Mál nr. 12/2000

X gegn húsnæðisnefnd Rangárvallahrepps

26.1.2001

Föstudaginn 26. janúar 2001 var á fundi kærunefndar húsnæðismála tekið fyrir mál

nr. 12/2000:

 

X

gegn

húsnæðisnefnd Rangárvallarhrepps

 

 

og kveðinn upp svohljóðandi

 

Ú R S K U R Ð U R:

X hefur með kæru dagsettri 29. október 2000 skotið ákvörðun húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps frá 19. september 2000 um að úthluta öðrum umsækjanda en kæranda félagslegri leiguíbúð í eigu sveitarfélagsins.

Í gögnum málsins liggur fyrir umboð frá kæranda til Y til að gera athugasemdir við ofangreinda ákvörðun húsnæðisnefndar.

 

I. Málsmeðferð

Kærunefnd húsnæðismála leitaði eftir eftirfarandi gögnum:

1. Greinargerð húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps dagsettri 15. nóvember 2000. Meðfylgjandi var endurrit af fundargerð húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps frá 21. maí 1999.

2. Umboðsmanni var sent afrit hennar og gefinn kostur á að gera athugasemdir við hana. Athugasemdir bárust nefndinni 11. desember 2000.

Kærunefnd húsnæðismála tók málið fyrir á fundi sínum 24. nóvember 2000, en tók það til úrlausnar á fundi sínum í dag.

 

II. Helstu málsatvik og kæruefni

X leitaði til húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps og óskaði eftir að fá úthlutað félagslegri leiguíbúð í eigu Rangárvallarhrepps. Samkvæmt gögnum málsins skráði kærandi sig á lista 10. apríl 2000 hjá sveitarstjóra Rangárvallarhrepps.

Í greinargerð sveitarstjóra Rangárvallarhrepps fyrir hönd húsnæðisnefndar er tekið fram að við skráningu sé öllum umsækjendum m.a. gerð grein fyrir því að við val á leigutaka sé horft til félagslegrar aðstöðu umsækjenda og húsnæðisnefnd meti hver er í mestri þörf fyrir leiguíbúð á hverjum tíma. Þegar húsnæðisnefnd hafi tekið ákvörðun um úthlutun leiguhúsnæðis fái umsækjendur munnlegar upplýsingar um afgreiðslu og ef leitað er eftir fá þeir prentaðan útdrátt úr fundargerðum húsnæðisnefndar.

Þegar umrædd félagsleg leiguíbúð losnaði voru nokkrir umsækjendur á skrá. Húsnæðisnefnd Rangárvallarhrepps kom til fundar 19. september 2000 meðal annars til að taka afstöðu til umsókna um leiguíbúðir. Eftir yfirferð á nöfnum þeirra eru voru á skrá var kærandi settur í annað sæti.

Húsnæðisaðstæður X voru með þeim hætti á þessum tíma að kærandi hafði misst húsnæði sitt í jarðskjálftunum 17. júní 2000 og dvaldi á heimili C og hjá öðrum eftir aðstæðum, þar sem viðgerð fór fram á húsinu.

Þegar félagsleg leiguíbúð losnaði á Hellu taldi kærandi sig eiga rétt á að fá úthlutað húsnæði, en þá var annar umsækjandi tekinn fram fyrir. Var sú ákvörðun rökstudd munnlega með því að sá umsækjandi hefði verri félagslegar aðstæður en kærandi. Sá umsækjandi var einstæð móðir með ungt barn sem dvaldi hjá ættingja í litlu húsnæði.

Þegar ákvörðun húsnæðisnefndar lá fyrir óskaði umsækjandi eftir formlegu svari, en var hafnað þar sem skrifleg umsókn hefði ekki borist. í greinargerð sveitarstjóra kom fram að sú venja væri hjá Rangárvallarhreppi að umsækjendur um félagslegt leiguhúsnæði skrái sig á lista hjá sveitarstjóra Rangárvallarhrepps. Eina skriflega gagnið sem umsækjandi fékk var útdráttur úr fundargerð frá fundinum.

Kærandi er ósáttur við þessa ákvörðun húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps og hefur skotið henni til kærunefndar húsnæðismála.

 

III. Sjónarmið kæranda

Upplýsingar um afstöðu kæranda eru byggðar á kæru dagsettri 20. október 2000 og athugasemdum umboðsmanns kæranda dagsettum 11. desember sama ár.

Í kæru kemur m.a. fram að kærandi telji að sá umsækjandi sem fékk úthlutað félagslegu leiguhúsnæði á fundi húsnæðisnefndar 19. október 2000 hafi ekki átt að njóta forgangs. Telur kærandi að einn nefndarmanna sem bæði situr í félagsmálanefnd og húsnæðisnefnd hreppsins hafi verið vanhæfur þar sem málefni þess sem fékk úthlutað var einnig til meðferðar hjá félagsmálanefnd. Telur kærandi að hvergi sé að finna í lögum að einstæðir foreldrar hafi forgang fram fyrir aðra umsækjendur um félagslegar leiguíbúðir.

 

IV. Sjónarmið varnaraðila

Kærunefnd húsnæðismála barst greinargerð húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps dagsett 15. nóvember 2000 vegna kærunnar.

Í greinargerðinni kemur m.a. fram að húsnæðisnefndin fari eftir 37. gr. laga um húsnæðismál nr. 44/1998 þegar félagslegar aðstæður umsækjenda eru kannaðar við ákvörðun um val á leigutaka. Einnig hefur tímaröð umsókna skipt máli við ákvörðun. Þegar ákvörðun hefur verið tekin hafa umsækjendur fengið munnlegar upplýsingar um afgreiðslu á umsóknum og prentaðan útdrátt úr fundargerðum húsnæðisnefndarinnar ef eftir því er leitað.

Kemur fram í greinargerðinni að húsnæðisnefndin telur að kæra X hafi enga stoð, þar sem farið var eftir 37. gr. laga um húsnæðismál nr. 44/1998 við úthlutun fyrrgreindrar leiguíbúðar og félagslegar aðstæður þess sem fékk úthlutað voru verri en X.

 

V. Niðurstaða

Málskotsheimild kæranda er reist á 1. mgr. 41. gr. laga nr. 44/1998 um húsnæðismál.

Málið varðar þá ákvörðun húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps frá 19. september 2000 að taka annan umsækjanda fram fyrir kæranda þegar tekin var ákvörðun um úthlutun félagslegs leiguhúsnæðis í hreppnum. Kærunefnd húsnæðismála lítur svo á að ágreiningur snúi að mati húsnæðisnefndar varðandi rétt til félagslegs leiguhúsnæðis og heimild hennar til forgangsröðunar vegna félagslegra aðstæðna umsækjenda.

Samkvæmt 5. gr laga nr. 44/1998 um húsnæðismál ber sveitarstjórn ábyrgð á og hefur frumkvæði að því að leysa húsnæðisþörf þess fólks í sveitarfélaginu, sem þarfnast aðstoðar við húsnæðisöflun. Til þess að fara með stjórn og samræmingu húsnæðismála á vegum sveitarfélagsins skipa sveitarstjórnir húsnæðisnefndir, sbr. 6. gr. sömu laga. Um helstu verkefni húsnæðisnefnda er fjallað um í 14. gr. laganna. Segir þar meðal annars að húsnæðisnefndir skuli með tilteknum hætti eiga frumkvæði að því að aðstoða einstaklinga við húsnæðisöflun. Tekið er meðal annars fram að húsnæðisnefndir skuli hafa milligöngu um töku lána hjá Íbúðalánasjóði fyrir hönd sveitarfélags til öflunar leiguhúsnæðis fyrir einstaklinga. Um lánveitingar til leiguíbúða, þar á meðal til sveitarfélaga er fjallað í VII. kafla laga nr. 44/1998 um húsnæðismál. Í 1. mgr. 37. gr. laganna er tekið fram að um rétt til leiguhúsnæðis fari meðal annars eftir félagslegum aðstæðum umsækjanda sem nánar eru ákveðin í reglugerð. Á grundvelli ákvæðisins og annarra ákvæða VIII. kafla laga nr. 44/1998 hefur verið sett reglugerð um lánveitingar til leiguíbúða, ráðstöfun þeirra og rekstur nr. 423/1999. Um skilyrði þess að geta fengið úthlutað leiguíbúð er fjallað í IV. kafla reglugerðarinnar. Í 13. gr. nefndrar reglugerðar er meðal annars kveðið á um að við mat á félagslegum aðstæðum skuli meðal annars líta til húsnæðisaðstæðna umsækjanda, gerðar og ástands þess íbúðahúsnæðis sem hann býr í, er hann sækir um leiguhúsnæði og fjölskylduaðstæðna, þ.á.m. fjölda barna. Ekki verður séð að ómálefnaleg sjónarmið hafi ráðið mati húsnæðisnefndar í máli þessu og gerir kærunefnd húsnæðismála ekki athugasemdir við þann þátt málsins.

Húsnæðisnefnd Rangárvallarhrepps tók ákvörðun í máli þessu en nefndin er stjórnsýslunefnd í skilningi stjórnsýsluréttar. Stjórnsýslulögin nr. 37/1993 gilda þegar stjórnsýslunefndir taka ákvarðanir um rétt eða skyldu manna, sbr. 1. mgr. 1. gr. laganna. Þar af leiðandi eru ákvarðanir hennar stjórnsýsluákvarðanir. Varðandi meðferð umsóknar kæranda hjá húsnæðisnefnd Rangárvallarhrepps telur kærunefnd húsnæðismála að ekki hafi verið farið eftir málsmeðferðarreglum stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við meðferð og afgreiðslu umsóknar. Í fyrsta lagi er ámælisvert að ekki skuli vera um formlegar umsóknir að ræða um félagslegt leiguhúsnæði í sveitarfélaginu og að ákvörðun skuli ekki vera birt skriflega, sbr. 1. mgr. 20. gr. stjórnsýslulaga. Auk þess var kæranda hvorki leiðbeint um heimild til að fá ákvörðun rökstudda né um kæruheimild. Telja verður að húsnæðisnefnd Rangárvallarhrepps hafi brotið gegn leiðbeiningarskyldu sinni samkvæmt stjórnsýslulögum. Kærandi fékk einungis útprentun úr fundargerð húsnæðisnefndar sem einnig var ófullnægjandi þar sem ekki kom fram hvaða nefndarmenn komu að ákvörðun húsnæðisnefndar. Auk þessa eru gerðar athugasemdir við að afhenda kæranda persónulegar upplýsingar um aðra umsækjendur, en ekki kemur fram í gögnum málsins að aðrir málsaðilar hafi samþykkt að látið yrði af hendi persónuupplýsingar um þá til kæranda.

Í fundargerð húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps frá 21. maí 1999 kemur meðal annars fram að sveitarstjóra sé heimilað að ráðstafa leiguíbúðum í samráði við nefndarmenn. Með vísan til framanritaðs um hlutverk húsnæðisnefndar samkvæmt lögum lítur kærunefndin svo á að slíkt framsal sé óheimilt. En þar sem húsnæðisnefndin tók að endingu sjálf ákvörðun í máli þessu, kemur þetta ekki til álita sem ógildingarástæða.

Varðandi þá athugasemd kæranda að einn nefndarmaður sé vanhæfur vegna setu sinnar í félagsmálanefnd lítur nefndin ekki svo á að slíkt leiði til vanhæfis samkvæmt stjórnsýslurétti, en í mörgum sveitarfélögum hafa þessar nefndir verið sameinaðar. Ekki verður heldur séð að vanhæfisástæður samkvæmt 3. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 eigi við í máli þessu.

Samkvæmt gögnum málsins virðist skorta á að málsmeðferð hafi verið í samræmi við stjórnsýslulög og góða stjórnsýsluhætti. Með vísan til framanritaðs telur nefndin svo verulega ágalla á málsmeðferð hjá húsnæðisnefnd Rangárvallarhrepps á umsókn kæranda um félagslega leiguíbúð hjá hreppnum að vísa beri málinu að nýju til húsnæðisnefndar til formlegrar málsmeðferðar. Mikilvægt er að kannaðir séu þeir möguleikar sem fyrir hendi eru í sveitarfélaginu til að koma til móts við húsnæðisþörf umsækjanda, sbr. almenna ákvæðið í 5. gr. laga nr. 44/1998 um húsnæðismál.

Þar sem þeirri íbúð sem kæra beinist að hefur þegar verið úthlutað og kærunefnd gerir ekki athugasemdir við það mat sem þar fór fram, þarf að kanna aðra möguleika vegna húsnæðisaðstæðna kæranda. Vegna þessara atvika telur kærunefnd húsnæðismála ekki vera grundvöll til að fella ákvörðun húsnæðisnefndar frá 19. september 2000 úr gildi.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Kærunefnd húsnæðismála vísar máli X, til húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps að nýju til meðferðar og beinir því til nefndarinnar að leysa húsnæðisþörf kæranda, sbr. 5. gr. laga nr. 44/1998 um húsnæðismál.

Ekki er tekin til greina krafa um að ógilda ákvörðun húsnæðisnefndar Rangárvallarhrepps frá 19. september 2000.

 

 

Þuríður Jónsdóttir, formaður

 

Ástráður Haraldsson

 

Vífill Oddsson