Kęrunefnd barnaverndarmįla
Umgengni viš barn ķ varanlegu fóstri
Kęrunefnd barnaverndarmįla
Hafnarhśsinu v/Tryggvagötu, 150 Reykjavķk
Mišvikudaginn 11. janśar 2012 var į fundi kęrunefndar barnaverndarmįla tekiš fyrir mįl nr. 13/2011, A, gegn barnaverndarnefnd Reykjavķkur, vegna umgengni hans viš B, og kvešinn upp svohljóšandi
Ś R S K U R Š U R :
I.
Mįlsmešferš og kröfugerš
Ķ bréfi C. til kęrunefndar barnaverndarmįla, dags. 5. október 2011, var kęrš, fyrir hönd A, sś įkvöršun barnaverndarnefndar Reykjavķkur frį 20. september 2011 aš B hafi ekki umgengni viš A, en hann er fyrrum uppeldisfašir drengsins. Drengurinn hefur bśiš hjį móšurömmu sinni, D, og eiginmanni hennar, E, sķšan į įrinu 2005. Kynmóšir hans afsalaši sér forsjį drengsins.
Kęrandi krefst žess ašallega aš hinum kęrša śrskurši verši hrundiš og aš kęrunefnd barnaverndarmįla įkveši aš barniš hafi umgengni viš kęranda ķ žrjś skipti til reynslu eins og kvešiš er į um ķ śrskurši kęrunefndar barnaverndarmįla frį 19. maķ 2010 og sem stašfestur var meš dómi Hérašsdóms Reykjavķkur sem kvešinn var upp 24. jśnķ 2011. Einnig er gerš krafa um aš višurkennt verši aš kęrandi eigi rétt į umgengni viš B og aš barnaverndarnefnd Reykjavķkur verši gert aš móta žį umgengni nįnar.
Barnaverndarnefnd Reykjavķkur krefst žess aš hinn kęrši śrskuršur verši stašfestur.
F, fyrir hönd D og E, fósturforeldra B, mótmęlir žvķ aš kęrandi fįi umgengni viš drenginn B.
Mįl vegna B hafa įšur veriš til mešferšar hjį kęrunefnd barnaverndarmįla og teljast gögn žeirra mįla mešal gagna žessa mįls.
II.
Mįlavextir
B hefur veriš ķ varanlegu fóstri hjį móšurömmu sinni, D, og eiginmanni hennar, E, frį žvķ ķ desember 2005, en žį var hann sex įra gamall. Žar įšur hafši kęrandi veriš uppeldisfašir B um tķma, en framan af var tališ aš hann vęri kynfašir drengsins. Barnaverndarnefnd Reykjavķkur fer meš forsjį drengsins.
Kynfašir B er G og kynmóšir hans er H. Žau hafa bęši įtt viš alvarleganįfengis- og vķmuefnavanda aš strķša. B hefur nś einhverja umgengni viš bįša kynforeldra sķna.
Eftir aš B fór ķ umsjį nśverandi fósturforeldra sinna hafši hann umgengni viš kęranda. Ķ janśar 2007 gerši barnaverndarnefnd samning viš kęranda um aš hann fengi umgengni viš drenginn ašra hverja helgi, frį föstudegi til mįnudagsmorguns. Umgengnin var meš žessum hętti žar til ķ jśnķ 2007. Kęrandi krafšist umgengni viš drenginn og meš śrskurši barnaverndarnefndar Reykjavķkur frį 4. september 2007 var kröfu hans um umgengni hafnaš. Byggšist sś nišurstaša į afstöšu drengins um aš hann vildi ekki vera ķ umgengni viš kęranda og žį virtist umgengnin ekki hafa góš įhrif į drenginn. Slķk umgengni var talin andstęš högum hans og žörfum, sbr. 3. mgr. 74. gr. barnaverndarlaga. Kęrandi kęrši žennan śrskurš barnaverndarnefndar til kęrunefndar barnaverndarmįla žar sem honum var hrundiš og mįlinu vķsaš aftur til mešferšar nefndarinnar. Nišurstaša kęrunefndarinnar byggšist einkum į žvķ aš afstaša fósturforeldra B til umgengni virtist hafa breyst til batnašar frį žvķ aš śrskuršur barnaverndarnefndar hafši veriš kvešinn upp. Einnig réš miklu aš afar mikilvęgt var tališ aš systkinin, B og J, nytu umgengni hvort viš annaš, en J lżtur forsjį og bżr hjį kęranda. Auk žess var tališ aš ekki mętti fyllilega rįša af mįlsgögnum hver raunverulegur vilji drengsins vęri til umgengni viš kęranda. Taldi kęrunefndin naušsynlegt aš sįlfręšingur ręddi viš hann um afstöšu hans til umgengni.
Nišurstaša sįlfręšimats, dags. 1. jślķ 2008, var sś aš žaš žjónaši ekki hagsmunum drengsins aš gengiš yrši gegn skżrri og afdrįttarlausri afstöšu hans um aš hann vildi ekki umgengni viš kęranda. Mešal annars meš vķsan til žessa hafnaši barnaverndarnefnd Reykjavķkur hinn 9. september 2008 kröfu kęranda um umgengni.
Žann 24. įgśst 2009 fór kęrandi formlega fram į aš fį umgengni viš B aš nżju. Ķ framhaldi af žvķ ręddi starfsmašur barnaverndarnefndar Reykjavķkur viš drenginn um afstöšu hans til umgengni viš kęranda. Fram kom hjį drengnum aš hann vildi hitta J, systur sķna. Ašspuršur kvašst hann einnig vilja hitta kęranda einu sinni ķ viku og „kannski tvisvar“. Ķ kjölfariš nįšist samkomulag meš kęranda og fósturforeldrum um umgengni drengsins og kęranda ķ eitt skipti. Śr umgengni varš 31. október 2009. Umgengnin var undir eftirliti starfsmanns Barnaverndar Reykjavķkur og samkvęmt dagįl starfsmannsins virtist drengurinn ķ jafnvęgi og hafi hann og systir hans virkaš kįt og glöš.
Barnaverndarnefnd Reykjavķkur tók mįliš fyrir į fundi sķnum žann 15. desember 2009 og bókaši aš starfsmönnum vęri fališ aš gera samkomulag viš kęranda um umgengni til reynslu ķ žrjś skipti, einu sinni ķ mįnuši ķ fjórar klukkustundir ķ senn. Starfsmašur Barnaverndar Reykjavķkur skyldi sękjadrenginn į fósturheimiliš og fara meš hann aftur aš lokinni umgengninni. Honum var heimilt aš gefa B jólagjöf. Kęranda og fósturforeldrum var ķ kjölfariš send umrędd bókun og bréf žar sem fram kom aš umgengni yrši dagana 10. janśar, 7. febrśar og 7. mars 2010. Kęrandi gerši samning um žetta fyrirkomulag en fósturforeldrar greindu frį žvķ aš žau gętu ekki samžykkt umgengni kęranda viš drenginn. Žar sem ekki nįšist samkomulag um mįliš var žaš tekiš til śrskuršar į fundi barnaverndarnefndar Reykjavķkur žann 9. febrśar 2010. Ķ śrskuršinum er žvķ slegiš föstu aš kęrandi teljist vera nįkominn B og žvķ gęti hann sóst eftir umgengni. Žį sé žaš mat nefndarinnar aš žaš sé ekki andstętt hagsmunum drengsins aš hafa umgengni og halda tengslum viš kęranda. Žį séu žaš ótvķręšir hagsmunir hans aš fį aš hitta systur sķna reglulega. Žótt žau hafi ekki hist reglulega ķ meira en tvö įr séu žau tengd tilfinningaböndum og séu allir ašilar sammįla um aš žaš sé žeim afar mikilvęgt aš hittast. Hafi nišurstašan oršiš sś aš B hefši umgengni viš kęranda ķ žrjś skipti til reynslu. Yrši umgengnin einu sinni ķ mįnuši ķ fjórar klukkustundir ķ senn į heimili kęranda. Myndi starfsmašur Barnaverndar Reykjavķkur sękja drenginn į fósturheimiliš og skila honum žangaš aftur. Fósturforeldrar kęršu śrskuršinn til kęrunefndar barnaverndarmįla sem stašfesti hann žann 19. maķ 2010. Fósturforeldrar höfšušu žį mįl fyrir Hérašsdómi Reykjavķkur og kröfšust ógildingar į śrskurši kęrunefndarinnar. Reykjavķkurborg og kęrandi voru sżknuš af kröfum fósturforeldra meš dómi Hérašsdóms Reykjavķkur žann 24. jśnķ 2011. Mįlinu var įfrżjaš til Hęstaréttar.
III.
Afstaša og lķšan B
Mešal gagna žessa mįls er sįlfręšiathugun K, en dagsetningar prófunar voru 16. og 23. september 2011. Ķ athuguninni kemur fram aš B hafi veriš ķ eftirliti į göngudeild BUGL frį įrinu 2005. Samkvęmt greiningarvištölum hafi erfišleikar hans nįš greiningarvišmišum fyrir athyglisbrest meš ofvirkni og mótžróaröskun og einnig hafi veriš til stašar tilfinningaerfišleikar sem hafi ekki nįš greiningarmörkum. Einnig leiki grunur į alvarlegri vanrękslu og röskun į tilfinningatengslum, ž.e. tengslaröskun.
Ķ samantekt nišurstašna sįlfręšingsins kemur fram aš B hefur veriš greindur meš ADHD, ODD og tengslaröskun. Setja verši žó įkvešinn fyrirvara viš nišurstöšur vegna lyfjabreytinga sem geršar hafi veriš mešan į athuguninni stóš. Fram kemur aš nišurstöšur vitsmunažroskamats sżni aš ekki sé unnt aš tślka heildartölu greindar žar sem mikill munur sé į frammistöšu į mįlstarfi sem sé ķ mešallagi og skynhugsunar sem sé mjög slök mišaš viš jafnaldra. Žį sé frammistaša į vinnsluminni og vinnsluhraša mjög slök mišaš viš jafnaldra. Nišurstašan bendi til žroskamynsturs óyrtra nįmsöršugleika. Žegar nišurstöšur séu bornar saman viš fyrri prófanir komi ķ ljós aš žessi tilhneiging hafi įšur veriš til stašar en nś sé munurinn oršinn meiri. Ekki sé hęgt aš fullyrša aš B hafi almennt fariš aftur ķ vitsmunažroska heldur megi tślka žaš sem svo aš hann hafi litlu bętt viš sig frį žessum tķma mešan jafnaldrar hans hafi gert žaš.
Mikiš ósamręmi komi fram į skimunarlistum ķ mati ömmu og afa annars vegar og kennara hins vegar. Aš mati ömmu og afa komi vandi B fram ķ einkennum ADHD, hegšunar- og samskiptavanda, slakri félagslegri hegšun og einhverfurófseinkennum. Aš mati kennara į spurningalistum komi vandi B ašallega fram ķ hegšunarvanda. Kennari tilgreini į upplżsingablaši mešal annars įhyggjur af litlu śthaldi ķ nįmi, félagslegum erfišleikum og kvķša. Į sjįlfsmatslista komi fram einkenni félagskvķša og ašskilnašarkvķša/ofsakvķša.
Ķ athugun sįlfręšings segir aš ekki sé vķsaš ķ frekara mat vegna hugsanlegra einkenna į einhverfurófi aš svo stöddu žar sem mikiš ósamręmi komi fram į listum samkvęmt heimili og skóla. Einnig geti tengslaröskun og erfišleikar ķ félagslegu umhverfi aš hluta til skżrt nišurstöšurnar. Męlt sé meš žvķ aš B fįi stušning ķ skóla, bęši ķ nįmi og félagslegan stušning.
Ķ skżrslu L, talsmanns B, dags. 19. september 2011, kemur fram aš drengurinn vilji ekki hitta kęranda, ašallega vegna ills umtals hans um kynmóšur drengsins. Kvaš drengurinn sér ekki lķša vel eftir umgengni viš kęranda. B vill žó hafa umgengni viš J, hįlfsystur sķna, sem bżr hjį föšur sķnum, kęranda.
IV.
Sjónarmiš kęranda
Af hįlfu kęranda er žess krafist aš hin kęrša įkvöršun barnaverndarnefndar Reykjavķkur, frį 20. september 2011, verši felld śr gildi. Žess er jafnframt krafist aš fariš verši eftir śrskurši kęrunefndar barnaverndarmįla frį 19. maķ 2010, sem stašfestur var meš dómi Hérašsdóms Reykjavķkur 24. jśnķ 2011. Einnig er gerš krafa um aš višurkennt verši aš kęrandi eigi rétt į umgengni viš B og aš barnaverndarnefnd Reykjavķkur verši gert aš móta žį umgengni nįnar.
Kęrandi byggir į žvķ aš śrskuršur barnaverndarnefndar Reykjavķkur frį 20. september 2011 sé haldinn verulegum annmörkum žar sem ekki viršist vera byggt į mįlefnalegum sjónarmišum. Ekki verši annaš séš af forsendum hins kęrša śrskuršar en aš įstęša žess aš ekki komi til umgengni sé andstaša fósturforeldra. Žeir hamli ķtrekaš framgangi įkvaršana barnaverndarnefndar Reykjavķkur og taki fram fyrir hendurnar į barnaverndaryfirvöldum. Žaš sé ljóst aš barnaverndarnefnd Reykjavķkur fari meš forsjį drengsins en ekki fósturforeldrarnir, en žrįtt fyrir žaš viršist barnaverndarnefnd Reykjavķkur ętķš lįta ķ minni pokann fyrir fósturforeldrunum sem sé žó skylt samkvęmt lögum aš framfylgja fyrirmęlum og śrskuršum barnaverndaryfirvalda. Žrįtt fyrir lżsingar barnaverndarnefndar ķ hinum kęrša śrskurši į andstöšu fósturforeldra viš umgengni kęranda og B segi ķ śrskuršinum aš žar sem ekki hafi nįšst samkomulag viš kęranda um umgengni sé mįliš tekiš til śrskuršar. Žaš sé žvķ ljóst aš forsendur fyrir nišurstöšu barnaverndarnefndar Reykjavķkur byggi ekki į mįlefnalegum forsendum.
Bent er į aš ķ gögnum mįlsins komi fram aš B sé ekki afhuga žvķ aš hitta kęranda og žvķ sé įstęša til žess aš lįta reyna į umgengni žį til reynslu sem įkvešin hafi veriš meš śrskurši kęrunefndar barnaverndarmįla žann 19. maķ 2010.
Kęrandi byggir enn fremur mįlsįstęšur sķnar į žvķ aš til grundvallar mįli žessu liggi nišurstaša kęrunefndar barnaverndarmįla, dags. 19. maķ 2010, sem hafi veriš stašfest meš dómi Hérašsdóms Reykjavķkur, sem kvešinn hafi veriš upp 24. jśnķ 2011. Žaš sé žvķ ljóst aš śrskuršur barnaverndarnefndar Reykjavķkur frį 20. september 2011 sé ķ andstöšu viš fyrri śrskurši. Barnaverndarnefnd Reykjavķkur hafi gefist upp į aš koma į umgengni vegna afstöšu fósturforeldra og fari ķ andstöšu viš fyrri śrskurši sķna.
Fram kemur aš skv. 74. gr. barnaverndarlaga sé žaš bęši réttur barnsins og nįkominna ašila aš hafa umgengni viš barn. Meš žvķ aš barnaverndarnefnd Reykjavķkur lįti alltaf undan hótunum fósturforeldra sé veriš aš hamla žessum rétti barnsins og nįkominna ašila til umgengni sem sé skżrt brot į skżru įkvęši 74. gr. barnaverndarlaga.
Kęrandi gerir athugasemdir viš žaš aš ekki hafi veriš rętt viš hann um aš nį samkomulagi um umgengni viš B nema mįlefnum dóttur kęranda sé blandaš inn ķ mįliš. Kęrandi sé viljugur aš nį samkomulagi um umgengni viš drenginn en ekki hafi veriš rętt beint viš hann eša veriš reynt aš nį samkomulagi viš hann.
Loks gerir kęrandi athugasemdir viš mįlsmešferš barnaverndarnefndar Reykjavķkur, en hann kvešur aš hann hafi ekki notiš fulls andmęlaréttar fyrir barnaverndarnefndinni.
V.
Sjónarmiš barnaverndarnefndar Reykjavķkur
Fram kemur af hįlfu barnaverndarnefndar Reykjavķkur aš frį žvķ aš śrskuršur barnaverndarnefndar hafi veriš uppkvešinn žann 9. febrśar 2010 hafi ķtrekaš veriš reynt aš koma į umgengni kęranda viš B meš milligöngu starfsmanna Barnaverndar Reykjavķkur. Vegna andstöšu fósturforeldra hafi žaš ekki gengiš eftir. Fram hafi žó komiš viš vinnslu mįlsins aš kęrandi hafi hitt drenginn stopult įn žess aš Barnavernd Reykjavķkur hafi komiš žar aš. Svo viršist sem umgengnisdeila H, móšur B, og A vegna J, dóttur žeirra, sem bżr hjį kęranda, hafi haft įhrif į žaš hvort B hitti kęranda eša ekki.
Starfsmenn Barnaverndar Reykjavķkur hafi rętt viš drenginn vegna kröfu kęranda um umgengni viš hann ķ kjölfar śrskuršar Hérašsdóms. Fram hafi komiš aš drengurinn aftaki ekki aš fara ķ umgengni en hafi tekiš fram aš ef kęrandi segši eitthvaš ljótt um mömmu hans fęri hann ekki aftur ķ umgengni. Ķ skżrslu talsmanns, dags. 19. september 2011, sem lögš hafi veriš fram į fundi nefndarinnar žann 20. september 2011, komi fram aš B vilji umgangast systur sķna, J sem bśi hjį föšur sķnum. B kvešist ekki vilja hitta kęranda vegna ills umtals hans um móšur drengsins og sagši hann aš honum liši ekki vel eftir žęr stundir sem hann ętti meš honum.
Fram kemur aš afstaša fósturforeldra sé ekki breytt, žau vilji ekki aš drengurinn umgangist kęranda. Kęrandi krefjist žess hins vegar aš fariš verši aš śrskurši nefndarinnar frį 9. febrśar 2010 sem stašfestur var af kęrunefnd barnaverndarmįla og Hérašsdómi Reykjavķkur.
Mįl žetta hafi veriš tekiš fyrir į fundi barnaverndarnefndar Reykjavķkur žann 20. september 2011 žar sem ekki hafši tekist aš framfylgja fyrrgreindum śrskuršum. Žaš hafi veriš mat barnaverndarnefndar aš óįsęttanlegt vęri aš fósturforeldrar hunsi śrskurši barnaverndarnefndar Reykjavķkur og kęrunefndar barnaverndarmįla. Nefndin hafi žó tališ aš fullreynt vęri aš koma į umgengni og ekki vęru rök fyrir žvķ aš koma į umgengni ķ andstöšu viš fósturforeldra en gera megi rįš fyrir žvķ aš slķkt mundi skapa óžarfa įlag į drenginn og vęri til žess falliš aš skapa enn meiri deilur. Reynslan sżni aš umgengni barna viš kynforeldra og ašra nįkomna raski ķ flestum tilvikum ró barna ķ fóstri jafnvel žótt ekki sé įgreiningur um hana. Mikilvęgt sé aš skapa friš ķ kringum drenginn og žvķ hafi žaš veriš nišurstaša barnaverndarnefndar Reykjavķkur aš žaš žjóni ekki hagsmunum B aš umgangast kęranda. Hafi žaš veriš mat nefndarinnar aš umgengni drengsins viš fyrrum uppeldisföšur vęri andstęš högum hans og žörfum, sbr. 3. mgr. 74. gr. barnaverndarlaga, nr. 80/2002.
VI.
Sjónarmiš D og E
F., lögmašur D og E, kom į framfęri mótmęlum žeirra viš žvķ aš kęrandi fįi umgengni viš B. Lögmašurinn sendi kęrunefndinni įfrżjunarstefnu ķ Hęstaréttarmįlinu nr. 526/2011 įsamt greinargerš sinni til Hęstaréttar vegna mįlsins. Gefi žar aš lķta sjónarmiš fósturforeldra drengsins og andmęli og jafnframt vķsar lögmašurinn til žess aš fyrir kęrunefndinni liggi śrskuršur barnaverndarnefndar Reykjavķkur įsamt greinargerš starfsmanns barnaverndarnefndar. Lögmašurinn bendir į aš fósturforeldrarnir telji aš ekkert hafi breyst ķ afstöšu drengsins til umgengni viš kęranda.
VII.
Nišurstaša
Ķ nišurstöšu mįls žessa felst endurskošun į śrskurši barnaverndarnefndar Reykjavķkur frį 20. september 2011, en hvorki kemur til skošunar dómsįtt sem gerš var 2. febrśar 2005, og lögmašur kęranda gerir grein fyrir ķ mįlsįstęšum sķnum, né mįl žaš sem höfšaš var til ógildingar žeirrar dómsįttar aš hluta.
Žį felst ķ forsendum nišurstöšu śrskuršar žessa aš tekiš er į öšrum mįlsįstęšum kęranda, aš žeirri mįlsįstęšu hans frįtalinni aš hann hafi ekki fengiš notiš fulls andmęlaréttar fyrir barnaverndarnefnd Reykjavķkurborgar, en hśn kemur til sérstakrar skošunar.
Af hįlfu kęranda er bent į aš hann hafi ekki fengiš notiš fulls andmęlaréttar fyrir barnaverndarnefnd Reykjavķkurborgar, žar sem hann hafi ekki fengiš ķ hendur skżrslu talsmanns barnsins fyrr en į fundi meš nefndinni, sama dag og śrskuršur var upp kvešinn. Veršur aš gera athugasemdir viš žessa stjórnsżslu og mįlsmešferš barnaverndarnefndar. Veldur žetta žó ekki ógildingu śrskuršarins, žar sem śtilokaš mį telja aš nišurstaša mįls žessa hefši oršiš önnur, žótt kęranda hefši veriš afhent umrędd skżrsla talsmanns fyrir fund barnaverndarnefndar.
B veršur 13 įra gamall ķ jśnķ nęstkomandi. Hann įtti erfiša barnęsku og upplifši ķtrekuš tengslarof žar til ķ įgśst 2005. Frį žeim tķma hefur hann veriš hjį móšurömmu sinni og eiginmanni hennar.
Drengurinn hefur veriš greindur meš alvarleg hegšunar- og žroskafrįvik og er vandasamt aš annast hann. Mjög brżnt er aš skapa ró og festu viš umönnun og uppeldi hans. Ķ raun hefur aldrei rķkt nęgileg ró um žį umgengni sem kęranda hefur veriš įkvöršuš og grķšarleg togstreita veriš um hana milli kęranda og fósturforeldra drengsins.
Sem fyrr efast kęrunefnd barnaverndarmįla ekki um góšan vilja kęranda og góšan hug til B, sem hann lķtur į sem sitt eigiš barn. Viš įkvöršun um umgengni hans og B veršur žó fyrst og fremst aš huga aš vilja drengsins, sem er oršinn nęgilega žroskašur til aš lįta vilja sinn ķ ljós. Jafnvel žótt barnaverndaryfirvöld hafi til žessa tališ umgengni žjóna hagsmunum drengsins og fyrri śrskuršir tekiš miš af žvķ, telur kęrunefnd barnaverndarmįla, ķ ljósi žeirra sérfręšigagna sem nś liggja fyrir, aš žęr forsendur hafi breyst. Ber žar einkum aš lķta til athugunar K sįlfręšings į andlegu įstandi drengsins og félagslegum ašstęšum hans, en einnig til skżrslu L, talsmanns drengsins, sem kvešur aš drengurinn vilji ekki hitta kęranda.
Žegar litiš er til žeirrar togstreitu sem rķkir milli fósturforeldra og kęranda um umgengni kęranda og drengsins, til skżrs vilja drengsins, til andlegs įstands drengsins og félagslegra ašstęšna hans, veršur ekki tališ aš umgengni viš kęranda žjóni hagsmunum hans eins og sakir standa, sbr. 74. gr. barnaverndarlaga, nr. 80/2002.
Veršur hinn kęrši śrskuršur barnaverndarnefndar Reykjavķkur žvķ stašfestur meš vķsan til alls ofangreinds.
Ś R S K U R Š A R O R Š:
Śrskuršur barnaverndarnefndar Reykjavķkur, frį 20. september 2011, vegna umgengni A viš B er stašfestur.
Ingveldur Einarsdóttir,
formašur
Gušfinna Eydal Jón R. Kristinsson
