Félagsdómur
Mįl nr. 7/2006: Dómur frį 23. janśar 2007
Įr 2007, žrišjudaginn 23. janśar, var ķ Félagsdómi ķ mįlinu nr. 7/2006.
Flugvirkjafélag Ķslands
gegn
Samtökum atvinnulķfsins f.h.
Samtaka feršažjónustunnar vegna
Flugfélagsins Atlanta ehf.
kvešinn upp svofelldur
D Ó M U R:
Mįl žetta var dómtekiš 12. desember sl. aš loknum munnlegum mįlflutningi.
Mįliš dęma Eggert Óskarsson, Gylfi Knudsen, Kristjana Jónsdóttir, Lįra V. Jślķusdóttir og Valgeir Pįlsson.
Stefnandi er Flugvirkjafélag Ķslands, kt. 550169-0109, Borgartśni 22, Reykjavķk.
Stefndi er Samtök atvinnulķfsins, kt. 680699-2919, Borgartśni 35, Reykjavķk, f.h. Samtaka feršažjónustunnar, kt. 550269-6359, vegna Flugfélagsins Atlanta ehf., kt. 650387-1639, Hlķšarsmįra 3, Kópavogi.
Dómkröfur stefnanda
Stefnandi krefst žess aš višurkennt verši meš dómi:
Aš Flugfélagiš Atlanta ehf. hafi brotiš gegn įkvęšum gr. 18.-1. og gr. 01.-2. ķ samningi Flugvirkjafélags Ķslands og Air Atlanta Icelandic um kaup og kjör flugvirkja 2005-2007, meš žvķ aš segja Arnari Pįlssyni, kt. 120273-5159, og Įrna Gunnsteinssyni, kt. 140274-5269, upp störfum hjį stefnda hinn 30. janśar 2006.
Žį gerir stefnandi kröfu til žess aš stefndi verši dęmdur til aš greiša stefnanda mįlskostnaš samkvęmt mįlskostnašarreikningi.
Dómkröfur stefnda
Stefndi krefst žess aš hann verši sżknašur af öllum kröfum stefnanda.
Žį er gerš krafa um aš stefnandi verši dęmdur til aš greiša stefnda mįlskostnaš aš mati réttarins.
Mįlavextir
Mįl žetta er höfšaš af stefnanda, Flugvirkjafélagi Ķslands (FVFĶ), vegna félagsmanna sinna, Arnars Pįlssonar, kt. 120273-5159 og Įrna Gunnsteinssonar, kt. 140274-5269, į hendur stefnda, f.h. Samtaka feršažjónustunnar, vegna Flugfélagsins Atlanta ehf., en žaš félag er fyrrverandi vinnuveitandi žeirra beggja. Kjarasamningur stefnanda og Flugfélagsins Atlanta ehf. („um kaup og kjör flugvirkja 2005-2007“) dags. 18. feb. 2005 įtti viš um žį bįša, Arnar og Įrna, ķ störfum žeirra hjį Flugfélaginu Atlanta ehf. Lżtur įgreiningur ašila aš lögmęti uppsagna flugvirkjanna śr starfi hjį Flugfélaginu Atlanta ehf. hinn 30. jan. 2006.
Arnar Pįlsson flugvirki var rįšinn sem launžegi til Flugfélagsins Atlanta ehf. (hjįheiti Air Atlanta Icelandic - hér eftir nefnt Atlanta), hinn 1. aprķl 2004, sbr. rįšningarsamning milli ašila dags. 27. jślķ 2004. Starfaši Arnar į skrifstofu Atlanta hérlendis. Įrni Gunnsteinsson flugvirki var rįšinn til Ķslandsflugs hf., hinn 14. jan. 2004, en Atlanta yfirtók žann rįšningarsamning viš samruna Ķslandsflugs hf. og Atlanta įriš 2005. Samkvęmt rįšningarsamningi reiknast starfsaldur Įrna frį 1. des. 2003. Įrni hafši starfaš į svokallašri lķnustöš Atlanta į Keflavķkurflugvelli, en hafši sķšan flust um set og starfaš į lķnustöš Atlanta ķ Bristol, į Englandi, žar sem einnig eru starfandi ašrir ķslenskir flugvirkjar, sem launžegar samkvęmt kjarasamningi ašila og flugvirkjar ķ verktöku.
Hinn 30. janśar 2006 var Arnari og Įrna, įsamt fjórum öšrum flugvirkjum sem einnig voru starfsmenn Atlanta, sagt upp störfum meš žriggja mįnaša fyrirvara, en įstęša uppsagnanna samkvęmt uppsagnarbréfum „eru skipulagsbreytingar hjį félaginu“. Daginn eftir, žann 31. janśar, birtist frétt ķ Fréttablašinu um fjöldauppsagnir hjį Atlanta. Ķ fréttinni er eftirfarandi haft eftir framkvęmdastjóra Atlanta, Hafžóri Hafsteinssyni, um įstęšur uppsagnanna:
„Ķ žessu tilfelli hefur žetta legiš fyrir um skeiš og kemur ķ kjölfar fękkunar flugvéla hérlendis og annarra skipulagsbreytinga.“
Sama dag, hinn 31. janśar 2006, sendi stefnandi Atlanta bréf ķ tilefni uppsagna flugvirkjanna, sem eru félagsmenn ķ FVFĶ, žar sem geršar voru alvarlegar athugasemdir viš uppsagnirnar. Var ķ bréfinu vķsaš til įkvęšis ķ gr. 18.-1. ķ kjarasamningi stefnanda og Atlanta, um aš fara bęri eftir starfsaldri félagsmanna viš uppsagnir, enda yrši ekki annaš séš en aš uppsagnirnar mętti rekja til žess aš um raunverulegan samdrįtt vęri aš ręša. Žį voru athugasemdir geršar viš aš gripiš vęri til uppsagna įn žess aš gętt vęri aš forgangsrétti flugvirkja aš flugvirkjastörfum į hverjum tķma hjį Atlanta skv. gr. 01.-2. ķ kjarasamningi, m.a. framar verktökum sem annist tiltekin verkefni hjį Atlanta. Lét stefnandi ķ ljós žį skošun sķna, aš Atlanta vęri aš brjóta kjarasamning ašila og į rétti starfsmanna sinna, og gerši žį kröfu aš falliš yrši frį uppsögnunum įn tafar.
Atlanta tilkynnti starfsfólki sķnu meš tölvubréfum hinn 9. mars og 15. maķ sl. um aš samningar hefšu nįšst viš flugfélagiš Saudi Arabian Airlines um žjónustu viš žrjįr flugvélar žess flugfélags (tvęr faržegavélar af geršinni 747 og ein fraktflugvél af sömu gerš), ž.m.t. um žjónustu flugvirkja. Ķ tengslum viš žį žjónustu er Atlanta aš opna starfsstöš ķ Jeddah, Saudi Arabķu, en af hįlfu Atlanta er rįšgert aš rįša žangaš flugvirkja og aš geršur verši viš žį verksamningar. Samningur žessi viš hiš erlenda flugfélag var geršur į sama tķma og fyrrnefndum tveimur flugvirkjum var sagt upp störfum eša į uppsagnartķma. Hefur Atlanta ekki bošiš flugvirkjunum störf į umręddum stöšum eša aš žvķ er viršist ekki lįtiš flugvirkja į kjarasamningi ašila njóta forgangs ķ žau störf.
Žį hefur flugfélagiš Cargolux tekiš į leigu eina af flugvélum Atlanta, TF-ARW, frį 1. jśnķ 2006 til įrsloka, samkvęmt tilkynningu Atlanta ķ tölvubréfi, dags. 23. maķ 2006. Samhliša žvķ skulu svokölluš "planning" störf viš flugvélina, flytjast frį Ķslandi til flugvirkjans Jóhanns Bjarka ķ Lśxemborg, sem starfar žar ķ verktöku hjį Atlanta. Umręddu "planning" starfi, vegna sömu flugvélar, var įšur sinnt af flugvirkjanum Davķš Aron Gušnasyni, launžega, sem einnig var sagt upp störfum hjį Atlanta ķ janśarmįnuši 2006, en hann hafši starfaš viš "planning" į skrifstofu Atlanta į Ķslandi. Var hvorki Arnari Pįlssyni né Įrna Gunnsteinssyni bošiš sem flugvirkjum aš starfa viš "planning" vegna umręddrar vélar, og žar meš viršast žeir ekki hafa notiš forgangs ķ žetta starf.
Stefnandi höfšar mįl žetta gegn stefnda, Samtökum atvinnulķfsins, į grundvelli ašildar Flugfélagsins Atlanta ehf. aš žeim samtökum ķ gegnum Samtök feršažjónustunnar.
Mįlsįstęšur stefnanda
Af hįlfu stefnanda eru stefnukröfur byggšar į žvķ aš Flugfélagiš Atlanta ehf. (hér eftir nefnt Atlanta) hafi meš uppsögnum flugvirkjanna Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar, brotiš gegn įkvęšum gr. 18.-1. og gr. 01.-2. ķ samningi milli stefnanda og Atlanta um kaup og kjör flugvirkja, fyrir įrin 2005-2007, dags. 18. feb. 2005.
Um brot gegn gr. 18.-1. kjarasamnings
Ķ gr. 18.-1. kjarasamnings, segir aš komi til uppsagnar vegna samdrįttar ķ rekstri skuli fara eftir starfsaldri. Meš starfsaldri sé įtt viš žann tķma sem viškomandi hafi starfaš ķ išninni hjį atvinnurekanda. Atvinnurekanda sé skylt aš gera stefnanda tķmanlega grein fyrir fyrirhugušum samdrętti.
Stefnandi byggir į žvķ aš Atlanta hafi brotiš gegn žessu įkvęši kjarasamnings meš uppsögnum Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar, enda hafi raunverulegar įstęšur uppsagnanna veriš samdrįttur ķ rekstri. Žannig sé haft eftir framkvęmdastjóra Atlanta, Hafžóri Hafsteinssyni, ķ frétt Fréttablašsins um uppsagnirnar, hinn 31. janśar 2006, aš „[ķ] žessu tilfelli hefur žetta legiš fyrir um skeiš og kemur ķ kjölfar fękkunar flugvéla hérlendis og annarra skipulagsbreytinga“, er framkvęmdastjórinn var inntur eftir įstęšum uppsagnanna. Telur stefnandi aš žaš liggi ķ augum uppi aš „fękkun flugvéla“, sbr. skżringar Atlanta, žżši samdrįtt ķ rekstri ķ skilningi kjarasamnings. Tölur um flugvélafjölda Atlanta stašfesta žann samdrįtt. Fyrir liggi ķ gögnum mįls listi yfir flugvélaflota Atlanta į 2. og 3. įrsfjóršungi 2005, en samtals fjöldi žeirra žį sé 48 talsins. Samkvęmt umfjöllun um Atlanta ķ įrsskżrslu móšurfélags Atlanta, Avion Group, viršist sem flugvélafjöldinn standi um įramót ķ 42. Samkvęmt lista yfir flugvélar Atlanta į fyrsta įrsfjóršungi įrsins 2006 er flugvélafjöldinn kominn nišur ķ 32. Meš vķsan til žessa hafnar stefnandi žvķ aš raunverulegar įstęšur fyrir uppsögnunum hafi veriš „skipulagsbreytingar hjį félaginu“, sbr. uppsagnarbréf, įn tengsla viš samdrįtt. Į grundvelli žessa byggir stefnandi į žvķ aš žaš skilyrši gr. 18.-1., aš um „samdrįtt“ sé aš ręša, hafi veriš uppfyllt, og žvķ hafi Atlanta boriš aš segja flugvirkjum upp ķ samręmi viš starfsaldur žeirra.
Samkvęmt fyrirliggjandi upplżsingum um starfsaldur starfandi flugvirkja hjį Atlanta, į žeim degi er til uppsagna var gripiš, hafi a.m.k. žrķr flugvirkjar veriš meš styttri starfsaldur hjį Atlanta en žeir Arnar Pįlsson og Įrni Gunnsteinsson, sem sagt var upp störfum. Žessir flugvirkjar séu Gušlaugur Kristbjörnsson, Hrannar Siguršsson og Gušmundur Arason, sbr. nešangreindar starfsaldursupplżsingar:
Flugvirki Višmiš starfsaldurs
Įrni Gunnsteinsson 1. des. 2003
Arnar Pįlsson 1. aprķl 2004
Gušlaugur Kristbjörnsson 20. aprķl 2005
Hrannar Siguršsson 1. jśnķ 2005
Gušmundur Arason 1. įgśst 2005
Eins og įšur sagši sé meš starfsaldri įtt viš žann tķma sem viškomandi hafi starfaš ķ išninni hjį atvinnurekanda, sbr. gr. 18.-1. ķ kjarasamningi. Meš žvķ aš segja žeim Įrna og Arnari upp störfum, žrįtt fyrir aš žeir hefšu lengri starfsaldur hjį Atlanta en ofangreindir žrķr flugvirkjar, žį liggi ótvķrętt fyrir aš Atlanta sagši flugvirkjum ekki upp ķ starfsaldursröš og braut žar meš gegn įkvęši gr. 18.-1. ķ kjarasamningi.
Um brot gegn gr. 01.-2. kjarasamnings
Ķ gr. 01.-2. kjarasamnings segir aš flugvirkjar Air Atlanta Icelandic skuli hafa forgang aš žeim flugvirkjastörfum sem um sé aš ręša į hverjum tķma į vegum Air Atlanta Icelandic, leiguflugs og allra umsaminna flugverkefna, enda brjóti slķkt ekki ķ bįga viš lög, reglur, samning viš verkkaupa eša ašrar žęr kvašir eša rekstrarašstęšur sem Air Atlanta Icelandic sé gert aš starfa eftir af stjórnvöldum viškomandi rķkja.
Stefnandi byggir į žvķ aš uppsagnir žeirra Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar, hafi brotiš gegn gr. 01.-2. kjarasamnings, sem kveši į um skilyršislausan rétt flugvirkja til žess aš njóta forgangs vegna verkefna į vegum félagsins, m.a. umfram žį flugvirkja sem sinni störfum fyrir Atlanta į grundvelli verksamnings, en heyri ekki undir kjarasamning ašila. Flugvirkjarnir Arnar og Įrni nutu ekki forgangs aš flugvirkjastörfum hjį Atlanta, umfram flugvirkja sem starfa hjį félaginu og falla ekki undir kjarasamning, ž.e. svokallašir verktakar. Telur stefnandi ljóst aš ef Atlanta hefši virt įkvęši gr. 01.-2., og žar meš forgangsrétt žeirra beggja, žį hefši ekki komiš til žess aš žeim Arnari og Įrna hefši veriš sagt upp störfum. Eins og nįnar greinir hér į eftir var hvorugum žeirra bošin önnur störf hjį Atlanta sem flugvirkjar sinna og flugvirkjar sem eiga ašild aš kjarasamningnum eigi forgang aš, įšur en til uppsagna var gripiš. Žaš athugist sérstaklega ķ eftirgreindri umfjöllun aš ekki sé munur į annars vegar žeim störfum sem flugvirkjar į verksamningi sinna eša ętluš séu flugvirkjum ķ verktöku, og hins vegar žeim störfum sem žeir flugvirkjar sinna sem falla undir kjarasamning ašila. Slķk verktaka sé žvķ ķ raun ekkert annaš en vinnusamningur, enda hafi samningssambandiš samkvęmt verksamningi öll sömu megineinkenni og samningssamband launžega og vinnuveitanda. Žaš athugist sérstaklega aš skv. gr. 01.-2. falli undir įkvęšiš flugvirkjastörf vegna allra flugverkefna Atlanta, ž.m.t. vegna leiguflugs.
Eins og fyrr greinir tilkynnti Atlanta öllum starfsmönnum og verktökum sķnum hinn 9. mars og 15. maķ 2006 aš samningar hefšu nįšst viš flugfélagiš Saudi Arabian Airlines um žjónustu viš žrjįr flugvélar žess flugfélags, ž.m.t. žjónustu flugvirkja, vegna tveggja faržegavéla af geršinni 747 og einnar fraktflugvélar af sömu gerš. Ķ tengslum viš žį žjónustu hafi Atlanta unniš aš opnun starfsstöšvar ķ Jeddah, Saudi Arabķu, en af hįlfu Atlanta sé rįšgert aš rįša žangaš flugvirkja og aš geršur verši viš žį verktakasamningur, en ķ stöšinni verši öllu almennu lķnuvišhaldi sinnt, įsamt A-skošunum flugvéla. Samningur žessi viš hiš erlenda flugfélag hafi veriš geršur į sama tķma og fyrrnefndum tveimur flugvirkjum var sagt upp störfum eša į uppsagnartķma. Var hvorki Arnari Pįlssyni né Įrna Gunnsteinssyni bošiš starf į umręddum stöšum og žar meš viršast žeir ekki hafa notiš forgangs ķ žau störf, ķ bįga viš gr. 01.-2. ķ kjarasamningi.
Ķ eftirgreindum lišum sé tilvķsun til starfsstöšva (lķnustöšva) Atlanta erlendis, žar sem flugvirkjar starfi hliš viš hliš, sumir samkvęmt kjarasamningi ašila en ašrir sem verktakar. Byggir stefnandi į žvķ aš Atlanta hafi boriš, įšur en gripiš var til uppsagna, aš veita žeim Arnari Pįlssyni og Įrna Gunnsteinssyni forgang ķ žau flugvirkjastörf sem umręddir verktakar sinna ķ žeim stöšvum, ž.e. aš bjóša žeim aš taka viš žeim störfum ķ staš verktakanna, enda starfi verktakarnir ekki undir kjarasamningi ašila, ķ samręmi viš gr. 01.-2. kjarasamnings. Žetta hafi ekki veriš gert, sem teljist ótvķrętt brot gegn įkvęši kjarasamnings.
a) Atlanta reki lķnustöš ķ Bristol į Englandi, stöš sem fyrirhugaš sé aš flutt verši til Newcastle į Englandi, en stöšin žjónusti Boeing 737 TF-ELY faržegaflugvél sem flżgur sólarlandaflug til Spįnar, Grikklands, Möltu og fleiri staša. Ķ stöšinni sé framkvęmt allt lķnuvišhald į flugvélinni en ķ žvķ felist m.a. daglegar skošanir (višhaldsvottun), vikulegar skošanir og svokallašar A-skošanir, įsamt tilfallandi bilunum sem kunni aš koma upp, en öll žessi vinna falli undir starfssviš flugvirkja. Ķ lķnustöšinni starfi Björn Baldvinsson, flugvirki, samkvęmt kjarasamningi ašila, og Baldur Ólafsson og Steve Nash, bįšir sem verktakar. Ķ žessari stöš, viš hliš žessara flugvirkja, starfaši Įrni Gunnsteinsson, sem sagt var upp störfum. Žaš athugast sérstaklega aš Įrni hafši sérstök réttindi sem flugvirki til žess aš vinna viš og votta allt višhald į umręddri flugvélategund.
b) Atlanta reki lķnustöš į Charles De Gaulle flugvelli ķ Parķs, Frakklandi. Starfsemin žar byggist į fraktflugsamningi Atlanta viš franska flugfélagiš Air France og sé stöšin heimastöš fyrir Airbus A300-600 TF-ELW fraktflugvél. Ķ stöšinni sé framkvęmt allt svokallaš lķnuvišhald į flugvélinni, en undir žaš falla daglegar skošanir, vikulegar skošanir og allar tilfallandi bilanir sem kunni aš koma upp, en öll žessi vinna falli undir starfssviš flugvirkja. Af žeim flugvirkjum sem starfa ķ stöšinni séu tveir sem heyri undir kjarasamning stefnanda og Atlanta, žeir Markśs Sigurjónsson og Axel Arnarsson. Aš žeim frįtöldum starfa žar sem verktakar hjį Atlanta, flugvirkjarnir Einar Ašalsteinsson, Musthafa Lamarti, Albert Pologie, Siguršur Sigžórsson, Dimitri Lekens, Benno Huts, Nik Kakglis, Thierry Tolome, Hlynur Óšinsson, Papy Hernalsteens, Eric Vanderveken, Raymond Vanderputte, Haraldur Agnarsson og Luc Quevet.
c) Atlanta hafi undanfarin įr rekiš lķnustöš ķ Penang ķ Malasķu. Starfsemin žar byggist į fraktflugsamningi Atlanta viš flugfélagiš China Airlines Cargo, en stöšin sé heimastöš fyrir Airbus A300-600 TF-ELG fraktflugvél sem flogiš sé til Bangkok og Hong Kong. Ķ stöšinni sé sinnt lķnuvišhaldi, sem felst ķ daglegum skošunum, vikulegum skošunum og A-skošunum, įsamt tilfallandi bilunum sem kunni aš koma upp, en öll žessi vinna falli undir starfssviš flugvirkja. Fjórir flugvirkjar starfa ķ stöšinni; Pétur Einarsson og Kristjįn Jónsson, bįšir samkvęmt kjarasamningi stefnanda og Atlanta, og Daniel Brasseur og Yves Loqock, bįšir sem verktakar.
Žį byggir stefnandi į žvķ aš Atlanta hafi boriš, ķ samręmi viš gr. 01.-2. kjarasamnings, aš veita žeim Arnari Pįlssyni og Įrna Gunnsteinssyni forgang ķ žau flugvirkjastörf sem verktakar sinna ķ starfsstöšvum Atlanta į Ķslandi, ž.e. aš bjóša žeim aš taka viš žeim störfum ķ staš verktaka. Į skrifstofum Atlanta į Ķslandi starfar flugvirkinn Gušmundur Bjarnason og byggist samningssamband hans viš Atlanta į verksamningi, en Gušmundur sinnir almennum flugvirkjastörfum hjį Atlanta. Telur stefnandi aš meš tilliti til žess hvernig samningssambandi Gušmundar og Atlanta sé hįttaš, hafi Atlanta boriš aš bjóša žeim Arnari og Įrna aš taka viš umręddu starfi, enda starfi Gušmundur Bjarnason ekki samkvęmt kjarasamningi ašila.
Stefnandi vķsar enn fremur til žess, aš flugfélagiš Cargolux hafi tekiš į leigu eina af flugvélum Atlanta, TF-ARW, frį 1. jśnķ 2006 til įrsloka, samkvęmt tilkynningu Atlanta ķ tölvubréfi, dags. 23. maķ 2006. Samhliša žvķ skulu svokölluš "planning" störf viš flugvélina, sem sinnt hafi veriš af flugvirkjum į skrifstofu Atlanta, flytjast frį Ķslandi til flugvirkjans Jóhanns Bjarka ķ Lśxemborg, sem starfar žar ķ verktöku hjį Atlanta. Ķ "planning" felist skipulagning į žvķ hvenęr flugvél sé skošuš, aš halda utan um lķftķma į varahlutum flugvélar, o.fl. Ekki sé žörf į žvķ aš umrędd vinna sé unnin į sama staš og žar sem viškomandi flugvél sé stašsett. Žessu starfi, vegna sömu flugvélar, hafi įšur veriš sinnt af flugvirkjanum Davķš Aron Gušnasyni, sem einnig var sagt upp störfum hjį Atlanta ķ janśarmįnuši 2006, en hann hafši starfaš viš "planning" į skrifstofu Atlanta į Ķslandi, og féll undir kjarasamning ašila. Hvorki Arnari Pįlssyni né Įrna Gunnsteinssyni hafi veriš bošiš aš starfa sem flugvirkjar viš "planning" vegna umręddrar vélar, og žar meš viršast žeir eša ašrir flugvirkjar sem starfa samkvęmt kjarasamningi ašila ekki hafa notiš forgangs ķ žetta starf, sem brżtur ķ bįga viš gr. 01.-2. ķ kjarasamningi.
Stefnandi byggir kröfur sķnar fyrst og fremst į gildandi kjarasamningi ašila, sbr. kjarasamning dags. 18. feb. 2005, ašallega gr. 18.-1. og 01.-2. Stefnandi vķsar einnig til almennra reglna um skuldbindingargildi samninga og meginreglna vinnuréttar. Žį er vķsaš til laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur, IV. kafla um Félagsdóm, ž.m.t. 44. gr. aš žvķ er varšar lögsögu dómsins til žessa mįls.
Kröfu um mįlskostnaš styšur stefnandi viš XXI. kafla l. nr. 91/1991, ašallega 129. og 130. gr. Krafa um viršisaukaskatt af mįlskostnaši byggir į l. nr. 50/1988 um viršisaukaskatt, en stefnandi sé ekki viršisaukaskattskyldur og til aš tryggja skašleysi sitt er honum naušsynlegt aš fį skattinn dęmdan śr hendi stefnda eša eftir atvikum Flugfélagsins Atlanta ehf., sbr. mįlskostnašarkröfu.
Mįlsįstęšur stefnda
Sżknukrafa stefnda er į žvķ byggš aš uppsagnir žeirra Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar hafi ekki brotiš gegn kjarasamningi ašila, hvorki grein 18.-1. né gr. 01.-2.
Mįlatilbśnašur stefnanda veki einnig spurningar um lögsögu Félagsdóms hvaš varšar įhrif kjarasamningsins gagnvart samningum félagsins viš erlendar starfsmannaleigur.
Arnar Pįlsson, annar žeirra félagsmanna stefnanda sem stefnukrafan varšar hafši hvorki meš höndum störf er falli undir išngrein flugvirkja né var rįšinn til starfa sem flugvirki, sbr. framlagšan rįšningarsamning hans. Hvort félagiš velur aš rįša starfsmenn meš flugvirkjamenntun til žessara starfa breyti žvķ ķ engu. Kjarasamningi ašila verši žvķ ekki beitt um störf Arnars. Žegar af žeirri įstęšu beri aš sżkna stefnda af kröfum stefnanda varšandi uppsögn hans.
Um meint brot gegn gr. 18.-1. ķ kjarasamningi.
Umręddar uppsagnir hafi tekiš til nokkurra deilda félagsins. Ešli mįls samkvęmt hljóti aš verša aš miša viš žann tķma sem žeir stafsmenn sem žar störfušu höfšu unniš ķ išninni hjį Atlanta. Žeirri reglu hafi veriš fylgt viš žęr uppsagnir sem mįl žetta snśist um.
Įkvęši greinar 18.-1. ķ kjarasamningi ašila, um aš fariš skuli eftir starfsaldri viš uppsagnir, feli ķ sér undantekningu frį žeirri meginreglu ķslensks vinnuréttar aš atvinnurekendum sé heimilt aš segja upp starfsfólki įn žess aš žeim rétti séu settar frekari takmarkanir en leišir af įkvęšum laga og kjarasamninga um uppsagnarfresti og sętir žvķ žröngri tślkun. Ef ętlunin meš starfsaldursįkvęšinu vęri aš taka ętti miš af starfsaldri ķ fyrirtękinu ķ heild, meš žeim tilflutningi į starfsmönnum milli deilda og starfa, sem žaš feli ķ sér, hefši žurft aš taka žaš skżrt fram ķ kjarasamningnum. Stefndi telur žvķ aš hann hafi ekki brotiš gegn grein 18.1. meš fyrrgreindum uppsögnum.
Ekki er deilt um lengd starfsaldurs žeirra Arnars og Įrna.
Um brot gegn gr. 01.2. ķ kjarasamningi
Stefnandi styšur sżknukröfu sķna viš almennar reglur um gildissviš og tślkun kjarasamninga og laga, oršalag gr. 01.-2. ķ kjarasamningi ašila, 11. gr. mannréttindasįttmįla Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994 um mannréttindasįttmįla Evrópu, 36. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvęšiš, sbr. lög nr. 2/1993 og 5. gr. félagsmįlasįttmįla Evrópu, sem var fullgiltur af Ķslands hįlfu įriš 1976.
Stefndi byggir į žvķ aš beiting forgangsréttarįkvęša gr. 01.2. ķ kjarasamningi ašila, sbr. gr. 01.- 4., samręmist ekki framangreindum reglum. Žį sé einnig byggt į žvķ aš samningsumboš stefnanda takmarkist samkvęmt lögum um stéttarfélög og vinnudeilur, nr. 80/1938, viš félagssvęši žess į Ķslandi.
Mįlatilbśnašur stefnanda byggir į žvķ aš Atlanta hafi brotiš gegn skilyršislausum rétti flugvirkja til aš njóta forgangs vegna verkefna į vegum félagsins, „m.a. umfram žį flugvirkja sem sinna störfum fyrir Atlanta į grundvelli verksamnings...“ Brotiš felist ķ žvķ aš žeim Arnari og Įrna hafi ekki veriš bošin įframhaldandi rįšning ķ störf sem sinnt sé af verktökum og verktakarnir lįtnir vķkja. Dęmi um slķka verktöku séu tilgreind ķ stefnu, öll erlendis aš einu undanteknu. Ķ Saudi Arabķu, Englandi, Frakklandi, Malasķu og Luxemborg.
Atlanta starfi į alžjóšlegum leiguflugsmarkaši og sinni leigu- og fraktflugi į grundvelli samninga sem geršir séu um hvert einstakt verkefni. Verkefnin séu nś eingöngu erlendis en į žeim tķma sem hér um ręšir hafi ein vél veriš ķ feršum til og frį Ķslandi og žjónusta viš hana ķ Keflavķk. Starfsemi félagsins sé breytileg bęši hvaš varšar tķma og umfang. Eins og öšrum flugfélögum, sem séu ķ samkeppni į sama markaši, sé sveigjanleiki ķ rekstri félaginu afar mikilvęgur. Félagiš hafi haft žį stefnu aš hafa ķslenska flugvirkja ķ starfi sem sé kostnašarsamt samanboriš viš stašarrįšningar žegar tekiš sé tillit til ferša og uppihaldskostnašar. Félagiš nżti sér aš stórum hluta žjónustu starfsmannaleigufyrirtękja sem senda m.a. flugvirkja til starfa hjį félaginu į grundvelli verksamninga milli starfsmannaleigunnar og félagsins. Félagiš sé į hinn bóginn ekki ašili aš verksamningum viš einstaka flugvirkja.
Mįl žetta sé sérstakt aš žvķ leyti aš gerš sé krafa um forgangsrétt aš störfum utan ķslenskrar lögsögu sem lśta erlendum réttarreglum. Stefndi bendir ķ žvķ sambandi į aš staša umręddra verktaka fari eftir rétti viškomandi lands. Žaš sé žvķ ljóst aš ķslensk réttarframkvęmd varšandi skil milli vertöku og launžegasambands eigi ekki viš ķ žessu mįli. Stefnandi hafi heldur ekki sżnt fram į aš viškomandi samningssamband jafngildi rįšningu samkvęmt rétti viškomandi landa. Starfsmannaleigužjónusta, žar sem starfsmannaleigan teljist vinnuveitandi viškomandi starfsmanna, en leigir žį til notendafyrirtękis, sé višurkennt rįšningarform, einnig hér į landi, sbr. lög um starfsmannaleigur nr. 139/2005. Meš vķsan til žessa mótmęlir stefndi žvķ aš žetta fyrirkomulag geti talist jafngilda launžegasambandi eins og stefnandi heldur fram.
Stefndi mótmęlir žvķ einnig aš forgangsréttarįkvęši gr. 01.-2. geti fališ ķ sér aš žeir sem starfi samkvęmt starfsmannaleigusamningum eigi aš vķkja fyrir rįšnum flugvirkjum Atlanta. Forgangsrétturinn byggir į žeirri forsendu aš hann brjóti ekki ķ bįga viš lög, reglur, samning viš verkkaupa eša ašrar žęr kvašir sem félaginu sé gert aš starfa eftir af stjórnvöldum viškomandi rķkja. Kjarasamningurinn setji heldur engar skoršur viš verktöku, hvorki ķ formi starfsmannaleigusamninga né annarra verksamninga. Ętti svo aš vera žyrfti žaš aš koma skżrt fram ķ samningstextanum. Sś tślkun stefnanda feli ķ sér aš forgangsrétturinn sé ķ raun jafngildi einkaréttar sem fįi ekki stašist samkvęmt lögum.
Umfjöllun ķ stefnu um samningssamband Gušmundar Bjarnasonar og Atlanta sé į misskilningi byggš. Gušmundur Bjarnason hafši veriš yfirmašur į hreyfladeild (powerplant department) hjį Atlanta en žegar fyrirtękiš sameinašist Ķslandsflugi hętti hann en tók aš sér aš ganga frį żmsum pappķrsmįlum sem var ólokiš vegna žeirrar starfsemi įn žess aš um vęri aš ręša samfellda višveru.
Forgangsréttur sį sem įkvęši gr. 01.-2. veiti sé auk žess bundinn viš flugvirkja flugfélagsins Atlanta. Forgangsrétturinn sé žannig hįšur žvķ aš viškomandi flugvirki sé ķ starfi hjį félaginu og falli žvķ nišur viš starfslok. Starfsemi viš nż verkefni sem tilgreind séu ķ stefnu hófst ekki fyrr en tveimur mįnušum eftir lok rįšningartķma žeirra Arnars og Įrna. Forgangsréttarįkvęšinu verši žvķ ekki beitt um žau verkefni.
Stefndi vķsar einnig til žess aš forgangsréttarįkvęši kjarasamningsins verši aš tślka žröngt meš hlišsjón af žvķ aš um undantekningarįkvęši sé aš ręša svo og meginreglunni um samningsfrelsi, sbr. dóm Félagsdóms ķ mįli nr. 17/1997. Žaš eigi enn frekar viš ķ žessu mįli žar sem krafist sé forgangsréttar til starfa utan ķslenskrar lögsögu.
Stefndi bendir mįli sķnu til stušnings į 11. gr. mannréttindasįttmįla Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, ž.į m. 11. gr. sįttmįlans, eins og hśn hafi veriš tślkuš af Mannréttindadómstóli Evrópu. Dómstóllinn hafi tališ forgangsréttarįkvęši brjóta gegn 11. gr. mannréttindasįttmįla Evrópu, sbr. dóm ķ mįli Sörensen og Rasmussen gegn Danmörku frį 11. janśar 2006. Stefndi telur aš taka verši tillit til žeirrar nišurstöšu viš tślkun gr. 01.-2. ķ kjarasamningi ašila. Ef fallist yrši į tślkun stefnanda į įkvęšinu fęli žaš ķ sér aš félagsmenn stefnda, sbr. gr. 01.-4., sem rįšnir eru hjį Atlanta samkvęmt kjarasamningi stefnanda eigi žegar svo ber undir einkarétt aš öllum störfum į vegum félagsins og ryšji öšrum starfsmönnum og verktökum ķ burtu.
Žį vķsar stefndi einnig til 36. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvęšiš, sbr. lög nr. 2/1993, sem kveši į um aš engin höft megi vera į frelsi rķkisborgara ašildarrķkja EB og EFTA-rķkja til aš veita žjónustu į yfirrįšasvęši samningsašila enda žótt žeir hafi stašfestu ķ öšru ašildarrķki, sbr. einnig 56. gr. Rómarsamningsins. Žessi įkvęši gildi jafnt um réttinn til aš njóta žjónustunnar.
Ķsland hafi fullgilt 5. gr. Félagsmįlasįttmįla Evrópu, en sérfręšinganefnd, sem fjalli um framkvęmd einstakra rķkja į félagsmįlasįttmįlanum, hafi ķtrekaš tališ įkvęši ķslenskra kjarasamninga um ašildarskyldu og forgangsrétt til vinnu andstęš 5. gr. sįttmįlans.
Til stušnings kröfum sķnum vķsar stefndi ašallega til almennra reglna um gildissviš og tślkun kjarasamninga og laga, 11. gr. mannréttindasįttmįla Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, 5. gr. félagsmįlasįttmįla Evrópu, 36. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvęšiš, sbr. lög nr. 2/1993 og laga um stéttarfélög og vinnudeilur, nr. 80/1936.
Krafa um mįlskostnaš er studd viš 129. og 130. gr. laga nr. 91/1991.
Nišurstaša
Af hįlfu stefnda hefur veriš vakin athygli į žvķ aš mįlatilbśnašur stefnanda veki spurningar um lögsögu dómsins „hvaš varšar įhrif kjarasamningsins gagnvart samningum félagsins viš erlendar starfsmannaleigur“, eins og segir ķ greinargerš stefnda. Žrįtt fyrir žetta hefur stefndi ekki gert kröfu um frįvķsun mįlsins frį Félagsdómi. Veršur hvorki tališ aš žessi athugasemd stefnda né ašrar įstęšur leiši til žess aš mįlinu verši vķsaš frį dómi ex officio. Aš žessu athugušu og samkvęmt sakarefninu žykir mįl žetta eiga undir dómsvald Félagsdóms samkvęmt 2. tölul. 1. mgr. 44. gr. laga nr. 80/1938, um stéttarfélög og vinnudeilur.
Tildrög mįls žessa eru uppsagnir tveggja félagsmanna stefnanda, žeirra Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar, śr starfi hjį stefnda, sbr. fyrirliggjandi uppsagnarbréf, dags. 30. janśar 2006, žar sem rįšningarsamningum žeirra viš félagiš er sagt upp meš žriggja mįnaša fyrirvara og įstęšur tilgreindar sem „skipulagsbreytingar hjį félaginu“.
Af hįlfu stefnanda er žvķ haldiš fram aš meš uppsögnum žessum hafi stefndi brotiš gegn tilgreindum įkvęšum gildandi kjarasamnings ašila, dags. 18. febrśar 2005, sem ber yfirskriftina: Samningur milli Flugvirkjafélags Ķslands og Air Atlanta Icelandic um kaup og kjör flugvirkja 2005-2007. Žęr greinar kjarasamningsins, sem stefnandi telur aš hafi veriš brotiš gegn meš greindum uppsögnum og krefst aš višurkennt verši meš dómi, eru greinar 18.-1. og 01.-2. Fyrstnefnda greinin hljóšar svo:
„Komi til uppsagnar vegna samdrįttar ķ rekstri skal fara eftir starfsaldri. Meš starfsaldri er įtt viš žann tķma sem viškomandi hefur starfaš ķ išninni hjį atvinnurekanda. Atvinnurekanda er skylt aš gera F.V.F.Ķ. tķmanlega grein fyrir fyrirhugušum samdrętti.“
Sķšarnefnda greinin, grein 01.-2. ķ kjarasamningnum, er svohljóšandi:
„Flugvirkjar Air Atlanta Icelandic skulu hafa forgang aš žeim flugvirkjastörfum sem um er aš ręša į hverjum tķma į vegum Air Atlanta Icelandic, leiguflugs og allra umsaminna flugverkefna, enda brjóti slķkt ekki ķ bįga viš lög, reglur, samning viš verkkaupa eša ašrar žęr kvašir eša rekstrarašstęšur sem Air Atlanta Icelandic er gert aš starfa eftir af stjórnvöldum viškomandi rķkja.“
Hvaš varšar ętlaš brot stefnda į grein 18.-1. ķ kjarasamningnum žį telur stefnandi aš raunverulegar įstęšur uppsagnanna hafi veriš samdrįttur ķ rekstri, sbr. įskilnaš greinarinnar, en ekki skipulagsbreytingar svo sem tilgreint var, sbr. nįnari rökstušning. Žį hafi a.m.k. žrķr nafngreindir flugvirkjar veriš meš skemmri starfsaldur hjį félaginu en žeir Arnar Pįlsson og Įrni Gunnsteinsson. Samkvęmt žessu sé ótvķrętt aš viš uppsagnirnar hafi ekki veriš gętt starfsaldursrašar og žar meš veriš brotiš gegn greindu įkvęši kjarasamningsins. Af hįlfu stefnda er į žvķ byggt, hvaš snertir uppsögn Arnars Pįlssonar, aš hann hafi hvorki haft meš höndum störf sem falla undir išngrein flugvirkja né veriš rįšinn sem flugvirki. Greindum kjarasamningi verši žvķ ekki beitt ķ tilviki Arnars. Žegar af žessari įstęšu beri aš sżkna stefnda af kröfum stefnanda varšandi uppsögn Arnars. Varšandi uppsagnir žeirra beggja, Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar, byggir stefndi į žvķ aš ekki beri aš miša viš starfsaldur ķ fyrirtękinu ķ heild heldur ķ viškomandi deild, enda beri aš tślka įkvęši greinar 18.-1. žröngt žar sem um sé aš ręša undantekningu frį žeirri meginreglu aš atvinnurekendur geti sagt upp starfsfólki įn annarra takmarkana en leišir af įkvęšum laga og kjarasamninga um uppsagnarfresti. Arnar og Įrni hafi haft skemmstan starfsaldur ķ viškomandi deildum.
Ķ mįlinu er ekki deilt um lengd starfsaldurs Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar. Višmiš starfsaldurs Arnars er 1. aprķl 2004 og Įrna 1. desember 2003, sbr. fyrirliggjandi rįšningarsamninga og önnur gögn ķ mįlinu. Žį er óumdeilt aš Įrni var rįšinn ķ starf flugvirkja, sbr. rįšningarsamning hans, dags. 14. janśar 2004, viš Ķslandsflug hf. sem stefndi yfirtók viš samruna žess félags viš stefnda į įrinu 2005. Starfaši Įrni į svonefndri lķnustöš stefnda į Keflavķkurflugvelli, uns sś stöš var lögš nišur 10. febrśar 2006, sbr. tilkynningu žar um. Samkvęmt rįšningarsamningi Arnars Pįlssonar viš stefnda, dags. 24. jślķ 2001 (viršist misritun fyrir 2004), er fyrsti starfsdagur tilgreindur 1. aprķl 2004 og vinnustašur/starfssviš tilgreint: Engineering. Viš skżrslutöku af Arnari Pįlssyni kom fram aš hann hefši ķ fyrstu veriš rįšinn ķ innkaupadeild stefnda og žį ekki unniš viš störf tengd flugvirkjun. Fljótlega, eša hinn 1. aprķl 2004, hefši hann flust ķ annaš starf sem flugvirki viš starfsžįttinn “Material Standards” er heyrši til verkfręšideild (“Engineering”). Fólst starfiš ķ sżslan meš višhalds- og varahluti svo sem nįnar greinir ķ fyrirliggjandi verklagsreglum stefnda CAME (“Continuing Airworthiness Management Exposition”).
Eins og fram er komiš er įskiliš samkvęmt grein 18.-1. ķ kjarasamningi ašila aš uppsagnir séu vegna samdrįttar ķ rekstri. Veršur ekki séš aš įgreiningur sé um žaš aš uppsagnir Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar hafi ķ raun stafaš af samdrętti ķ rekstri žrįtt fyrir skķrskotun til skipulagsbreytinga ķ uppsagnarbréfunum. Gögn mįlsins og upplżsingar, er fram komu viš skżrslutökur, sbr. skżrslutöku af Einari Björnssyni, flugrekstrarstjóra stefnda, eru og žessu til stašfestingar. Veršur žvķ byggt į žvķ aš skilyrši įkvęšisins um samdrįtt ķ rekstri sé uppfyllt.
Flugvélavirkjun telst löggilt išngrein samkvęmt išnašarlögum nr. 42/1978 og reglugerš nr. 940/1999, um löggiltar išngreinar. Žegar litiš er til žess, sem upplżst er ķ mįlinu um störf Arnars Pįlssonar ķ žįgu stefnda frį 1. aprķl 2004, sbr. og skilgreiningu félagsins sjįlfs ķ greindum verklagsreglum sķnum, žar į mešal um starfshęfni (“Qualifications”) žeirra er störfušu viš “Material Standards” og meš vķsan til stašfestingar stefnda, dags. 19. október 2006, žess efnis aš Arnar Pįlsson hafi starfaš hjį félaginu “sem flugvirki” frį 1. október 2003 til 30. aprķl 2006, veršur ekki fallist į žį mįlsįstęšu stefnda aš Arnar hafi hvorki veriš rįšinn til starfa sem flugvirki né haft meš höndum störf sem falla undir žį išngrein. Samkvęmt žessu veršur byggt į žvķ aš kjarasamningur ašila, žar į mešal greint įkvęši greinar 18.-1., taki til Arnars Pįlssonar.
Ķ grein 18.-1. ķ kjarasamningnum er sérstaklega tekiš fram aš meš starfsaldri sé „įtt viš žann tķma sem viškomandi hefur starfaš ķ išninni hjį atvinnurekanda“. Oršalag žetta er ótvķrętt og standa žvķ engin rök til žess aš tślka įkvęšiš svo žröngt aš miša beri viš starfsaldur ķ einstökum deildum stefnda, eins og stefndi heldur fram, enda žótt rekstrarleg rök kunni aš standa til slķks.
Samkvęmt framangreindri nišurstöšu liggur fyrir aš viš uppsagnir Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar var ekki af hįlfu stefnda gętt įkvęša greinar 18.-1. ķ kjarasamningi ašila um aš fara skyldi eftir starfsaldri viš uppsagnir vegna samdrįttar ķ rekstri, enda óumdeilt aš tilgreindir starfsmenn meš skemmri starfsaldur hjį stefnda héldu störfum sķnum. Er žvķ fallist į žaš meš stefnanda aš meš uppsögnum greindra félagsmanna stefnanda, žeirra Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar, hafi stefndi brotiš gegn įkvęšum greinar 18.-1. ķ kjarasamningi ašila, dags. 18. febrśar 2005.
Vķkur žį aš ętlušu broti stefnda į forgangsréttarįkvęši greinar 01.-2. ķ kjarasamningi ašila sem tilgreint er oršrétt hér aš framan. Žess er aš geta aš ķ grein 01.-4. ķ kjarasamningnum er forgangsréttarįkvęši žess efnis aš félagar ķ stefnanda skuli hafa forgangsrétt į allri vinnu sem heyrir undir išngrein flugvirkja, enda sé félagiš opiš fyrir alla flugvirkja meš žeim takmörkunum sem félagslögin įkveša.
Stefnandi heldur žvķ fram aš meš greindum uppsögnum žeirra Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar hafi stefndi brotiš gegn grein 01.2. ķ kjarasamningi ašila. Ķ žvķ sambandi er sérstaklega bent į aš žeir Arnar og Įrni hafi ekki notiš forgangs til flugvirkjastarfa hjį stefnda umfram flugvirkja sem starfi sem verktakar hjį félaginu og falli žar af leišandi ekki undir kjarasamning. Kemur fram af hįlfu stefnanda aš slķk verktaka sé ķ raun vinnusamningur, enda hafi samningssambandiš öll einkenni slķks samnings. Ķ žessu sambandi vķsar stefnandi til verkefna flugvirkja ķ verktöku samkvęmt samningi stefnda viš Saudi Arabian Airlines vegna TF-ATI, TF-ATJ og TF-AMC svo og verkefna flugvirkja viš lķnustöšvar ķ Bristol ķ Stóra-Bretlandi vegna TF-ELY, ķ Parķs ķ Frakklandi vegna TF-ELW og Penang ķ Malasķu vegna TF-ELG žar sem flugvirkjar starfi sem verktakar, auk flugvirkja sem vinni samkvęmt kjarasamningi. Auk žess hafi “Plannig” störf flust frį Ķslandi til Lśxemborgar vegna TF-ARW og veriš sinnt žar ķ verktöku nafngreinds manns. Žį er žvķ boriš viš aš forgangsrétti hafi veriš fyrir aš fara ķ starf sem Gušmundur Bjarnason gegndi hér heima ķ verktöku.
Af hįlfu stefnda er żmsu teflt fram gegn forgangsrétti žeim sem um ręšir ķ mįlinu. Ķ fyrsta lagi telur stefndi aš forgangsréttarįkvęši brjóti gegn mannréttindasįttmįla Evrópu, sbr. 11. gr. sįttmįlans, en sįttmįli žessi hefur lagagildi hér į landi samkvęmt lögum nr. 62/1994, um mannréttindasįttmįla Evrópu. Sérstaklega er vķsaš til dóms Mannréttindadómstóls Evrópu frį 11. janśar 2006 ķ mįli Sörensen og Rasmussen gegn Danmörku. Žį er vķsaš til 36. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvęšiš (EES-samningsins), sbr. lög nr. 2/1993, um Evrópska efnahagssvęšiš, žar sem kvešiš sé į um aš engin höft megi vera į frelsi rķkisborgara ašildarrķkja EB og EFTA-rķkja til aš veita žjónustu į yfirrįšasvęši samningsašila. Enn fremur er skķrskotaš til 5. gr. félagsmįlasįttmįla Evrópu, sem fjallar um rétt til aš stofna félög, en sįttmįli žessi hafi veriš fullgiltur af Ķslands hįlfu 1976. Sérfręšinganefnd um framkvęmd sįttmįlans hafi ķtrekaš tališ įkvęši ķslenskra kjarasamninga um ašildarskyldu og forgangsrétt andstęš greindu įkvęši sįttmįlans. Žį er vķsaš til gildissvišs kjarasamningsins, er sé bundiš viš félagssvęši stefnanda hér į landi, en stefndi sinni leigu- og fragtflugi aš mestu leyti į alžjóšlegum leigumarkaši. Enn fremur varši krafa stefnanda forgangsrétt til starfa utan ķslenskrar lögsögu sem lśti erlendum réttarreglum. Stefndi sé ekki ašili aš verksamningum viš einstaka flugvirkja heldur notendafyrirtęki, sbr. samningssamband flugvirkjanna og viškomandi starfsmannaleigu. Geti žetta ekki jafngilt launžegasambandi og setji kjarasamningur engar skoršur viš verktöku. Žį er žvķ boriš viš aš verkefnin ķ Saudi-Arabķu og Lśxemborg hafi ekki komiš til sögunnar fyrr en aš loknum rįšningatķma žeirra Arnars og Įrna hjį stefnda, en forgangsrétturinn falli nišur viš starfslok. Žį hafi Gušmundur Bjarnason veriš ķ lausamennsku hjį félaginu ķ pappķrsvinnu eftir sameiningu Ķslandsflugs hf. viš stefnda.
Enda žótt stefndi hafi undirgengist greind forgangsréttarįkvęši meš kjarasamningnum frį 18. febrśar 2005 ber félagiš žvķ allt aš einu viš, eins og fyrr greinir, aš slķk įkvęši brjóti almennt gegn tilgreindum alžjóšlegum sįttmįlum, žar į mešal 11. gr. mannréttindasįttmįla Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994. Ekki vķkur stefndi sérstaklega aš 2. mgr. 74. gr. stjórnarskrįr lżšveldisins Ķslands, sbr. 12. gr. stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995, varšandi verndun svonefnds neikvęšs félagafrelsis. Skķrskotun stefnda til 11. gr. mannréttindasįttmįla Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, og sérstaklega til greinds dóms Mannréttindadómstóls Evrópu ķ mįlum Sörensen og Rasmussen gegn Danmörku (mįlum nr. 52562/1999 og nr. 52620/1999) felur hins vegar ķ sér tślkunarvišhorf stefnda aš žessu leyti svo sem fyrr greinir.
Ķ žessu sambandi er rétt aš fram komi aš viš mešferš žess frumvarps, er varš aš stjórnarskipunarlögum nr. 97/1995, komu fram breytingartillögur frį stjórnarskrįrnefnd, m.a. į 1. mįlsl. 1. mgr. 12. gr. frumvarpsins žess efnis aš stjórnmįlafélaga og stéttarfélaga yrši sérstaklega getiš ķ greininni „ķ ljósi žess aš hér er um aš ręša einhverja mikilvęgustu flokka félaga ķ sérhverju lżšręšisrķki“, sbr. nefndarįlit (Alžt. 1994-1995, A-deild, bls. 3886). Ķ nefndarįlitinu var og vikiš sérstaklega aš forgangsréttarįkvęšum kjarasamninga. Um žaš sagši svo: „Sérstök įstęša er til aš nefna aš svonefnd forgangsréttarįkvęši, žegar ķ kjarasamningum er samiš um aš félagsmenn viškomandi stéttarfélags skuli hafa forgang til vinnu į félagssvęši žess, leiša ekki af sér félagsskyldu af žeim toga sem fyrri mįlslišur 2. mgr. tekur til.“ Sķšan segir svo: „Ķ ljósi žessa lķtur nefndin svo į aš meš samžykkt frumvarpsins sé ķ engu veriš aš hrófla viš nśverandi réttarstöšu į vinnumarkaši aš žvķ er varšar forgangsréttarįkvęši...“ (Alžt. 1994-1995, A-deild, bls. 3886).
Samkvęmt framansögšu hefur stjórnarskrįrgjafinn gengiš śt frį žvķ viš setningu stjórnarskipunarlaga nr. 97/1995 aš ekki vęri haggaš viš forgangsréttarįkvęšum į vinnumarkaši meš 12. gr. laganna žar sem 73. og 74. gr. stjórnarskrįrinnar voru sameinašar ķ eina grein, 74. gr., meš tilgreindum breytingum, žar į mešal varšandi verndun neikvęšs félagafrelsis. Fyrir liggur aš žessi afstaša stjórnarskrįrgjafans er fram komin eftir aš mannréttindasįttmįli Evrópu, įsamt tilgreindum samningsvišaukum, var veitt lagagildi hér į landi meš lögum nr. 62/1994. Ekki veršur tališ aš neinar breytingar varšandi tślkun ķ žessum efnum hafi oršiš meš greindum dómi Mannréttindadómstóls Evrópu frį 11. janśar 2006, enda reyndi žar į žżšingu ašildarskyldu og atvik žvķ ekki hlišstęš. Žį žykja tilgreind įkvęši EES-samningsins og félagsmįlasįttmįla Evrópu ekki skipta neinu viš śrlausn žessa mįls.
Samkvęmt framansögšu žykir śrlausn žessa žįttar mįlsins velta į žvķ hvort greind forgangsréttarįkvęši ķ grein 01.-2. ķ kjarasamningi ašila hafi stašiš ķ vegi fyrir uppsögnum žeirra Arnars Pįlssonar og Įrna Gunnsteinssonar, mišaš viš störf og starfrękslu verkefna hjį stefnda į umręddum tķma. Rétt er aš fram komi aš forgangsréttur gildir ekki ašeins viš rįšningu ķ starf heldur einnig viš uppsögn, sbr. Fd. V:193 og dóm Félagsdóms frį 28. maķ 2002 ķ mįlinu nr. 2/2002: Bifreišastjórafélagiš Sleipnir gegn Samtökum atvinnulķfsins f.h. Samtaka feršažjónustunnar vegna Kynnisferša sf.
Eins og fram er komiš er męlt fyrir um forgangsrétt bęši ķ grein 01.-2. og grein 01.4. ķ kjarasamningi ašila. Hin fyrri grein, sem į reynir ķ mįlinu, er žrengri aš žvķ leyti aš hśn er bundin viš forgangsrétt flugvirkja hjį stefnda, en hin sķšari tekur til forgangsréttar félagsmanna ķ stefnanda. Fram er komiš ķ mįlinu, sbr. skżrslutöku af Žóri Kristinssyni, tęknistjóra stefnda, aš viš sameiningu Ķslandsflugs hf. viš stefnda 2005, sem mun hafa komiš til framkvęmda hinn 1. janśar 2005, hafi įtta flugvirkjar komiš ķ žjónustu stefnda frį hinu yfirtekna félagi į grundvelli vinnusamninga. Stefndi hefši hins vegar frį upphafi stušst viš įhafnaleigur. Veršur ekki annaš séš en žetta skżri oršalag greinar 01.-2. sem er žaš vķštękt aš samkvęmt venjulegri oršskżringu tekur žaš til verkefna viš flugvirkjun sem unnin eru ķ verktöku. Sś tślkun žykir enn fremur hafa stoš ķ samanburšar- og samręmisskżringu viš grein 01.-4. ķ kjarasamningnum. Veršur žvķ aš fallast į žann skilning stefnanda aš žeir Arnar Pįlsson og Įrni Gunnsteinsson hafi haft forgangsrétt til flugvirkjastarfa hjį stefnda hvort sem störfin voru unnin samkvęmt vinnusamningi eša verktakasamningi. Meš žvķ aš fyrir liggur aš žessa var ekki gętt ber aš fallast į žaš meš stefnanda aš meš uppsögnum greindra félagsmanna stefnanda hafi stefndi brotiš gegn įkvęšum greinar 01.-2. ķ kjarasamningi ašila, dags. 18. febrśar 2005.
Eftir žessum śrslitum mįlsins žykir rétt aš stefndi greiši stefnanda mįlskostnaš sem įkvešst 250.000 kr.
D Ó M S O R Š:
Višurkennt er aš stefndi, Flugfélagiš Atlanta ehf., braut gegn greinum 18.-1. og 01.-2. ķ kjarasamningi ašila frį 18. febrśar 2005 meš žvķ aš segja Arnari Pįlssyni og Įrna Gunnsteinssyni upp störfum hinn 30. janśar 2006.
Stefndi, Samtök atvinnulķfsins f.h. Samtaka feršažjónustunnar vegna Flugfélagsins Atlanta ehf. greiši stefnanda, Flugvirkjafélagi Ķslands, 250.000 kr. ķ mįlskostnaš.
Eggert Óskarsson
Gylfi Knudsen
Kristjana Jónsdóttir
Lįra V. Jślķusdóttir
Valgeir Pįlsson
