Kęrunefnd jafnréttismįla
Mįl nr. 8/2004
Įlit kęrunefndar jafnréttismįla
ķ mįli nr. 8/2004:
A
gegn
kvennasviši Landspķtala hįskólasjśkrahśss
--------------------------------------------------------------
Į fundi kęrunefndar jafnréttismįla 10. įgśst 2004 var samžykkt svohljóšandi nišurstaša ķ mįli žessu:
I
Inngangur
Meš kęru A sem barst 16. mars 2004, óskaši kęrandi eftir žvķ aš kęrunefnd jafnréttismįla kannaši og tęki afstöšu til žess hvort kvennasviš Landspķtala hįskólasjśkrahśss hefši brotiš gegn įkvęšum laga um jafna stöšu og jafnan rétt kvenna og karla, nr. 96/2000, meš rįšningum sérhęfšra ašstošarmanna ljósmóšur į kvennadeildina.
Kęran var kynnt kvennasviši Landspķtala hįskólasjśkrahśss meš bréfi dags. 22. mars 2004. Var žar, meš vķsan til laga um jafna stöšu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 96/2000, óskaš eftir upplżsingum um fjölda og kyn umsękjenda um störf sérhęfšra ašstošarmanna ljósmóšur, hverjir hafi veriš rįšnir ķ störfin og hvaša hlutverki sérhęfšum ašstošarmönnum ljósmóšur vęri ętlaš į deildinni. Loks var óskaš eftir afstöšu kvennasvišs Landspķtala hįskólasjśkrahśss til erindis kęranda og kvennasvišinu gefinn kostur į aš koma žvķ į framfęri sem žaš teldi til upplżsinga ķ tilefni af kvörtun kęranda.
Bréf kvennasvišsins, dags. 30. mars 2004, var kynnt kęranda meš bréfi kęrunefndar, dags. 31. mars 2004, og kęranda gefinn kostur į aš koma athugasemdum sķnum į framfęri. Nefndinni bįrust athugasemdir kęranda meš bréfi B hrl., dags. 14. aprķl 2004. Bréfiš var sent kvennasvišinu meš bréfi kęrunefndar, dags. 3. maķ 2004. Svar kvennasvišsins barst meš bréfi, dags. 21. maķ 2004. Žaš bréf var sent kęranda til kynningar meš bréfi, dags. 26. maķ 2004.
Fulltrśum mįlsašila var gefinn kostur į aš koma į fund kęrunefndar ķ dag, 10. įgśst 2004.
II
Mįlavextir
Kęrandi starfaši viš ręstingar og ķ bżtibśri į deild 23-A, fęšingargangi kvennasvišs Landspķtala hįskólasjśkrahśss, žar til starfiš var lagt nišur vegna skipulagsbreytinga, hinn 1. mars 2004. Alls störfušu fimm manns viš slķk störf, kęrandi og fjórar konur. Viš breytingarnar uršu til fimm nżjar stöšur, žar sem starfssviši, įbyrgšarsviši, verkaskiptingu og verkefnum var breytt frį žvķ sem įšur var. Mešal gagna mįlsins er starfslżsing sérhęfšra ašstošarmanna ljósmóšur. Žar kemur m.a. fram aš starfsmönnunum sé ętlaš aš vera ljósmęšrum į fęšingargangi til ašstošar um žętti er lśti aš umönnun og umgengni viš skjólstęšinga deildarinnar og aš fullnęgja hreinlętis- og hollustukröfum Landspķtalans, minnka višhaldskostnaš og vernda hśsnęši, tęki og verkfęri. Varšandi hlutverk ašstošarmannanna ķ sjįlfri fęšingunni er gert rįš fyrir aš žeir séu til taks til aš ašstoša ljósmęšur į żmsan hįtt eftir žvķ sem žörf er į ķ og eftir fęšingar. Žannig sé žaš m.a. hlutverk žeirra aš setja į fęšingarrśm stošir, ašstoša konur aš fara upp ķ kvenskošunarstellingu ķ og eftir fęšingu, vera ljósmęšrum innan handar meš ašföng viš deyfingu og saumaskap eftir fęšingu og hagręša barni viš brjóst móšur. Auk žess er hlutverk ašstošarmanna aš sjį um birgšir, tęki og tól deildar og aš umhverfi deildarinnar sé hreint og snyrtilegt.
Ķ bréfi Landspķtala til kęranda, dags. 24. nóvember 2003, var honum tilkynnt aš starf hans yrši lagt nišur vegna skipulagsbreytinga. Nż störf myndu skapast viš žaš og yršu žau auglżst į venjulegan hįtt. Nżju stöšurnar fimm voru ekki auglżstar en kęrandi hafši įhuga į starfinu og var tekinn ķ vištal vegna žess 15. janśar 2004. Kęranda og kvennasviši greinir į um tilgang vištalsins. Kęrandi lķtur svo į aš um hafi veriš aš ręša formlegt atvinnuvištal en forsvarsmenn kvennasvišs telja aš vištališ hafi m.a. haft žann tilgang aš upplżsa starfsmenn um hinar įformušu breytingar og į hvern hįtt fyrirhugaš vęri aš breyta viškomandi störfum į deildinni žannig aš annars vegar yršu til hin nżju störf og hins vegar störf viš ręstingu.
Kęrandi fékk bréf frį kvennasviši Landspķtala hįskólasjśkrahśss, dags. 10. febrśar 2004, žar sem honum var tilkynnt aš hann fengi ekki starf sem sérhęfšur ašstošarmašur ljósmęšra, į žeim grundvelli aš hann vęri karlmašur, en įstęša žess var tilgreind sś m.a. aš sżnt vęri aš konur og ašstandendur žeirra frįbišji sér oft aš hafa karlmenn višstadda fęšingu, en meš žessu vęri veriš aš koma til móts viš vilja skjólstęšinga deildarinnar.
III
Sjónarmiš kęranda
Af hįlfu kęranda er į žvķ byggt aš kvennasviš Landspķtala hįskólasjśkrahśss hafi brotiš gegn IV. kafla laga um jafna stöšu og jafnan rétt kvenna og karla, nr. 96/2000, žegar honum var neitaš um starf vegna kynferšis sķns.
Kęrandi var einn umsękjenda um störf sérhęfšra ašstošarmanna ljósmęšra. Sex hafi sótt um umrędd störf, hann og fimm konur, žar af fjórar sem hafi veriš samstarfskonur kęranda į fęšingargangi og hafi sinnt sömu störfum og hann. Žar hafi hann starfaš ķ sex įr. Kęrandi kvešst hafa fariš ķ starfsvištal 15. janśar 2004. Hinn 5. febrśar 2004 hafi D, svišsstjóri kvennasvišsins, tilkynnt sér sķmleišis aš hann vęri aš öllu leyti hęfur til aš sinna starfinu nema aš žvķ leyti aš hann vęri karlmašur, sbr. einnig bréf, dags. 10. febrśar 2004. Honum hafi jafnframt, ķ sķmtalinu, veriš bošiš starf viš dagręstingar į göngum fęšingargangs og enn fremur aš sitja nįmskeiš sem ętlaš vęri žeim sem voru rįšnir ķ nżju störfin. Žetta hafi kęrandi afžakkaš, žar sem laun fyrir dagvinnu hafi ekki veriš sambęrileg viš žaš sem hann hafši fengiš fyrir fyrra starf sitt og hann hafi ekki séš tilgang meš žvķ aš sitja nįmskeiš, sem ekki myndi nżtast honum ķ starfi.
Af hįlfu kęranda er bent į aš ķ starfslżsingu umrędds starfs sé ekki tekiš fram aš starfiš henti eingöngu konum. Kęrandi telur žaš įmęlisvert af hįlfu kvennasvišs Landspķtala hįskólasjśkrahśss aš hafa ekki žegar ķ upphafi lįtiš žess getiš aš ekki ętti aš rįša karlmenn ķ umrędd störf, en žess ķ staš lįtiš aš žvķ liggja aš allir ęttu jafna möguleika. Hann gerir einnig athugasemd viš aš hafa veriš kallašur ķ starfsvištal vegna starfs žessa žegar svo stóš į sem aš framan greinir.
Kęrandi telur kynferši sitt hafa rįšiš śrslitum ķ mįli žessu. Hann telur aš hvorki 3. ml. 2. mgr. 22. gr. né 3. ml. 2. mgr. 24. gr. laga nr. 96/2000 eigi viš ķ mįli žessu. Kvennasvišiš sé hluti af sjśkrastofnun og geti sjśklingur ekki vališ af hvaša kyni žeir starfsmenn eru sem sinni honum. Sem dęmi megi nefna aš karlmašur, sem žurfi žvaglegg, sé ekki spuršur hvort hann vilji umönnun karls eša konu.
IV
Sjónarmiš kvennasvišs Landspķtala hįskólasjśkrahśss
Fram kemur af hįlfu kvennasvišs Landspķtala hįskólasjśkrahśss aš fimm starfsmenn sinni hinum nżju störfum sérhęfšra ašstošarmanna ljósmęšra og séu žaš allt konur. Umręddir starfsmenn hafi įšur veriš viš almenn störf į kvennasviši. Kvennasvišiš telur aš sś fullyršing kęranda aš hann hafi veriš „einn af umsękjendum“ og aš hann hafi veriš bošašur til „starfsvištals“ sé į vissan hįtt villandi. Störfin hafi ekki veriš auglżst sérstaklega, heldur hafi veriš um aš ręša breytingu į störfum sem voru til stašar, į grundvelli 19. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna rķkisins nr. 70/1996.
Fram kemur af hįlfu kvennasvišs Landspķtalans aš įkvešiš hafi veriš aš rįša ašeins konur ķ hin nżju störf sérhęfšra ašstošarmanna ljósmęšra. Eftir vištöl viš ljósmęšur og stjórnendur deildarinnar hafi veriš sżnt aš konur frįbišji sér gjarnan aš hafa karlmenn višstadda fęšingu og sé žannig nokkuš algengt aš karlkyns lęknanemum sé vķsaš frį. Žaš sé ljóst aš žetta nżja starf krefjist žess oft aš starfsmašurinn sé višstaddur og/eša ašstoši rétt eftir fęšingu. Aš öšru leyti vķsar kvennasvišiš til almennra ašstęšna viš barnsfęšingar og mats į hagsmunum skjólstęšinga sinna.
Varšandi hlutverk sérhęfšra ašstošarmanna ljósmęšra ķ fęšingum vķsar kvennasviš Landspķtala hįskólasjśkrahśss til starfslżsingar žar sem fram kemur aš gert sé rįš fyrir aš viškomandi starfsmenn séu til taks til aš ašstoša ljósmęšur į żmsan hįtt eftir žvķ sem žörf sé į ķ og eftir fęšingar. Mešal annars sé žaš hlutverk žeirra aš setja stošir į fęšingarrśm, ašstoša konur aš fara upp ķ kvenskošunarstellingu ķ og eftir fęšingu, vera ljósmęšrum innan handar meš ašföng viš deyfingu og saumaskap eftir fęšingu, hagręša barni viš brjóst móšur og gefa skjólstęšingum aš borša fyrir, ķ og eftir fęšingu. Enn fremur aš sjį um birgšir, tęki og tól deildarinnar og aš umhverfi hennar sé hreint og snyrtilegt. Óhjįkvęmilega verši starfsmennirnir žvķ sżnilegir fyrir skjólstęšinga deildarinnar og ašstandendur žeirra ķ tengslum viš fęšingu.
Vķsaš er til 3. ml. 2. mgr. 22. gr. laga nr. 96/2000 um jafna stöšu og jafnan rétt kvenna og karla, žar sem fram komi aš žaš teljist ekki ganga gegn lögunum ef naušsynlegt žyki aš rįša annaš kyniš vegna hlutlęgra žįtta er tengjast starfinu. Sams konar fyrirvari sé settur ķ 3. ml. 2. mgr. 24. gr. laganna varšandi auglżsingar. Žegar um sé aš ręša starf af žvķ tagi sem hér um ręšir, ž.e. ķ nįnum tengslum viš fęšingu barna og nįvķgi viš sęngurkonur viš žęr viškvęmu ašstęšur sem fęšing barns er, sé žaš eindregin afstaša viškomandi stjórnenda į Landspķtala hįskólasjśkrahśsi aš tilvitnuš lagaįkvęši heimili mismunun meš tilliti til kynferšis žannig aš ašeins séu rįšnar konur ķ žau störf sem um sé aš ręša.
V
Nišurstaša
Kęrandi hefur óskaš eftir žvķ aš kęrunefnd jafnréttismįla taki afstöšu til žess hvort žaš, aš hann fékk ekki starf sérhęfšs ašstošarmanns ljósmęšra į kvennasviši Landspķtala hįskólasjśkrahśsi vegna kynferšis sķns, hafi brotiš gegn įkvęšum laga um jafna stöšu og jafnan rétt kvenna og karla, nr. 96/2000.
Fallast mį į žaš meš kęranda aš ekki hafi komiš skżrt fram viš undirbśning umręddra breytinga į kvennasviši Landspķtalans aš hinar nżju stöšur myndu eingöngu henta kvenkyns starfsmönnum. Žannig kemur ekki fram ķ starfslżsingu sérhęfšs ašstošarmanns, sem śtbśin var ķ tilefni af framangreindri breytingu, aš karlmenn gętu ekki sinnt umręddu starfi. Engu aš sķšur veršur aš telja aš mįlefnaleg rök kunni aš vera fyrir žvķ aš rįša ekki karlmenn til umręddra starfa, sbr. hér į eftir.
Žį er og rétt aš taka fram aš af hįlfu kęrunefndar jafnréttismįla veršur ķ mįli žessu ekki tekin afstaša til žess hvort fyrirkomulag į žeirri breytingu sem gerš var į störfum ašstošarmanna į kvennasviši Landspķtalans hafi falliš aš žeirri heimild sem kvešiš er į um ķ 19. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna rķkisins nr. 70/1996.
Af hįlfu kvennasvišs Landspķtala hefur veriš į žvķ byggt aš sérhęfšur ašstošarmašur ljósmęšra hafi žaš hlutverk m.a. aš ašstoša viš umönnun kvenna fyrir, ķ og eftir fęšingu. Sérhęfšur ašstošarmašur ljósmęšra starfi undir stjórn ljósmęšra į deildinni, sem ķ öllum tilfellum eru kvenkyns. Viškomandi ašstoši ljósmęšur žannig viš viškvęmar ašstęšur ķ sjįlfri fęšingunni. Žį hefur veriš į žvķ byggt af hįlfu kvennasvišs aš išulega komi žaš fyrir aš fęšandi konur og eftir atvikum ašstandendur žeirra óski ekki eftir nęrveru starfsmanna af hinu kyninu. Telur kvennasvišiš rétt aš verša viš slķkum óskum komi žęr fram. Meš vķsan til žessa og eindreginna tilmęla ljósmęšra sem starfa į kvennasviši Landspķtalans hafi žvķ veriš įkvešiš aš rįša kęranda ekki til umrędds starfs og jafnframt aš eingöngu konur yršu rįšnar ķ tilvķsaš starf sérhęfšs ašstošarmanns ljósmęšra.
Samkvęmt 2. mgr. 22. gr. laga nr. 96/2000 in fine telst žaš ekki fela ķ sér mismunun į grundvelli kynferšis aš eingöngu annaš kyniš sé rįšiš til tiltekins starfs vegna hlutlęgra žįtta er tengjast starfinu. Aš įliti kęrunefndar jafnréttismįla žykja hafa komiš fram fullnęgjandi rök fyrir žvķ af hįlfu kvennasvišs Landspķtalans aš vegna tillits til sęngurkvenna og skipulags į starfsemi deildarinnar sem af žvķ leišir sé naušsynlegt aš manna umręddar stöšur meš žeim hętti aš žeim gegni konur en ekki karlar. Kęrunefnd jafnréttismįla telur rétt aš taka fram aš į nokkrum svišum žjóšfélagsins žykir réttlętanlegt aš višurkenna kynbundnar stöšur og eru dęmi žess nefnd ķ greinargerš meš frumvarpi til jafnréttislaga. Telur kęrunefnd, aš meš vķsan til sérstöšu sęngurkvenna innan sjśkrahśsa og ašstęšna męšra fyrir, ķ og eftir fęšingu, žyki mega fella umrędd störf undir tilvķsaš undanžįguįkvęši, eins og hér stendur į.
Žaš er žvķ įlit kęrunefndar jafnréttismįla aš kvennasviš Landspķtala hįskólasjśkrahśss hafi ekki brotiš gegn įkvęšum laga nr. 96/2000 um jafna stöšu og jafnan rétt kvenna og karla viš rįšningu ķ störf sérhęfšra ašstošarmanna ljósmęšra ķ umręddu tilviki.
Andri Įrnason
Ragna Įrnadóttir
Įsa Ólafsdóttir
