Mál nr. 3/2002

X og Y gegn félagsmálaráði Reykjavíkurborgar.

21.6.2002

Föstudaginn 21. júní 2002 var á fundi kærunefndar húsnæðismála tekið fyrir mál

nr. 3/2002:

X og Y

gegn

félagsmálaráði Reykjavíkurborgar

og kveðinn upp svohljóðandi

Ú R S K U R Ð U R:

X og Y, hafa með kæru, dags. 19. febrúar 2002, skotið til kærunefndar húsnæðismála synjun félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar frá 23. janúar 2002 að staðfesta umsókn um viðbótarlán, sbr. 9. gr. reglugerðar um viðbótarlán nr. 783/1998.

I. Málsmeðferð

Kærunefnd húsnæðismála leitaði eftir eftirfarandi gögnum: Greinargerð félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar, dags. 2. maí 2002.

Kærendum var sent afrit greinargerðarinnar og gefinn kostur á að gera athugasemdir, en þær bárust með bréfi kærenda, dags. 13. maí 2002.

Kærunefnd húsnæðismála hefur tekið mál þetta fyrir á nokkrum fundum sínum og tók það til úrlausnar í dag.

II. Helstu málsatvik og kæruefni

Hinn 9. janúar 2002 sóttu kærendur um viðbótarlán hjá félagsþjónustunni Reykjavík til kaupa á íbúð. Í umsókninni kemur er vísað til að ástæða þess að sótt er um viðbótarlán sé sú að þrátt fyrir að kærendur séu yfir tekjumörkum þá sé vandi þeirra sá að fá lánsfjármagn sem nemur allt að 30% af íbúðarverði sem ekki fáist með almennu húsbréfaláni. Kærendur eigi bæði rétt á lífeyrissjóðsláni og á láni hjá fjármálastofnunum, en það sem komi í veg fyrir þá lántöku er krafa lánastofnanna um tryggingu fyrir þeim. Krafist er fasteignaveðs, en kærendur eru í þeirri aðstöðu að geta ekki útvegað slík veð. Sá möguleiki er einnig fyrir hendi að fá tvo ábyrgðarmenn, en kærendur hafi ekki heldur slíka ábyrgðarmenn.

Kærendum var synjað um staðfestingu á viðbótarláni á fundi félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar hinn 23. janúar 2002, sbr. bréf, dags. 5. febrúar sama ár. Var rökstuðningur synjunar að kærendur séu yfir þeim tekjumörkum sem kveðið er á um í 5. gr. reglugerðar um viðbótarlán nr. 783/1998 og ekki talið að undanþáguákvæði
7. gr. sömu reglugerðar ættu við í þessu tilviki. Skuldsetning kærenda væri ekki þannig, ekki væri um að ræða atvinnuleysi, veikindi eða ófullnægjandi húsnæðisaðstæður.

Kærendur kærðu fyrrgreinda ákvörðun félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar til kærunefndar húsnæðismála og óskuðu endurskoðunar á henni.

III. Sjónarmið kærenda

Afstaða kærenda er byggð á kæru, dags. 19. febrúar 2002, og athugasemdum við greinargerð félagsmálaráðs, dags. 13. maí 2002. Í kærunni kemur m.a. fram að kærendur telji að þau falli undir undanþáguákvæði vegna tekjumarka. Ástæða þess sé sú að þau eigi ekki aðgang að lánsfjármagni á almennum markaði. Kærendur séu í raun dæmdir til að vera á leigumarkaði þrátt fyrir að hafa greiðslugetuna til að greiða af eigin húsnæði. Kærendur hafi reynt allar hugsanlegar leiðir til að fjármagna þau 30% sem þeim vantar eftir veitingu almenns húsbréfaláns. Það verði að líta til þess og þau falli því undir að þurfa sérstaka aðstoð við íbúðarkaup.

IV. Sjónarmið varnaraðila

Nefndinni barst greinargerð félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar, dags. 2. maí 2002, vegna kærunnar. Í fyrrgreindri greinargerð er m.a. gerð grein fyrir því að kærendur séu hjón á miðjum aldri með eitt barn og búi í leiguhúsnæði. Þau hafi bæði fasta atvinnu. Meðaltekjur þeirra undanfarin þrjú ár séu vel yfir þeim tekjumörkum sem fram koma í 5. gr. reglugerðar um viðbótarlán nr. 783/1998. Í greinargerðinni kemur einnig fram að félagsmálaráð Reykjavíkurborgar hafi sett sér starfsreglur um staðfestingu viðbótarlána til íbúðarkaupa samkvæmt 2. mgr. 4. gr. reglugerðar um viðbótarlán. Á þeim tíma sem umsókn kærenda var til meðferðar hjá félagsmálaráði giltu starfsreglur sem samþykktar voru í borgarráði 26. júní 2001. Við setningu reglnanna var m.a. miðað við ákvæði 30. gr. laga um húsnæðismál nr. 44/1998, þar sem fram kemur að við veitingu viðbótarlána skuli höfð hliðsjón af fjölskyldustærð, eignum, tekjum, íbúðarstærð og stærð húsnæðis, sbr. 2. mgr. 4. gr. reglugerðar um viðbótarlán nr. 783/1998.

Hvað varðar sérstaklega umsókn kærenda þá kemur fram í greinargerð félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar að hún hafi verið tekin til meðferðar í samræmi við starfsreglur félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar. Við mat á umsókninni hafi komið í ljós að kærendur voru vel yfir tekjumörkum. Þá féllu ekki undir undanþáguákvæði 7. gr. reglugerðar um viðbótarlán nr. 783/1998, sem kveður á um undanþágur vegna mikillar skuldsetningar, atvinnuleysis, veikinda eða ófullnægjandi húsnæðis.

V. Niðurstaða

Málskotsheimild kærenda er reist á 1. mgr. 42. gr. laga um húsnæðismál nr. 44/1998, sbr. lög nr. 77/2001 og 18. gr. reglugerðar nr. 783/1998 um viðbótarlán, með áorðnum breytingum.

Málið varðar þá ákvörðun félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar að synja kærendum um að mæla með veitingu viðbótarláns, sbr. 9. gr. reglugerðar um viðbótarlán
nr. 783/1998. Kærendum var synjað vegna of hárra tekna, þ.e. að tekjur þeirra séu yfir þeim tekjumörkum sem kveðið er á um í 5. gr. reglugerðar um viðbótarlán,
nr. 783/1998, með áorðnum breytingum.

Þau lagaákvæði sem gilda um viðbótarlán eru í VII. kafla laga um húsnæðismál
nr. 44/1998, einnig hefur verið sett reglugerð um viðbótarlán sem er nr. 783/1998. Samkvæmt fyrrgreindum lagaákvæðum og reglugerð er gert ráð fyrir að einstaklingar leiti til hlutaðeigandi húsnæðisnefndar og óski eftir staðfestingu húsnæðisnefndar á rétti til viðbótarláns. Það er því í verkahring húsnæðisnefnda að meta hvort umsækjandi uppfylli skilyrði til að fá viðbótarlán.

Félagsmálaráð Reykjavíkurborgar tók ákvörðun í máli þessu. Samkvæmt 1. gr. stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, taka lögin til þess þegar stjórnvöld taka ákvarðanir um rétt eða skyldu manna. Ákvörðun húsnæðisnefnda skv. 30. gr. laga um húsnæðismál, nr. 44/1998, og 9. gr. reglugerðar um viðbótarlán, nr. 783/1998, sem fjallar um það hvort umsækjandi eigi rétt á viðbótarláni er slík stjórnvaldsákvörðun. Líta verður svo á að við meðferð mála af því tagi sem hér um ræðir beri að gæta ákvæða stjórnsýslulaga eftir því sem við getur átt.

Fyrir liggur í gögnum málsins að kærendur eru vel yfir þeim tekjumörkum sem um getur í 5. gr. reglugerðar um viðbótarlán nr. 783/1998, með áorðnum breytingum. Í 1. mgr. 7. gr. sömu reglugerðar er kveðið á um eftirfarandi:

Húsnæðisnefnd er heimilt að veita umsækjanda, sem hefur tekjur og/eða eignir fyrir ofan tilgreind mörk 5. og 6. gr. undanþágu frá tekju- og/eða eignarmörkum á grundvelli mats á högum hans svo sem vegna mikilla skuldsetninga, atvinnuleysis, veikinda eða ef hann býr við ófullnægjandi húsnæðisaðstöðu.

Kærunefnd húsnæðismála telur með vísan til gagna málsins að unnt sé að fallast á það mat félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar að kærendur falli ekki undir ofangreinda undanþágu frá tekjumörkum. Löggjafinn ætlaði að þessi lán yrðu veitt þeim sem byggju við erfiðar aðstæður og þyrftu sérstaka aðstoð við íbúðarkaup. Það að hafa ekki aðgang að fasteignaveði til lána geti ekki fallist undir sérstaka aðstoð við íbúðarkaup eða það að vera á leigumarkaði. Ef svo væri myndu tekjumörkin vera óþörf og viðbótarlán væru öllum opin. Tilgangur með veitingu viðbótarlána er ekki sá, enda tóku þau við af félagslega eignaríbúðarkerfinu, sem lagt var niður með lögum um húsnæðismál nr. 44/1998.

Ekki verður séð af gögnum málsins að meðferð umsóknar kærenda hafi verið ábótavant eða að mat varnaraðila hafi verið ólögmætt eða andstætt lögum um húsnæðismál nr. 44/1998 eða reglugerðum byggðum á þeim lögum. Að öllu þessu virtu verður að telja að synjun félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar í máli þessu hafi verið réttmæt og því ekki efni til að fella hana úr gildi.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Kröfu X og Y um að felld verði úr gildi synjun félagsmálaráðs Reykjavíkurborgar frá 23. janúar 2002 um að mæla með veitingu viðbótarláns er hafnað.

Þuríður Jónsdóttir, formaður

Ástráður Haraldsson

Vífill Oddsson