Mál nr. 11/2002

A og B gegn félagsmálanefnd Fjarðabyggðar

11.3.2003

Þriðjudaginn 11. mars 2003 var á fundi kærunefndar húsnæðismála tekið fyrir mál
nr. 11/2002:

 

A og B

gegn

félagsmálanefnd Fjarðabyggðar

  

og kveðinn upp svohljóðandi

  

Ú R S K U R Ð U R:

A og B hafa með kæru, dags. 22. október 2002, sem barst ráðuneytinu 23. október 2002, skotið til kærunefndar húsnæðismála synjun félagsmálanefndar Fjarðabyggðar, frá  17. september 2002 á að samþykkja umsókn þeirra um viðbótarlán, sbr. 9. gr. reglugerðar um viðbótarlán nr. 783/1998.

 

I.                   Málsmeðferð

Kærunefnd húsnæðismála leitaði eftir eftirfarandi gögnum:  Leitað var greinargerðar félagsmálanefndar Fjarðabyggðar, sem barst nefndinni 1. desember sl., auk viðbóta sem bárust nefndinni 2. desember sl. Kærendum var sent afrit hennar og gefinn kostur á að gera athugasemdir við fyrrgreinda greinargerð og bárust athugasemdir kærenda með bréfi dags 12. desember sl.  en engar athugasemdir bárust. Kærunefnd óskað eftir frekari upplýsingum frá félagsmálanefnd Fjarðabyggðar með bréfi, dags. 22. janúar 2003 og barst svar félagsmálanefndar með bréfi dags. 7. febrúar 2003. Enn fremur aflaði kærunefnd sér upplýsinga varðandi aðra umsækjendur um viðbótarlán sem bárust með tölvubréfi dags. 5. mars 2003.

Kærunefnd húsnæðismála hefur áður tekið mál þetta fyrir á fundi sínum 18. desember 2002, en í dag var málið tekið til úrlausnar. 

 

II.                Helstu málsatvik og kæruefni

Með umsókn, dags. 17. september 2002, sóttu kærendur um viðbótarlán til félagsmálanefndar Fjarðabyggðar, en kærendur eru hjón með tvö börn og í leiguhúsnæði. Lögðu kærendur einnig fram greiðslumat frá Sparisjóði Norðfjarðar.

Erindi kærenda var tekið fyrir á fundi félagsmálanefndar Fjarðabyggðar samdægurs. Á fundinum var lögð fram umsókn kærenda ásamt fylgigögnum, auk vinnublaða húsnæðisfulltrúa Fjarðabyggðar unnin upp úr skattskýrslum og launaseðlum kærenda.

Komst félagsmálanefnd Fjarðabyggðar að þeirri niðurstöðu að hafna bæri umsókn kærenda þar sem kærendur væru yfir þeim tekju- og eignamörkum sem sett eru fram í starfsreglum félagsmálanefndar Fjarðabyggðar um veitingu viðbótarlána úr íbúðalánasjóði og reglugerðar nr. 783/1998, sbr. 395/2001.

Kærendur kærðu fyrrgreinda ákvörðun félagsmálanefndar Fjarðabyggðar til kærunefndar húsnæðismála og óskuðu endurskoðunar á henni. Einnig kröfðust kærendur að Fjarðabyggð léti nefndinni í té upplýsingar varðandi aðila sem fengið hefðu viðbótarlán þrátt fyrir að tekjur eða eignir þeirra væri yfir tekju- eða eignarmörkum.

 

III.             Sjónarmið kærenda

Afstaða kærenda er byggð á kæru, dags. 22. október 2002 og athugasemdum kærenda, dags. 12. desember 2002.

Í kæru kemur fram að kærendur fallist á þann rökstuðning varnaraðila um að kærendur séu yfir þeim viðmiðunar tekju- og eignamörkum sem fram komi í starfsreglum félagsmálanefndar. Hins vegar hafi nefndin afgreitt umsóknir um viðbótarlán þar sem ekki hafi verið farið eftir umræddum reglum og einstaklingar sem hafi verið yfir viðmiðunarmörkum hlotið samþykki fyrir viðbótarlánveitingum. Telja kærendur því að ekki hafi verið höfð hliðsjón af jafnræðisreglum við úthlutun viðbótarlána hjá sveitarfélaginu.

 

IV.              Sjónarmið varnaraðila

Nefndinni barst greinargerð húsnæðisnefndar Fjarðabyggðar, dags. 21. janúar sl., vegna kærunnar.  Í fyrrgreindri greinargerð vísa varnaraðilar því á bug að þeir hafi afgreitt umsóknir um lán þar sem ekki hafi verið farið að almennum reglum. Samkvæmt 2. málsl. 2. mgr. 30. gr. og 2. tölul. 14. gr. laga nr. 44/1998 sé eitt af verkefnum húsnæðisnefnda að meta þörf einstaklinga sem búa við erfiðar aðstæður fyrir viðbótarlán og hvort þeir uppfylli skilyrði þar um. Hafi varnaraðilar sett sér starfsreglur í þessu tilliti þar sem fram komi hvaða efnisatriði verði skoðuð þegar afstaða sé tekin til umsókna um viðbótarlán.

Varnaraðilar segjast þó hafa samþykkt viðbótarlánsumsóknir þar sem vikið hafi verið frá skilyrðum um tekju og eignamörk, enda beri þeim að gera það, en þá með stoð í 4. og 7. gr. reglugerðar nr. 783/1998 og 3. og 4. gr. starfsreglna félagsmálanefndar Fjarðabyggðar um veitingu viðbótarlána úr Íbúðarlánasjóði. Í greinargerð varnaraðila kemur enn fremur fram að frá janúar 1999 fram til nóvember 2002 hafi verið samþykktar fjörutíu og fjórar viðbótalánsumsóknir. Á þessu tímabili hafi fjórar umsóknir verið samþykktar þar sem umsækjendur hafi annað hvort verið yfir tekju- eða eignarmörkum og ekki vísað til undanþáguheimilda í reglugerð nr. 783/1998 og starfsreglna varnaraðila. Í engu tilfelli hafi umsókn verið samþykkt þar sem umsækjandi hafi bæði verið yfir tekju- og eignamörkum. Í umræddum tilvikum hafi varnaraðili talið sig hafa málefnalegar ástæður til að samþykkja viðbótalánsumsóknir þar sem umsækjendur hafi verið undir annað hvort tekju- eða eignamörkum og ekki verulega yfir eftir atvikum tekju- eða eignamörkum. Í því sambandi telur varnaraðili sig ekki hafa haft ástæðu til að skýra tilgang laga um húsnæðismál nr. 44/1998 og reglugerð nr. 783/1998 svo þröngt að ef viðkomandi umsækjandi sé undir tekjumörkum en lítillega yfir eignamörkum eða öfugt sé óheimilt að samþykkja viðbótarlán.

Í frekari athugasemdum varnaraðila kemur fram að átta umsóknir hafi verið samþykktar af varnaraðila þar sem viðkomandi hafi verið yfir tekju- eða eignamörkum. Hins vegar telji varnaraðili að honum sé óheimilt að greina frá hvaða undanþáguheimildum hafi verið beitt í einstökum tilvikum. Undanþágurnar séu það fáar og smæð samfélagsins slík að hætta sé á að rekja megi til einstaklinga atvik um heilsuhagi, fjárhagsstöðu eða önnur einkamálefni sem ekki sé ætlað að komi fyrir almannasjónir.

 

V.                 Niðurstaða

Málskotsheimild kæranda er reist á 2. mgr. 42. gr. laga um húsnæðismál nr. 44/1998, sbr. lög nr. 77/2001 og 18. gr. reglugerðar nr. 783/1998 um viðbótarlán.  

Mál þetta varðar þá ákvörðun félagsmálanefndar Fjarðabyggðar að synja kærendum um að samþykkja veitingu viðbótarláns og byggist sú synjun á ákvæðum 5. og 6. gr. reglugerðar nr. 783/1998 eins og henni var breytt með reglugerð nr 359/2001.

Í málinu liggur fyrir að tekjur og eignir kærenda voru yfir þeim mörkum sem sett eru í reglugerð nr. 783/1998, sbr. reglugerð nr. 359/2001. Hins vegar halda kæruendur því fram að með ákvörðun félagsmálanefndar Fjarðabyggðar hafi jafnræðisreglur verið brotnar þar sem aðrir íbúar sveitarfélagsins, sem einnig voru yfir tekju- eða eignarmörkum, hafi hlotið samþykki félagsmálanefndar fyrir viðbótarláni.

Telur kærunefnd ótvírætt að ákvörðun félagsmálanefndar Fjarðabyggðar teljist stjórnvaldsákvörðun og fellur þar af leiðandi undir gildissvið stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. 2. mgr. 1. gr. laganna.

Samkvæmt 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, skulu stjórnvöld gæta samræmis og jafnræðis í lagalegu tilliti. Í 2. mgr. 11. gr. er síðan sett fram sú regla að óheimilt sé að mismuna aðilum við úrlausn mála á grundvelli sjónarmiða, byggðum á kynferði þeirra kynþætti, litarhætti, þjóðerni, trúarbrögðum, stjórnmálaskoðunum, þjóðfélagsafstöðu, ætterni eða öðrum sambærilegum ástæðum.

Í slíkum tilvikum sem þessum er nauðsynlegt að bera saman efnisgrundvöll þeirra ákvarðanna sem hér um ræðir og þær forsendur sem þær eru reistar á, í þeim tilgangi að skera úr um hvort jafnræðis hafi verið gætt gagnvart þeim aðilum sem í hlut eiga. Verður þá fyrst og fremst að skoða að hve miklu leyti forsendur þeirra eru sambærilegar og þá sérstaklega tekjur þeirra aðila sem fengið hafa samþykki fyrir viðbótarláni, án þess að slíkt byggist á undanþágureglum reglugerðar nr. 783/1998 og starfsreglna félagsmálanefndar Fjarðabyggðar.

Í greinargerð varnaraðila kemur fram að frá árinu 1999 hafi átta umsóknir verið samþykktar þar sem umsækjendur hafi verið yfir tekju- eða eignarmörkum. Þar af hafi fjórar umsóknir verið samþykktar, án þess að vísað hafi verið sérstaklega til undanþágu heimilda reglugerðar nr. 783/1998 og starfsreglna félagsmálanefndar Fjarðabyggðar. Umræddir umsækjendur hafi annað hvort verið lítillega yfir tekjumörkum eða lítillega yfir eignamörkum. Aldrei hafi hins vegar verið veitt undanþága þar sem aðilar hafi verið hvoru tveggja yfir tekju- og eignamörkum.

Af gögnum málsins má ráða að meðal árslaun kærenda eru um 1.400.000 kónum yfir viðmiðunarmörkum reglugerðar nr. 783/1998 sbr. reglugerð nr. 77/2001. Eignir kærenda eru um 500.000 krónum yfir eignarmörkum sömu reglugerðar. Samkvæmt upplýsingum kærunefndar voru tekjur og eignir þeirra umsækjenda sem fengu samþykki fyrir viðbótarláni mun lægri en kærenda. Hvað tekjur varðar var sá umsækjandi sem hæstar hafði tekjur með um 500.000 krónum hærri tekjur en viðmiðunarmörk reglugerðarinnar gera ráð fyrir og sá eignamesti um 600.000 krónum yfir eignamörkunum.

Þegar að þessari ástæðu telur kærunefnd aðstæður kærenda ekki sambærilegar þeirra aðila er hlotið hafa samþykki félagsmálanefndar Fjarðabyggðar fyrir viðbótarláni. Er það því mat kærunefndar að ekki hafi verið brotið gegn jafnræðissjónarmiðum 11. gr. stjórnsýslulaga nr 37/1993 við meðferð á umsókn kærenda. Er því ákvörðun félagsmálanefndar Fjarðabyggðar réttmæt og því ekki efni til að fella hana úr gildi. Á hinn bóginn telur nefndin að rétt væri að félagsmálanefnd Fjarðabyggðar setti fram með formlegum hætti þær viðmiðunarreglur sem hún byggir mat sitt á í tilfellum sem þessum og því er þeim tilmælum beint til félagsmálanefnd Fjarðabyggðar að hún bæti úr þessum skorti á viðmiðunarreglum með vísan til 7. gr. reglugerðar nr. 783/1998.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð :

Kröfu A og B um að felld verði úr gildi synjun húsnæðisnefndar félagsmálanefndar Fjarðabyggðar frá  17. september 2002 um að samþykkja veitingu viðbótarláns er hafnað.

 

 

Þuríður Jónsdóttir, formaður

Ástáður Haraldsson

Vífill Oddson