Félagsdómur
Mįl nr. 6/2006: Dómur frį 12. október 2006
Įr 2006, fimmtudaginn 12. október, var ķ Félagsdómi ķ mįlinu nr. 6/2006:
Vélstjórafélag Ķslands
(Jónas Žór Jónasson hdl.)
gegn
Samtökum atvinnulķfsins vegna
Hitaveitu Sušurnesja hf.
(Ragnar Įrnason hdl.)
kvešinn upp svofelldur
D Ó M U R :
Mįl žetta var dómtekiš 20. september sl. aš loknum munnlegum mįlflutningi.
Mįliš dęma Eggert Óskarsson, Gylfi Knudsen, Kristjana Jónsdóttir, Valgeir Pįlsson og Vilhjįlmur H. Vilhjįlmsson.
Stefnandi er Vélstjórafélag Ķslands, kt. 690269-3419, Borgartśni 18, Reykjavķk.
Stefndi er Samtök atvinnulķfsins, kt. 680699-2919, Borgartśni 35, Reykjavķk, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., kt. 680475-0169, Brekkustķg 36, 260 Reykjanesbę.
Dómkröfur stefnanda
Aš višurkennt verši meš dómi aš stefnda sé óheimilt aš skerša vetrarfrķ žeirra félagsmanna Vélstjórafélags Ķslands sem starfa hjį Hitaveitu Sušurnesja hf. og vinna reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum, samkvęmt grein 6.5 ķ gildandi kjarasamningi ašila, meš hlišsjón af breytingum sem geršar voru į vaktafyrirkomulagi félagsmanna meš višauka viš kjarasamning ašila 28. maķ 2001.
Aš Samtök atvinnulķfsins, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., verši dęmd til aš greiša stefnanda mįlskostnaš aš skašlausu.
Dómkröfur stefnda
Aš stefndi verši sżknašur af öllum kröfum stefnanda.
Aš stefnandi verši dęmdur til aš greiša stefnda mįlskostnaš aš mati dómsins.
Mįlsatvik
Įgreiningsefni mįlsašila er um tślkun į įkvęši greinar 6.5 ķ kjarasamningi Vélstjórafélags Ķslands og Samtaka atvinnulķfsins, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., sem undirritašur var žann 16. september 2005. Ķ įkvęšinu er kvešiš į um vetrarfrķ vélfręšinga hitaveitunnar, félagsmanna stefnanda. Įkvęšiš var samžykkt óbreytt frį fyrri kjarasamningi sömu ašila 4. janśar 2001. Ķ įkvęšinu segir oršrétt:
Auk framangreinds orlofs skulu vélfręšingar sem vinna reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum fį įn skeršingar į launum 12 vinnudaga (vaktir) į įri. Frķdagar žessir skulu veittir į tķmabilinu 15. september – 30. aprķl meš samfelldu frķi.
Vetrarfrķįkvęši greinar 6.5 framangreinds kjarasamnings, į rętur sķnar aš rekja til greinar 6.01 ķ kjarasamningi milli Hitaveitu Sušurnesja og Vélstjórafélags Sušurnesja frį 17. nóvember 1993, sbr. einnig kjarasamninga sömu ašila frį įrunum 1995 og 1998. Ķ žessum samningum var aš finna įkvęši um 14 daga vetrarfrķ vélfręšinga hjį hitaveitunni, sem unnu reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum. Įkvęšiš var svohljóšandi:
Vélfręšingar sem vinna reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum fį įn skeršingar į launum 112 klst. frķ į įri. Frķdagar žessir skulu veittir į tķmabilinu 15. september til 30. aprķl meš samfelldu frķi. Afleysingavélfręšingar skulu fį vetrarfrķ ķ hlutfalli viš stašnar vaktir.
Stefnandi byggir į žvķ aš allt frį gildistöku kjarasamnings stefnanda frį 2001, hafi įkvęši greinar 6.5 veriš skżrt og tślkaš žannig, aš žeir vélfręšingar sem vinna samkvęmt tilteknu vaktafyrirkomulagi allan įrsins hring, ž.e. vinna reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum, fįi įn skeršingar 12 vetrarfrķdaga. Stefnandi heldur žvķ fram aš įkvęšiš hafi alla tķš veriš tślkaš meš žessum hętti af samningsašilum og hafi vélfręšingar hitaveitunnar žvķ fengiš 12 daga vetrarfrķ, hafi žeir uppfyllt framangreint skilyrši.
Viš endurskošun į kjarasamningi stefnanda vegna vélfręšinga hjį Hitaveitu Sušurnesja hf., į įrinu 2005, var svofelldu įkvęši bętt viš vetrarfrķįkvęši greinar 6.5.:
Starfsmenn sem vinna skv. vinnutilhögun meš blöndu af vöktum og hefšbundinni dagvinnu fį hlutfall framangreindra daga ķ samręmi viš hlutfall vakta af heildarvinnutķma.
Nżr kjarasamningur milli stefnanda og Samtaka atvinnulķfsins, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., meš ofangreindri višbót viš grein 6.5, var undirritašur 23. jśnķ 2005. Samningurinn var felldur ķ atkvęšagreišslu félagsmanna stefnanda. Įstęšu žess telur stefnandi einkum hafa veriš óįnęgju félagsmanna meš višbótina viš grein 6.5.
Meš uppsagnarbréfum Hitaveitu Sušurnesja hf. 22. įgśst 2005 til vélfręšinga fyrirtękisins, var „višbótarfrķdögum starfsmanna“ sagt upp meš vķsan til žess, aš sį fjöldi vetrarfrķdaga sem starfsmenn į vöktum hefšu fengiš, samkvęmt grein 6.5, vęri umfram lįgmarksįkvęši kjarasamninga, en žar sem yfirborgunin hefši višgengist um nokkurt skeiš yrši hśn ekki felld nišur nema aš undangengnum samningsbundnum uppsagnarfresti. Var „nśverandi framkvęmd į töku vetrarfrķs“ žvķ sagt upp frį og meš 1. janśar 2006 og kvešiš į um aš innvinnsla į grundvelli kjarasamnings hęfist frį žeim tķma. Starfsmenn héldu žvķ fullum dagafjölda į įrinu 2006 (vegna vinnu įrsins 2005) en vetrarfrķ įriš 2007 m.v. óbreytt vaktakerfi yrši 6,15 dagar (vegna vinnu įrsins 2006).
Hinn 16. september 2005 var skrifaš undir nżjan kjarasamning milli stefnanda og Samtaka atvinnulķfsins, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf. Įkvęši greinar 6.5 kjarasamningsins um vetrarfrķ var óbreytt frį fyrri samningi. Samningsašilar voru hins vegar ekki į einu mįli hvernig tślka bęri įkvęšiš og lögšu bįšir fram bókanir sama dag meš tślkun žeirra į įkvęšinu.
Ķ bókun Samtaka atvinnulķfsins var m.a. vķsaš til žeirra breytinga sem geršar voru į vetrarfrķįkvęši kjarasamnings stefnanda og Landsvirkjunar frį 7. aprķl 2005, meš žvķ višbótarįkvęši sem vélfręšingar Hitaveitu Sušurnesja hf. höfnušu. Žvķ var lżst yfir, aš meš fyrirhugašri breytingu į vetrarfrķtökuįkvęši greinar 6.5, ķ kjarasamningi stefnanda og Samtaka atvinnulķfsins, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., sem ekki nįši fram aš ganga, hafi ekki įtt aš felast nein efnisbreyting į gildandi vetrarfrķįkvęši, heldur vęri einungis um aš ręša „lżsingu į eldra įkvęši“. Hafi vélfręšingar hjį Landsvirkjun, sem höfšu unniš į vöktum įsamt dagvinnu, um įrabil fengiš hlutfall af 12 dögum ķ samręmi viš hlutfall vakta af heildarvinnutķma. Hafi vélfręšingar ķ Kröflu (starfsmenn Landsvirkjunar) „sem unniš hafa ķ eins kerfi og vélfręšingar hjį Hitaveitu Sušurnesja“ fengiš 6,15 daga į įri en ekki 12. Hafi Vélstjórafélagi Ķslands veriš kunnugt um žaš fyrirkomulag.
Ķ bókun Vélstjórafélags Ķslands var tślkun Samtaka atvinnulķfsins į grein 6.5 kjarasamnings ašila og uppsögn Hitaveitu Sušurnesja hf. į višbótarfrķdögum starfsmanna mótmęlt. Var vķsaš til žess aš grein 6.5 hafi įvallt veriš tślkuš meš žeim hętti, aš žeir vélfręšingar sem hefšu unniš samkvęmt tilteknu vaktafyrirkomulagi allan įrsins hring, hafi fengiš įn skeršingar 12 frķdaga. Hafi Hitaveita Sušurnesja hf. įvallt gert upp viš vélfręšingana ķ samręmi viš žennan skilning samningsašilanna. Bent var į žaš sérstaklega, aš til hafi stašiš aš breyta fyrirkomulagi vetrarfrķa vélfręšinga hjį Hitaveitu Sušurnesja hf., sbr. tillögur um višbótarįkvęši viš grein 6.5, en sökum andstöšu félagsmanna stefnanda, hafi kjarasamningurinn veriš felldur ķ atkvęšagreišslu žeirra. Žess var žvķ krafist aš falliš yrši frį fyrirhugušum uppsögnum Hitaveitu Sušurnesja hf. į vetrarfrķdögum vélfręšinga Hitaveitu Sušurnesja hf., enda stęšust ekki uppsagnir hitaveitunnar į kjarasamningsbundnum kjörum žeirra.
Hitaveita Sušurnesja hf. varš ekki viš beišni stefnanda um aš falliš yrši frį fyrirhugušum uppsögnum. Af žeim sökum hefur stefnandi höfšaš mįl žetta.
Mįlsįstęšur stefnanda
Stefnandi byggir į žvķ aš uppsagnir Hitaveitu Sušurnesja hf. 22. įgśst 2005 į fyrirkomulagi vetrarfrķa hjį vélfręšingum fyrirtękisins, félagsmönnum stefnanda, hafi veriš óheimilar, žar sem um kjarasamningsbundin lįgmarksréttindi sé aš ręša, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980 og 7. gr. laga nr. 80/1938.
Fyrirsvarsmenn Hitaveitu Sušurnesja hf. hafi réttlętt uppsagnir sķnar frį 22. įgśst 2005, frį og meš 1. janśar 2006 „į nśverandi framkvęmd į töku vetrarfrķs“, meš žvķ aš sumariš 2001 hafi nżtt vaktafyrirkomulag veriš tekiš upp hjį hitaveitunni, aš fyrirmynd Kröflustöšvar hjį Landsvirkjun. Hafi žį farist fyrir aš breyta framkvęmd vetrarfrķa vélfręšinganna til samręmis viš nżja skipan vakta. Hafi žaš veriš mat fyrirtękisins aš vélfręšingum sem vinni ekki į vöktum allt įriš bęri einungis aš veita hlutfallslegt vetrarfrķ og mišaš viš hlutfall vaktavinnu vélfręšinga hjį Hitaveitu Sušurnesja hf. ķ Svartsengi eigi žeir rétt į 6,15 dögum ķ vetrarfrķ en ekki 12 dögum. Vęri žaš fyrirkomulag sem ķ gildi hefši veriš ķ raun yfirborgun umfram kjarasamning sem fyrirtękinu vęri heimilt aš fella nišur. En žar sem yfirborgunin hefši višgengist um nokkurt skeiš yrši hśn ekki felld nišur nema aš undangengnum samningsbundnum uppsagnarfresti.
Stefnandi mótmęlir žvķ sem fyrirsvarsmenn Hitaveitu Sušurnesja hf. halda fram, aš réttur vélfręšinga Hitaveitu Sušurnesja hf., sem vinna reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum, til 12 vetrarfrķdaga į įri teljist til rįšningarbundinna kjara žeirra, aš um sé aš ręša yfirborgun sem hęgt sé aš segja upp meš lögmętum fyrirvara. Žvert į móti heldur stefnandi žvķ fram aš um sé aš ręša kjarasamningsbundin lįgmarksréttindi, sem Hitaveita Sušurnesja hf. geti ekki einhliša skert.
Žessu til stušnings er į žaš bent aš vetrarfrķįkvęši kjarasamninga vélfręšinga sem starfaš hafa hjį Hitaveitu Sušurnesja, nś hf., og framkvęmd įkvęšisins hafi veriš óbreytt um langt įrabil. Vélfręšingar hitaveitunnar, sem unniš hafi reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum, hafi a.m.k. frį įrinu 1993 fengiš įn skeršingar eša skilyrša 12-14 daga ķ vetrarfrķ, sbr. kjarasamninga Vélstjórafélags Sušurnesja frį 1993, 1995 og 1998 og kjarasamninga Vélstjórafélags Ķslands frį 2001 og 2005. Verši įralangri og venjubundinni framkvęmd kjarasamningsįkvęšis žvķ ekki einhliša breytt af öšrum samningsašilanum į samningstķma kjarasamnings. Breytingar į žessari įralöngu, venjubundnu og athugasemdalausu framkvęmd kjarasamningsįkvęšisins geti ekki komiš til nema meš samkomulagi allra žeirra ašila sem aš viškomandi kjarasamningi koma og žį helst meš ótvķręšri breytingu į oršalagi viškomandi kjarasamningsįkvęšis, svo ekki fari milli mįla hver endanlegur vilji samningsašilanna sé.
Ķ uppsagnarbréfum Hitaveitu Sušurnesja hf. segi aš žegar nżtt vaktafyrirkomulag var tekiš upp ķ Svartsengi sumariš 2001, aš fyrirmynd Kröflustöšvar hjį Landsvirkjun, hafi farist fyrir aš breyta framkvęmd vetrarfrķs „til samręmis viš nżja skipan vakta“. Hér vakni óhjįkvęmilega upp sś spurning, hvers vegna fyrirsvarsmenn hitaveitunnar hafi ekki strax gert breytingar į vetrarfrķum vélfręšinga sinna, sumariš 2001 eša fljótlega žar į eftir, fyrst réttur žeirra til 12 daga vetrarfrķs hafi einungis veriš hluti af rįšningarbundnum kjörum en ekki kjarasamningsbundnum. Hvers vegna hafi gildandi fyrirkomulagi vetrarfrķa ekki veriš sagt upp fyrr en rśmum fjórum įrum sķšar fyrst heimildin til uppsagnar į fyrirkomulagi vetrarfrķa hafi žį veriš fyrir hendi. Og hvers vegna hafi fyrirsvarsmenn Hitaveitu Sušurnesja hf. yfir höfuš fariš fram į žaš ķ kjarasamningsvišręšum įriš 2005, aš bętt yrši viš grein 6.5 ķ kjarasamningnum įkvęši um skeršingu vetrarfrķs meš tilliti til dagvinnuvakta, fyrst hęgt hafi veriš einhliša aš segja žįgildandi fyrirkomulagi upp meš venjubundnum uppsagnarfresti. Skżring į žessu sé augljós aš mati stefnanda, og hśn sé sś aš fyrirsvarsmenn Hitaveitu Sušurnesja hf. hafi ķ raun ekki litiš svo į sumariš 2001 žegar breytingar voru geršar į vaktafyrirkomulagi, eša sķšar, aš um rįšningarbundin kjör vęri aš ręša žvķ žį hefši fyrirtękiš vęntanlega strax breytt eša sagt upp greišslum fyrir vaktavinnu vélfręšinganna.
Ķ bókun Samtaka atvinnulķfsins frį 16. september 2005 sé, varšandi tślkun į vetrarfrķįkvęši greinar 6.5 ķ kjarasamningi Vélstjórafélags Ķslands og Samtaka atvinnulķfsins, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., vķsaš til sömu greinar ķ kjarasamningi Vélstjórafélags Ķslands og Landsvirkjunar frį 7. aprķl 2005, sem fjallar um vetrarfrķ vélfręšinga hjį Landsvirkjun. Ķ bókuninni segir, aš ķ višbótinni, sem vélfręšingar Landsvirkjunar samžykktu en vélfręšingar Hitaveitu Sušurnesja hf. höfnušu, fęlist ekki efnisleg breyting į įkvęšinu, einungis vęri um aš ręša nįnari lżsingu į eldra įkvęši. Ķ bókuninni sagši jafnframt, aš vélfręšingar hjį Landsvirkjun, sem unniš hefšu į vöktum įsamt dagvinnu, hefšu um įrabil fengiš ķ vetrarfrķ hlutfall af 12 dögum ķ samręmi viš hlutfall vakta af heildarvinnutķma. Hafi vélfręšingar ķ Kröflu, sem unniš hafa ķ eins kerfi og vélfręšingar hjį Hitaveitu Sušurnesja hf., žannig fengiš 6,15 daga ķ vetrarfrķ į įri en ekki 12 eins og vélfręšingar Hitaveitu Sušurnesja hf.
Stefnandi telur žaš engu breyta fyrir įralanga tślkun į vetrarfrķįkvęši kjarasamnings vélfręšinga hjį Hitaveitu Sušurnesja hf., hvernig samhljóša įkvęši ķ kjarasamningi vélfręšinga hjį Landsvirkjun hafi veriš tślkaš. Stefnandi sé lögformlegur samningsašili um kaup og kjör félagsmanna sinna, sbr. 1. mgr. 5. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur, og rįši mįlefnum sķnum sjįlfur, meš žeim takmörkunum sem kvešiš sé į um ķ lögum nr. 80/1938, sbr. 1. ml. 1. mgr. 3. gr. laga nr. 80/1938. Viš kjarasamningsgerš f.h. tiltekins hóps félagsmanna sinna, sé stefnandi žvķ ekki bundinn af samhljóša eša sambęrilegum įkvęšum kjarasamninga annarra ašila vinnumarkašarins eša annarra kjarasamninga sem hann sé ašili aš eša žvķ hvernig žessi samningsįkvęši hafi veriš tślkuš. Įkvęši hvers og eins kjarasamnings hafi afmarkaša og sjįlfstęša žżšingu og gildi og kunni samhljóša eša sambęrileg įkvęši kjarasamninga žvķ aš hafa veriš tślkuš į mismunandi hįtt og haft mismunandi žżšingu, eins og dęmin sanna. Viš tślkun og samanburš į vetrarfrķįkvęšum kjarasamninga vélfręšinga hjį Hitaveitu Sušurnesja hf. annars vegar og hins vegar vélfręšinga Landsvirkjunar, verši einnig aš horfa til žess aš samningarnir séu ósambęrilegir aš mörgu leyti og njóti vélfręšingar Landsvirkjunar ķ żmsu betri réttinda en vélfręšingar Hitaveitu Sušurnesja hf. Hér megi nefna réttindi er snśa aš lķfeyrissjóšsréttindum, yfirvinnu, greišslum fyrir bakvaktir o.fl. Sé m.a. af žessum sökum ekki hęgt, ef bera į saman framangreinda tvo kjarasamninga, aš beina sjónum eingöngu aš einum tilteknum réttindum og ętla aš samręma tślkun žeirra įn žess aš annaš og meira komi til, heldur verši aš skoša samningana heildstętt og žį öll žau réttindi og skyldur sem ķ samningunum felist.
Stefnandi vķsar einkum til kjarasamninga Vélstjórafélags Ķslands og Samtaka atvinnulķfsins, vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., frį 2001 og 2005, einkum greinar 6.5. Einnig er vķsaš til kjarasamninga milli Vélstjórafélags Sušurnesja og Hitaveitu Sušurnesja frį 1993, 1995 og 1998, einkum įkvęša žeirra samninga um vetrarfrķ vélfręšinga. Žį er vķsaš til greinar 6.5 ķ kjarasamningum Vélstjórafélags Ķslands og Landsvirkjunar frį 2001 og 2005. Žį vķsast til 1. gr. laga nr. 55/1980 og 7. gr. laga nr. 80/1938. Einnig til meginreglna vinnuréttar, einkum žeirrar aš kjarasamningsbundnum réttindum launžega verši ekki einhliša breytt af vinnuveitanda į gildistķma kjarasamnings. Einnig žeirrar meginreglu vinnuréttar aš venjubundinni tślkun og framkvęmd kjarasamnings, til margra įra, verši ekki einhliša breytt af öšrum samningsašilanum. Mįl žetta sé lagt fyrir Félagsdóm til śrlausnar m.t.t. 2. tl. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938. Um mįlskostnaš er vķsaš til 1. mgr. 130. gr. laga um mešferš einkamįla, nr. 91/1991.
Mįlsįstęšur stefnda
Af hįlfu stefnda er tekiš fram aš kjaramįl vélfręšinga hjį stefnda hafi um įrabil tekiš miš af kjarasamningi stefnanda viš Landsvirkjun. Sį kjarasamningur hafi veriš talinn „hlišstęšur samningur” ķ skilningi kjarasamninga stefnanda viš fyrirtękiš.
Haustiš 2000 var hafin vinna viš aš samręma įkvęši og uppsetningu kjarasamninga Hitaveitu Sušurnesja annars vegar og Landsvirkjunar hins vegar og lauk žeirri vinnu meš undirritun samningsins 4. janśar 2001. Var žį m.a. tekiš oršrétt upp įkvęši um vetrarfrķdaga vaktavinnumanna, sbr. gr. 6.5. ķ kjarasamningi frį 2001. Įréttaš hafi veriš ķ bókun 4 meš samningnum aš vetrarfrķ vaktavinnumanna į 12 klst. vöktum skyldi vera žaš sama ķ klst. tališ og ķ sambęrilegum fyrirtękjum žar sem stašnar vęru 12 klst. vaktir allt įriš. Hafi žar veriš įtt viš vélfręšinga hjį Landsvirkjun.
Ķ jśnķ 2001 hafi veriš tekiš upp nżtt vaktakerfi hjį Hitaveitu Sušurnesja hf. og žį tekin upp sś nżjung aš vélfręšingar unnu aš hluta į vöktum og aš hluta sem dagvinnumenn. Fram til žess tķma höfšu žeir unniš į reglubundnum vöktum allt įriš. Um hafi veriš aš ręša vinnufyrirkomulag sem Landsvirkjun notaši viš Kröflu.
Viš upptöku į nżrri vinnutilhögun hafi žau mistök veriš gerš aš fjölda vetrarfrķdaga var ekki breytt til samręmis viš vinnuskil į vöktum, ž.e. vélfręšingar fengu fullan fjölda vetrarfrķdaga žótt žeir ynnu einungis um 6/10 hluta įrsins į vöktum. Hinn hluta įrsins unnu žeir sem dagvinnumenn og fengu launaš frķ į helgidögum. Žvķ hafi veriš um tvķgreišslu aš ręša į helgidögum. Ķ staš žess aš fį um 12 helgidaga samtals greidda į įri hafi starfsmenn fengiš 16-17 daga greidda. Mistök žessi hafi uppgötvast įriš 2003 en af żmsum įstęšum hafi žvķ ekki veriš hrint ķ framkvęmd fyrr en įriš 2005 aš taka žessa tvķgreišslu af.
Ķ kjaravišręšum ašila įriš 2005 hafi tvķgreišsla žessi ekki komiš til umręšu, enda ekki višfangsefni kjarasamninga aš fjalla um yfirborganir umfram kjarasamning.
Žegar gr. 6.5. var breytt meš kjarasamningi dags. 23. jśnķ 2005 hafi ekki veriš litiš į žaš sem efnisbreytingu af hįlfu stefnda. Einungis vęri veriš aš įrétta ešlilega tślkun į įkvęšinu. Kjarasamningurinn hafi hins vegar veriš felldur ķ atkvęšagreišslu mešal starfsmanna.
Krafa stefnda um sżknu byggist į žvķ aš félagsmenn stefnanda vinni samkvęmt vinnufyrirkomulagi meš blöndu af vaktavinnu og dagvinnu. Žeir vinni einungis hluta sķns vinnutķma į vöktum og eigi žvķ ekki rétt į óskertum fjölda vetrarfrķdaga skv. gr. 6.5. Einungis žeir sem vinni reglubundiš į vöktum allt įriš geti gert tilkall til óskerts fjölda vetrarfrķdaga skv. gr. 6.5.
Stefndi byggir į žvķ aš félagsmenn stefnda vinni samkvęmt kjarasamningsbundnu vinnufyrirkomulagi žar sem vinnutilhögun sé skipt ķ dagvinnuvikur og bakvaktavikur. Af hverjum 10 vikum vinni starfsmenn 6 vikur į vöktum og 4 vikur sem dagvinnumenn. Žegar félagsmenn stefnanda vinni sem dagvinnumenn žį fįi žeir launaš frķ į helgidögum eins og ašrir dagvinnumenn og fįi žar af leišandi alla žį launušu frķdaga sem kjarasamningur ašila geri rįš fyrir.
Grundvöllur vetrarfrķdagakerfis kjarasamninga
Hér verši aš lķta til tilgangs vetrarfrķdaga samkvęmt kjarasamningum. Žeir séu ekki veittir sem aukabónus til handa vaktavinnumönnum heldur til aš tryggja aš vaktavinnumenn vinni ekki fleiri launaša daga į įri en dagvinnumenn.
Flestir į vinnumarkaši vinni dagvinnu og mišist fullt starf almennt viš 40 klst. į viku. Launamenn eigi rétt į óskertu vikukaupi žótt samningsbundnir frķdagar / helgidagar falli inn ķ vinnuvikuna. Frķdagar sem falli į mįnudaga til föstudaga séu žannig greiddir meš dagvinnukaupi og komi starfsmašur til vinnu žessa daga haldi hann sķnu dagvinnukaupi og fįi greidda yfirvinnu eša stórhįtķšarkaup aš auki fyrir unnar stundir. Fjöldi vinnudaga į įri hjį dagvinnumönnum sé žvķ sem hér segir:
Fjöldi virkra daga: 260 (5 dagar x 52 vikur)
Frķdagar mįnudaga til föstudaga: 11 (9 til 13 dagar į įri, mešaltal 11,2)
Orlof, aš lįgmarki: 24
Samtals: 225 (x 8 = 1800 klst.)
Hjį vaktavinnumönnum sé tvenns konar kerfi viš lżši. Annašhvort fįi žeir launaš frķ į žessum dögum eins og dagvinnumenn eša vetrarfrķdaga.
Žeir vaktavinnumenn sem séu į vetrarfrķdagakerfi fįi hvorki yfirvinnu né stórhįtķšarkaup fyrir vinnu į žessum dögum. Žeir fįi vaktaįlag eins og ašra daga. Vaktaįlag į almennum frķdögum sé eins og um helgar en į stórhįtķšardögum sé greitt hęrra vaktaįlag. Meš vetrarfrķdögum séu vaktavinnumenn oršnir jafnsettir dagvinnumönnum hvaš varšar fjölda vinnudaga į įri.
Vetrarfrķdagar og launuš frķ į helgidögum hjį Hitaveitu Sušurnesja
Kjarasamningur VSFĶ og SA vegna Hitaveitu Sušurnesja hf. byggist alfariš į ofangreindum sjónarmišum, sbr. gr. 2.10. og 6.5. Vetrarfrķdagar séu veitir žeim sem vinni į vöktum og fįi ekki frķ į lög- og samningsbundnum frķdögum. Dagvinnumenn fįi hins vegar greidda frķdaga eins og segir ķ gr. 2.10:
Frķdagar įn frįdrįttar į föstum launum hjį dagvinnumönnum eru allir helgidagar žjóškirkjunnar, sumardagurinn fyrsti, 1. maķ, 17. jśnķ og fyrsti mįnudagur ķ įgśst. Ennfremur ašfangadagur jóla og gamlįrsdagur frį hįdegi beri žeir upp į vinnudag.
Stórhįtķšarvinna telst žó vinna į nżįrsdag, föstudaginn langa, pįskadag, hvķtasunnudag, 17. jśnķ, jóladag og vinna į ašfangadag jóla og gamlįrsdag eftir kl. 12:00.
Samkvęmt įkvęšinu séu žaš einungis dagvinnumenn sem eigi rétt į launušu frķi falli frķdagur inn ķ vinnuvikuna. Vaktavinnumenn eigi engan rétt į grundvelli žessarar greinar en fįi ķ stašinn vetrarfrķdaga skv. gr. 6.5.
Félagsmenn stefnanda vinni bęši sem vaktavinnumenn og dagvinnumenn. Žeir eigi žvķ rétt į vetrarfrķdögum skv. gr. 6.5. ķ hlutfalli viš unna vaktavinnu į įrinu og launušum frķdögum skv. gr. 2.10. Žeir geti hins vegar ekki krafist žess aš fį óskertan fjölda vetrarfrķdaga skv. gr. 6.5. og til višbótar launaša frķdaga skv. gr. 2.10.
Skal vera sami stundafjöldi og hjį.”samb?rilegum fyrirt?kjum
Ekki sé hęgt aš lķta einangraš į gr. 6.5. enda beri aš tślka hana meš hlišsjón af bókun 4 meš kjarasamningi ašila. Žar segir:
Um sameiginlegan skilning į gr. 6.5.
Ašilar eru sammįla um aš vetrarfrķ vaktavinnumanna į 12 klst. vöktum verši hiš sama ķ klst. tališ og ķ samb?rilegum fyrirt?kjum žar sem stašnar eru 12 klst. vaktir allt įriš.
Landsvirkjun hafi veriš tališ „sambęrilegt fyrirtęki” ķ skilningi kjarasamnings stefnanda og Hitaveitu Sušurnesja. Hjį Orkuveitu Reykjavķkur hafi félagsmenn stefnanda, sem vinni į reglubundnum vöktum allt įriš, fengiš 88 vinnuskyldustundir vegna helgidaga.
Žvķ sé mótmęlt sem fram komi ķ stefnu aš gr. 6.5. hafi frį upphafi veriš tślkuš meš žeim hętti aš félagsmenn stefnanda ęttu rétt į óskertum 12 vetrarfrķdögum. Žaš hafi veriš sameiginleg nišurstaša ašila įriš 2001 aš samręma kjarasamninga Hitaveitu Sušurnesja og Landsvirkjunar enda hafši Hitaveitan fylgt Landsvirkjun um langt skeiš. Hafi grein 6.5. m.a. veriš tekin beint śr samningi Landsvirkjunar. Stefnanda hafi įriš 2001 veriš fullkunnugt um aš įkvęši greinar 6.5. hafi ekki veriš tślkaš meš žeim hętti aš allir ęttu rétt į óskertum 12 vetrarfrķdögum. Félagsmenn stefnanda hjį Landsvirkjun hafi einungis fengiš hlutfall žessara daga ef žeir unnu ķ blöndu af vaktavinnu og dagvinnu. Enginn įgreiningur hafi veriš milli stefnanda og Landsvirkjunar um réttmęti žess.
Viš endurnżjun kjarasamningsins voriš 2005 hafi engin krafa veriš lögš fram af hįlfu stefnda um aš bęta viš gr. 6.5. Žvert į móti hafi žaš veriš krafa stefnanda aš kjarasamningur stefnanda viš Landsvirkjun frį 7. aprķl 2005 yrši tekinn upp óbreyttur. Žótt kjarasamningur ašila frį 23. jśnķ 2005 hafi ekki veriš ķ öllum atrišum eins og samningur stefnanda viš Landsvirkjun žį hafi hann fališ ķ sér sömu kostnašarbreytingu. Žaš sé žvķ rangt sem greini ķ stefnu aš ekki sé hęgt aš bera samningana saman.
Mótmęlt sé žeirri įlyktun stefnanda aš breytingar į kjarasamningi ašila įriš 2001 styšji kröfugerš hans. Ķ eldri kjarasamningum hafi sérstaklega veriš įréttaš aš „afleysingavélfręšingar” ęttu rétt til vetrarfrķdaga ķ hlutfalli viš stašnar vaktir. Engin efnisbreyting hafi veriš gerš įriš 2001 og eigi žeir įfram rétt į vetrarfrķdögum falli helgidagur inn ķ vinnuvikuna.
Krafa um mįlskostnaš sé studd viš 130. gr. 1. nr. 91/1991 um mešferš einkamįla.
Nišurstaša
Mįl žetta į undir Félagsdóm samkvęmt 2. tölul. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur.
Įgreiningur mįls žessa varšar skilning į grein 6.5 ķ kjarasamningi ašila sem er svohljóšandi:
Auk framangreinds orlofs skulu vélfręšingar sem vinna reglubundiš į vöktum į aukafrķdögum fį įn skeršingar į launum 12 vinnudaga (vaktir) į įri. Frķdagar žessir skulu veittir į tķmabilinu 15. september - 30. aprķl meš samfelldu frķi.
Fram er komiš aš greint įkvęši į rętur aš rekja til greinar 6.01 ķ kjarasamningi milli Hitaveitu Sušurnesja og Vélstjórafélags Ķslands frį 17. nóvember 1993, sbr. og sķšari kjarasamninga žessara ašila. Sį munur var į aš ķ įkvęšum sķšastgreindra kjarasamninga var mišaš viš 14 vetrarfrķdaga, auk žess sem tekiš var fram aš afleysingavélfręšingar skyldu fį vetrarfrķ ķ hlutfalli viš stašnar vaktir.
Meš kjarasamningi ašila frį 4. janśar 2001, sbr. bókun 1 ķ višauka viš kjarasamninginn, var įkvešiš aš taka upp breytt vinnufyrirkomulag vélfręšinga ķ orkuveri stefnda aš Svartsengi og skyldu samningsašilar innan fjögurra mįnaša frį undirritun kjarasamningsins ganga frį samkomulagi žar sem sambęrilegt vinnufyrirkomulag Landsvirkjunar yrši haft aš leišarljósi, aš teknu tilliti til sérašstęšna. Meš sérstökum višauka viš kjarasamninginn, sem undirritašur var af samningsašilum hinn 28. maķ 2001, var kvešiš į um hiš nżja og breytta vinnufyrirkomulag er koma skyldi til framkvęmda frį og meš 4. jśnķ 2001. Ķ meginatrišum fólst hin breytta vinnutilhögun ķ žvķ aš tekiš var upp blandaš kerfi vakta og hefšbundinnar dagvinnu ķ staš žess aš įšur höfšu vélfręšingar annašhvort eingöngu unniš vaktavinnu eša eingöngu dagvinnu. Fram er komiš aš fyrirmynd hins nżja vinnufyrirkomulags var vinnutilhögun ķ Kröflustöš Landsvirkjunar.
Nżr kjarasamningur milli mįlsašila var undirritašur hinn 23. jśnķ 2005. Meš 14. gr. samningsins var gert rįš fyrir aš mįlsgrein yrši bętt viš grein 6.5 ķ kjarasamningi ašila svohljóšandi:
Starfsmenn sem vinna skv. vinnutilhögun meš blöndu af vöktum og hefšbundinni dagvinnu fį hlutfall framangreindra daga ķ samręmi viš hlutfall vakta af heildarvinnutķma.
Fyrirmynd greindrar višbótar viš grein 6.5 ķ kjarasamningi ašila var 16. gr. ķ kjarasamningi Landsvirkjunar og stefnanda frį 7. aprķl 2005. Fram er komiš, sbr. bréf Landsvirkjunar, dags. 8. jśnķ 2006, til Samtaka atvinnulķfsins, aš žótt greint įkvęši hafi ekki komiš formlega inn ķ kjarasamning fyrr en meš umręddum kjarasamningi frį 7. aprķl 2005 hafi tilhögun vetrarfrķa veriš framkvęmd į žennan hįtt allt frį žvķ aš tekin var upp blönduš tilhögun vakta og dagvinnu ķ Blöndustöš įriš 1991. Umrętt vinnufyrirkomulag sé nś ķ gildi ķ öllum aflstöšvum fyrirtękisins.
Afdrif umrędds kjarasamnings ašila frį 23. jśnķ 2005 uršu žau, eins og fram er komiš, aš hann var felldur ķ atkvęšagreišslu félagsmanna stefnanda og er fram komiš af hįlfu stefnanda aš žvķ hafi mešal annars valdiš sérstök óįnęgja meš višbótina viš grein 6.5. Hinn 16. september 2005 var nżr kjarasamningur milli ašila undirritašur. Var žar ekki fyrir aš fara greindri višbót viš grein 6.5 ķ kjarasamningi ašila og įkvęši um svonefnt vetrarfrķ žvķ óbreytt frį fyrri samningi. Samningsašilar voru hins vegar ekki į eitt sįttir um tślkun įkvęšisins. Ķ bókun stefnda frį 16. september 2005 ķ tengslum viš undirritun kjarasamningsins kom fram aš ekki vęri um efnisbreytingu aš ręša, heldur einungis lżsingu og tślkun į eldra įkvęši. Ķ bréfi lögmanns stefnanda til stefnda, dags. 16. september 2005, komu öndverš sjónarmiš fram og tališ aš umsamin réttindi fęlust ķ 12 daga vetrarfrķi fyrir fasta starfsmenn, vélfręšinga, hjį stefnda, enda hefši įkvęšiš hingaš til veriš tślkaš žannig aš žeir vélfręšingar stefnda, sem störfušu į fyrirfram skipulögšum vöktum allt įriš, hefšu fengiš fullt 12 daga vetrarfrķ į įri hverju. Įšur en kom til undirritunar kjarasamningsins frį 16. september 2005 hafši stefndi sagt upp “framkvęmd vetrarfrķs” frį og meš 1. janśar 2006, sbr. fyrirliggjandi bréf, dags. 22. įgśst 2005, til tilgreindra vélfręšinga.
Ķ bókun 1 meš kjarasamningi ašila frį 4. janśar 2001 kemur fram aš samningurinn byggist į žvķ aš hann sé samręmdur samningi Landsvirkjunar og stefnanda, įn sérįkvęša vegna einstakra orkuvera og įn einstakra sérįkvęša sem einungis snerti annan hvorn ašila, t.d. vegna sérstakra stašhįtta. Žį kemur fram ķ bókuninni aš įformaš sé aš taka upp breytt vinnufyrirkomulag vélfręšinga ķ orkuveri stefnda, eins og fyrr greinir. Bókun 4 meš greindum kjarasamningi fjallar um sameiginlegan skilning į grein 6.5. Bókunin hljóšar svo:
Ašilar eru sammįla um aš vetrarfrķ vaktavinnumanna į 12 klst. vöktum verši hiš sama ķ klst. tališ og ķ sambęrilegum fyrirtękjum žar sem stašnar eru 12 klst. vaktir allt įriš.
Meš hinu breytta vinnufyrirkomulagi, sem kom til framkvęmda 4. jśnķ 2001, eins og fyrr greinir, var tekiš upp blandaš kerfi vaktavinnu og dagvinnu ķ staš fyrri tilhögunar sem aš framan er lżst. Allt aš einu og žrįtt fyrir višhorf stefnda var ķ raun ekki hróflaš viš fjölda vetrarfrķdaga. Hefur stefndi skżrt žetta svo aš um mistök hafi veriš aš ręša sem uppgötvast hafi į įrinu 2003. Ekki hafi veriš rįšist ķ leišréttingu fyrr en į įrinu 2005 til “aš taka žessa tvķgreišslu af”, eins og segir ķ greinargerš stefnda.
Fyrir liggur aš markmišiš meš greindu įkvęši um vetrarfrķdaga ķ grein 6.5 ķ kjarasamningi ašila er aš tryggja aš vaktavinnumenn vinni ekki fleiri launaša daga į įri en dagvinnumenn og žeir verši žannig meš vetrarfrķdögum jafnsettir dagvinnumönnum varšandi fjölda vinnudaga į įri hverju. Veršur ekki séš aš įgreiningur sé meš ašilum um žennan skilning į tilgangi įkvęšisins.
Einsżnt žykir, mišaš viš greindan tilgang greinar 6.5 og forsögu įkvęšisins, sbr. mešal annars fyrrnefnda kjarasamninga Vélstjórafélags Sušurnesja og stefnda, aš hinn tilgreindi fjöldi vetrarfrķdaga byggšist į žvķ aš unniš vęri alfariš samkvęmt vaktafyrirkomulagi allt įriš. Įkvęši žaš varšandi afleysingavélfręšinga, sem var ķ sķšastgreindum kjarasamningum, er mešal annars til vitnis um žetta. Žį er til žess aš lķta aš ķ bókun 4 meš kjarasamningi ašila frį 4. janśar 2001 kemur fram sameiginlegur skilningur ašila į hinni umdeildu grein 6.5 svo sem fyrr greinir. Samkvęmt bókuninni er tekiš miš af vöktum allt įriš meš tilliti til tilgreiningar į vetrarfrķdögum, sbr. og tilvķsun til sambęrilegra fyrirtękja sem augljóslega er Landsvirkjun, sbr. bókun 1 meš kjarasamningnum.
Meš vķsan til žess, sem hér hefur veriš rakiš, veršur aš skżra oršalagiš “reglubundiš į vöktum” ķ grein 6.5 ķ kjarasamningi ašila svo aš žar sé įtt viš aš unniš sé reglubundiš į vöktum allt įriš. Er žvķ fallist į skilning stefnda į įkvęšinu aš žessu leyti.
Samkvęmt framansögšu er ljóst aš viš žęr breytingar į vinnufyrirkomulagi sem uršu į įrinu 2001, ķ kjölfar kjarasamnings ašila frį 4. janśar 2001, žar sem tekiš var upp blandaš kerfi vakta og dagvinnu, stóšst ekki aš byggja į hinum tilgreinda fjölda vetrarfrķdaga (12 dögum) samkvęmt grein 6.5 ķ kjarasamningnum, enda žżddi žaš aš fariš var į svig viš žaš meginmarkmiš jöfnunar įrlegra vinnudaga sem įkvęšiš byggšist į svo sem fyrr er lżst. Varš žvķ aš įkvarša vetrarfrķdaga mišaš viš hlutfall vaktavinnu af heildarvinnutķma svo sem stefndi įkvaš aš gera į įrinu 2005. Fólst ekki ķ žvķ nein skeršing į vetrarfrķdögum, eins og stefnandi heldur fram, enda leiddu umręddar breytingar į vinnufyrirkomulaginu til žess aš žeir, sem įšur höfšu einvöršungu unniš samkvęmt vaktafyrirkomulagi, öšlušust rétt til launašra frķdaga vegna dagvinnuhluta vinnunnar. Ekki veršur tališ aš viš žį framkvęmd, sem višgekkst hjį stefnda um nokkurt skeiš, hafi til samręmis viš framkvęmdina, en andstętt fyrrgreindum skilningi į grein 6.5, skapast venja um tślkun greinarinnar. Žį žykir ekki hafa oršiš slķkur drįttur į žvķ aš stefndi hęfist handa um leišréttingu į greindri framkvęmd aš žaš standi žvķ ķ vegi aš sżknukrafa hans nįi fram aš ganga.
Meš vķsan til framanritašs ber aš sżkna stefnda af dómkröfum stefnanda ķ mįli žessu.
Eftir žessari nišurstöšu ber aš dęma stefnanda til aš greiša stefnda mįlskostnaš sem įkvešst 200.000 krónur.
D Ó M S O R Š :
Stefndi, Samtök atvinnulķfsins vegna Hitaveitu Sušurnesja hf., skal vera sżkn af kröfum stefnanda, Vélstjórafélags Ķslands, ķ mįli žessu.
Stefnandi greiši stefnda 200.000 krónur ķ mįlskostnaš.
Eggert Óskarsson
Gylfi Knudsen
Kristjana Jónsdóttir
Valgeir Pįlsson
Vilhjįlmur H. Vilhjįlmsson
