Eldri įlit kęrunefndar fjöleignarhśsamįla
Mįl nr. 11/2009
ĮLIT
KĘRUNEFNDAR FJÖLEIGNARHŚSAMĮLA
ķ mįlinu nr. 11/2009
Sameign, stigapallur: Hagnżting, fęrt til upprunalegs horfs, ólögmętar framkvęmdir.
I. Mįlsmešferš kęrunefndar
Meš bréfi, dags. 15. febrśar 2008, beindu A og B, hér eftir nefnd įlitsbeišendur, til nefndarinnar erindi vegna įgreinings viš C, hér eftir nefnd gagnašili.
Gagnašila var gefinn kostur į aš koma į framfęri viš nefndina sjónarmišum sķnum og kröfum ķ samręmi viš įkvęši 3. mgr. 80. gr. laga um fjöleignarhśs, nr. 26/1994.
Meš tölvupósti D hdl., f.h. gagnašila, dags. 16. aprķl 2009, var óskaš eftir fresti til 6. maķ 2009 til aš koma į framfęri greinargerš. Meš bréfi kęrunefndar, dags. 16. aprķl 2009, voru įlitsbeišendur upplżstir um veittan frest.
Hinn 6. maķ 2009 barst kęrunefnd sķmtal frį E hdl., f.h. gagnašila, žar sem óskaš var enn eftir višbótarfresti til aš koma greinargerš į framfęri til 13. maķ 2009.
Meš sķmtali 12. jśnķ 2009 óskušu įlitsbeišendur eftir fresti til aš koma athugasemdum į framfęri viš nefndina til 22. jśnķ 2009.
Žį óskaši E hdl., f.h. gagnašila, eftir fresti til aš gera athugasemdir viš athugasemdir įlitsbeišenda til 6. jślķ 2009.
Auk įlitsbeišni voru greinargerš E hdl., f.h. gagnašila, dags. 20. maķ 2009, mótt. 27. maķ 2009, athugasemdir įlitsbeišenda, dags. 16. jśnķ 2009, mótt. 23. jśnķ 2009, athugasemdir gagnašila, dags. 7. jślķ 2009, og višbótarathugasemdir įlitsbeišenda, dags. 9. jślķ 2009, mótt. 14. jślķ 2009, lagšar fyrir nefndina. Žį barst kęrunefnd leišrétting įlitsbeišenda meš tölvupósti, dags. 9. įgśst 2009.
Mįliš var tekiš til śrlausnar į fundi nefndarinnar föstudaginn 18. september 2009.
II. Helstu mįlsatvik og įgreiningsefni
Um er aš ręša fjórbżlishśsiš X nr. 14 sem var byggt įriš 1962, ž.e. kjallari, tvęr hęšir og ris. Sameiginlegur inngangur er fyrir 2. hęš og rishęš. Įlitsbeišendur eru eigendur 2. hęšar en gagnašili var eigandi risķbśšar.
Įgreiningur er um herbergi ķ stigagangi og frįgang framkvęmdar ķ sameign.
Kęrunefnd telur aš kröfur įlitsbeišenda séu:
- Aš gagnašila verši gert aš fjarlęgja herbergi į stigagangi og aš gengiš verši frį sameign ķ žaš horf sem teikningar og eignaskiptayfirlżsingar kveša į um.
- Aš framkvęmdir viš sameiginlegan stigagang ķ október og nóvember 2008, undirvinna og mįlun og teppalagning verši lżstar ólögmętar.
Ķ įlitsbeišni kemur fram aš įlitsbeišendur lżsi kröfum į hendur nżjum eigendum til vara, hafi ķbśšin veriš seld og ef lagaįkvęši segi fyrir um aš mįliš snśi aš žeim.
Greint er frį žvķ ķ įlitsbeišni aš fyrir nokkrum įrum hafi herbergi į rishęš ķ leyfisleysi veriš stękkaš fram į stigapall fyrir framan risķbśš og ķ stigaop milli 2. hęšar og riss, sem er sameign hęšanna. Gert hafi veriš létt timburgólf yfir stigaop. Stękkunin hafši inngang ķ risķbśš meš bogalögušu opi og engri hurš į milli og įfram hafi veriš einn inngangur inn ķ risķbśš. Skżringar eigenda risķbśšar voru aš žetta vęri ašeins til brįšabirgša fyrir unglingsson žeirra. Engin greišsla hafi komiš fyrir žetta frį eigendum risķbśšar til eigenda 2. hęšar, enda hafi breytingin veriš gerš ķ óžökk žeirra. Ekki hafi veriš sótt um leyfi til byggingarfulltrśa fyrir breytingunum, enda samręmist žęr ekki byggingareglugeršum og séu beinlķnis hęttulegar. Gólfplata yfir stigagangi sé veigalķtil timburplata og brunavarnir ķ ólagi. Raflagnir herbergisins hafi veriš og séu ķ óskiptri sameign og engar athuganir hafi veriš geršar į žvķ inn į hvora ķbśšina lagnir séu tengdar. Eigendur 2. hęšar hafi gegnum tķšina greitt gjöld, skatta og skyldur mišaš viš óbreyttan upphaflegan eignarhluta af stigaganginum, svo sem utanhśssvišgeršir. Eignaskiptayfirlżsing sé óbreytt frį upphafi og kveši į um aš 2. hęš eigi sinn óbreytta eignahluta af umręddum sameignarhluta.
Žį greina įlitsbeišendur frį žvķ aš gagnašili hafi eignast risķbśšina įriš 2004. Gagnašila hafi veriš greint frį žvķ aš stękkunin vęri hluti sameignar. Hann hafi sķšar gert breytingar į umręddu herbergi, lokaš bogadregnu opi, sem hafi veriš inngangur stękkunar inn ķ ķbśš meš timburplötu og sett nżtt dyraop fram į stigapall. Žar meš hafi gagnašili bśiš til nżtt herbergi ķ sameignarhlutanum. Žannig hafi veriš einn inngangur inn ķ risķbśš og nżr sérstęšur inngangur ķ herbergi į stigagangi. Sķšar hafi veriš sett hurš ķ dyraop, en įn alls umbśnašar til aš loka meš. Žetta hafi veriš gert įn leyfis og alls samrįšs viš įlitsbeišendur. Frį žeim tķma hafi gagnašili og gestir hans notaš umrętt herbergi til reykinga og višveru og berist reykurinn um allan stigaganginn og mikiš ónęši hafi stafaš af žvķ.
Įlitsbeišendur hafi rętt žessa stękkun viš fyrri eigendur risķbśšar og hafi įlitsbeišendum oršiš ljóst hvernig mįlum hafi veriš hįttaš og fariš fram į aš žetta vęri fęrt til fyrra horfs. Einnig hafi žeir gert gagnašila grein fyrir žessum breytingum ķ febrśar 2004, eftir aš gagnašili keypti ķbśšina, og upplżst um aš brįšabirgšasamkomulag hefši veriš gert milli žįverandi eigenda ķbśšanna fyrir einhverjum įrum žannig aš 2. hęš fengi hlutdeild ķ skįp ķ kjallara sameignar, skrįšan ķ eigu risķbśšar, ķ stašinn fyrir stękkunina, žangaš til žetta yrši lagfęrt.
Įlitsbeišendur hafi margsinnis kvartaš yfir breytingum sem gagnašili hafi gert į herberginu og reykingunum žar, og fariš fram į nišurrif herbergis, en svörin hafi veriš skętingur og ekkert hafi veriš tekiš tillit til žessa. Įlitsbeišendur hafi skrifaš gagnašila tvö bréf vegna žessa og fariš fram į aš hann setti sameign ķ upprunalegt horf, svo sem sżnt sé į teikningum og lżst ķ eignaskiptayfirlżsingu. Gagnašili hafi ekki svaraš žeim erindum.
Ķ lok įrs 2008 hafi stašan veriš sś aš gagnašili hafi hafiš endurbętur į ķbśš sinni į haustdögum og notaš herbergiš į stigapallinum sem vinnuašstöšu. Hann hafi sķšar rįšist ķ aš mįla allan stigagang og leggja teppi į stiga, įn alls samrįšs viš įlitsbeišendur. Įlitsbeišendur hafi mótmęlt žessum vinnuašferšum, en gagnašili haldiš ótraušur įfram og sagst ętla aš teppaleggja.
Įlitsbeišendur hafi ķtrekaš aš aškallandi leki vęri mikill ķ ķbśš sinni og lęgi hśn undir miklum skemmdum og framkvęmdir žvķ naušsynlegar strax. Įlitsbeišendur hefšu rętt viš alla ķbśšareigendur um žaš. Žį hafi gagnašila fullyrt aš enginn leki vęri ķ stigagangi. Rakaskemmdir hafi strax komiš fram ķ hinni nżju mįlningu og raki ķ teppi į 1. hęš, eins og bśast hefši mįtt viš. Žį hafi vinna gagnašila viš framkvęmdirnar veriš óvönduš.
Jafnframt greina įlitsbeišendur frį žvķ ķ įlitsbeišni aš ķbśš gagnašila sé nś til sölu og sögš vera fjögurra herbergja og meš parketlögšu forstofuherbergi sem nżta mętti sem vinnuherbergi eša geymslu, sem sé tilvķsun ķ umdeilt herbergi sem śtbśiš hafi veriš śr sameignarrżmi. Ķbśšin sé skrįš žriggja herbergja upprunalega og sé enn.
Įlitsbeišendur benda į aš ekki hafi veriš sótt um leyfi fyrir breytingunum ķ upphafi, hvorki til byggingafulltrśa né eigenda 2. hęšar, sem eigi eignarhlut ķ sameigninni, sem višbyggingin sé ķ. Ekki hafi heldur veriš sótt um leyfi til breytinga sem gagnašili hafi gert eftir aš hann keypti ķbśšina, žegar hann lokaši bogadregnu veggopi inn ķ ķbśš sķna og śtbjó žannig herbergi meš sérinngangi į stigapalli.
Rök įlitsbeišenda fyrir kröfum sķnum séu žau aš reykt sé ķ herberginu/sameigninni sem skaši heilsu žeirra. Višvera žar, huršaskellir og umgangur skapi ónęši. Įlitsbeišendur hafi ekki tök į aš selja eign sķna meš žessum annmörkum. Hlutur śr sameign žeirra hafi veriš yfirtekin ķ heimildarleysi, įn greišslu og felli žessi gjörš eign žeirra ķ verši.
Žį vķsa įlitsbeišendur kröfum sķnum til stušnings ķ 36. gr. laga nr. 26/1994 um ólögmęta helgun į sameign.
Gagnašili hafnar kröfum įlitbeišenda įsamt žeim rökstušningi sem žar sé reifašur. Samkvęmt kaupsamningi, dags. 1. aprķl 2009, hafi eignarhluti gagnašila veriš seldur žeim F og G en eignin hafi veriš afhent žeim žann sama dag til afnota. Fyrirhugaš afsal og lokagreišsla hafi veriš 1. jśnķ 2009.
Samkvęmt upplżsingum frį sżslumanninum ķ R hafi eignarheimild įlitsbeišenda veriš žinglżst fyrstu dagana ķ febrśar 1993 og žaš löngu eftir aš umrędd breyting var gerš į herbergi ķ risi. Samkvęmt yfirlżsingu, dags. 19. aprķl 2009, sem fįi stoš ķ įlitsbeišni hafi umrędd breyting į geymsluherbergi sem tilheyrir rishęš veriš gerš meš vitund allra eigenda ķ hśseigninni. Ekkert liggi fyrir um aš žįverandi eigendur 2. hęšar hafi ekki samžykkt breytinguna en įstęšur breytinganna sé aš rekja til žess aš geymsla sem tilheyrši risķbśšinni ķ kjallara samkvęmt teikningum hafši veriš tekin undir ķbśš žar og ekkert geymsluplįss hafi veriš fyrir rishęšina. Žvķ hafi veriš brugšiš į žaš rįš meš samžykki allra eigenda aš breyta skįp į gangi rishęšar ķ herbergi sem nżtt hafši veriš sem geymsla. Svona hafi hśsnęšiš veriš žegar įlitsbeišendur höfšu skošaš og keypt sķna eign og einnig žegar gagnašili keypti rishęšina įriš 2004. Žegar gagnašili festi kaup į eigninni hafi įstand hennar veriš lélegt og žurfti ķbśšin verulegt višhald. Hluti af žvķ višhaldi hafi veriš aš setja mešal annars eldvarnarhurš ķ staš glerhuršar, auk žess sem skipt hafi veriš um glugga og gler og mįlaš. Veggir séu ķ upprunalegu horfi og handriš. Ekki sé um nżtt herbergi aš ręša heldur hafi veriš fariš ķ višhald į śr sér gengnu hśsnęši sem mešal annars auki veršgildi annarra eignarhluta ķ fasteigninni.
Gagnašili vķsar įsökunum um heilsuspillandi mengun algerlega į bug. Vķsaš sé til yfirlżsingar fyrri ķbśa rishęšarinnar žar sem fram komi aš ašrir ķbśar hśssins hafi samžykkt og lagt blessun sķna yfir herbergiš og ķ žvķ sambandi megi benda į aš žaš hafi veriš lįtiš óhreyft og athugasemdalaust lķklega sķšan įriš 1962 enda sé handriš į stigagangi upprunalegt og nįi žaš svo hįtt upp aš ekki sé sjįanlegt aš žetta hafi nokkurn tķmann veriš opiš rżmi. Meš vķsan ķ framanritaš sé fyrri kröfuliš įlitsbeišenda hafnaš aš öllu leyti.
Žį byggir gagnašili į žvķ aš žaš sé ekki ķ verkahring kęrunefndarinnar aš hlutast til um aš herbergiš verši fjarlęgt og gengiš frį sameign į žann hįtt sem tilgreint sé ķ kröfum įlitsbeišenda.
Žį er öšrum kröfuliš įlitbeišenda einnig hafnaš sem tilhęfulausum. Gagnašili hafi ķtrekaš reynt aš fį įlitsbeišendur til aš stofna formlegt hśsfélag og halda fundi til įkvöršunartöku en įn įrangurs. Lķkt og rakiš var hafi hśseignin veriš ķ mikilli nišurnķšslu žegar gagnašili keypti hana įriš 2004 og hafi stigagangurinn ekki veriš žar undanskilinn. Ķtrekaš hafi veriš óskaš eftir žvķ aš eigendur sameignarinnar tękju sig saman og lagfęršu žaš sem hęgt vęri. Įvallt hafi veriš boriš fyrir sig blankheitum og ekkert oršiš śr ešlilegu og naušsynlegu višhaldi. Įšur en aš žessu kom og rétt eftir aš gagnašili fékk ķbśšina afhenta hafi annar įlitsbeišenda sķfellt krafiš gagnašila um greišslur vegna meintra framkvęmda viš žak hśssins og hśsvišgeršir aš utan auk mįlunar sem hafi įtt sér staš įšur en gagnašili keypti eignarhluta sinn en fariš hafi veriš ķ žęr framkvęmdir nokkrum įrum įšur og aš hans sögn hafši fyrri eigandi ekki greitt fyrir žęr framkvęmdir. Tilkynnti įlitsbeišandi gagnašila aš maki hans hafi unniš verkiš svart eins og hann kallaši žaš og žvķ ekki um neinn reikning aš ręša žegar eftir honum hafi veriš óskaš. Hluti žessara višgerša hafi mešal annars veriš vegna lekavandamįla samkvęmt upplżsingum er gagnašili hafi fengiš. Ekki hafi veriš um aš ręša višgeršir innan hśss en nokkrar rakaskemmdir hafi mešal annars veriš į stigagangi. Žar sem ekki hafi tekist aš hafa samrįš um kostnašaržįtttöku sameignareigenda hafi gagnašili įkvešiš aš mįla og sparsla stigaganginn auk žess aš teppaleggja.
Žaš sé rangt sem fram komi ķ įlitsbeišni aš ekkert samrįš hafi veriš haft viš gagnašila en undir įlitsbeišendur hafi bęši veriš boriš litaval į veggjum og gerš og lit į teppi. Annar įlitsbeišenda hafi mešal annars sjįlfur séš um aš tęma geymsluskįp sinn į annarri hęš svo unnt vęri aš leggja teppi undir hann. Enn žann dag ķ dag hafi įlitsbeišendur ekki greitt eina krónu vegna žessara framkvęmda sem žeir hafi veriš fullmešvitašir um og sįttir viš litaval og framkvęmd įn žess žó aš vilja taka žįtt ķ kostnaši.
Ķ athugasemdum įlitsbeišenda benda žeir į aš ķ bréfi H, dags. 19. aprķl 2009, komi fram aš foreldrar hans hafi keypt ķbśšina įriš 1971. Žeir hafi bśiš ķ ķbśšinni žegar įlitsbeišendur fluttu ķ hśsiš. Hann fullyrši aš sķšar hefši komiš ķ ljós aš eigendur kjallaraķbśšar hefšu eignaš sér geymsluherbergi ķ kjallara og aš žaš hefši veriš „aš munnlegu samkomulagi milli eigendanna aš risķbśš śtbyggi geymslu į stigagangi fyrir framan ķbśšina žar sem fyrir var fataskįpur og hengi. Og yrši rżmiš lokaš af meš léttum vegg eša hurš.“ Spurning sé hvort hann eigi viš samkomulag milli eigenda ķbśša ķ risi og kjallara, sem vinatengsl voru į milli. Ekki sé unnt aš fęra nein sannfęrandi rök fyrir žvķ hvers vegna ętluš vöntun į geymslu risķbśšar ķ kjallara leiši til žess aš eigendur 2. hęšar missi sinn eignarhluta ķ sameign sem ašeins tilheyri 2. hęš og risi. Ętlaš samžykki eigenda 1. hęšar og kjallara fyrir stękkun į risķbśš hefši enga žżšingu haft žar sem žeir hafi aldrei haft neitt eignarhald į žeim hluta sameignar svo sem sjį megi ķ eignaskiptasamningi. Fullyršingar H um aš ekkert geymsluplįss hafi veriš fyrir risķbśšina standist ekki skošun. Risķbśšin hafi fengiš ķ sinn hlut stóran geymsluskįp ķ kjallara sem upphaflega hafi įtt aš tilheyra öllu hśsinu sameiginlega, enda smķšašur žannig. Į 1. hęš į risķbśš skįp og annan į ķbśšin į stigapalli rishęšar, alls žrjį skįpa.
Žį kemur fram ķ athugasemdum įlitsbeišanda aš samkvęmt teikningum af hśsinu frį 1957, um fimm įrum fyrir byggingarįr, hafi veriš teiknašar tvęr geymslur ķ kjallara sem śr var gert eitt herbergi į byggingartķma samkvęmt upplżsingum įlitsbeišenda og öll ummerki styšja, ž. į m. upprunalegur steyptur veggur milli kjallaraķbśšar og sameignar og sé žannig samkvęmt eignaskiptasamningi geršum įriš 1961. Śr annarri geymslunni var į teikningu inngengt ķ kjallaraķbśš. Ekkert bendi til aš hin geymslan hafi veriš ętluš risķbśš. Hśn hafi veriš stęrri en geymslur sem 1. og 2. hęš eigi ķ dag og žvķ lķklegra aš geymslan hefši veriš ętluš annarri hvorri žeirri ķbśš. Geymslur séu allar ómerktar į teikningum. Geymslur rishęšar samanlagt samkvęmt eignaskiptasamningi hafi sennilega meira nżtanlegt rżmi en geymslur 1. og 2. hęšar sem séu undir stigum. Ķ eignaskiptasamningi sem geršur var įšur en flutt var ķ hśsiš įriš 1961 komi ekki fram aš risķbśš eigi geymslu ķ kjallara, ašra en fyrrgreindan geymsluskįp. Ķbśš į jaršhęš sé žar sögš žrjś herbergi, eldhśs og baš, innri og ytri forstofa. Engin geymsla tiltekin. Žannig sé ķbśšin ķ dag. Risķbśš sé sögš žrjś herbergi, eldhśs, baš, geymsluskįpur til hęgri viš žvottahśsdyr, skįpur į gangi viš śtidyr 2. hęšar og skįpur viš risķbśš. Žaš viršist žó hafa veriš fatahengi a.m.k. aš hluta, eins og H hafi stašfest. Saga um aš eigendur kjallaraķbśšar hafi eignaš sér geymslu rishęšar vegna misskilnings fįi ekki stašist. Hins vegar hafi veriš uppi raddir ķ hśsinu ķ gegnum tķšina um aš óréttlįtt sé aš risķbśš eigi geymsluskįp sem tilheyra įtti sameign. Stękkunin į rishęš hafi įlitsbeišendum vitanlega aldrei veriš notuš sem sérstęš geymsla, eins og haldiš sé fram ķ bréfi H, enda fjögur börn į heimilinu, sem taldi tvö herbergi og stofu. Rétt sé aš stękkuninni hafi veriš lokaš af meš léttum vegg, eins og komi fram ķ bréfi H, en hann lįti žess ógetiš aš gert hafi veriš op inn ķ ķbśš. Hįlfhringlaga veggur umhverfis op innan hringstigans hafi endaš viš gólf stigapalls ķ risi, en viš breytingar į rishęš foreldra H hafi sį veggur veriš hękkašur upp ķ loft riss meš bogadregnum léttum vegg śtvķsandi ķ stigahśs meš įberandi samskeytum. Rżmi sem myndašist sé bogalagaš inni ķ nśverandi nżju herbergi.
Telja įlitsbeišendur aš yfirlżsing H sé ķ andstöšu viš upplżsingar sem foreldrar hans hafi gefiš eftir aš įlitsbeišendur eignušust ķbśšina og geršu athugasemdir viš žetta. Foreldrarnir kvįšust hafa stękkaš herbergi fyrir son sinn į unglingsaldri og žaš hafi įtt aš vera tķmabundiš. Žetta sé ķ meginatrišum ķ samręmi viš upplżsingar fyrri eigenda ķbśšar įlitsbeišenda frį umręddum tķma sem žeir hafi leitaš įlits hjį, nema aš breytingin var gerš ķ tveimur įföngum og eigendaskipti hafi oršiš į ķbśš įlitsbeišenda į 2. hęš ķ millitķšinni. Žannig hafi smįtt og smįtt veriš saxaš į sameignahlutann įn tilskilinna leyfa ķ trausti žess aš žaš yrši lįtiš óįtališ, enda voru ķ bįšum tilfellum gefnar skżringar um aš žetta yrši ašeins tķmabundiš. Öll umgjörš hafi auk žess veriš meš brįšabirgšasniši. Žannig hafi ķbśšin veriš žegar foreldrar H sżndu įlitsbeišendum hana eftir aš įlitsbeišendur höfšu gert athugasemdir. H hafi flutt heim til foreldra sinna, ķ risķbśšina meš fimm manna fjölskyldu nokkru sķšar og bjuggu žį sjö manns ķ ķbśšinni. Beišni var um aš žetta yrši óhreyft į mešan žetta stęši yfir. Foreldrarnir misstu ķbśšina ķ kjölfariš įn žess aš ganga frį mįlunum. Į mešan H bjó žarna meš fjölskylduna, ķ um žaš bil įr, hafi hann fengiš afnot af stękkušu herbergi, žar sem bogadregiš op var į vegg milli upprunalegs herbergis og stękkunar fram į stigapall og stigagang, meš inngangi frį ķbśš og ašeins žašan. Įlitsbeišendum sé óskiljanlegt hvaš reki H til aš gefa aš žvķ sem viršist vķsvitandi rangar upplżsingar um hśseignina X nr. 14.
Hins vegar sé fįtt ķ efni bréfs lögmanns gagnašila sem komi į óvart. Hótanir gagnašila um kęrur, dragi įlitsbeišendur mįliš ekki til baka, fįi stoš ķ bréfinu, ótal ósannar fullyršingar um mįlavexti komi žar fram sem sé žvķ mišur allt ķ samręmi viš žį reynslu sem įlitsbeišendur hafi af žessu fólki.
Įlitsbeišendur benda į aš ķ greinargerš gagnašila séu endalausar rangfęrslur og margt bendi til žess aš framlögš gögn hafi ekki veriš nęgilega vel skošuš, ž. į m. bréf H, dags. 19. aprķl 2009. Žótt fęst af žvķ sem ķ greinargeršinni kemur fram viršist hafa nokkra afgerandi žżšingu fyrir mįliš, veršur žaš tekiš efnislega fyrir hér.
Jafnframt hafi eftirfarandi komiš fram af hįlfu gagnašila um umrętt bréf, žar sem fjallaš sé um breytingar sem foreldrar H hafi gert: „var umrędd breyting į geymsluherbergi sem tilheyrir rishęš gerš meš vitund allra eigenda ķ hśseigninni.“ En sķšar komi fram: „Žvķ var brugšiš į žaš rįš meš samžykki allra eigenda aš breyta skįp į gangi rishęšar ķ herbergi sem nżtt hefur veriš sem geymsla.“ Ekki sé ljóst hvort geymsluherbergi eša skįp hafi veriš breytt. Bįšar lżsingar hafi komiš fram hjį gagnašila en hvorug sé ķ samręmi viš lżsingu H og bįšar séu rangar. Žaš hafi ekki veriš gerš breyting į geymsluherbergi. Žaš hafi aldrei veriš geymsluherbergi ķ rishęš. Skįp hafi heldur ekki veriš breytt ķ geymslu. Lķtill skįpur hafi veriš į stigapalli rishęšar samkvęmt teikningum. Breytingin hafi ekki nįš ašeins til žessa litla skįps, heldur nęr alls stigapalls aš stigaopi meštöldu. Enginn gangur hafi heldur veriš ķ sameign ķ rishęš, ašeins stigapallur. Fullyrt sé ķ greinargerš hvaš eftir annaš um samžykki allra eigenda, sem fįi hvergi staš ķ gögnum. Žaš komi fram ķ framangreindum tilvitnunum og einnig sķšar aš „ašrir ķbśar hśssins hafi samžykkt og lagt blessun sķna yfir herbergiš“. Ekkert ķ umręddu bréfi H eša įlitsbeišni gefi tilefni til fullyršingar um aš breyting hafi veriš gerš meš vitund allra ķ hśseigninni, hvaš žį samžykki. Žótt ķbśar hefšu vitaš af žvķ, hefši žaš ekki gefiš eigendum rishęšar rétt til framkvęmdanna. Ekkert liggi fyrir um aš žįverandi eigendur ķbśšar į 2. hęš hafi samžykkt stękkun į risķbśš. Ekkert leyfi liggi heldur fyrir hjį byggingayfirvöldum.
Rangt sé aš risķbśš hafi haft sérgeymsluherbergi į stigapalli bęši žegar įlitsbeišendur keyptu ķbśš sķna og žegar gagnašili keypti risķbśšina. Risķbśš hafi ķ bįšum tilfellum ašeins haft einn inngang og stękkun hafši inngang ķ ķbśš eins og fram komi ķ įlitsbeišni. Žaš geti fyrri eigendur ķbśša ķ risi og 2. hęš stašfest og fjölmörg önnur vitni. Aušvelt sé aš sannreyna žaš meš žvķ aš taka nišur veggina.
Įlitsbeišendur benda į aš eldvarnarhurš fyrir herbergi į stigapalli hafi enga žżšingu sem slķk nema kannski til aš verja hurš inn ķ ķbśš rishęšar ķ skamma stund, komi upp eldur ķ hinu nżja herbergi. Gagnašili hafi hins vegar sett vegg milli ķbśšar og hins nżja herbergis, sem gęti veriš eldvarnarveggur, žar sem upprunalegur veggur risķbśšar var og sé samkvęmt teikningum og muni žannig hindra ašgang elds inn ķ ķbśš riss. Žannig sé rishęš varin hugsanlegum eldi, til dęmis af völdum gaskśta ķ umręddu herbergi, en 2. hęš ekki.
Erfitt sé aš fęra rök fyrir žvķ aš uppsetning veggja og ašgreining rżmis į stigapalli frį ķbśš, gerš dyraops og ķsetning huršar fram į stigapall og žannig gert sérstętt herbergi į stigapalli, sé skilgreint sem višhald. Žetta sé stór breyting į ķbśš. Žessi framkvęmd auki ekki veršgildi annarra eignarhluta fasteignarinnar, eins og fullyrt sé ķ greinargerš gagnašila, žvert į móti lękki žaš veršgildi vegna aukins ónęšis af umgangi o.fl.
Jafnframt benda įlitsbeišendur į aš ķ greinargerš gagnašila komi eftirfarandi fram um rżmiš: „hefur veriš lįtiš óhreyft og athugasemdalaust sķšan lķklega įriš 1962“. Žetta sé rangt aš öllu leyti. Foreldrar H fluttu inn ķ hśsiš 1971, eins og fram komi ķ bréfi H, og breytingar hafi veriš geršar talsvert löngu eftir žann tķma. Žįverandi eigendur hafi gert athugasemdir viš žetta og a.m.k. tveir ašrir fyrrum eigendur auk įlitsbeišenda, sem hafi margķtrekaš reynt aš fį žetta burt. Į įkvešnum tķmapunkti fyrir kaup įlitsbeišenda hafi veriš gert brįšabirgšasamkomulag um afnot af skįp ķ kjallara žar til žetta yrši fjarlęgt. Žaš hafi veriš dregiš til baka af gagnašila meš afgerandi hętti, sbr. įlitsbeišni.
Įlitsbeišendur taka undir žaš meš gagnašila aš handriš upp stiga viršist upprunalegt. Žaš nįi upp į stigapall og endi viš vegg, į sama hįtt og žaš geri į 2. hęš. Handriš sem sennilega hafi veriš žašan aš śtvegg hafi veriš fjarlęgt žegar ķbśš var stękkuš yfir stigaop og stigagat. Óskiljanlegt sé į hvern hįtt hęš handrišs upp stiga eigi aš sżna hvort rżmi į stigapalli hafi veriš opiš eša ekki. Žegar hafi komiš fram ķ įlitsbeišni, bréfi H, teikningum af hśsi og greinagerš gagnašila aš rżmiš į stigapalli hafi veriš opiš og žörf į aš reyna aš hrekja žaš sé óskiljanleg ķ ljósi žess.
Viš žetta bęta įlitsbeišendur aš žegar žeir mótmęltu framkvęmdum viš gerš sérstęšs herbergis ķ risi viš gagnašila įriš 2004, hafi žeir stöšvaš framkvęmdir viš herbergi ķ žeirri mynd sem myndir sżni, žar til sennilega undir lok įrs 2008, er gagnašili hóf aftur miklar framkvęmdir. Žį hafi hurš veriš sett ķ dyraop og dyraumgjörš, veggur viš bogadregiš op inn ķ ķbśš hafi veriš klęddur herbergis megin, umgjörš glugga löguš, parket lagt į gólf, mįlaš og svo mętti lengi telja. Nokkru įšur, žegar gagnašili hóf framkvęmdir ķ stigagangi, hafi įlitsbeišendur krafist žess ķ enn eitt skiptiš aš gagnašili fjarlęgši stękkunina og hann kęmist ekki upp meš aš selja ķbśšina, ef til kęmi, įn žess.
Umfjallanir gagnašila um seinni kröfu įlitsbeišenda séu vęgast sagt sérkennilegar og eigi sér engar stošir ķ veruleikanum. Žęr viršast hafa žann eina tilgang aš reyna aš slį ryki ķ augu fólks. Stašreyndin sé sś aš hśsfélag sé ķ hśsinu X nr. 14 og hafi veriš frį upphafi. Gagnašili hafi hins vegar allt frį upphafi snišgengiš nęr allar reglur sem hśsfélagiš hafi sett og reglur žęr sem almennt gilda um hśsfélög. Hann hafi nęr engar skyldur rękt fyrir hśsfélagiš, svo sem žrif į sameign, umhiršu į lóš, mokstur og žar fram eftir götunum. Gagnašili hafi aš auki allt frį upphafi ekki greitt tilskilin hśsfélagsgjöld, žrįtt fyrir margķtrekuš loforš žar aš lśtandi og vķsast mešal annars ķ innheimtubréf. Hann hafi reynt aš sį ślfśš milli ķbśanna og gripiš til hótana. Žannig hafi gagnašili og maki hans haldiš hśsfélaginu ķ gķslingu. Žessu til stušning vķsa įlitsbeišendur til bréf, dags. 5. desember 2006, sem žeir sendu gagnašila. Eina svariš frį gagnašila hafi ķ raun veriš aš hann hafi reynt aš draga hśsreglur ķ efa.
Eftir aš gagnašili keypti ķbśšina hafi įlitsbeišendur greint honum frį žvķ aš žeir hefšu ķtrekaš reynt aš fį fyrri eigendur til aš ganga til samkomulags um aš lagfęra sameign ķ stigagangi 2. hęšar og riss. Fyrir lęgi hśsfélagssamžykkt um aš lagfęra sameign ķ kjallara. Įlitsbeišendur hafi ķ gegnum įrin margķtrekaš beišni um aš gagnašili gengi til samkomulags viš žį um lagfęringu į stigagangi 2. hęšar og riss, sbr. bréf dagsett 5. desember 2006.
Um framhaldiš vķsa įlitsbeišendur ķ įlitsbeišni žar sem fram komi aš gagnašili hafi fariš ķ framkvęmdir įn alls samrįšs viš įlitsbeišendur og fullyršingar ķ greinargerš um aš gagnašili hefši ķtrekaš óskaš eftir aš eigendur tękju sig saman og lagfęršu „žaš sem hęgt var“ séu alrangar og óljóst hvaš įtt sé viš meš žessu oršalagi. Frįsögn önnur sé vęgast sagt reyfarakennd og eigi sér enga stoš nema sem hluti af hótunum gagnašila um aš leggja fram tilhęfulausar kęrur, féllu įlitsbeišendur ekki frį mįlinu.
Eins og komi fram ķ įlitsbeišni og myndir af rakaskemmdum ķ nżmįlušum veggjum sżni, hafi ekki veriš tķmabęrt aš laga sameign fyrr en gert hefši veriš viš hśsiš aš utan. Gagnašili hafi hindraš utanhśssvišgerš meš yfirlżsingum um aš žaš yrši ekki gert fyrr en ķ sumar, žrįtt fyrir mikinn leka, mešal annars ķ ķbśš įlitsbeišenda og stigagangi. Ašrir ķbśšareigendur hafi ekki lagt ķ aš hefja framkvęmdir meš eiganda rishęšar sem ekki standi einu sinni ķ skilum meš lįg hśsgjöld.
Ķtreka įlitsbeišendur žaš sem fyrri athugasemdir ķ įlitsbeišni um samrįš, framkvęmdir og hśsfélagiš.
Ķ athugasemdum gagnašila er ķtrekaš žaš sem fram kom ķ greinargerš um samžykki žįverandi eigenda og žaš aš framkvęmdir viš ķbśš gagnašila hafi veriš lįtnar athugasemdalausar ķ öll žessi įr. En stašfest sé um samžykki annarra eigenda hśssins sem bindur kaupendur til frambśšar enda ķbśš į 1. hęš į engan hįtt öšruvķsi eša veršminni en hśn var žegar įlitsbeišendur hafi skošaš og keypt ķbśšina.
Žį ķtrekar gagnašili einnig aš vķsa beri mįlinu frį vegna óljósrar kröfugeršar en įlitsbeišendur höfšu óskaš eftir žvķ aš nefndin lišsinni žeim aš fį herbergi sem gert hafi veriš į stigagangi og stigaopi rishęšar fjarlęgt. Sé slķk lišsinni ekki į valdi nefndarinnar.
Ķ višbótarathugasemdum įlitsbeišenda ķtreka žeir žį stašreynd aš stękkun į risķbśš hafi ekki samręmst byggingarreglugerš og skapi hęttu. Til nįnari śtskżringa sé til dęmis gluggi sem hafi veriš į stigapalli rishęšar nś kominn inn ķ stękkun į risķbśš. Glugginn sé meš opnanlegu fagi og ašeins eitt annaš opnanlegt fag sé ķ stigaganginum samkvęmt teikningum. Loftręsting sé žannig lķtil ķ stigaganginum nś. Komi upp eldur į nešri hęšum gęti sś staša komiš upp aš fólk lokist inni uppi ķ stigagangi viš rishęš žvķ nś sé engin undankomuleiš į žeim staš, sé risķbśš lokuš žar sem glugginn sé lokašur inni ķ henni. Eins og fyrr hafi komiš fram žį sé višbygging į rishęš einungis veigalitlir timburveggir og lķtil vörn ķ žeim komi upp eldur ķ hinu nżja herbergi sem lokaš hafi veriš frį risķbśš meš aš žvķ er viršist eldvarnarvegg ķ staš bogadregins ops, meš framkvęmdum gagnašila.
Til aš taka af allan vafa žį séu kröfur įlitsbeišenda žęr aš umdeildur stigapallur sé sameign og eigendum rishęšar sé óheimilt aš nżta hann sem sķna séreign. Aš öšru leyti vķsast til fyrri gagna. Ķtrekašar lżsingar lögmanns gagnašila į žįtttöku įlitsbeišenda ķ įkvöršunum um framkvęmdir ķ stigagangi eigi ekki viš nein rök aš styšjast, enda um ótķmabęrar ašgeršir aš ręša ķ hśsi meš leka sem ekki hafi veriš gert viš.
III. Forsendur
Kröfulišur 1.
Sś meginregla gildir samkvęmt lögum um fjöleignarhśs, nr. 26/1994, aš sameiginlegar įkvaršanir beri aš taka į hśsfundum, sbr. 4. mgr. 39. gr. laganna. Tilgangurinn er aš eigendum gefist kostur į aš męta og taka žįtt ķ umręšum, įkvöršunum og atkvęšagreišslu um sameiginleg mįlefni. Žaš fer sķšan eftir ešli og umfangi viškomandi įkvöršunar hve mikinn meirihluta žurfi til aš hśn sé samžykkt. Ķ greinargerš gagnašila kemur fram aš hann hafi ķtrekaš reynt aš fį įlitsbeišendur til aš stofna formlegt hśsfélag og halda fundi til įkvöršunartöku en įn įrangurs. Hér er um misskilning aš ręša. Hśsfélag žarf ekki aš stofna heldur er žaš til ķ krafti įkvęša laga nr. 26/1994, sbr. 56. gr. laganna. Žar sem eignarhlutar eru sex eša fęrri, eins og hér hįttar til, žarf ekki aš kjósa sérstaka stjórn hśsfélagsins, sbr. 67. gr., og fara žį allir eigendur ķ félagi saman meš žaš vald og žau verkefni sem stjórnin annars fęri meš samkvęmt lögunum.
Ķ 2. mgr. 35. gr. laga nr. 26/1994 segir aš eigendum og öšrum afnotahöfum sé óheimilt aš nota sameiginlegt hśsrżmi eša lóš til annars en ętlaš er. Žį veršur einstökum eigendum ekki fenginn aukinn og sérstakur réttur til hagnżtingar sameignar umfram ašra eigendur nema allir eigendur ljįi žvķ samžykki, sbr. 4. mgr. 35. gr. og 9. tölul. A-lišar 41. gr.
Ķ 1. mgr. 19. gr. laga nr. 26/1994 er kvešiš į um aš sameign fjöleignarhśss verši ekki rįšstafaš af hśsfélagi meš samningi nema allir eigendur séu žvķ samžykkir. Sama gildir um verulegar breytingar į sameign eša hagnżtingu hennar.
Ķ 36. gr. laga nr. 26/1994 segir aš eiganda sé į eigin spżtur óheimilt aš framkvęma nokkrar breytingar į sameign eša helga sér til einkaafnota tiltekinn hluta hennar. Ķ įkvęšinu kemur enn fremur fram aš eigandi geti ekki öšlast sérstakan rétt til sameignar į grundvelli hefšar, hvorki eignarrétt né aukinn afnotarétt. Žį segir ķ 4. mgr. 35. gr. sömu laga aš einstökum eigendum verši ekki fenginn aukinn og sérstakur réttur til hagnżtingar sameignar umfram ašra eigendur nema allir eigendur ljįi žvķ samžykki.
Ķ mįlinu liggur fyrir skiptasamningur, dags. 14. maķ 1961. Žar er rishęš lżst svo aš um sé aš ręša žrjś herbergi, eldhśs, baš, geymsluskįp t.h. viš žvottahśsdyr, skįpur į gangi viš śtidyr 2. hęšar og riss og skįpur viš risķbśš įsamt hlutdeild ķ göngum, žvottahśsi og kyndiklefa. Enn fremur segir ķ skiptasamningi: „Stigagangur milli 2. hęšar og riss skiptist žannig, aš nešri hlutinn telst eign eigenda 2. hęšar og riss aš jöfnu, en efri hluti stigagangs telst aš ¾ til riss en ¼ til 2. hęšar. Efri og nešri hluti stigagangs skiptist viš stiga upp ķ ris.“ Skiptasamningur žessi er undirritašur af öllum žįverandi eigendum hśssins og honum žinglżst.
Žannig liggur fyrir aš eigendur hśssins hafa rįšstafaš žessum hluta sameignarinnar ķ umręddum hlutföllum svo sem žeim var heimilt, sbr. nś 1. mgr. 19. gr. laga nr. 26/1994. Ķ skiptasamningi er hins vegar ekkert kvešiš į um hvernig viškomandi eignarhluti skiptist nįnar og telst hann žvķ ķ óskiptri sameign eigenda riss og eigenda 2. hęšar. Af žvķ leišir aš breytingar į rżminu verša ekki geršar nema meš samkomulagi eigenda eignarhlutans. Aš mati kęrunefndar liggur ekki slķkt samkomulag fyrir enda ber aš fallast į meš įlitsbeišendum aš žaš verši ekki leitt af žvķ aš geymsla sem tilheyrši risķbśšinni ķ kjallara hafši veriš tekin undir ķbśš eins og gagnašili heldur fram.
Kęrunefnd tekur ekki afstöšu til žess hvort žaš rżmi sem gagnašili hefur helgaš sér telst vera ¾ hlutar rżmisins eša ekki. Žį bendir kęrunefnd į aš breytingar sem žessar śtheimta breytta teikningu af hśsinu og samžykki byggingaryfirvalda. Samkvęmt žessu telur kęrunefnd aš framkvęmdir gagnašila hafi veriš ólögmętar og er fallist į žį kröfu aš hinni sérstöku sameign verši komiš ķ upprunalegt horf.
Kęrunefnd bendir į aš hśn tekur ekki afstöšu til žess hvort umrędd framkvęmd samrżmist kröfum viškomandi yfirvalda sem meta hvort framkvęmdin sé byggingarleyfisskyld samkvęmt įkvęšum skipulags- og byggingarlaga, nr. 73/1997, og byggingarreglugeršar, nr. 441/1998.
Kröfulišur 2.
Įlitsbeišendur fullyrša aš rįšist hafi veriš ķ aš mįla stigagang og leggja teppi į stiga, allt įn samrįšs viš žį. Žessu andmęlir gagnašili og kvešst ķtrekaš hafa reynt aš halda fund til aš taka įkvöršun įn įrangurs. Hins vegar hafi bęši litaval į veggjum og gerš og litur į teppi veriš borinn undir įlitsbeišendur.
Samkvęmt 38. gr. laga nr. 26/1994 eiga allir eigendur óskorašan rétt į aš taka žįtt ķ öllum įkvöršunum er varša sameign, bęši innan hśss og utan, og sameiginleg mįlefni sem snerta hana beint og óbeint.
Um žennan kröfuliš greinir ašila į um stašreyndir. Žar sem engar skriflegar fundargeršir liggja fyrir telst ósannaš aš įlitsbeišendur hafi samžykkt umręddar framkvęmdir. Er žvķ fallist į kröfu įlitsbeišenda um aš žęr verši lżstar ólögmętar.
IV. Nišurstaša
Žaš er įlit kęrunefndar aš gagnašila beri aš fjarlęgja herbergi į stigagangi og ganga frį sameign ķ žaš horf sem teikningar og eignaskiptayfirlżsingar kveša į um. Žį teljast framkvęmdir viš sameiginlegan stigagang ķ október og nóvember 2008, undirvinna og mįlun og teppalagning, ólögmętar.
Reykjavķk, 18. september 2009
Valtżr Siguršsson
Benedikt Bogason
Pįlmi R. Pįlmason
