Śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla
Mįl nr. 2/2010
Fimmtudaginn 4. mars 2010
A
gegn
Vinnumįlastofnun-Fęšingarorlofssjóši
Śrskuršur
Mįl žetta śrskurša Jóna Björk Helgadóttir hdl., Gunnlaugur Sigurjónsson lęknir og Heiša Gestsdóttir lögfręšingur.
Žann 13. janśar 2010 barst śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla kęra A, dags. 7. janśar 2010. Kęrš var įkvöršun Vinnumįlastofnunar-Fęšingarorlofssjóšs (hér eftir nefndur Fęšingarorlofssjóšur) sem tilkynnt var meš bréfi, dags. 8. desember 2010, um aš synja kęranda um fęšingarstyrk til foreldris ķ fullu nįmi.
Meš bréfi, dags. 13. janśar 2010, óskaši śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla eftir greinargerš Fęšingarorlofssjóšs sem barst meš bréfi, dags. 25. janśar 2010.
Greinargeršin var send kęranda til kynningar meš bréfi, dags. 27. janśar 2010, og honum gefinn kostur į aš koma aš athugasemdum.
Frekari athugasemdir bįrust frį kęranda meš bréfi, dags. 2. febrśar 2010.
I.
Sjónarmiš kęranda.
Kęrandi greinir frį žvķ aš hann hafi ķ september sķšastlišnum sótt um fęšingarstyrk nįmsmanna hjį Fęšingarorlofssjóši. Umsókninni hafi veriš synjaš 30. nóvember 2009 į žeirri forsendu aš kęrandi uppfyllti ekki skilyrši um fullt nįm eins og žaš sé skilgreint ķ 1. mgr. 18. gr. reglugeršar um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši og greišslu fęšingarstyrks, nr. 1056/2004. Reglugeršin sem vķsaš sé ķ og synjunin byggšist į hafi reyndar veriš felld nišur įriš 2008 og reglugerš nr. 1218/2008 komiš ķ stašinn. Ķ nżju reglugeršinni sé fullt nįm skilgreint ķ c-liš 2 gr. og žvķ vķsi hann ķ žį grein til rökstušnings ķ staš 18. gr. 1056/2004.
Kęrandi greinir frį žvķ aš af įkvöršuninni megi skilja aš önn ķ nįmi skuli hefjast og ljśka į įkvešnum dagsetningum sem mišist viš hefšbundiš skólaįr, ž.e. haustönn skuli hefjast ķ september og ljśka ķ desember, og vorönn hefjast ķ janśar og ljśka ķ maķ. Žar sem lokahluti nįmsins sé sjįlfstęš vinna aš lokaritgerš sé hann ekki bundinn af žvķ aš fylgja annakerfi į žessum tķma ķ nįminu. Hann geti žvķ hafiš vinnu viš lokaritgerš į žeirri dagsetningu sem honum henti best. Lįgmarkstķmi frį žvķ aš vinna viš lokaritgerš hefst og žar til nįmi lżkur meš munnlegri vörn sé sjö mįnušir ķ B-hįskóla. Inni ķ žeim tķma sé ekki gert rįš fyrir žeirri vinnu sem fram fari įšur en samstarf meš leišbeinanda geti hafist.
Kęrandi hafi byrjaš ritgeršarvinnuna ķ október og hśn fari žvķ óhjįkvęmilega fram į tķmabili sem tvęr hefšbundnar skólaannir spanni. Hann viršist žvķ samkvęmt įkvöršuninni ekki passa inn ķ skilgreiningu laganna um fullt nįm af žeim sökum aš sķšasta önn hans sé lengri og byrji og endi į öšrum dagsetningum en önn į hefšbundnu skólaįri.
Kęrandi kvešur löggjafann hafa vert rįš fyrir aš ašstęšur eins og hans, ž.e. aš sķšasta įr ķ nįmi fylgi ekki hefšbundnu annakerfi, gętu komiš upp, sbr. 16. gr. reglugeršar nr. 1218/2008 žar sem kvešiš sé į um undanžįgu vegna nįmsloka foreldris.
Kęrandi hafi sótt um fęšingarstyrk į grundvelli 16. gr. reglugeršarinnar og stutt umsóknina meš bréfum frį skóla sem stašfesti aš hann sé į sķšustu önn ķ nįmi, aš hann eigi einungis eftir aš skila og verja lokaritgerš til aš śtskrifast og stašfestingu um aš hann hafi ķ byrjun aprķl 2009 veriš bśinn aš ljśka a.m.k. 75% af lokaritgeršinni en barniš sé fętt Y. aprķl 2009.
Beišni kęranda hafi veriš synjaš meš bréfi, dags. 8. desember 2009, meš žeim rökstušningi aš samkvęmt framlögšum gögnum hefši hann hvorki veriš ķ fullu nįmi haustiš 2008 né veriš aš ljśka įkvešinni prófgrįšu į žeirri önn sem barniš fęddist, žvķ hafi įkvęši 16. gr. ekki įtt viš ķ hans tilfelli.
Frekari skżringar hafi ekki fylgt en Fęšingarorlofssjóšur hafi stašfest ķ tölvubréfi aš byggt vęri į 16. gr. reglugeršarinnar, um undanžįgu vegna nįmsloka foreldris.
Varšandi žann žįtt synjunarinnar aš kęrandi hafi ekki veriš ķ fullu nįmi į haustönn 2008 segir kęrandi aš ķ fyrri įkvöršuninni, frį 30. nóvember, hafi umsókn hans veriš hafnaš į žeirri einu forsendu aš hann hafi ekki uppfyllt skilyrši um fullt nįm, sbr. c-liš 2. gr. (18. gr. reglugeršar nr. 1056/2004). Žar meš hljóti hann aš uppfylla önnur skilyrši 19. gr. laga nr. 95/2000 um fęšingar- og foreldraorlof (ffl.).
Kęrandi telur aš um mistślkun Fęšingarorlofssjóšs į lögunum sé aš ręša. Ķ 19. gr. ffl. sé vissulega sett sem skilyrši fyrir fęšingarstyrk aš nįmsmašur hafi stundaš fullt nįm, en ķ 16. gr. reglugeršarinnar sé žetta skilyrši undanžegiš.
Hvaš varšar žann hluta synjunarinnar sem lżtur aš žvķ aš kęrandi hafi ekki veriš aš ljśka įkvešinni prófgrįšu į žeirri önn sem barniš fęddist, segir kęrandi aš ķ bréfum frį skóla sķnum sé ķ fyrsta lagi stašfest aš hann hafi veriš bśinn meš a.m.k 75% af vinnunni viš lokaritgeršina ķ byrjun aprķl 2009. Ķ öšru lagi aš hann sé į sķšustu önn ķ nįmi sem felst ķ žvķ aš skrifa og verja lokaritgerš. Ķ žrišja lagi aš žegar hann ljśki žeirri önn žį śtskrifist hann meš tiltekna prófgrįšu.
Ķ 16. gr. reglugeršarinnar séu žrjś skilyrši fyrir undanžįgu talin upp, ž.e. umsękjandi į eftir minna en sem nemur 75% nįmi, umsękjandi sé į sķšustu önn ķ nįmi og ljóst sé aš viškomandi sé aš ljśka tiltekinni prófgrįšu. Önnur séu skilyršin ekki, aš undanskildu žvķ aš vķsaš sé ķ önnur skilyrši 19. gr. ffl. eins og hann hafi įšur minnst į, og Fęšingarorlofssjóšur hafi stašfest meš įkvöršun 30. nóvember 2009 aš hann uppfylli.
Ķ reglugeršinni sé sem sagt ekki skilyrši aš nįmi skuli ljśka į sömu önn og barniš fęšist, en į žvķ hafi synjunin byggst. Einungis sé fariš fram į aš ljóst sé aš viškomandi sé į sķšustu önn ķ nįmi, sé aš ljśka įkvešinni prófgrįšu og sem męlikvarši į žaš sé sett sem skilyrši aš minna en sem nemi 75% af nįminu sé ólokiš.
Sé tślkun Fęšingarorlofssjóšs į 16. gr. notuš, og gęta eigi jafnręšis į milli umsękjenda, sé ķ raun veriš aš segja aš fęšingarstyrkur sé ekki veittur į grundvelli 16. gr. nema aš nįmi sé aš fullu lokiš meš prófgrįšu og aš nįmslok hafi fylgt hefšbundnu annakerfi skólaįrs.
Aš mati kęranda sé tślkun Fęšingarorlofssjóšs veruleg žrenging į skilyršum 16. gr. reglugeršarinnar, og ķ mótsögn viš tilgang greinarinnar, og žvķ sé ekki hęgt aš hafna umsókn hans į žessum forsendum.
Eftir aš dóttir kęranda fęddist hafi hann įkvešiš aš taka fęšingarorlof frį ritgeršarsmķšinni, og śtskrift hans tefjist žvķ sem žvķ nemi. Aš öšrum kosti hefši hann klįraš nįmiš voriš 2009.
Ķ ffl. sé foreldrum į vinnumarkaši tryggšur réttur til žriggja til sex mįnaša fęšingarorlofs, sem stofnist viš fęšingu barns. Žarfir barns til aš njóta samvista viš foreldra sķna į fyrstu mįnušum lķfs sķns, sé ekki annar hjį börnum nįmsmanna en börnum almennt. Žaš vęri žvķ brot į réttindum barna nįmsmanna ef aš foreldrar žeirra gętu ekki vališ aš taka fęšingarorlof į fyrstu mįnušum ęvi žeirra, į sama hįtt og śtivinnandi foreldrar, af žvķ žaš fyrirgerši rétti foreldranna til fęšingarstyrks. Žaš aš hann hafi vališ aš nżta sér žennan rétt, og sé žess vegna ekki „aš ljśka prófgrįšu į žeirri önn sem barniš fęddist voriš 2009 geti ekki veriš rök til synjunar. Enda sé ekki minnst į žetta skilyrši ķ 16. gr. reglugeršarinnar.
Meš vķsan ķ framangreinds óskar kęrandi eftir žvķ aš synjun Fęšingarorlofssjóšs frį 8. desember 2009 verši felld śr gildi og hann fįi fęšingarstyrk nįmsmanna į grundvelli undanžįgu frį žvķ aš uppfylla skilyrši um fullt nįm skv. 16. gr. reglugeršarinnar.
Ķ višbótarathugasemdum kęranda viš greinargerš Fęšingarorlofssjóšs bendir kęrandi į aš hann hafi fengiš tvęr įkvaršanir frį Fęšingarorlofssjóši vegna um umsóknar um fęšingarstyrk nįmsmanna.
Ķ fyrri įkvöršuninni, dags. 30. nóvember 2009, hafi umsókninni veriš hafnaš vegna žess aš kęrandi hafi ekki uppfyllt skilyrši um fullt nįm eins og žaš sé skilgreint ķ lögunum. Viš žessa įkvöršun hafi kęrandi ekki gert neinar athugasemdir, en tekur fram aš ķ žeirri įkvöršun hafi ekki veriš geršar athugasemdir viš umsókn hans varšandi ašra žętti 19. gr. en žį sem lśti aš fullu nįmi.
Seinni įkvöršunin, dags. 8 desember 2009, sé grundvöllur kęru hans. Žar hafi beišni hans um undanžįgu frį fullu nįmi, sbr. 16. gr. reglugeršarinnar, veriš hafnaš į žeim forsendum aš hann hafi hvorki veriš ķ fullu nįmi haustiš 2008 né veriš aš ljśka įkvešinni prófgrįšu į žeirri önn sem barniš fęddist voriš 2009. Hann finni ekki frekari skżringar fyrir synjuninni sem lśti aš žvķ aš hann hafi ekki veriš aš ljśka įkvešinni prófgrįšu į žeirri önn sem barniš fęddist, en skżrt sé hvers vegna sjóšurinn telji aš hann žurfi aš hafa veriš ķ fullu nįmi haustiš 2008 til žess aš hljóta styrkinn. Sjóšurinn hafi nefnt tvö atriši sem hann telur aš séu ekki nęgjanlega skżr ķ ljósi žeirra gagna sem sjóšurinn hafi undir höndum, annars vegar aš erfitt sé aš rįša hvort kęrandi hafi veriš skrįšur ķ fullt nįm ķ sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingu barns og hins vegar aš óljóst sé hvort kęrandi hafi veriš skrįšur ķ lokaritgerš į žvķ tķmabili.
Meš vķsan til žess sem fram komi ķ greinargerš Fęšingarorlofssjóšs telur kęrandi vafalaust aš hann hafi veriš skrįšur ķ fullt nįm į tķmabilinu, žótt hann hafi ekki uppfyllt skilyrši um aš vera ķ fullu nįmi eins og žaš sé skilgreint ķ lögunum.
Kęranda viršist sem deilan snśist um hvort hann uppfylli žau önnur įkvęši 19. gr. ffl. sem uppfylla žurfi skv. 16. gr. reglugeršarinnar.
Kęrandi telur aš sjóšurinn sżni hentistefnu žegar įkvešiš sé hvort žau tķmabil sem nefnd séu ķ lögunum eigi viš annir eša mįnuši. Annir séu notašar žegar žaš hentar en annars mįnušir. Žannig sé til dęmis ķ greinargeršinni mišaš viš tólf mįnaša tķmabil frį fęšingu barns. Žar sem barniš sé fętt Y. aprķl 2009 žį telji žaš ekki meš aš hann hafi lokiš žrišju önninni žann 3. mars 2008. Önn sem sé lokiš ķ mars 2008 ętti samkvęmt almennri skilgreiningu Fęšingarorlofssjóšs ķ greinargeršinni aš falla undir vorönn og teljast honum žvķ til tekna.
Žį hafi komiš fram ķ greinargeršinni aš į mešan į umsóknarferlinu stóš hafi ķtrekaš veriš óskaš eftir upplżsingum frį kęranda, įn žess aš hann hafi oršiš viš žvķ, en žessu hafnar kęrandi. Honum sé ekki sama um persónuupplżsingar um sig og hvar žęr liggi frammi og finnst honum sjóšurinn sżna žvķ lķtinn skilning.
Kęrandi rekur ķtarlega tölvupóstssamskipti sķn viš Fęšingarorlofssjóš ķ umsóknarferlinu, sem ekki er talin įstęša til aš rekja frekar hér, og aš hann hafi sent umbešin gögn til sjóšsins meš tölvubréfi, dags. 25. nóvember 2009. Frį žeim degi og žar til įkvöršunin barst honum hafi hvorki veriš geršar athugasemdir viš gögnin sem hann sendi né bešiš um frekari gögn. Kęrandi kvešst ekki finna neina beišni um slķk gögn frį 25. nóvember 2009 og fram aš įkvöršuninni 8. desember 2009. Hafi sjóšurinn į hinn bóginn tekiš įkvöršun, vitandi aš gögn vantaši, og įn žess aš reyna aš afla žeirra, žį hljóti žaš aš vera skżlaust brot į rannsóknarskyldu 10. gr. stjórnsżslulaga, nr. 37/1993.
Eftir aš įkvöršunin var kęrš hafi borist tölvubréf frį Fęšingarorlofssjóši, dags. 21. janśar 2010, žar sem óskaš hafi veriš eftir žvķ aš kęrandi gęfi B-hįskóla leyfi til aš veita sjóšnum frekari upplżsingar um hann. Kęrandi hafi svaraš aš žaš vęri sjįlfsagt og bešiš um aš spurningarnar yršu sendar į sig og hann kęmi žeim svo til skila. Hinn 22. janśar 2010 hafi žvķ veriš hafnaš og hann bešinn um aš veita B-hįskóla opiš leyfi til aš svara spurningum. Žessu hafi kęrandi hafnaš.
Sķšar hafi komiš ķ ljós aš sjóšurinn hafi aš kęranda forspuršum reynt aš nįlgast persónuupplżsingar um hann en veriš hafnaš į grundvelli laga um persónuvernd. Žetta hafi valdiš trśnašarbresti milli kęranda og sjóšsins og žvķ hafi kęrandi veriš tregur til aš veita frekari upplżsingar, nema sżnt vęri fram į hvaš žęr hefšu aš gera meš kęruna og hvaš žęr hefšu umfram žau gögn sem sjóšurinn hefši fyrir og vķsaš til laga og reglugerša. Fęšingarorlofssjóšur hefši ekki sinnt žessu og žvķ hefši kęrandi ekki sinnt žessu heldur, enda telur hann aš hann hafi žį žegar veitt nęgar upplżsingar.
Loks óskar kęrandi eftir žvķ aš synjun Fęšingarorlofssjóšs verši felld śr gildi og aš śrskuršarnefndin komi aš athugasemdum varšandi vinnulag Fęšingarorlofssjóšs viš gagnaöflun.
II.
Sjónarmiš Fęšingarorlofssjóšs.
Af hįlfu Fęšingarorlofssjóšs kemur fram aš kęrandi hafi meš umsókn, dags. 8. september 2009, sótt um greišslu fęšingarstyrks sem foreldri ķ fullu nįmi ķ sex mįnuši vegna barnsfęšingar Y. aprķl 2009.
Žann 23. september 2009 hafi kęranda veriš sent bréf žar sem tiltekiš hafi veriš hvaša gögn vantaši svo unnt vęri aš afgreiša umsókn hans. Hafi mešal annars veriš óskaš eftir stašfestingu į skólavist kęranda og nįmsframvindu sķšustu tólf mįnuši fyrir fęšingardag barns, stašfest af skóla meš undirskrift og stimpli.
Gögn hafi borist og auk umsóknar kęranda voru fęšingarvottorš, dags. 19. jśnķ 2009, fašernisvišurkenning, dags. 16. aprķl 2009, stašfesting į žvķ aš kęrandi eigi ekki rétt til greišslna ķ C-landi, dags. 13. október 2009, og žrjś vottorš frį B-hįskóla, dags. 19. október og 16. og 23. nóvember 2009. Enn fremur hafi legiš fyrir upplżsingar af heimasķšu skólans og fjöldi tölvupósta milli kęranda og Fęšingarorlofssjóšs.
Meš bréfi Fęšingarorlofssjóšs til kęranda, dags. 30. nóvember 2009, hafi honum veriš synjaš um greišslu fęšingarstyrks sem nįmsmanni žar sem af framlögšum gögnum hafi ekki veriš annaš séš en hann uppfyllti ekki skilyršiš um fullt nįm žar sem svo hafi virst aš 30 ECTS ritgerš hafi veriš dreift į tvęr annir, ž.e. haustönn 2008 og vorönn 2009.
Kęrandi hafi žį óskaš eftir meš tölvubréfi aš sér yrši veittur fęšingarstyrkur į žeim forsendum aš hann vęri į sķšustu önn ķ nįmi sem lyki meš prófgrįšu og hann ętti eftir minna en 75% af nįminu, sbr. 16. gr. reglugeršar nr. 1218/2008, um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši og greišslu fęšingarstyrks. Žann 8. desember 2009 hafi kęranda veriš send formleg synjun į žeirri beišni žar sem ekki hafi veriš séš aš undanžįga 16. gr. reglugeršarinnar ętti viš ķ hans tilfelli.
Fęšingarorlofssjóšur vķsar til žess aš skv. 1. mgr. 19. gr. ffl., sbr. 16. gr. laga nr. 74/2008, eigi foreldrar sem hafa veriš ķ fullu nįmi ķ a.m.k. sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingu barns, frumęttleišingu eša töku barns ķ varanlegt fóstur og sżnt višunandi nįmsįrangur rétt į fęšingarstyrk. Foreldri skuli leggja fram stašfestingu frį viškomandi skóla um aš žaš hafi veriš skrįš ķ fullt nįm og sżnt višunandi nįmsįrangur. Heimilt sé aš taka tillit til įstundunar nįms ķ staš nįmsįrangurs į žeirri skólaönn sem barn fęšist.
Fęšingarorlofssjóšur bendir į aš skilgreiningu į fullu nįmi sé aš finna ķ 4. mgr. 7. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 74/2008. Žar komi fram aš fullt nįm ķ skilningi laga um fęšingar- og foreldraorlof teljist vera 75–100% samfellt nįm, verklegt eša bóklegt, ķ višurkenndri menntastofnun innan hins almenna menntakerfis į Ķslandi sem standi yfir ķ a.m.k. sex mįnuši. Enn fremur sé įtt viš 75–100% nįm į hįskólastigi og annaš nįm sem geri sambęrilegar kröfur til undirbśningsmenntunar og nįm į hįskólastigi. Einstök nįmskeiš teljist ekki til nįms. Ķ 3. mgr. 19. gr. ffl. sé aš finna heimild til greišslu fęšingarstyrks fyrir nįmsmenn erlendis.
Fęšingarorlofssjóšur greinir frį žvķ aš barn kęranda hafi fęšst žann Y. aprķl 2009 og žvķ hafi veriš, viš mat į žvķ hvort kęrandi hafi stundaš fullt nįm samfellt ķ a.m.k. sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingu barnsins, horft til tķmabilsins frį Y. aprķl 2008 fram aš fęšingardegi barnsins.
Žį greinir sjóšurinn frį žvķ aš samkvęmt vottorši frį B-hįskóla, dags. 19. október 2009, hafi kęrandi veriš skrįšur ķ meistaranįm voriš 2008, haustiš 2008 og voriš 2009. Ķ vottoršinu komi fram aš kęrandi hafi lokiš öllum fögum til aš śtskrifast fyrir utan ritgerš og samkvęmt samningi milli kęranda og B-hįskóla hafi lokafrestur til aš skila ritgeršinni veriš ķ desember 2009. Ķ vottorši frį sama skóla, dags. 16. nóvember 2009, komi fram aš kęrandi hafi Y. aprķl 2009 veriš bśinn aš ljśka a.m.k. 75% af ritgerš sinni. Ķ vottorši frį B-hįskóla, dags. 23. nóvember 2009, komi fram aš kęrandi hafi lokiš fyrstu önn ķ janśar 2007 eša 30 ECTS, annarri önninni ķ jśnķ 2007 eša 30 ECTS og žrišju önninni žann 3. mars 2008 eša 30 ECTS. Allar žessar annir hafi žvķ falliš utan tólf mįnaša tķmabilsins. Į vottoršinu komi einnig fram aš fjóršu önninni sé ekki lokiš en žegar henni verši lokiš muni kęrandi śtskrifast meš tiltekna prófgrįšu.
Af framangreindum vottoršum frį B-hįskóla sé mjög erfitt aš rįša hvort kęrandi hafi veriš skrįšur ķ fullt nįm ķ sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingardag barns. Ljóst megi žó vera aš kęrandi hafi ašeins įtt 30 ECTS lokaritgerš eftir į tólf mįnaša tķmabilinu Y. aprķl 2008–Y. aprķl 2009. Óljóst sé į hinn bóginn hvenęr kęrandi hafi veriš skrįšur ķ lokaritgerš sķna į žvķ tķmabili, hvort hann skrįši sig śr henni į einhverjum tķmapunkti og hver nįmsframvinda hans hafi veriš ķ ritgeršinni fyrir utan aš hann viršist hafa lokiš a.m.k. 75% af henni žann Y. aprķl 2009.
Meš 1. mgr. 19. gr. ffl. sé sś skylda lögš į umsękjendur um fęšingarstyrk nįmsmanna aš žeir leggi fram stašfestingu frį viškomandi skóla um aš žeir hafi veriš skrįšir ķ fullt nįm og sżnt višunandi nįmsįrangur. Til žess aš uppfylla framangreinda skyldu hafi umsękjendur jafnan lagt fram yfirlit, stašfestingu eša vottorš frį viškomandi skóla ķ hvaša fög žeir hafi veriš skrįšir ķ hverja önn fyrir sig, fjölda eininga svo og nįmsįrangur ķ hverju fagi fyrir sig og eftir atvikum stašfestingu į žvķ hvenęr önn hafi hafist og hvenęr henni hafi lokiš eša hvenęr žeir hafi skrįš sig ķ tiltekiš fag/ritgerš og eftir atvikum śr žvķ ef um žaš er aš ręša sem og ašrar žęr upplżsingar sem varpaš geti ljósi į fyrirkomulag nįms og nįmsframvindu žeirra. Ekki sé nęgjanlegt aš umsękjandi sjįlfur geri grein fyrir fyrirkomulagi nįms sķns eša nįmsframvindu žar sem įkvęšiš sé afdrįttarlaust um aš viškomandi skóli skuli stašfesta žaš.
Ķ 10. gr. stjórnsżslulaga, nr. 37/1997, sé aš finna rannsóknarreglu laganna en hśn leggi žį skyldu į stjórnvald aš žaš skuli sjį til žess aš mįl sé nęgjanlega upplżst įšur en įkvöršun er tekin ķ žvķ. Samkvęmt žeirri reglu hafi veriš litiš svo į aš žegar mįl byrjar aš frumkvęši mįlsašila, til dęmis meš umsókn um tiltekin réttindi, geti stjórnvald beint žeim tilmęlum til hans aš hann veiti upplżsingar og leggi fram žau gögn sem naušsynleg eru og meš sanngirni megi ętla aš hann geti lagt fram įn žess aš žaš ķžyngi honum um of. Ķ žeim tilvikum žegar mįlsašili komi ekki fram meš žau gögn og upplżsingar sem ętlast megi til af honum beri stjórnvaldi į grundvelli rannsóknar- og leišbeiningarskyldu sinnar aš tilkynna honum hvaša gögn skorti og leišbeina honum um hvaša afleišingar žaš hafi ef žau berist ekki.
Ķ tilviki kęranda hafi strax meš bréfi, dags. 23. september 2009, veriš óskaš eftir aš hann legši fram stašfestingu um skólavist og nįmsframvindu sķšustu tólf mįnuši fyrir fęšingardag barns stašfest af skóla meš undirskrift og stimpli. Ķ tölvupóstum milli kęranda og Fęšingarorlofssjóšs frį 22. október 2009 og fram aš synjununum žann 30. nóvember og 8. desember 2009 hafi ķtrekaš veriš reynt aš fį kęranda til aš leggja fram ķtarlegri gögn frį B-hįskóla um fyrirkomulag nįms, hvenęr hann hafi veriš skrįšur ķ ritgerš og nįmsframvindu. Kęrandi hafi ekki oršiš viš žeim beišnum.
Ķ framhaldinu hafi veriš reynt aš afla upplżsinga um fyrirkomulag nįms kęranda af heimasķšu B-hįskóla. Į sķšunni komi fram aš nįmiš sem kęrandi hafi veriš ķ sé tveggja įra nįm sem skiptist ķ fjórar annir og lokaritgerš sé skrifuš į fjóršu önn. Į hverju įri séu žvķ tvęr annir. Uppbygging anna sé almennt žannig aš haustönn sé frį september–desember og vorönn frį febrśar–jśnķ.
Žegar um sé aš ręša nįm viš hįskóla teljist 30 einingar į önn vera 100% nįm og žvķ teljist 22–30 einingar į önn vera fullt nįm samkvęmt ffl. Meš hlišsjón af žeim gögnum og upplżsingum sem fyrir liggi um nįmsframvindu kęranda lķti Fęšingarorlofssjóšur svo į aš kęrandi uppfylli ekki almenna skilyršiš um aš hafa veriš ķ fullu nįmi samfellt ķ a.m.k. sex mįnuši sķšustu tólf mįnušina fyrir fęšingardag barns.
Ķ ffl. og reglugerš nr. 1218/2008 um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši og greišslu fęšingarstyrks sé aš finna nokkrar undanžįgur frį framangreindu skilyrši um fullt nįm ķ a.m.k. sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fram aš fęšingu barns.
Ķ 16. gr. reglugeršar nr. 1218/2008 komi fram aš heimilt sé į grundvelli umsóknar aš greiša foreldri fęšingarstyrk sem nįmsmanni skv. 19. gr. ffl. og 15. gr. reglugeršarinnar žótt foreldri fullnęgi ekki skilyrši um fullt nįm, sbr. c-liš 2. gr., žegar foreldri į eftir minna en sem nemi 75% af nįmi į sķšustu önn ķ nįmi og ljóst sé aš viškomandi sé aš ljśka tiltekinni prófgrįšu. Skuli foreldri jafnframt fullnęgja öšrum skilyršum 19. gr. ffl.
Framangreind undanžįga segir Fęšingarorlofssjóšur taka žannig til tilvika žegar foreldri sé į sķšustu önn ķ nįmi og sé aš ljśka tiltekinni prófgrįšu en eigi žaš lķtiš eftir af nįminu aš önnin nįi ekki vera a.m.k. 75% nįm eša 22 einingar. Foreldriš žurfi engu aš sķšur aš uppfylla önnur skilyrši 19. gr. ffl. Žar sem tķšast sé aš annir ķ hįskólum telja um fjóra mįnuši žurfi foreldri jafnan aš hafa veriš ķ fullu nįmi ķ skilningi laganna önnina į undan žeirri sem undanžįgunni sé ętlaš aš taka til žess aš nį a.m.k. sex mįnušum ķ samfelldu nįmi į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingardag barns. Aš öllu framangreindu virtu sjįi Fęšingarorlofssjóšur ekki aš undanžįgan geti įtt viš ķ tilviki kęranda.
Žį greinir sjóšurinn frį žvķ aš į kęrustigi hafi ķ samręmi viš 10. gr. stjórnsżslulaga og 1. mgr. 19. gr. ffl. veriš reynt aš afla frekari gagna um fyrirkomulag, skrįningu og nįmsframvindu ritgeršar kęranda, annars vegar frį B-hįskóla og hins vegar frį kęranda sjįlfum en įn įrangurs, sbr. tölvupósta milli kęranda og sjóšsins.
Meš vķsan til alls framangreinds og meš hlišsjón af žeim gögnum og upplżsingum sem lįgu fyrir telur Fęšingarorlofssjóšur aš umsókn kęranda um greišslu fęšingarstyrks til foreldra ķ fullu nįmi hafi veriš réttilega synjaš meš bréfum, dags. 30. nóvember og 8. desember 2009.
III.
Nišurstaša.
Kęrš er įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs um aš synja kęranda um greišslu fęšingarstyrks sem nįmsmanni meš bréfi dags. 8. desember 2009.
Samkvęmt 1. mgr. 19. gr. ffl., sbr. 16. gr. laga nr. 74/2008, eiga foreldrar sem veriš hafa ķ fullu nįmi ķ a.m.k. sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingu barns, frumęttleišingu eša töku barns ķ varanlegt fóstur og sżnt višunandi nįmsįrangur rétt til fęšingarstyrks. Foreldri skal leggja fram stašfestingu frį viškomandi skóla um aš žaš hafi veriš skrįš ķ fullt nįm og sżnt višunandi nįmsįrangur. Heimilt er aš taka tillit til įstundunar nįms ķ staš nįmsįrangurs į žeirri skólaönn sem barn fęšist. Ķ 3. mgr. 19. gr. ffl. er kvešiš į um heimild til aš greiša nįmsmönnum erlendis.
Ķ 4. mgr. 7. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 74/2008, segir aš fullt nįm samkvęmt lögunum sé 75–100% nįm, verklegt eša bóklegt, ķ višurkenndri menntastofnun innan hins almenna menntakerfis į Ķslandi sem stendur yfir ķ a.m.k. sex mįnuši. Enn fremur sé įtt viš 75–100% nįm į hįskólastigi og annaš nįm sem geri sambęrilegar kröfur til undirbśningsmenntunar og nįm į hįskólastigi. Einstök nįmskeiš teljist ekki til nįms. Sambęrilegt įkvęši er einnig ķ c–liš 2. gr. nśgildandi reglugeršar nr. 1218/2008 um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši og greišslu fęšingarstyrks, sem tók gildi 1. janśar 2009, en ranglega var vķsaš ķ įkvęši eldri reglugeršar ķ įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs 30. nóvember 2009.
Barn kęranda fęddist Y. aprķl 2009. Tólf mįnaša višmišunartķmabil skv. 1. mgr. 19. gr. ffl., sbr. 16. gr. laga nr. 74/2008, er žvķ frį Y. aprķl 2008 fram aš fęšingu barnsins.
Kęrandi stundaši nįm ķ B-hįskóla. Samkvęmt vottorši frį B-hįskóla, dags. 19. október 2009, var kęrandi skrįšur ķ meistaranįm sitt vor- og haustönn 2008 og vorönn 2009. Žį segir ķ vottoršinu aš kęrandi eigi einungis eftir aš skila og verja meistararitgerš sķna til žess aš śtskrifast en samkvęmt samningi į milli kęranda og skólans eigi aš skila henni ķ desember 2009. Ķ öšru vottorši frį skólanum, dags. 16. nóvember 2009, kemur fram aš kęrandi hafi lokiš a.m.k. 75% af ritgeršinni fyrir Y. aprķl 2009. Ennfremur kemur fram ķ vottorši frį B-hįskóla, dags. 23. nóvember 2009, aš kęrandi hafi hafiš nįm sitt ķ septembermįnuši 2006 og lokiš fyrstu önn nįmsins 19. janśar 2007, annarri önninni 29. jśnķ 2007 og žeirri žrišju 3. mars 2008. Žį segir ķ vottoršinu aš fjórša og sķšasta önnin ķ nįmi kęranda felist ķ skilum į 30 ECTS meistararitgerš.
Samkvęmt gögnum mįlsins er meistaranįm kęranda, tveggja įra nįm sem skiptist ķ fjórar 30 ECTS annir, žar sem sķšasta önnin er 30 ECTS mastersritgerš. Fullt nįm ķ fagi kęranda eru žvķ 30 ECTS į önn en fullt nįm ķ skilningi ffl. er samkvęmt žvķ 22,5-30 ECTS į önn, sbr. 4. mgr. 7. gr. ffl.
Ķ vottoršum frį skólanum kemur fram aš kęrandi lauk žrišju önn nįmsins 3. mars 2008 sem er įšur en višmišunartķmabil skv. 1. mgr. 19. gr. ffl., sbr. 16. gr. laga nr. 74/2008, hófst žann Y. aprķl 2008. Žį kemur einnig fram aš Y. aprķl 2009 hafi kęrandi veriš bśinn aš ljśka a.m.k. 75% (a.m.k. 22,5 ECTS) af umręddri ritgerš.
Kęrandi getur samkvęmt framangreindu ekki talist ķ fullu nįmi ķ skilningi 4. mgr. 7. gr. ffl. Kemur žį undanžįguįkvęši 16. gr. reglugeršar nr. 1218/2008 til skošunar ķ samręmi viš umsókn kęranda žar aš lśtandi.
Samkvęmt 16. gr. reglugeršarinnar, er heimilt aš greiša foreldri fęšingarstyrk samkvęmt 19. gr. ffl. žótt foreldri fullnęgi ekki skilyrši um fullt nįm, sbr. c-liš 2. gr. reglugeršarinnar žegar foreldri į eftir minna en sem nemur 75% af nįmi į sķšustu önn ķ nįmi og ljóst er aš foreldri er aš ljśka tiltekinni prófgrįšu. Er tekiš fram ķ įkvęšinu aš foreldri skuli jafnframt fullnęgja öšrum skilyršum 19. gr. ffl.
Śrlausn ķ mįli kęranda veltur žannig į tślkun į umręddu įkvęši 16. gr. reglugeršar nr. 1218/2008. Meš vķsan til žess aš um undanžįguįkvęši er aš ręša ber aš mati śrskuršarnefndar aš skżra įkvęšiš žröngt og veršur žaš ekki skżrt į annan hįtt en žann, aš įkvęšiš heimili einungis undanžįgu frį skilyrši um fullt nįm sķšustu önn ķ nįmi, en ekki žannig aš skilyrši 19. gr. ffl. um fullt nįm ķ a.m.k. sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingu barns, sé aš öllu leyti vikiš til hlišar. Žykir hin žrengri skżring jafnframt eiga sér stoš ķ yfirskrift įkvęšis 16. gr. reglugeršarinnar, sem og tilganginum meš undanžįguįkvęšinu, vķsun žess til sķšustu annar ķ nįmi og ķ lokamįlsliš įkvęšisins žar sem tekiš er fram aš foreldri skuli jafnframt fullnęgja öšrum skilyršum 19. gr. ffl.
Fyrir liggur aš kęrandi hafi ašeins įtt 30 ECTS lokaritgerš eftir žegar žrišju önn nįmsins lauk žann 3. mars 2008. Ķ 1. mgr. 19. gr. ffl. kemur m.a. fram aš foreldri skuli leggja fram stašfestingu frį viškomandi skóla um aš žaš hafi veriš skrįš ķ fullt nįm og sżnt višunandi nįmsįrangur og er žį įtt viš ķ a.m.k. sex mįnuši į sķšustu tólf mįnušum fyrir fęšingu barns, sbr. 1. mįlsl. įkvęšisins. Žykir kęrandi ekki hafa sżnt fram į aš žessu skilyrši 19. gr. ffl. hafi veriš fullnęgt, en einungis er heimilt aš taka tillit til įstundunar nįms ķ staš nįmsįrangurs į žeirri skólaönn sem barn fęšist. Aš mati śrskuršarnefndar styšja žessi atriši žrönga lögskżringu undanžįguįkvęšis 16. gr. reglugeršarinnar.
Meš vķsan til framangreinds, og žess aš ekki hefur veriš sżnt fram į aš kęrandi hafi veriš skrįšur ķ né lokiš fullu nįmi į haustönn 2008 er aš mati śrskuršarnefndar óhjįkvęmilegt aš lķta svo į aš kęrandi uppfylli ekki įkvęši 16. gr. reglugeršar nr. 1218/2008, sbr. 19. gr. ffl.
Samkvęmt 2. mgr. 5. gr. ffl. er hlutverk śrskuršarnefndar aš kveša upp śrskurši um įgreiningsefni sem kunna aš rķsa į grundvelli žeirra laga. Śrskuršarnefnd fęr ekki séš aš upplżsingaöflun Fęšingarorlofssjóšs fari gegn įkvęšum žeirra laga. Žegar af žeirri įstęšu er žeirri kröfu kęranda hafnaš aš nefndin geri athugasemdir viš vinnulag Fęšingarorlofssjóšs viš gagnaöflun.
Meš hlišsjón af framangreindu er įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs um aš synja kęranda um greišslu fęšingarstyrks sem nįmsmanni stašfest.
ŚRSKURŠARORŠ:
Įkvöršun Vinnumįlastofnunar-Fęšingarorlofssjóšs um aš synja A um greišslu fęšingarstyrks sem nįmsmanni er stašfest.
Jóna Björk Helgadóttir
Heiša Gestsdóttir
Gunnlaugur Sigurjónsson
