Mál nr. 7/2002

X gegn Íbúðalánasjóði

11.10.2002

Föstudaginn 11. október 2002 var á fundi kærunefndar húsnæðismála tekið fyrir mál

nr. 7/2002:

X

gegn

Íbúðalánasjóði

og kveðinn upp svohljóðandi

Ú R S K U R Ð U R:

X hefur með kæru, dags. 26. mars 2002, skotið til kærunefndar húsnæðismála ákvörðun Íbúðalánasjóðs frá 15. mars 2002 um að greiða hvorki vexti né verðbætur á innistæðu kæranda á skyldusparnaðarreikningi. Innistæðan var að upphæð 337.226 kr. en hefur nú verið greidd út. Skyldusparnaðarkerfið var lagt niður árið 1993 með gildistöku laga nr. 61/1993 um Húsnæðisstofnun ríkisins.

I.         Málsmeðferð

Kærunefnd húsnæðismála leitaði eftir eftirfarandi gögnum: Greinargerð Íbúðalánasjóðs, dags. 24. maí 2002.

Kæranda var sent afrit greinargerðarinnar og gefinn kostur á að gera athugasemdir, en engar bárust.

Kærunefnd húsnæðismála hefur tekið mál þetta fyrir á fundum sínum 16. ágúst,  
6. september 2002 og tók það til úrlausnar í dag.

II.      Helstu málsatvik og kæruefni

Kærandi hefur búið erlendis frá árinu 1997. Hún átti innistæðu á skyldusparnaðarreikningi, en samkvæmt lögum nr. 61/1993 um Húsnæðisstofnun ríkisins var skyldusparnaði lokið á vegum ríkisins. Í bráðabirgðaákvæði IV. í lögunum voru sérstakar reglur tilgreindar um útgreiðslur á innistæðum á skyldusparnaðarreikningum:

a.         Innistæður, sem eru 30.000 kr. eða lægri, skulu greiddar eigendum án umsóknar innan sex mánaða frá gildistöku laganna.

b.         Eigandi innistæðu, sem nemur hærri fjárhæð en 30.000 kr. á kost á að fá innistæðu sína greidda þegar hann hefur náð 26 ára aldri, byggt eða keypt íbúð til eigin nota eða hefur barn á framfæri. Sama á við um 75% öryrkja samkvæmt örorkumati Tryggingastofnunar ríkisins. Sá sem stundað hefur nám í sex mánuði samfellt samkvæmt vottorði frá skóla á rétt á endurgreiðslu skyldusparnaðar út árið 1993. Húsnæðisstofnun skal kynna réttindi samkvæmt þessum lið sérstaklega.

c.         Aðrar innistæður en þær sem fram koma í a- og b-liðum skulu greiddar eigendum 1. janúar árið 2000.

d.         Ákvæði laga um skyldusparnað, sbr. VIII. kafla laga nr. 86/1988, með síðari breytingum, um skattalega stöðu innistæðna, vaxtaákvarðanir, vísitöluútreikning og innheimtu skulu, eftir því sem við á, gilda til 1. janúar 2000.

e.         Ráðherra er heimilt að setja með reglugerð nánari reglur um innistæður á skyldusparnaðarreikningum.

Þessi breyting var sérstaklega auglýst í Morgunblaðinu 28. maí 1993, en kærandi flutti að eigin sögn erlendis árið 1997. Það liggur fyrir samkvæmt lagabreytingunni á árinu 1993 að innistæða skyldusparnaðarreikninga áttu ekki að bera vexti eftir 31. desember 1999. Samkvæmt upplýsingum frá Íbúðalánasjóði var ákveðið að senda um miðjan desember 1999 ávísanir til allra sem áttu undir c. lið III. bráðabirgðaákvæðis laga nr. 61/1993. Auk þess var auglýst í dagblöðum að innistæður á skyldusparnaðarreikningum væru lausar til útborgunar og þær bæru ekki vexti frá ofangreindum tíma. Samkvæmt skráningu Þjóðskrár er kærandi með lögheimili í Noregi.

Kærandi sendi fyrst tölvupóst til Landsbanka Íslands í lok febrúar 2002 til að fá upplýsingar um stöðu á skyldusparnaðarreikningi. Var kæranda réttilega vísað til Íbúðalánasjóðs og kom þá í ljós að innistæðan á reikningi hafði ekki borið neina vexti eftir 31. desember 1999. Kærandi fékk innistæðuna greidda út en var ósátt við að hún hafði hvorki borið vexti né verðbætur á undanförnum árum. Kærandi fékk endanlegt svar frá Íbúðalánasjóði, dags. 15. mars 2002, þar sem beiðni hennar um vexti og verðbætur umrætt tímabil er synjað.

Kærandi kærði fyrrgreinda ákvörðun Íbúðalánasjóðs til kærunefndar húsnæðismála.

III.   Sjónarmið kæranda

Afstaða kæranda er byggð á kæru, dags. 26. mars 2002, sem barst kærunefnd húsnæðismála 12. apríl sama ár. Í kærunni kemur m.a. fram að kærandi krefjist þess að fá greidda vexti og verðbætur á innistæðu sem kærandi átti hjá Íbúðalánasjóði. Rökstuðningur fyrir þessari kröfu er sá að lögin um skyldusparnað kveði á um að innstæður skuli greiddar út 1. janúar 2000. Kærandi heldur því fram að engar upplýsingar um þetta hafi verið sendar til hennar. Telur kærandi að Íbúðalánasjóði hafi borið að koma upplýsingum til hennar, þrátt fyrir að kærandi væri með lögheimili í Noregi.

IV.    Sjónarmið varnaraðila

Nefndinni barst greinargerð Íbúðalánasjóðs, dags. 24. maí 2002, vegna kærunnar. Í fyrrgreindri greinargerð er m.a. gerð grein fyrir því að upplýsingar um heimilisföng innistæðueigenda eru sóttar í þjóðskrá þannig að þegar sendingar fari út þá er það samkvæmt skráningu í henni. Fram kemur í kærunni að kæranda var ljóst að skyldusparnaðarkerfinu var lokað árið 1993 og því full ástæða til að leita upplýsinga um útgreiðslu á inneign enda hæpið að álykta að innistæða bæri vexti og verðbætur um ókomna framtíð. Lokun kerfisins fól m.a. í sér ákveðnar reglur og greiðslur á innistæðum og var það sérstaklega auglýst þegar lögin tóku gildi 28. maí 1993. Þá var sérstök athygli vakin á lokun kerfisins hinn 20. desember 1999 þegar greiðslur voru sendar út.

V.        Niðurstaða

Málskotsheimild kærenda er reist á 1. mgr. 42. gr. laga um húsnæðismál nr. 44/1998, sbr. lög nr. 77/2001.

Málið varðar þá ákvörðun Íbúðalánasjóðs að synja kæranda um að fá greidda vexti og verðbætur á innistæðu á skyldusparnaðarreikningi frá 1. janúar 2000.

Það liggur fyrir að með lögum nr. 86/1988 um breytingu á lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins nr. 61/1993 var skyldusparnaðarkerfinu lokað. Var sú lagabreyting auglýst 28. maí 1993. Fyrir liggur í gögnum málsins að kærandi var þá búsettur á Íslandi, en flutti erlendis árið 1997.

Samkvæmt III. kafla bráðabirgðaákvæðis fyrrgreindra breytingalaga nr. 86/1988 voru eftirfarandi reglur um útgreiðslur á innistæðum á skyldusparnaðarreikningum:

Í bráðabirgðaákvæði IV. í lögunum voru sérstakar reglur tilgreindar sem útborgun skyldusparnaðar:

a.         Innistæður, sem eru 30.000 kr. eða lægri, skulu greiddar eigendum án umsóknar innan sex mánaða frá gildistöku laganna.

b.         Eigandi innistæðu, sem nemur hærri fjárhæð en 30.000 kr. á kost á að fá innistæðu sína greidda þegar hann hefur náð 26 ára aldri, byggt eða keypt íbúð til eigin nota eða hefur barn á framfæri. Sama á við um 75% öryrkja samkvæmt örorkumati Tryggingastofnunar ríkisins. Sá sem stundað hefur nám í sex mánuði samfellt samkvæmt vottorði frá skóla á rétt á endurgreiðslu skyldusparnaðar út árið 1993. Húsnæðisstofnun skal kynna réttindi samkvæmt þessum lið sérstaklega.

c.         Aðrar innistæður en þær sem fram koma í a-og b-liðum skulu greiddar eigendum 1. janúar árið 2000.

d.         Ákvæði laga um skyldusparnað, sbr. VIII. kafla laga nr. 86/1988, með síðari breytingum, um skattalega stöðu innistæðna, vaxtaákvarðanir, vísitöluútreikning og innheimtu skulu, eftir því sem við á, gilda til 1. janúar 2000.

e.         Ráðherra er heimilt að setja með reglugerð nánari reglur um innstæður á skyldusparnaðarreikningum.

Í lögum um Húsnæðisstofnun ríkisins nr. 97/1993 var IV. bráðabirgðaákvæði sömu reglur lögfestar.

Hinn 20. desember 1999 sendi Íbúðalánasjóður fréttatilkynningu til fjölmiðla vegna lokunar á skyldusparnaðarkerfinu. Í fréttatilkynningunni er tekið sérstaklega fram að eigendum skyldusparnaðar sem eigi lögheimili erlendis sé bent á að hafa samband við Íbúðalánasjóð til þess að fá innistæður sínar greiddar út, þar sem ekki lágu nægilega tryggar upplýsingar um heimilisföng þeirra og því hafi ekki reynst unnt að senda þeim ávísun í pósti.

Kærunefnd húsnæðismála telur að framkvæmd Íbúðalánasjóðs vegna útgreiðslu á innistæðu á skyldusparnaðarreikningi kæranda hafi verið í samræmi við lögin og þær reglur sem voru settar um framkvæmdina. Því telur nefndin ekki efni til að gera athugasemdir við þessa afgreiðslu Íbúðalánasjóðs.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Kærunefnd húsnæðismála gerir ekki athugasemdir við ákvörðun Íbúðalánasjóðs frá 15. mars 2002.

Þuríður Jónsdóttir, formaður

Ástráður Haraldsson

Vífill Oddsson