Vinnuvika flugumferšarstjóra ķ fullu starfi skal vera aš jafnaši 38 stundir.
Ķ Vestmannaeyjum skal vinnuvikan vera aš jafnaši 42 stundir į tķmabilinu
16/9 - 31/5.
Flugmįlastjórn er heimilt aš flytja vinnuskyldu milli vikna eša įrstķša meš samžykki viškomandi starfsmanns.“
Nżtt vaktakerfi geri rįš fyrir meira en 38 klst. vinnuframlagi starfsmanna į viku og ekki hafi veriš leitaš eftir samžykki starfsmanna žar aš lśtandi.
Ķ gr. 2.5.4 segi:
„Skipulagi vaktavinnu skal haga žannig aš starfsmenn fįi aš jafnaši tvo samfellda frķdaga ķ viku.“
Ef litiš sé žannig į aš annar af tveimur samfelldum frķdögum sé hvķldardagur žį sé žaš skilningur stefnanda aš tveggja daga samfellt frķ sé 59 klukkustundir ķ žaš minnsta. Frķ ķ nżju vaktakerfi ķ flugstjórnarmišstöšinni nįi ekki alltaf 59 klukkustundum. Žaš fari raunar allt nišur ķ 48 klukkustunda hvķld milli vaktahrina.
Ķ grein 2.7.1 segi:
„Flugumferšarstjórar ganga vaktir skv. vaktakerfi er mišast viš aš vinnutķmi reglubundinnar vaktskrįr sé 38-42 klukkustundir į viku aš jafnaši į įri.“
Nżtt vaktakerfi ķ flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk hafi ekki veriš kynnt meš formlegum hętti žrįtt fyrir aš žaš hafi veriš tekiš ķ notkun. Stefnandi hafi undir höndum skjal sem viršist vera lżsing į kerfinu og félagsmenn stefnanda sem starfa ķ Flugstjórnarmišstöšinni fįi afhentar vaktskrįr meš 14 daga fyrirvara. Af žessum gögnum verši rįšiš aš nżja vaktakerfiš ķ flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk sé ekki reglubundiš. Kerfiš sé žannig uppsett aš starfsmenn vinni žrjį daga, eigi hvķld ķ tvo daga, vinni fjóra daga og eigi hvķld ķ žrjį daga, žó geti sķšasta vaktin ķ vinnulotu veriš nęturvakt. Žannig verši tveggja daga hvķld ķ raun aš „svefndegi“ og hvķldardegi. Engin regla sé į žvķ hvernig vaktahringurinn lķti śt, engin regla sé į žvķ į hvaša tķma dags vakt byrji eša endi. Starfsmašur viti ašeins meš 14 daga fyrirvara hvernig vinnutķmi innan dagsins verši. Žetta geri einnig aš verkum aš stefndi standi į engan hįtt viš yfirlżsta stefnu um fjölskylduvęnan vinnustaš.
Augljóst sé aš mati stefnanda aš stefndi hafi ótvķrętt stašfest meš įralangri framkvęmd aš vaktavinnukerfi félagsmanna stefnanda verši ekki breytt einhliša heldur meš samningum milli stefnanda og stefnda eša, ķ žaš minnsta, meš samkomulagi viš viškomandi starfsmann meš vķsan til sérstakrar heimildar ķ grein 2.1.1. Um žessa afstöšu stefnda vitni ķtrekašar višręšur, sem įtt hafi sér staš į lišnum įrum milli mįlsašila, mešal annars um vaktavinnukerfi. Slķkar višręšur vęru óžarfar ef breytingar į kerfinu rśmušust innan svonefnds stjórnunarvalds stefnda sem atvinnurekanda. Aš auki ętti aš vera jafnóumdeilt aš mįlsašilar hafi samiš um žaš vaktavinnukerfi sem hafi veriš viš lżši. Beri žvķ aš taka kröfu stefnanda til greina.
Mįlsókn sķna styšur stefnandi viš lög nr. 94/1986 um kjarasamninga opinberra starfsmanna, sbr. einnig lög nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur sem og meginreglur vinnuréttar og samningaréttar um skuldbindingagildi samninga. Krafa um mįlskostnaš styšst viš 130. gr. laga nr. 91/1991. Krafa um įlag er nemi viršisaukaskatti į mįlflutningsžóknun styšst viš lög nr. 50/1988 en stefnandi sé ekki viršisaukaskattsskyldur og beri žvķ naušsyn til aš fį dóm fyrir skatti žessum śr hendi stefnda.
Mįlsįstęšur og lagarök stefnda
Stefndi mótmęlir mįlatilbśnaši stefnanda og kröfum į honum reistum. Įgreiningur sį sem stefnandi hafi boriš undir Félagsdóm lśti aš žvķ hvort stefndi eša nįnar tiltekiš Flugmįlastjórn Ķslands hafi brotiš kjarasamning ašila meš žvķ aš gera einhliša breytingar į vaktakerfi žvķ sem tilteknir flugumferšarstjórar og félagsmenn stefnanda vinni eftir.
Stefndi byggir į žvķ aš breytingarnar séu ótvķrętt heimilar og aš žęr brjóti ķ engu gegn gildandi kjarasamningi ašila. Žvķ til stušnings byggir stefndi einkum į réttarreglum um stjórnunarrétt vinnuveitanda sem sé ein af grundvallarreglum vinnuréttarins. Heimildir stefnda, eša stofnunarinnar, til aš setja einhliša į vaktakerfi og hrinda žeim ķ framkvęmd, séu ekki hįšar samrįši viš stefnanda eša žess ešlis aš ašeins verši um žęr fjallaš meš samkomulagi viš stefnanda eša breytingum į kjarasamningi. Žį sé vaktakerfiš eša heimild til aš setja žaš ekki hluti kjarasamnings ašila.
Ķ lögum nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna rķkisins, sé stjórnunarrétturinn lögfestur, einkum ķ 15. gr., 17. gr. og 19. gr. laganna. Ķ 17. gr. sé męlt fyrir um aš forstöšumašur įkveši vinnutķma žeirra starfsmanna sem starfi hjį stofnun aš žvķ marki sem lög og kjarasamningar leyfa og ķ 19. gr. žar sem fram komi aš starfsmanni sé skylt aš hlķta breytingum į störfum sķnum og verksviši frį žvķ er hann tók viš starfi. Žannig taki stjórnunarréttur žessi til vinnusambands ašila og verši aš skżra kjarasamning ašila meš hlišsjón af žeirri grundvallarreglu. Vķsist einnig til įkvęša loftferšalaga nr. 60/1998 og reglugerša um flugmįlastjórn, settum samkvęmt žeim. Meš dómi Félagsdóms frį 19. nóvember 1996 ķ mįlinu nr. 12/1996 hafi žetta veriš stašfest. Dómurinn varši ašila žessa mįls og ķ raun hafi engar breytingar oršiš ķ samskiptum stefnanda og stefnda, meš kjarasamningum eša öšrum hętti, sem hrundiš geti žeirri meginnišurstöšu sem dómurinn feli ķ sér.
Stefnandi hafi vķsaš til nįnar tiltekinna įkvęša kjarasamnings. Stefndi byggir į žvķ aš tilfęrš įkvęši takmarki į engan hįtt heimild stefnda, eša stofnunarinnar, til aš gera žęr breytingar į vaktakerfi sem um sé deilt ķ mįlinu. Stefndi telji naušsynlegt aš rekja andmęli sķn gegn mįlatilbśnaši stefnanda aš žessu leyti ķ tengslum viš žau įkvęši sem vķsaš sé til ķ stefnu. Įšur telji stefndi žó naušsynlegt aš taka fram aš kröfugerš og mįlatilbśnašur stefnanda sé aš mörgu leyti ónįkvęmur į žann hįtt aš leitt gęti til frįvķsunar mįlsins.
Ķ fyrsta lagi tiltaki kröfugeršin ekki į hvern hįtt stefnandi telji hinar umdeildu breytingar ganga gegn įkvęšum kjarasamnings aš įliti félagsins. Ķ öšru lagi og žvķ til įréttingar sé ekki boriš nišur ķ tiltekinni grein kjarasamnings ķ dómkröfum stefnanda. Ķ žrišja lagi rįšgeri dómkrafan ašeins aš brotiš hafi veriš gegn kjarasamningi en ekki hvort breytingar į vaktakerfi hafi veriš heimilar eša lögmętar, en viš mat į heimild stofnunarinnar til aš įkveša vaktakerfi sé óhjįkvęmilegt aš taka miš af öšrum réttarreglum en kjarasamningi, sem og til fyllingar įkvęšum hans.
Um einstök atriši ķ mįlatilbśnaši stefnanda aš žvķ er įkvęši kjarasamnings varšar byggir stefndi į eftirfarandi: Grein 2.5 ķ kjarasamningi ašila fjalli um vaktavinnu og afbrigšilegan vinnutķma. Ķ kjarasamningi sé vaktakerfiš ekki śtfęrt frekar en fram komi ķ greininni. Žannig sé mótmęlt žeirri fullyršingu stefnanda aš hluti af umsömdum kjörum flugumferšarstjóra sé tiltekiš vaktavinnukerfi sem hafi veriš śtfęrt ķ samręmi viš grein 2.5. Žį ķtreki stefndi mótmęli sķn viš žeirri fullyršingu stefnanda aš fyrir hendi sé bindandi samkomulag frį įrinu 1997 um vaktakerfi ķ flugstjórnarmišstöšinni. Eins og fyrr sé lżst hafi ekkert tiltekiš vaktakerfi veriš umsamiš eša hluti af kjarasamningi, heldur hafi stofnunin og stefndi įvallt litiš svo į aš ķ hennar valdi vęri aš kveša į um vaktakerfi og śtfęrslu žeirra.
Ķ įkvęšinu séu ašeins lagšar žęr meginlķnur sem fara eigi eftir. Stefndi byggir į žvķ aš stofnunin geti, innan žeirra marka sem lög og kjarasamningurinn setji, śtfęrt žaš vaktakerfi sem best henti fyrir hana og sett žaš einhliša į. Ekkert ķ kjarasamningi ašila komi ķ veg fyrir aš fyrirkomulagi vinnunnar sé breytt meš einhliša įkvöršun stofnunar innan žessara marka.
Sé rétt aš taka fram, eins og greini ķ bréfi fjįrmįlarįšuneytis, aš fjölmörg fordęmi séu fyrir einhliša breytingum į vinnufyrirkomulagi innan stofnana rķkisins. Til aš mynda eigi žaš ekki sķst viš stęrsta vinnustaš landsins, Landspķtala-hįskólasjśkrahśs, žar sem gengnar séu vaktir. Séu breytingar į vaktakerfum žar tķšar sökum žess aš stjórnendur žar leiti eftir hagstęšustu śtfęrslunni į vaktakerfi mišaš viš žarfir hverju sinni. Kjarasamningur ašila žessa mįls sé ekki frįbrugšinn öšrum kjarasamningum sem stefndi gerir varšandi žessi atriši og innihaldi ekki nein sérįkvęši sem takmarki stjórnunarrétt stofnunar til śtfęrslu į vaktakerfinu. Ķ žessu tilliti byggir stefndi einnig į žvķ aš samkvęmt lögum séu geršar kröfur į flugmįlastjórn, eins og allar ašrar rķkisstofnanir, aš reka starfsemi sķna meš hagkvęmum hętti, sbr. t.d. 38. gr. laga nr. 70/1996. Stofnunin verši aš hafa svigrśm til aš skipuleggja sig eins og hśn telur aš best verši hverju sinni til žess aš nį žeim markmišum og žeim įrangri sem henni sé ętlaš, sbr. einnig įkvęši loftferšalaga nr. 60/1998.
Stefnandi vķsi til greinar 2.5.3 ķ kjarasamningi ašila žar sem kvešiš sé į um aš heimilt sé aš semja um ašra tķmalengd vakta en žar greini meš vķsan til greinar 2.1.1.1. Ekkert ķ grein 2.5.3 takmarki heimild flugmįlastjórnar til aš kveša į um žaš hvers efnis vaktakerfi skuli vera eša bindi hendur stofnunarinnar į žann hįtt aš óhjįkvęmilegt sé aš semja um žaš viš stefnanda. Auk žess sem ķ greininni séu notuš oršin aš jafnaši sé tķmalengd einstakra vakta innan žeirra almennu marka sem įkvęšiš tiltekur.
Stefndi įrétti aš ķ kjarasamningi sé settur rammi um vinnutķma sem vinnuveitanda beri aš virša, en kjarasamningur svipti ekki vinnuveitanda žeim möguleika aš haga vinnu starfsmanna meš žeim hętti sem best henti fyrir reksturinn hverju sinni. Gildi žį įšurnefndur stjórnunarréttur vinnuveitanda innan ramma kjarasamninga og įkvęša laga. Sś einhliša breyting į vaktafyrirkomulagi sem mįl žetta sé risiš af uppfylli framangreint skilyrši og sé stofnuninni fullkomlega heimil.
Stefnandi tiltaki žrjś einstök įkvęši kjarasamningsins sem hann heldur fram aš breytt vaktakerfi fari ķ bįga viš. Aš žvķ er varšar grein 2.1.1 byggir stefndi į žvķ aš įkvęšiš komi ekki ķ veg fyrir aš vinnuvikan geti żmist veriš skipulögš undir eša yfir 38 stundum ķ śtfęrslu vaktakerfis og vķsar žvķ til stušnings til oršalagsins „aš jafnaši 38 stundir“. Žį verši ekki fram hjį žvķ horft aš ķ grein 2.7 sé samiš um sérstakar fastar vaktagreišslur fyrir žaš aš flugumferšarstjórar gangi vaktir samkvęmt vaktakerfi er mišist viš aš vinnutķmi reglubundinnar vaktskrįr sé 38-42 klst. į viku aš jafnaši į įri. Til frekari skżringar į grein 2.7 megi geta žess aš į öšrum vinnustöšum en ķ Vestmannaeyjum sé vinnutķmi flugumferšarstjóra aš jafnaši 38 klukkustundir ķ viku en ķ Eyjum sé mišaš viš 42 stundir aš jafnaši ķ viku. Meš vķsan til žessa telur stefndi ekki standast aš breytingar į vaktakerfinu, žar sem żmist sé gert rįš fyrir meira eša minna vinnuframlagi en 38 klukkustundum į viku, brjóti ķ bįga viš grein 2.1.1, svo sem stefnandi haldi fram. Eins og stefnandi hafi bent į sé hiš nżja vaktakerfi žannig aš mešaltal vinnustunda į viku sé undir 38 stundum eša 37,33 talsins. Žvķ sé žannig ranglega haldiš fram ķ stefnu aš hiš nżja vaktakerfi geri rįš fyrir fleiri en 38 stundum į viku almennt. Aš žessu leyti telur stefndi aš į engan hįtt hafi veriš brotiš gegn nefndu įkvęši kjarasamnings, sbr. oršalagiš „aš jafnaši“. Fįi žetta einnig stoš ķ grein 2.7.3 um grundvöll vaktaįlagsgreišslna, sbr. einkum 5. liš.
Ķ žessu sambandi byggir stefndi einnig į žvķ aš vaktavinna sé sérstaks ešlis og um hana sé fjallaš ķ kafla 2.5 ķ kjarasamningi. Skżra verši oršin „aš jafnaši“ ķ grein 2.1.1 žannig aš žau vķsi ekki sķšur til žess breytileika milli vikna sem geti veriš ķ vaktavinnu. Žannig geti fjöldi vinnustunda į viku veriš mismunandi žar sem vaktalotur og frķ skarist ešlilega į viš fjölda vikudaga. Žetta sé vel žekkt og ķ hinu nżja vaktakerfi sé engin breyting hvaš žetta varšar. Hiš eldra kerfi hafi einnig veriš meš žessum hętti, eins og fyrr segi, og fjöldi vinnustunda į viku żmist yfir eša undir 38 stundum – en alla jafna sį fjöldi. Milli ašila hafi žannig ekki veriš įgreiningur um framkvęmd kjarasamnings aš žessu leyti og žvķ augljóslega stoš ķ įralangri framkvęmd fyrir skilningi stefnda um žaš hvernig skżra beri oršin aš jafnaši.
Ķ grein 2.5.4 sé kvešiš į um aš skipulagi vaktavinnu skuli haga žannig aš starfsmenn fįi aš jafnaši tvo samfellda frķdaga ķ viku. Hér sé um nżtt įkvęši aš ręša ķ kjarasamningi ašila sem fram hafi komiš ķ mišlunartillögu rķkissįttasemjara ķ febrśar 2002. Eins og fram komi ķ umsögn fjįrmįlarįšuneytis hafi stefndi samiš viš flest ašildarfélög BSRB į įrinu 2001 um svokallašan vinnutķmapakka. Žar hafi veriš samiš um vaktavinnuįlag, bakvaktarįkvęši, vaktavinnuįkvęši og hvķldartķmaįkvęši. Samkomulagiš um vinnutķmann hafi sķšar fariš inn ķ flest alla kjarasamninga sem eftir voru ķ žeirri kjarasamningslotu og hafi samkomulagiš einnig veriš tekiš upp hjį flestum žeim stéttarfélögum sem höfšu lokiš sķnum samningum į įrinu 2000. Meš grein 2.5.4 hafi veriš gerš breyting į įkvęšinu frį žvķ sem įšur gilti, bęši į oršalagi og tślkun. Įšur hafi greinin hljóšaš upp į aš žeir sem vinna vaktavinnu, skulu ķ viku hverri fį 2 frķdaga žannig aš nęturfrķ komi fyrir og eftir frķdagana. Nśverandi įkvęši segi aš starfsmenn skuli aš jafnaši fį tvo samfellda frķdaga ķ viku. Viš samningsgeršina 2001 viš BSRB og ķ öllum samningum sem geršir hafi veriš eftir žaš, žar sem samkomulagiš hafi veriš tekiš upp, hafi žaš legiš fyrir aš tślkunin į įkvęšinu vęri sś aš vaktavinnustarfsmenn ęttu rétt į aš fį aš jafnaši tvo samfellda frķdaga ķ viku sem vęru aš lįgmarki 48 stunda samfellt frķ. Hinn vikulegi hvķldardagur samkvęmt hvķldartķmaįkvęšinu falli inn ķ žetta 48 stunda frķ vaktavinnumanna ef svo beri undir, en geti lķka alveg stašiš sér. En gera žurfi skżran greinarmun į rétti vaktavinnumanna til tveggja frķdaga ķ viku hverri og svo hinnar almennu reglu um rétt allra starfsmanna til vikulegs hvķldardags samkvęmt hvķldartķmaįkvęšinu.
Viš kjarasamningsgeršina 2002 į milli ašila žessa mįls hafi samkomulagiš veriš uppi į boršinu og žar hafi, af hįlfu samninganefndar rķkisins, veriš gerš grein fyrir innihaldi žess og tślkun ķ öllum atrišum meš sama hętti og gert hafi veriš gagnvart öšrum stéttarfélögum. Ķ mišlunartillögu rķkissįttasemjara, sem samžykkt hafi veriš af stefnanda, hafi öll įkvęši samkomulagsins um vinnutķmann fariš inn. Ķ tengslum viš stofnun kjarasamningsins hafi formanni stefnanda og fulltrśum stefnanda veriš ljóst aš meš įkvęšinu žżddi tveggja daga samfelld hvķld 48 stundir aš lįgmarki.
Meš vķsan til framangreinds byggir stefndi į žvķ aš gildandi kjarasamningur geri rįš fyrir žvķ aš tveggja daga samfellt frķ geti veriš 48 stundir, eins og oršalagiš gefi tilefni til. Hins vegar geri nżja vaktakerfiš sjįlft ekki rįš fyrir aš fariš sé nišur ķ 48 stundir nema eitthvaš sérstakt komi til, t.d. vegna óska starfsmanna sjįlfra. Aš öšru jöfnu sé annaš hvert vaktafrķ 56 stundir og hitt 72 til 76,5 klukkustundir. Stefndi byggir einnig į žvķ aš engu skipti hvort starfsmašur sofi eša vaki į einhverjum žessara frķdaga. Enginn sérstakur svefndagur sé skilgreindur ķ kjarasamningi.
Stefnandi heldur žvķ fram aš breytingar į vaktakerfinu brjóti ķ bįga viš grein 2.7.1 um aš flugumferšarstjórar gangi vaktir samkvęmt vaktakerfi er mišist viš aš vinnutķmi reglubundinnar vaktskrįr sé 38-42 klukkustundir į viku aš jafnaši į įri. Stefnandi telur aš breytingarnar į vaktakerfinu brjóti žvķ gegn įkvęšinu. Stefndi mótmęlir žessum skilningi og byggir į žvķ aš samkvęmt grein 2.5.1 skuli vaktskrį, sem sżni vęntanlegan vinnutķma hvers starfsmanns, liggja frammi 14 dögum įšur en fyrsta vakt samkvęmt skrįnni hefjist. Hjį stofnuninni hafi žessu veriš fylgt eftir og engin breyting oršiš į žvķ meš breytingum į vaktakerfinu en meš vaktskrįnni sé mönnum skipaš meš umsömdum fyrirvara į reglubundnar vaktir og teljist žvķ vera reglubundin vaktskrį ķ skilningi greinar 2.7.1. Žannig sé hvorki brotiš gegn įkvęšum kjarasamnings žótt vaktskrį sé tilkynnt meš 14 daga fyrirvara né į annan hįtt, enda séu vaktir meš hinni breyttu vaktskrį innan žess svigrśms sem įkvęšiš heimili. Meš reglubundinni vaktskrį sé įtt viš aš vaktskrįin ķ hvert sinn sé reglubundin og tilkynnt meš žeim hętti meš 14 daga fyrirvara. Vinnutķminn sé innan žess ramma sem kvešiš sé į um žannig aš vinnutķmi starfsmanns geti veriš 38-42 klst. aš jafnaši į įri. Žrįtt fyrir framangreint hafi breytingar į vaktakerfum veriš kynntar meš formlegum hętti, eins og fyrr sé rakiš. Į engan hįtt sé gengiš gegn žvķ aš stofnunin sé fjölskylduvęnn vinnustašur.
Meš vķsan til alls framangreinds sé sś einhliša breyting sem gerš hafi veriš į vaktakerfi starfsmanna Flugmįlastjórnar og félagsmanna stefnanda į engan hįtt andstęš kjarasamningi og ķ fullu samręmi viš lög og meginreglu vinnuréttar um stjórnunarrétt vinnuveitanda. Breytir žį engu žótt stofnunin hafi umfram skyldu, en įn įrangurs, reynt til hins ķtrasta aš vinna žęr ķ samrįši viš stefnanda.
Stefnandi hafi byggt į žvķ aš żmiss konar višręšur ķ tengslum viš gerš kjarasamninga ašila feli žaš ķ sér aš stefndi hafi litiš svo į aš vaktakerfisbreytingar og heimildir til žeirra séu festar ķ kjarasamningi. Gangi stefnandi raunar svo langt aš halda žvķ fram aš stefndi hafi stašfest, meš įralangri framkvęmd, aš vaktavinnukerfi félagsmanna stefnanda verši ekki breytt einhliša heldur ašeins meš samningum milli ašila eša viš einstaka starfsmenn. Žessu mótmęli stefndi. Žvert į móti hafi Flugmįlastjórn og stefndi mįtt ganga śt frį žvķ ķ ljósi dóms Félagsdóms frį 19. nóvember 1996 aš stofnuninni sé heimilt einhliša aš gera breytingar į vaktafyrirkomulagi og aš kjarasamningur ašila tryggi stefnanda ekki ķhlutun um žęr. Auk žess sé ekki skylt aš um žęr skuli semja. Af hįlfu stefnda og Flugmįlastjórnar, jafnt almennt og ķ tengslum viš gerš kjarasamninga, hafi ętķš veriš lögš į žaš įhersla ķ öllum višręšum aš heimilt sé aš gera einhliša breytingar į vaktakerfi og aš ekki sé įformaš aš binda slķkar heimildir ķ kjarasamning. Mįlsįstęšum stefnanda um annaš er mótmęlt sem og fullyršingum félagsins ķ stefnu um aš mįlsašilar hafi samiš um žaš vaktakerfi sem viš lżši var. Hvaš varši bókun 3 sérstaklega og örlög hennar vķsar stefndi til fyrri umfjöllunar ķ atvikalżsingu. Af hįlfu stofnunarinnar og samninganefndar rķkisins hafi komiš skżrt fram aš heimild til aš breyta vaktafyrirkomulagi einhliša vęri til stašar įn tillits til hennar. Žeim mun frekar sé sś heimild enn viš lżši og ótrufluš af įkvęšum kjarasamnings meš žvķ aš hann hafi veriš samžykktur įn hennar. Enginn samningur hafi žvķ stofnast, sem bindi hendur stefnda eša stofnunarinnar til aš gera breytingar į vaktakerfum, heldur lśti žęr heimildir stjórnunarrétti aš teknu tilliti til einstakra įkvęša kjarasamnings. Žį verši višręšur ekki skżršar svo aš meš žeim hafi stofnast samningar eša aš stefndi hafi litiš svo į meš višręšum aš samningur tiltekins efnis vęri ķ gildi.
Til stušnings kröfum stefnda um mįlskostnaš vķsast ķ öllum tilvikum til XXI. kafla laga nr. 91/1991 um mešferš einkamįla, sbr. 69. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur.
Nišurstaša
Mįl žetta į undir Félagsdóm samkvęmt 3. tölul. 1. mgr. 26. gr. laga nr. 94/1986, um kjarasamninga opinberra starfsmanna.
Įgreiningur mįls žessa snżst um žaš hvort Flugmįlastjórn Ķslands hafi brotiš gegn kjarasamningi ašila meš einhliša breytingum sķnum į vaktakerfi ķ Flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk. Eftir žvķ sem fram kemur ķ mįlinu komu breytingar žessar til framkvęmda frį og meš 16. mars 2006. Žess ber žó aš geta aš upplżst var viš skżrslutöku af Helga Björnssyni yfirflugumferšarstjóra aš styttingu nęturvakta śr 11 klst. ķ 10 klst. hefši veriš frestaš tķmabundiš ķ sįttaskyni aš beišni ašalvaršstjóra Flugstjórnarmišstöšvarinnar ķ Reykjavķk, Jóns Įrna Žórissonar.
Hinn 15. jślķ 2005 geršu mįlsašilar samkomulag um breytingar į kjarasamningi sem mešal annars fól ķ sér aš sķšastgildandi kjarasamningur ašilanna var framlengdur til 29. febrśar 2008 og skyldi žį falla śr gildi įn sérstakrar uppsagnar. Samkomulagiš hafši aš geyma įkvęši um żmis atriši, einkum žó breytingar į launatöflu og launatengdum žįttum. Samkomulaginu fylgdu sérstakar bókanir, žar į mešal bókun 3 er varšaši samrįš viš stefnanda um upptöku nżs vaktakerfis og forsendur žess, mešal annars ķ Flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk. Greint samkomulag var fellt af félagsmönnum stefnanda. Ķ kjölfar žess tóku ašilar upp višręšur aš nżju sem lauk meš žvķ aš ritaš var undir samkomulag hinn 8. september 2005 er fól ķ sér aš hiš fyrra samkomulag frį 15. jślķ 2005 yrši boriš aš nżju undir atkvęši meš śtfęrslu fyrirliggjandi stofnanasamninga og nišurfellingu greindrar bókunar 3. Var samkomulagiš, frį 15. jślķ 2005 žannig breytt, boriš undir félagsmenn stefnanda aš nżju er samžykktu žaš.
Žess er aš geta aš fyrir liggur aš gildandi kjarasamningur ašila hvķlir į mišlunartillögu rķkissįttasemjara sem lögš var fram 11. febrśar 2002, sbr. III. kafla laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur, sbr. og 9. gr. laga nr. 75/1996, um breyting į hinum fyrrnefndu lögum.
Samkvęmt framansögšu byggist gildandi kjarasamningur ašila į greindri mišlunartillögu, auk žeirra breytinga sem geršar voru meš samkomulaginu frį 15. jślķ 2005 aš teknu tilliti til žess samkomulags sem gert var 8. september 2005. Aš auki er žess aš geta aš stefnandi byggir į žvķ aš ķ gildi sé samkomulag varšandi vaktafyrirkomulag, sbr. framlagt samkomulag fjįrmįlarįšuneytisins og stefnanda, dags. 17. jślķ 1986, nefndarįlit, dags. 25. mars 1987, um nżtt vaktafyrirkomulag, og kjarasamning, dags. 10. jśnķ 1987, en gögn žessi voru lögš fram viš endurupptöku mįlsins hinn 19. jśnķ sl., sbr. og skjal, dags. 14. aprķl 1997, varšandi śtfęrslu į vaktafyrirkomulagi. Telur stefnandi aš gögn žessi sżni aš fyrir sé aš fara kjarasamningsbundnum ķhlutunarrétti félagsins varšandi allar breytingar į vaktafyrirkomulagi, žannig aš einhliša breytingar Flugmįlastjórnar Ķslands um žaš fįi ekki stašist. Jafnframt telur stefnandi aš įkvęši gildandi kjarasamnings ašila, sem fyrr getur, leiši til sömu nišurstöšu svo sem tślka ber įkvęšin, sbr. einkum gr. 2.1.1.1. Žessum mįlsįstęšum stefnanda hefur stefndi mótmęlt og telur sig hafa haft heimild til aš gera hinar umdeildu breytingar į vaktafyrirkomulaginu į eigiš eindęmi.
Įkvöršunarvald um framkvęmd vinnuskyldu innan umsamins vinnutķma, er felur hvorttveggja ķ sér, hvaš vinna skal og hvenęr, telst almennt til stjórnunarréttar vinnuveitanda, enda sé ekki um aš ręša umsamin atriši varšandi vinnutilhögun og framkvęmd vinnu aš öšru leyti. Žį ber aš hafa ķ huga aš félagsmenn stefnanda falla undir lög nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna rķkisins. Samkvęmt 17. gr. žeirra laga įkvaršar forstöšumašur vinnutķma žeirra starfsmanna sem starfa hjį stofnun, aš žvķ marki sem lög og kjarasamningar leyfa.
Samkvęmt 1. mgr. 9. gr. laga nr. 94/1986 skal ķ kjarasamningi kvešiš į um föst laun, vinnutķma, žar meš tališ vinnuvökur, laun fyrir yfirvinnu, orlof, feršakostnaš, fęšisašstöšu, fęšiskostnaš, tryggingar, starfsmenntun og önnur atriši sem ašilar verša sammįla um. Varšandi vinnutķma ber aš gęta laga nr. 88/1971, um 40 stunda vinnuviku, sem mešal annars setur dagvinnutķma ófrįvķkjanlegar skoršur, sbr. 2. gr. laganna. Samkvęmt 3. gr. laga žessara er heimilt aš semja um vaktavinnu og taka įkvęši laganna ekki til žess vinnufyrirkomulags aš öšru leyti en žvķ aš ekki skal miša viš fleiri en 40 klst. dagvinnu į viku aš mešaltali. Ķ 2. kafla kjarasamnings ašila er fjallaš um vinnutķma. Žar eru almenn įkvęši um žaš efni, žar į mešal um frķdaga, bęši almenna og sérstaka, svo og stórhįtķšardaga. Žį er ķ sérstökum undirköflum fjallaš um dagvinnu, yfirvinnu, bakvaktir, vaktavinnu og afbrigšilegan vinnutķma, hvķldartķma, fastar vaktagreišslur og störf į stórhįtķšum, sbr. 9. gr. samkomulagsins frį 15. jślķ 2005 varšandi sķšastgreint atriši. Um vaktavinnu og afbrigšilegan vinnutķma er nįnar kvešiš svo į um aš vakttķmi teljist sį tķmi frį žvķ aš skrįš vakt hefst žar til henni er lokiš og skal vaktskrį, sem sżnir vęntanlegan vinnutķma hvers starfsmanns, liggja frammi 14 dögum įšur en fyrsta vakt samkvęmt skrįnni hefst, sbr. gr. 2.5.1. Žį skal viš samningu vaktskrįr žess gętt aš nętur- og helgidagavinna skiptist sem jafnast į alla starfsmenn, sbr. gr. 2.5.2. Enn fremur er tekiš fram, sbr. gr. 2.5.3, aš vaktir skuli aš jafnaši vera į bilinu 4-10 klst., en heimilt sé, sbr. gr. 2.1.1.1, aš semja um ašra tķmalengd vakta. Skipulagi vaktavinnu skal haga žannig aš starfsmenn “fįi aš jafnaši tvo samfellda frķdaga ķ viku”, sbr. gr. 2.5.4. Samkvęmt gr. 2.1.1.1, sem vķsaš er til ķ gr. 2.5.3, er heimilaš aš haga vinnu meš öšrum hętti en greinir ķ 2. kafla kjarasamningsins meš samkomulagi starfsmanna og forrįšamanna stofnunar meš skriflegu samžykki samningsašila. Žį eru įkvęši er varša vaktavinnu ķ žeim undirkafla ( kafla 2.6) kjarasamningsins žar sem fjallaš er um hvķldartķma. Um fastar vaktagreišslur er fjallaš ķ undirkafla 2.7. Žar kemur fram, sbr. gr. 2.7.1, aš flugumferšarstjórar gangi vaktir samkvęmt vaktakerfi er mišast viš aš vinnutķmi reglubundinnar vaktskrįr sé 38-42 klst. į viku aš jafnaši į įri. Žį er męlt fyrir um vaktagreišslur ķ gr. 2.7.2 og 2.7.3. Eru žį upptalin žau įkvęši gildandi kjarasamnings ašila sem hafa aš geyma sérstök įkvęši varšandi vaktavinnu.
Um žau gögn önnur en gildandi kjarasamning ašila samkvęmt mišlunartillögu rķkissįttasemjara frį 11. febrśar 2002, meš sķšari breytingum frį 15. jślķ og 8. september 2005, er žaš aš segja aš greint samkomulag frį 17. jślķ 1986 milli stefnanda og fjįrmįlarįšuneytisins er sérkjarasamningur sem gilti frį 1. janśar 1986 til 31. desember 1986. Ķ bókun meš samkomulaginu kom fram aš stofnuš skyldi samstarfsnefnd stefnanda og Flugmįlastjórnar Ķslands til aš vinna aš breyttu vaktafyrirkomulagi. Ķ samręmi viš įkvęši bókunar žessarar fór greint nefndarstarf fram, sbr. nefndarįlit, dags. 25. mars 1987, um nżtt vaktafyrirkomulag ķ Flugstjórnarmišstöšinni ķ Reykjavķk. Ķ bókun meš kjarasamningi ašila, dags. 10. jśnķ 1987, er vķsaš til breytinga į vaktafyrirkomulagi, sbr. fyrrgreint samkomulag frį 17. jślķ 1986 og nefndarįlit frį 25. mars 1987, og tekiš fram aš launatafla kjarasamningsins mišist viš hiš breytta fyrirkomulag. Jafnframt er ķ bókuninni gert rįš fyrir įframhaldandi vinnu viš breytingar į vaktafyrirkomulagi. Kjarasamningur žessi gilti frį 1. febrśar 1987 til 31. desember 1988. Žį liggja fyrir ķ mįlinu tillögur aš vaktkerfi frį 14. aprķl 1997, undirritašar af fulltrśum stefnanda og Flugmįlastjórnar Ķslands, žar sem mešal annars kemur fram aš starfsmenn hafi vališ tiltekna śtfęrslu vaktakerfis (“6 daga kerfiš”). Vķsar stefnandi til žess aš fyrrgreind śtfęrsla vaktakerfis frį 14. aprķl 1997 feli ķ sér bindandi fyrirkomulag. Žvķ mótmęlir stefndi og telur almennt aš ekkert tiltekiš vaktakerfi sé umsamiš eša hluti kjarasamnings, enda sé į valdi Flugmįlastjórnar Ķslands aš įkveša vaktakerfi og śtfęrslu žeirra.
Samkvęmt framansögšu mį ljóst vera aš vķštękt samrįš hefur veriš į milli stefnanda og Flugmįlastjórnar Ķslands um vaktafyrirkomulag og śtfęrslu žess um langt įrabil. Kjarasamningur ašila hefur aš takmörkušu leyti aš geyma įkvęši um śtfęrslu vaktafyrirkomulags, enda eru žar ašeins tiltekin meginatriši varšandi vaktafyrirkomulag, svo sem um lengd vakta, skipulagningu vaktavinnu meš tilliti til nišurjöfnunar vinnunnar į starfsmenn og samfellda frķdaga, auk įkvęša um greišslur fyrir vaktavinnu. Aš žessu athugušu og meš vķsan til žess sem fyrr greinir um įkvöršunarvald vinnuveitanda um framkvęmd vinnunnar samkvęmt almennum stjórnunarrétti, sbr. og žau sjónarmiš sem fram koma ķ dómi Félagsdóms ķ mįlinu nr. 12/1996 (Fd. X:673), veršur ekki fallist į žaš meš stefnanda aš allar breytingar į vaktafyrirkomulagi séu hįšar samžykki stéttarfélagsins. Žrįtt fyrir aš fyrir liggi aš ašilar hafi haft nįna samvinnu um śtfęrslu vaktafyrirkomulags allt frį 17. jślķ 1986 og Flugmįlastjórn hafi fallist į óskir flugumferšarstjóra um 6 daga kerfiš meš samkomulaginu frį 14. aprķl 1997 veršur allt aš einu ekki tališ aš um ķgildi kjarasamnings hafi veriš aš ręša. Veršur žvķ aš telja aš hendur Flugmįlastjórnar Ķslands varšandi vaktafyrirkomulag og śtfęrslu žess séu ašeins bundnar aš žvķ marki sem lög og kjarasamningur, eša annaš sérstakt og bindandi samkomulag ašila, męli fyrir um. Žį veršur ekki fallist į žaš meš stefnanda aš bein įkvęši kjarasamnings ašila tryggi stéttarfélaginu ķhlutunarrétt aš žessu leyti žannig aš allar einhliša breytingar vinnuveitanda séu óheimilar, enda veršur gr. 2.1.1.1 ķ gildandi kjarasamningi ekki skilin į annan hįtt en aš hśn varši einungis breytingar į umsömdum atrišum samkvęmt 2. kafla kjarasamningsins. Af framansögšu leišir og aš afdrif bókunar 3 meš samkomulagi ašila frį 15. jślķ 2005 geta ekki haft žį žżšingu sem stefnandi heldur fram.
Samkvęmt žvķ sem hér hefur veriš rakiš žykir viš śrlausn mįlsins bera aš byggja į umsömdum atrišum varšandi vaktavinnu og vaktafyrirkomulag samkvęmt gildandi kjarasamningi ašila og virša hinar umdeildu breytingar sem komu til framkvęmda 16. mars 2006 meš tilliti til žannig umsaminna atriša. Viš žį śrlausn kunna fyrri samrįš um śtfęrslu vaktkerfa og framkvęmd žeirra aš hafa žżšingu viš tślkun gildandi įkvęša.
Af mįlatilbśnaši stefnanda mį rįša aš geršar séu sérstakar athugasemdir viš fjögur atriši ķ umręddum breytingum į vaktafyrirkomulagi. Ķ fyrsta lagi viršist stefnandi telja aš breytingar į fyrirkomulagi vinnutķmans, žar į mešal tķmalengd vakta, séu hįšar samžykki stéttarfélagsins, sbr. gr. 2.1.1.1 ķ kjarasamningi ašila, sem stefnandi vķsar til ķ žessu sambandi. Žį telur stefnandi ķ öšru lagi aš meš umręddum breytingum sé brotiš gegn įkvęšum kjarasamningsins um vikulega vinnuskyldu, sbr. gr. 2.1.1 ķ kjarasamningnum, žar sem kvešiš sé į um aš vikuleg vinnuskylda flugumferšarstjóra ķ fullu starfi skuli aš jafnaši vera 38 klst. Nżtt vaktakerfi geri rįš fyrir meira en 38 klst. vinnuframlagi starfsmanna į viku. Ķ žrišja lagi telur stefnandi aš hiš nżja vaktakerfi fullnęgi ekki įskilnaši gr. 2.7.1 ķ kjarasamningnum um reglubundnar vaktskrįr, enda fįi starfsmenn vaktskrįr meš ašeins 14 daga fyrirvara og engin regla sé į žvķ hvernig vaktahringurinn lķtur śt. Ķ fjórša lagi er žaš mat stefnanda aš hiš nżja vaktakerfi brjóti ķ bįga viš įkvęši gr. 2.5.4 ķ kjarasamningnum žess efnis “aš starfsmenn fįi aš jafnaši tvo samfellda frķdaga ķ viku”. Ķ žessu sambandi byggir stefnandi į žvķ aš slķkt frķ eigi aš vera 59 klst. aš lįgmarki.
Ķ mįlinu liggja fyrir żmis gögn um hiš umdeilda vaktakerfi, sbr. mešal annars lżsingu į nżju vaktakerfi fyrir Flugstjórnarmišstöšina, dags. 2. febrśar 2004, skżringar meš bréfi Flugmįlastjórnar Ķslands, dags. 12. aprķl 2006, til rķkislögmanns og żmis fundargögn um fyrirhugašar vaktakerfisbreytingar.
Varšandi fyrsta atrišiš, sem stefnandi gerir athugasemdir viš, žį veršur ekki annaš rįšiš en breytingar į vöktum, žar į mešal tķmalengd vakta, séu innan umsaminna marka samkvęmt gr. 2.5.3 ķ kjarasamningi ašila. Aš žvķ athugušu veršur ekki tališ aš tilvķsun greinar žessarar til gr. 2.1.1.1 ķ kjarasamningnum hafi neina sjįlfstęša žżšingu. Samkvęmt žessu veršur ekki tališ aš žessi žįttur nżs vaktakerfis brjóti ķ bįga viš kjarasamning ašila.
Um annaš atrišiš, sem stefnandi ber viš, veršur aš taka undir žaš meš stefnda aš ekki veršur séš aš žaš brjóti ķ bįga viš įkvęši kjarasamningsins žótt vinnuvikan sé skipulögš žannig aš hśn sé żmist undir eša yfir 38 klst., sbr. oršalag ķ gr. 2.1.1 og gr. 2.7.1, žar sem gert er rįš fyrir 38 klst. eša eftir atvikum 42 klst. vinnuviku “aš jafnaši” į įri, enda liggur ekki fyrir aš vinnutķminn sé ķ heild yfir umsömdum mörkum. Veršur žvķ ekki fallist į žaš meš stefnanda aš stefndi hafi meš žessu brotiš gegn įkvęšum kjarasamningsins.
Aš žvķ er varšar žrišja atrišiš telur stefnandi aš hiš nżja vaktakerfi geti ekki talist uppfylla skilyrši gr. 2.7.1 ķ kjarasamningnum um reglubundnar vaktskrįr, ž.e. sé ekki reglubundiš, svo sem nįnar er lżst. Stefndi mótmęlir žessu og vķsar til žess aš samkvęmt gr. 2.5.1 skuli vaktskrį, sem sżnir vęntanlega vinnutķma hvers starfsmanns, liggja frammi 14 dögum įšur en fyrsta vakt samkvęmt skrįnni hefst. Žessu hafi veriš fylgt eftir og engin breyting oršiš į žessu meš breytingum į vaktakerfinu, en samkvęmt vaktskrįnni sé mönnum skipaš meš umsömdum fyrirvara į reglubundnar vaktir og telst hśn vera reglubundin vaktskrį ķ skilningi gr. 2.7.1. Ekki er annaš fram komiš en aš ķ hinu nżja vaktakerfi sé gętt įkvęša gr. 2.5.1 ķ kjarasamningi ašila um framlagningu vaktskrįr meš įskildum fyrirvara. Skżra veršur hugtakiš reglubundin vaktskrį ķ gr. 2.7.1 ķ kjarasamningnum ķ samhengi viš hina fyrrnefndu gr. 2.5.1 Aš žessu athugušu veršur ekki séš aš stefndi hafi meš hinu nżja vaktakerfi brotiš gegn įkvęšum kjarasamningsins sem varša reglubundiš vaktakerfi.
Fjórša atrišiš lżtur aš tślkun į įskilnaši gr. 2.5.4 ķ kjarasamningi ašila um aš skipulagi vaktavinnu skuli haga žannig “aš starfsmenn fįi aš jafnaši tvo samfellda frķdaga ķ viku”. Telur stefnandi aš žess sé ekki gętt samkvęmt hinu nżja vaktakerfi, enda geti umrętt frķ fariš nišur ķ allt aš 48 klst. hvķld milli vaktahrina. Telur stefnandi aš tveggja daga samfellt frķ sé aš lįgmarki 59 klst., sé annar dagurinn hvķldardagur. Af hįlfu stefnda er žvķ haldiš fram aš greint įkvęši kjarasamningsins, sem tekiš hafi veriš upp samkvęmt mišlunartillögu rķkissįttasemjara, geti veriš 48 klst. Hins vegar geri vaktakerfiš sjįlft ekki rįš fyrir aš fariš sé nišur ķ 48 klst. nema eitthvaš sérstakt komi til. Aš öšru jöfnu sé annaš hvort vaktafrķ 56 klst. og hitt 72 til 76,5 klst. Vķsar stefndi til forsögu žessara įkvęša viš samręmingu į svonefndum “vinnutķmapakka” flestra ašildarfélaga BSRB į įrinu 2001. Fram er komiš ķ mįlinu aš meš gr. 2.5.4 varš sś breyting varšandi umrędda tvo samfellda frķdaga ķ viku hverri aš įskilnašur ķ įšur gildandi kjarasamningum, um aš nęturfrķ kęmi fyrir og eftir frķdagana, var felldur nišur. Žį er ljóst aš umrętt įkvęši gr. 2.5.4 er óhįš vikulegum hvķldardegi sem tengist beint daglegum hvķldartķma, sbr. gr. 2.6.4 ķ kjarasamningnum, sbr. og 1. mgr. 54. gr. laga nr. 46/1980, um ašbśnaš, hollustuhętti og öryggi į vinnustöšum, meš sķšari breytingum. Aš žessu virtu, sem hér hefur veriš rakiš, og forsögu greinds įkvęšis aš öšru leyti veršur ekki fallist į žaš meš stefnanda aš hiš nżja vaktakerfi fari ķ bįga viš gr. 2.5.4 ķ kjarasamningnum.
Meš vķsan til žess, sem aš framan er rakiš, ber aš sżkna stefnda af dómkröfum stefnanda ķ mįli žessu.
Stefnandi greiši stefnda mįlskostnaš sem įkvešst 200.000 krónur.
D Ó M S O R Š :
Stefndi, ķslenska rķkiš, skal vera sżkn af kröfum stefnanda, Félags ķslenskra flugumferšarstjóra, ķ mįli žessu.
Stefnandi greiši stefnda 200.000 krónur ķ mįlskostnaš.
Eggert Óskarsson
Gylfi Knudsen
Kristjana Jónsdóttir
Kristjįn Torfason
Vilhjįlmur H. Vilhjįlmsson
