Eldri įlit kęrunefndar fjöleignarhśsamįla
Mįl nr. 44/1995
Įlit frį 6. október 1995
ĮLITSGERŠ
KĘRUNEFNDAR FJÖLEIGNARHŚSAMĮLA
Mįl nr. 44/1995
Eignarhald: Bķlastęši. Breytingar į sameign: Gangstétt, gróšur. Višgeršarréttur eiganda vegna sameignar: Frįgangur viš hśs, krafa į fyrri eiganda. Įkvöršunartaka: Hundahald. Brot į skyldum gagnvart hśsfélagi.
I. Mįlsmešferš kęrunefndar.
Meš bréfi, dags. 1. įgśst sl., beindi A, hdl., erindi til nefndarinnar vegna B og C, hér eftir nefnd įlitsbeišendur, vegna įgreinings viš D og E, hér eftir nefnd gagnašilar, um réttindi og skyldur eigenda aš fjölbżlishśsinu X.
Mįliš var lagt fram į fundi kęrunefndar 3. s.m. og var samžykkt aš gefa gagnašilum kost į aš koma į framfęri viš nefndina sjónarmišum sķnum og kröfum ķ samręmi viš įkvęši 3. mgr. 80. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhśs. Greinargerš gagnašila, sem er ódagsett, barst kęrunefnd 15. september sl. og var lögš fram į fundi nefndarinnar 20. s.m. Į fundi kęrunefndar 27. september sl. var mįliš tekiš til śrlausnar. Kęrunefnd fór į vettvang og kannaši ašstęšur.
II. Helstu mįlsatvik og įgreiningsefni.
Um er aš ręša tvķbżlishśs žar sem įlitsbeišendur eiga ķbśš į nešri hęš en gagnašilar ķbśš į efri hęš hśssins. Ķbśš įlitsbeišenda telst 40% hśssins en eignarhlutfall gagnašila er 60%. Ķ įlitsbeišni segir aš fljótlega eftir aš žeir eignušust ķbśšina, ķ febrśar 1992, hafi fariš aš bera į įgreiningi milli ašila.
Įlitsbeišendur segja ķ beišni sinni aš įgreiningur ašila snśist um fimm atriši sem upp eru talin ķ jafnmörgum lišum. Af hįlfu įlitsbeišenda er fjallaš um žį ķ fjórum lišum og aš lokum settar fram kröfur ķ įtta lišum.
Verša įgreiningsefnin talin upp hér ķ žeirri röš sem įlitsbeišendur gera grein fyrir žeim og samhliša tiltekin helstu sjónarmiš beggja ašila.
A. Hagnżting bķlastęša og lóšar.
Meš afnotasamningi, dags. 10. maķ 1993, var lóš hśssins skipt ķ tvęr sjįlfstęšar afnotaeiningar. Ķ įlitsbeišni segir aš žrįtt fyrir žetta hafi gagnašilar tekiš sķfellt stęrri hluta af óskiptu bķlastęši til sinna nota og sett m.a. gangstķg og gróšursett plöntur žar sem gert sé rįš fyrir bķlastęši įn žess aš rįšfęra sig viš įlitsbeišendur. Mįliš hafi komiš til kasta byggingafulltrśa Y sem hafi gert tillögu aš skiptingu stęšanna, en gagnašilar hafi ekki getaš sętt sig viš hana. Gagnašilar telji aš įlitsbeišendur eigi, skv. teikningum, tvö bķlastęši sem nįi śt aš lóšarmörkum, yst į lóš hśssins frį fyrirhugušum bķlskśr, fjęr hśsi, aš lóšarmörkum ca. 3,5 m breitt svęši.
Ķtrekaš hafi veriš geršar athugasemdir viš gagnašila vegna fyrrnefndrar gangstéttar og blómabešs, sem skerši bķlastęšiš. Žį hafi bķlum gagnašila išulega veriš lagt svo žétt aš bķlum įlitsbeišenda aš ekki sé hęgt aš komast aš žeim meš ešlilegum hętti.
Telja įlitsbeišendur sig hafa rétt til aš hafa óskipt tvö bķlastęši, meš vķsan til 1. mgr. 33. gr. laga nr. 26/1994.
Sjónarmiš gagnašila eru žau aš bķlastęši sem fylgi hśsinu séu samtals 12 m į breidd. Stęšunum sé skipt žannig aš įlitsbeišendur hafi 6 m sem fjęr séu hśsinu en gagnašilar 6 m nęr hśsinu. Hins vegar dragist blómabeš og gangstétt frį 6 m bķlastęši gagnašila. Gagnašilar įtti sig žvķ ekki į įgreiningsefninu.
B. Brot į umgengnisreglum, hundahald.
Ķ įlitsbeišni segir aš umgengni gagnašila hafi alla tķš veriš fyrir nešan allar hellur og hafi žeir ķtrekaš brotiš alvarlega gegn skyldum sķnum varšandi umgengni um sameign hśssins. Viršist tilgangurinn hafa veriš aš flęma įlitsbeišendur śr hśsinu meš forkastanlegri hegšun. Įlitsbeišendur hafi tvķvegis sama dag kallaš til lögreglu žar sem bśiš hafi veriš aš dreifa rusli, śrgangi og matarleifum į lóš įlitsbeišenda, sbr. mešfylgjandi gögn.
Žį hafi sl. sumar veriš hlašiš drasli fyrir utan svefnherbergisdyr įlitsbeišenda sem snśi śt ķ garš gagnašila. Auk žess hafi sorptunnu, slįttuvél og hrossaskķt veriš stillt upp fyrir framan dyrnar.
Auk žessa haldi gagnašilar hunda ķ hśsinu įn samžykkis įlitsbeišenda og įn leyfis bęjaryfirvalda. Įlitsbeišendur hafi ekki viljaš samžykkja hundahald gagnašila vegna lausagöngu hundanna, mikils óžrifnašar sem žeim fylgi svo og vegna öryggis barna sinna.
Tvķvegis hafi veriš framkvęmd hśsleit hjį gagnašilum, skv. dómsśrskurši, til aš nįlgast hundana og fjarlęgja žį. Heilbrigšiseftirlit Y hafi tvķvegis kęrt hundahald gagnašila og alls hafi veriš teknar 11 lögregluskżrslur sem tengist ólöglegu hundahaldi žeirra. Gögn žessu til stušnings fylgi įlitsbeišninni. Gagnašilar hafi sķfellt haft ķ hótunum viš bęjaryfirvöld į mešan į mešferš mįls žeirra stóš og jafnvel hótaš starfsmönnum bęjarins lķflįti.
Gagnašilar telja alvarlegt aš žeir séu bornir žeim sökum aš vera valdir aš žvķ aš rusli var hent į lóšarhluta įlitsbeišenda. Einnig aš žeir séu meš alvarlegar hótanir viš bęjaryfirvöld. Slķkt sé rógburšur og ęrumeišingar sem hugsanlega verši kęrt til rannsóknarlögreglu.
Sorptunna gagnašila sé viš bķlastęši žar sem hśn hafi veriš sl. fimm įr. Įlitsbeišendur hafi hins vegar enga sorptunnu og geymi žau sitt sorp ķ sameiginlegri geymslu hśssins. Tunna sś sem žau tali um sé ekki sorptunna og garšslįttuvélina geymi žau viš hśsgaflinn, en ekki fyrir framan dyrnar eins og haldiš sé fram. Lķfręnum įburši hafi veriš dreift jafnt yfir grasflöt, kartöflugarš og beš eins og venja sé til, en ekki mokaš ķ haug fyrir framan dyrnar.
Gagnašilar upplżsa aš žeir hafi haldiš hunda ķ meira en įratug og eins žegar įlitsbeišendur fluttu ķ hśsiš. Hafi žaš veriš lįtiš įtölulaust af žeirra hįlfu fyrstu tvö įrin. Sķšan hafi bęjaryfirvöld ķ Y tališ aš samžykki įlitsbeišenda žyrfti fyrir hundahaldinu. Žeir hafi ekki veitt samžykki sitt og fundiš hundunum allt til forįttu. Hundar žessir séu hins vegar vel tamdir, žrifnir og hlżšnir.
Gagnašilar telja aš bęjaryfirvöld ķ Y brjóti gróflega lög meš žvķ aš meina žeim aš hafa hunda og vķsa til 13. tl. A-lišar 41. gr. laga nr. 26/1994 žvķ til stušnings. Teljist ķbśš žeirra įn efa til žeirra sem žar geti um.
C. Endanlegur frįgangur hśss.
Įlitsbeišendur telja aš erfišlega hafi gengiš aš fį gagnašila til aš ljśka frįgangi hśssins og sé nś yfirvofandi stórtjón į žaki žess. Hśsfundur hafi veriš haldinn og tekin įkvöršun um aš lįta gera viš žakiš ķ sumar sem leiš. Gagnašilar hafi hins vegar ekki viljaš virša samžykktina. Ķ staš žess hafi žau sķfellt veriš aš krefja įlitsbeišendur um greišslu fyrir framkvęmdir į lóš hśssins frį žvķ įšur en įlitsbeišendur keyptu eign sķna. Žakiš liggi nś undir skemmdum.
Ķ greinargerš gagnašila kemur fram aš įlitsbeišendum hafi veriš skżrt frį žvķ eftir aš žau keyptu eign sķna aš fyrri eigendur skuldušu 40% af framkvęmdum viš lóš hśssins. Af hįlfu įlitsbeišenda hafi žvķ veriš lofaš aš halda eftir sķšustu afborgun af hśsinu og deponera. Žetta hafi ekki gengiš eftir. Af žeirri įstęšu hafi ekki veriš lagt ķ frekari stórframkvęmdir viš hśsiš og muni svo ekki verša fyrr en reikningar vegna lóšarframkvęmdanna hafi veriš greiddir.
Įlitsbeišendur benda į aš vegfarendum sé stór hętta bśin af tröppum nišur ķ kjallara hśssins. Žį sé ólokiš frįgangi viš svalir, bķlskśrar séu ósteyptir, ekki lokiš viš aš pśssa hśsiš, hśsiš ómįlaš, žakkanta vanti og žakrennur séu ófullnęgjandi. Gagnašilar hafi boriš žvķ viš aš žau muni ekki hefjast handa um framkvęmdir fyrr en fyrrgreindur reikningur vegna fyrri lóšarframkvęmda vęri greiddur.
Gagnašilar halda žvķ fram aš tröppur nišur ķ kjallara hafi veriš geršar įn samžykkis gagnašila og įn leyfis byggingaryfirvalda, enda sé ekki til fyrir žeim teikning. Hśsiš hafi veriš mśrhśšaš fyrir 2-3 įrum og hafi žį hęširnar veriš mśrašar sitt ķ hvoru lagi, ž.e. įlitsbeišendur lįtiš mśra nešri hęš en gagnašilar žį efri.
D. Hótanir ķ garš įlitsbeišenda.
Ķ įlitsbeišni er žvķ haldiš fram aš gagnašilar séu ofstopafólk sem sżnt hafi meš framkomu sinni viš bęjaryfirvöld og įlitsbeišendur aš žau skirrist ekki viš aš brjóta lög og reglur. Žį hafi žau boriš śt ęrumeišandi óhróšur um įlitsbeišendur viš nįgranna og ķ blöš. Nś sé svo komiš aš įlitsbeišendur hafi gefist upp į aš bśa undir sama žaki og gagnašilar og žvķ hafi žau sent višvörun um aš žau muni fara fram į aš žeim verši bönnuš bśseta ķ hśsinu. Žessari višvörun hafi veriš svaraš meš skętingi. Gögn fylgi žessu til stušnings.
Af hįlfu gagnašila er žvķ haldiš fram aš žau séu fulloršiš, frišsamt fólk og hafi ķ rauninni aldrei gert neitt į hlut annarra. Žeirra ósk sé aš lifa rólegu og frišsömu lķfi įsamt börnum sķnum og dżrum. Žau hafi hins vegar ekki fengiš mikinn friš undanfariš fyrir lögreglu og lögfręšingum. Allt žetta mįl hafi dregiš mjög śr žeim kjark og įhuga į mörgum mikilvęgum hlutum, eins og t.d. aš ljśka frįgangi į hśsinu. Žau geri sér grein fyrir žvķ aš žaš geti ekki bešiš endalaust.
III. Kröfur įlitsbeišenda įsamt forsendum kęrunefndar.
1. Aš įlitsbeišendur fįi aš hafa óskipt tvö bķlastęši til afnota eins og rįš sé fyrir gert į teikningum.
Samkvęmt samžykktum teikningum er gert rįš fyrir tvöföldum bķlskśr į lóšinni. Žį fylgir eitt bķlastęši fyrir framan hvorn bķlskśr. Ķ skiptasamningi, dags. 24. įgśst 1987, fylgir bķlskśrsréttur fjęr hśsinu ķbśš įlitsbeišenda en bķlskśrsréttur gagnašila er nęr hśsinu.
Į teikningum byggingarnefndar er einnig gert rįš fyrir tveimur bķlastęšum milli bķlskśranna og hśssins og er įgreiningslaust aš eitt stęši fylgir hvorri hęš. Ķ skiptasamningi er ekki įkvęši um aš stęšum žessum hafi veriš skipt.
Ašilar hafa ekki byggt bķlskśra į lóšinni. Samkvęmt 1. mgr. 33. gr. laga nr. 26/1994 teljast bķlastęši į lóš fjöleignarhśss sameiginleg og óskipt, nema įkvešiš sé ķ žinglżstum heimildum, aš tiltekin bķlastęši fylgi įkvešnum séreignarhlutum. Veršur óskiptum bķlastęšum ekki skipt nema allir eigendur samžykki og skulu žį geršar naušsynlegar breytingar į eignaskiptayfirlżsingu og žeim žinglżst, sbr. 2. mgr. sömu greinar.
Žaš er įlit kęrunefndar aš mešan bķlskśrar hafa ekki veriš reistir og stęšum ekki skipt sé eigendum beggja hęša heimilt aš leggja bķl ķ bķlastęšin. Hins vegar fylgir hvorugri ķbśšinni einkaréttur į žeim, sbr. 3. tl. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 26/1994.
2. Aš blómabeš og gangstétt verši fjarlęgš af bķlastęši.
Gagnašilar hafa sett gagnstéttarhellur og gróšursett plöntur į mörkum bķlastęša og aš žvķ er viršist inn į stęši. Ekki er gert rįš fyrir žessum framkvęmdum į teikningum. Žar sem bķlastęšum hefur ekki veriš skipt var gagnašilum žetta óheimilt, sbr. 36. gr. laga nr. 26/1994. Ber žeim aš fjarlęgja žessar framkvęmdir, mešan samžykki skortir.
3. Aš įlitsbeišendum verši tališ heimilt aš rįšast ķ framkvęmdir į žaki nś žegar.
Į hśsfundi ašila, sem haldinn var 18. maķ 1995 fyrir milligöngu lögmanns įlitsbeišenda, var samžykkt aš lįta gera viš žakiš, eftir žvķ sem fram kemur ķ fundargerš lögmannsins. Eins og fundargerš žessi er śr garši gerš, veršur hvorki af henni rįšiš hvort endanleg kostnašarįętlun hafi legiš fyrir né hvort hśn var borin undir gagnašila į fundinum.
Kęrunefnd telur ešlilegt, eins og mįlum er nś komiš, aš įlitsbeišendur afli gagna um naušsyn višgerša, kostnaš žeim samfara og önnur atriši sem mįli geta skipt og beri undir sameigendur į nżjum hśsfundi.
Aš žvķ frįgengnu telur kęrunefnd aš įlitsbeišendum sé heimilt aš neyta śrręša 38. gr. laga nr. 26/1994 um framkvęmd verksins.
4. Aš įlitsbeišendum sé heimilt aš rįšast ķ ašrar framkvęmdir viš hśsiš sem lögbošnar séu, svo sem varšandi frįgang handriša viš tröppur.
Aš breyttu breytanda gildir žaš sama um žessar framkvęmdir og žęr sem getiš er um ķ liš 3 hér aš framan.
5. Aš įlitsbeišendum sé óskylt aš greiša reikning vegna framkvęmda į lóš.
Gagnašilar telja sig eiga kröfu į fyrri eiganda ķbśšar įlitsbeišenda vegna lóšarframkvęmda. Naut sś krafa lögvešsréttar ķ ķbśš įlitsbeišenda, samkvęmt 2. mgr. 13. gr. laga nr. 59/1976 um fjölbżlishśs. Sį vešréttur féll nišur er eitt įr var lišiš frį žeim degi er greišslan var innt af hendi. Eftir žann tķma geta gagnašilar ekki haft uppi kröfur vegna žessa į hendur öšrum en fyrri eigendum, sbr. 1. mgr. 47. gr. laga nr. 26/1994.
Samkomulag ķ kaupsamningi įlitsbeišenda og fyrri eigenda frį 20. febrśar 1992 veitir gagnašila engan sjįlfstęšan rétt į hendur įlitsbeišendum, enda voru žau ekki ašilar aš žvķ samkomulagi. Aš teknu tilliti til alls žessa telur kęrunefnd aš gagnašilum sé óheimilt aš skilyrša greišslu į sameiginlegum framkvęmdum viš hśsiš nś viš greišslu į reikningi frį 10. október 1991.
6. Aš bann viš hundahaldi verši virt.
Samkvęmt 13. tl. A-lišar 41. gr. laga nr. 26/1994 um fjöleignarhśs, sem tóku gildi 1. janśar 1995, žarf samžykki allra eigenda til įkvöršunar um aš halda megi hunda og/eša ketti ķ hśsi. Žegar hśs skiptist ķ ašgreinda hluta nęgir samžykki žeirra eigenda sem hafa sameiginlegan inngang, stigagang eša annaš sameiginlegt hśsrżmi.
Hśsiš X er į tveimur hęšum meš ašgreinda innganga. Telst hśsiš aš ö 0dru leyti žannig śr garši gert aš ekki žarf samžykki eigenda beggja ķbśšanna til įkvöršunar um hundahald ķ skilningi 13. tl. A-lišar 41. gr. laga nr. 26/1994.
Samkvęmt žvķ standa įkvęši laga nr. 26/1994 žvķ ekki ķ vegi aš gagnašili megi halda hunda ķ hśsinu.
Hins vegar liggur fyrir ķ mįlinu aš gagnašilum var synjaš um aš halda hunda sķna į grundvelli samžykktar um hundahald ķ Y. Žar segir ķ f)-liš, aš ef sótt sé um leyfi til aš halda hund ķ sambżlishśsi, skuli skriflegt samžykki eigenda/stjórnar hśsfélagsins ķ hśsinu fylgja umsókn. Rašhśs teljist ekki sambżlishśs nema um sameiginlega lóš sé aš ręša.
Skilyrši fyrir hundahaldi ķ Y er žvķ aš žessu leyti žrengra samkvęmt ofangreindri samžykkt en greinir ķ lögum nr. 26/1994. Žaš fellur hins vegar utan valdsvišs kęrunefndar aš fjalla um slķkar samžykktir sveitarfélaga. Kęrunefnd teldi žó ešlilegt aš įkvęši žeirra vęru ķ samręmi viš lög um fjöleignarhśs, ķ žessu tilviki hvaš varšar skilgreiningu žess hvenęr hśs skiptist ķ ašskilda hluta.
7. Aš įlitsbeišendum sé heimilaš aš lofta śt śr svefnherbergi og opna svaladyr śr svefnherbergi.
Į teikningu af hśsinu er hurš śr svefnherbergi ķbśšar įlitsbeišenda śt ķ garšinn. Ķ įlitsbeišni segir aš boriš hafi į žvķ aš hlašiš hafi veriš drasli fyrir utan dyrnar sem snśi śt ķ garš gagnašila. Meš afnotasamningi, dags. 10. maķ 1993, var lóšinni skipt milli eigenda hśssins. Af žeim samningi og bréfi lögmanns įlitsbeišenda viršist mega rįša aš lóšarhluti fyrir utan svefnherbergiš tilheyri gagnašilum. Mešan sį samningur er ķ gildi aš öllu leyti, eša žar til bķlskśr hefur veriš byggšur, er ekki aš sjį aš hann tryggi įlitsbeišendum almennan umgang um dyrnar śt į lóšina. Hins vegar męla ešlisrök meš žvķ aš unnt sé aš nota huršina til aš lofta śt śr herberginu, auk žess sem öryggissjónarmiš krefjast žess aš umferš sé žar óhindruš.
8. Aš gagnašilum verši bönnuš bśseta ķ hśsinu įn undangengins dóms meš lįgmarksfyrirvara og aš gagnašilum verši gert aš selja eign sķna.
Ķ mįli žessu eru uppi gagnkvęmar įsakanir um brot į żmsum grunnreglum laga nr. 26/1994 um sambżli ķ fjöleignarhśsi. Žaš er žvķ įlit kęrunefndar aš eins og mįliš liggur fyrir nefndinni, séu ekki skilyrši til aš gagnašilum verši bönnuš bśseta ķ hśsinu įn undangengins dóms. Hyggist įlitsbeišendur leita śrręša 5. mgr. 55. gr. laga nr. 26/1994 til aš fį bśsetu gagnašila bannaša ķ hśsinu, vęri ešlilegt aš žeir leitušu réttar sķns meš lögsókn fyrir dómi, žar sem fram fęri sönnunarfęrsla meš lögbundnum hętti. Žį er dómsmešferš skilyrši til aš gagnašilum verši gert skylt aš selja eign sķna, sbr. sömu mįlsgrein.
IV. Nišurstaša.
1. Žaš er įlit kęrunefndar aš eigendum beggja hęša sé heimilt aš leggja bķlum ķ bķlastęši viš hśsiš. Hins vegar fylgir hvorugri ķbśšinni einkaréttur į žeim.
2. Gagnašilum ber aš fjarlęgja gróšur og gangstétt af bķlastęši.
3. Žar til įlitsbeišendur afla gagna um naušsyn višgerša, kostnaš žeim samfara og önnur atriši sem mįli geta skipt og bera undir sameigendur į nżjum hśsfundi, er žeim óheimilt aš rįšast ķ framkvęmdir į žaki.
4. Um žennan liš gildir hiš sama og um liš 3.
5. Gagnašilum er óheimilt aš skilyrša greišslu į sameiginlegum framkvęmdum viš hśsiš nś viš greišslu į reikningi frį 10. október 1991.
6. Įkvęši laga nr. 26/1994 standa žvķ ekki ķ vegi aš gagnašili megi halda hunda ķ hśsinu.
7. Įlitsbeišendum er heimilt aš nota hurš śt ķ garš til aš lofta śt śr svefnherbergi, auk žess sem öryggissjónarmiš krefjast žess aš umferš sé žar óhindruš.
8. Kęrunefnd leggur ekki mat į žaš hvort skilyrši séu fyrir hendi til aš banna gagnašilum bśsetu ķ hśsinu, eša hvort žeim verši gert aš selja eignarhluta sinn įn undangengins dóms.
Reykjavķk, 6. október 1995.
Valtżr Siguršsson
Ingólfur Ingólfsson
Karl Axelsson
