Śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla
Mįl nr. 21/2011
Fimmtudaginn 15. desember 2011
A
gegn
Vinnumįlastofnun-Fęšingarorlofssjóši
Śrskuršur
Mįl žetta śrskurša Jóna Björk Helgadóttir hdl., Gunnlaugur Sigurjónsson lęknir og Heiša Gestsdóttir lögfręšingur.
Žann 20. október 2011 barst śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla kęra A, dags. 19. október 2011. Kęrš er įkvöršun Vinnumįlastofnunar-Fęšingarorlofssjóšs (hér eftir nefndur Fęšingarorlofssjóšur), dags. 12. október 2011, žar sem hann var krafinn um endurgreišslu śtborgašrar fjįrhęšar frį Fęšingarorlofssjóši įsamt višbęttu įlagi.
Meš bréfi, dags. 24. október 2011, óskaši śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla eftir greinargerš Fęšingarorlofssjóšs sem barst meš bréfi, dags. 7. nóvember 2011.
Greinargeršin var send kęranda til kynningar meš bréfi, dags. 9. nóvember 2011, og honum gefinn kostur į aš koma aš athugasemdum. Ekki bįrust frekari skżringar frį kęranda.
I.
Sjónarmiš kęranda.
Kęrandi greinir frį žvķ aš hann hafi veriš ķ 50% vinnu og 50% fęšingarorlofi. Hann greinir frį žvķ aš hann hafi ekki vitaš betur en aš žaš myndi žżša aš heimilt vęri aš vinna 50% af mįnušinum eša 86 vinnustundir. Kęrandi greinir frį žvķ aš hann sé sjómašur og eigi žvķ erfitt meš aš telja unnar klukkustundir. Žvķ hafi hann fariš ašeins nokkra daga ķ mįnuši į sjó. Kęrandi kvešst hafa veriš įn fastrar atvinnu og af žeim sökum veriš ķ afleysingum hér og žar, žaš skżri fjölda atvinnurekenda. Fęšingarorlofssjóšur hafi vķsaš til starfa hans hjį B śtgerš žar sem hann hafi haldiš launum sķnum. Įstęšan fyrir žvķ sé sś aš śtgeršin hafi hętt veišum ķ nóvember 2009 vegna kvótaleysis. Hann hafi veriš skipstjóri hjį śtgeršinni og samiš var um aš hann myndi hękka ķ launum žrįtt fyrir 50% starf. Kęrandi veltir žvķ fyrir sér hvort allir eigi ekki sama rétt til Fęšingarorlofs. Kęrandi kvešst ekki hafa fengiš ofgreitt žar sem žak sé į greišslunum og enginn hafi getaš fengiš meira en X kr. į mįnuši įriš 2010. Skattkortiš hans hafi veriš geymt hjį Fęšingarorlofssjóši ķ heilt įr og žvķ hafi hann greitt fullan skatt af fęšingarorlofstekjum sem og öllum öšrum tekjum į tķmabilinu. Hvaš vinnuveitanda hans C ehf. og D ehf. varšar žį hafi hann ekki veriš byrjašur aš vinna hjį žeim įšur en hann fór ķ fęšingarorlof. Hann hafi byrjaš aš leysa af į smįbįtunum ķ jślķ 2010 og skżri žaš launahękkunina. Kęrandi kvešst ekki hafa vitaš aš hann žyrfti aš lįta Fęšingarorlofssjóš vita ef hann myndi skipta um vinnu.
II.
Sjónarmiš Fęšingarorlofssjóšs.
Fęšingarorlofssjóšur greinir frį žvķ aš meš bréfi til kęranda, dags. 20. september 2011, hafi veriš vakin athygli hans į žvķ aš stofnunin vęri meš til mešferšar mįl hans vegna hugsanlegrar ofgreišslu vegna mįnašanna febrśar 2010 til janśar 2011 aš jśnķ og október 2010 undanskildum. Samkvęmt stašgreišsluskrį RSK hefši hann fengiš laun frį vinnuveitanda sķnum į sama tķma og hann hafi žegiš greišslur śr Fęšingarorlofssjóši. Meš bréfinu hafi veriš óskaš eftir launasešlum, tķmaskżrslum, śtskżringum vinnuveitanda og śtskżringum og andmęlum kęranda įsamt öšru žvķ sem skżrt gęti mįliš.
Launasešlar hafi borist frį B śtgerš ehf., C ehf. og D ehf. fyrir framangreinda mįnuši įsamt yfirliti frį śtgeršunum C ehf. og D ehf. yfir žaš hvaša daga kęrandi var į sjó. Ķ kjölfariš hafi kęranda veriš send greišsluįskorun, dags. 12. október 2011, įsamt sundurlišun į ofgreišslu žar sem hann hafi veriš krafinn um endurgreišslu śtborgašrar fjįrhęšar fyrir framangreint tķmabil įsamt 15% įlagi. Litiš hafi veriš svo į, samkvęmt skrįm RSK, fyrirhugašri töku fęšingarorlofs meš barni fęddu Y. desember 2009 og innsendum gögnum aš kęrandi hafi fengiš ofgreitt, sbr. 9. mgr. 13. gr. laga nr. 95/2000, um fęšingar- og foreldraorlof (ffl.), sbr. 2. mgr. 15. gr. a. ffl.
Fęšingarorlofssjóšur vķsar til žess aš skv. 1. mgr. 7. gr. ffl. sé fęšingarorlof samkvęmt lögunum leyfi frį launušum störfum sem stofnast til viš fęšingu, frumęttleišingu barns yngra en įtta įra eša töku barns yngra en įtta įra ķ varanlegt fóstur. Ķ 8. gr. sé fjallaš um rétt foreldra į vinnumarkaši til fęšingarorlofs og ķ 10. gr. sé fjallaš um tilhögun fęšingarorlofs.
Ķ 2. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008 og a-liš 16. gr. laga nr. 120/2009, sem hafi veriš ķ gildi viš fęšingardag barns kęranda, sé kvešiš į um aš mįnašarleg greišsla Fęšingarorlofssjóšs til starfsmanns ķ fęšingarorlofi skuli nema 80% af mešaltali heildarlauna aš fjįrhęš X kr. og 75% af žeirri fjįrhęš mešaltals heildarlauna sem umfram er og aš miša skuli viš tólf mįnaša samfellt tķmabil sem lżkur sex mįnušum fyrir fęšingardag barns eša žann dag sem barn kemur inn į heimili viš frumęttleišingu eša töku ķ varanlegt fóstur. Til launa teljist hvers konar laun og ašrar žóknanir samkvęmt lögum um tryggingagjald sem og greišslur śr Fęšingarorlofssjóši, greišslur śr Atvinnuleysistryggingasjóši, sjśkra- og slysadag-peningar, greišslur śr sjśkrasjóšum stéttarfélaga, bętur frį tryggingafélagi vegna tķmabundins atvinnutjóns eša tekjutengdar greišslur skv. III. kafla laga um greišslur til foreldra langveikra eša alvarlegra fatlašra barna, sbr. a–e-liši 2. mgr. 13. gr. a. Žegar um sé aš ręša greišslur śr Fęšingarorlofssjóši, Atvinnuleysistryggingasjóši, sjśkrasjóši stéttarfélags, bętur frį tryggingafélagi vegna tķmabundins atvinnutjóns eša tekjutengdar greišslur skv. III. kafla laga um greišslur til foreldra langveikra eša alvarlegra fatlašra barna į višmišunartķmabili skuli taka miš af žeim višmišunartekjum sem žęr greišslur mišušust viš og aldrei skuli taka miš af hęrri fjįrhęš en nemi žeim višmišunartekjum enda žótt foreldri hafi fengiš mismuninn milli žessara greišslna og višmišunartekna bęttan samhliša greišslunum. Ķ 2. mgr. 13. gr. ffl. segi enn fremur aš einungis skuli miša viš mešaltal heildarlauna fyrir žį mįnuši į višmišunartķmabilinu sem foreldri hafi veriš į innlendum vinnumarkaši, sbr. einnig 2. mgr. 13. gr. a. Aldrei skuli žó miša viš fęrri mįnuši en fjóra viš śtreikning į mešaltali heildarlauna. Ķ athugasemdum viš 8. gr. frumvarpsins er varš aš lögum nr. 74/2008 komi fram aš įtt sé viš almanaksmįnuši.
Samkvęmt fortakslausu įkvęši 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004 og 8. gr. laga nr. 74/2008, skulu greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru hęrri en nemur mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris skv. 2. eša 5. mgr. koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Eingöngu skulu greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Žó sé heimilt aš taka tillit til kjarasamningsbundinna launahękkana, annarra kjarasamningsbundinna greišslna og launabreytinga sem rekja mį til breytinga į störfum foreldris. Ķ athugasemdum meš 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004 segi oršrétt:
„Tališ er mikilvęgt aš lögin kveši skżrar į um tilgang greišslna śr Fęšingarorlofssjóši en žeim er ętlaš aš bęta fyrir 80% af tekjumissi foreldra er žeir leggja nišur störf ķ fęšingarorlofi. Fįi foreldri tekjutapiš bętt frį vinnuveitanda er ešlilegt aš žaš komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Žó er gert rįš fyrir aš foreldri geti fengiš bętur annars stašar frį fyrir žann tekjumissi er Fęšingarorlofssjóši er ekki ętlaš aš bęta. Kęmi sį hluti žvķ ekki til frįdrįttar. Er žvķ lagt til aš kvešiš verši skżrt į um aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru umfram 20% af mešaltali heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóšnum. Žegar foreldri hefur hęrri tekjur en hįmarkstekjurnar sem lagt er til aš verši mišaš viš skv. 3. mgr. žį er gert rįš fyrir aš hęrri greišslur en sem nemur mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr sjóšnum. Žó er heimilt aš taka tillit til tiltekinna breytinga sem geta oršiš į tekjum foreldra į žeim tķma sem lķšur frį žvķ aš višmišunartķmabili lżkur og fram til upphafs fęšingarorlofs foreldris og geta talist vera ķ samręmi viš žaš sem almennt tķškast į ķslenskum vinnumarkaši. Meš žessum hętti er veriš aš undirstrika tilgang greišslna śr Fęšingarorlofssjóši sem er ašallega ętlaš aš gera foreldrum kleift aš leggja nišur launuš störf ķ fęšingarorlofi įn žess aš fjįrhagsleg hagnašarsjónarmiš liggi žar aš baki. Er meš žessu enn fremur lögš rķk įhersla į aš foreldrar leggi sannanlega nišur launuš störf į žeim tķma er žeir nżta sér rétt sinn samkvęmt lögunum.“
Ķ athugasemdum meš 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008 segi oršrétt:
„Lögin um fęšingar- og foreldraorlof gera rįš fyrir aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru umfram mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóšnum. Žó er heimilt aš taka tillit til įkvešinna breytinga į launakjörum foreldra skv. 9. mgr. 13. gr. laganna. Žykir mikilvęgt aš tekiš sé fram aš eingöngu sé veriš aš miša viš greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi. Įstęšan er einkum sś aš foreldrar kunna aš eiga rétt į eingreišslum frį vinnuveitendum į įkvešnum tķma įrs sem koma til framkvęmda mešan foreldri er ķ fęšingarorlofi en er ętlaš fyrir lengra tķmabil en nemur fęšingarorlofstķma foreldris. Dęmi um slķkar greišslur eru bónusgreišslur sem koma til framkvęmda viš įrslok en mišast viš frammistöšu starfsmanns eša velgengni fyrirtękis į hluteigandi įri.“
Fęšingarorlofssjóšur bendir į aš ķ 2. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008, komi fram hvaša laun skuli telja meš viš śtreikning į mešaltali heildarlauna. Samkvęmt įkvęšinu skuli telja til launa hvers konar laun og ašrar žóknanir samkvęmt lögum um tryggingagjald sem og greišslur śr Fęšingarorlofssjóši, greišslur śr Atvinnuleysistryggingasjóši, sjśkra- og slysadagpeninga, greišslur śr sjśkrasjóšum stéttarfélaga, bętur frį tryggingafélagi vegna tķmabundins atvinnutjóns eša tekjutengdar greišslur skv. III. kafla laga um greišslur til foreldra langveikra eša alvarlegra fatlašra barna, sbr. a–e-liši 2. mgr. 13. gr. a. Samkvęmt 1. mgr. 6. gr. laga um tryggingagjald, nr. 113/1990, sé stofn til tryggingagjalds allar tegundir launa eša žóknana fyrir starf, hverju nafni sem nefnist, sem skattskyld séu skv. 1. tölul. A-lišar 7. gr. laga um tekjuskatt, nr. 90/2003. Ķ 7. og 8. gr. laga um tryggingagjald sé frekari upptalning į žvķ hvaš teljist til gjaldstofns tryggingagjalds skv. 6. gr. laganna og ķ 9. gr. sé upptalning į žvķ hvaša greišslur séu undanžegnar tryggingagjaldi. Viš mat į žvķ hvaša greišslur vinnuveitenda mega fara meš og hvaša greišslur mega ekki fara meš greišslum śr Fęšingarorlofssjóši sé žvķ naušsynlegt aš hafa til hlišsjónar hvaša greišslur žaš eru sem sjóšurinn telur meš žegar fundiš er śt mešaltal heildarlauna foreldris.
Fęšingarorlofssjóšur bendir į aš ķ 15. gr. a ffl., sbr. 6. gr. laga nr. 90/2004, sé fjallaš um leišréttingar į greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Ķ 2. mgr. komi fram aš hafi foreldri fengiš hęrri greišslur śr Fęšingarorlofssjóši en žvķ bar samkvęmt įlagningu skattyfirvalda eša af öšrum įstęšum beri foreldri aš endurgreiša žį fjįrhęš sem ofgreidd hafi veriš aš višbęttu 15% įlagi. Fella skuli nišur įlagiš samkvęmt mįlsgreininni fęri foreldri rök fyrir žvķ aš žvķ verši eigi kennt um žį annmarka er leiddu til įkvöršunar Vinnumįlastofnunar. Fęšingarorlofssjóšur greinir frį žvķ aš kęrandi hafi ekki fęrt fram rök fyrir žvķ aš fella skuli nišur įlagiš.
Fęšingarorlofssjóšur greinir frį žvķ aš į višmišunartķmabili kęranda skv. 2. mgr. 13. gr. ffl. hafi hann veriš meš aš mešaltali X kr. ķ laun į mįnuši. Meš umsókn, dags. 12. janśar 2010, hafi kęrandi sótt um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši ķ sex mįnuši. Į tilkynningu um tilhögun fęšingarorlofs dagsettri sama dag hafi kęrandi sótt um 50% greišslur į móti 50% vinnu tķmabiliš 1. febrśar 2010 til 1. febrśar 2011. Kęrandi hafi veriš afgreiddur ķ samręmi viš žaš, sbr. greišsluįętlun, dags. 20. janśar 2010.
Fęšingarorlofssjóšur ķtrekar aš fęšingarorlof skv. 1. mgr. 7. gr. ffl. sé leyfi frį launušum störfum sem stofnast til viš fęšingu, frumęttleišingu barns yngra en įtta įra eša töku barns yngra en įtta įra ķ varanlegt fóstur.
Ķ 9. mgr. 13. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004, komi fram sś fortakslausa regla aš greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem séu hęrri en nemi mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna skv. 2. mgr. skuli koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Žó sé heimilt aš taka tillit til mešal annars launabreytinga. Ķ athugasemdum viš 9. mgr. 13. gr. ffl. sé svo enn frekar hnykkt į žvķ en žar komi fram aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem séu umfram 20% af mešaltali heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši og aš tilgangur greišslna śr Fęšingarorlofssjóši sé ašallega aš gera foreldrum kleift aš leggja nišur launuš störf ķ fęšingarorlofi įn žess aš fjįrhagsleg hagnašarsjónarmiš liggi žar aš baki.
Įkvęšinu hafi veriš lķtillega breytt į įrinu 2008, sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008. Viš hafi bęst setningin: „Eingöngu skulu greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši.“ Ķ athugasemdum viš žį breytingu komi žó įfram fram sś fortakslausa regla aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem séu umfram mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóšnum. Viršist breytingin žvķ fyrst og fremst hafa įtt aš taka til eingreišslna og annarra slķkra greišslna frį vinnuveitendum sem foreldri geti įtt rétt į į įkvešnum tķma įrs og kemur til framkvęmda mešan foreldri er ķ fęšingarorlofi en sé ętlaš fyrir lengra tķmabil en nemi fęšingarorlofinu.
Fęšingarorlofssjóšur greinir frį žvķ aš žekkt sé aš launafyrirkomulag og vinnutķmi sjómanna sé meš öšrum hętti en almennt gerist hjį launžegum ķ landi. Sjómenn séu tķšast į sjó heila daga ķ senn og oft ķ marga daga ķ röš įn žess aš koma ķ land og taki laun žeirra miš af žeim veruleika sem og veišinni sjįlfri og žvķ launakerfi sem flestir sjómenn eru ķ svoköllušu hlutaskiptakerfi. Žegar žeir komi ķ land eiga žeir jafnan frķ ķ einhverja daga.
Žannig sé algengt aš sjómenn į stęrri fiskiskipum og hjį stęrri śtgeršum séu ķ skiptikerfi, stundum tveir meš eitt plįss eša žrķr meš tvö plįss, žannig aš žeir róa žį einn tśr og eru žann nęsta ķ frķi eša róa tvo tśra og séu žann žrišja ķ frķi. Ķ sumum tilvikum deili žeir launum jafnt sķn į milli óhįš žvķ hver žeirra fer tśrinn en ķ öšrum tilvikum fį žeir greitt fyrir žann tśr sem hver og einn žeirra fer og séu žį launalausir žegar žeir eigi frķtśr. Aš jafnaši komi žaš žó svipaš śt launalega séš į įrsgrundvelli. Einnig sé algengt aš sjómenn séu utan skiptikerfis. Žeir rói žį nokkra tśra ķ senn og taki sér svo frķ reglulega. Einnig rįšist sjósókn og tekjur sjómanna išulega af kvótastöšu śtgeršar og skips og samsetningu kvóta. Sjósókn og žar meš tekjur sjómanna kunni žvķ aš vera breytilegar eftir įrstķšum og ašstęšum śtgeršar og skips.
Fęšingarorlofssjóšur upplżsir aš viš mat į žvķ hvort sjómenn hafi fengiš ofgreitt samkvęmt fortakslausu įkvęši 9. mgr. 13. gr. ffl., sé ekki önnur leiš fęr en aš horfa til žess hvort greišslur frį vinnuveitanda séu hęrri en sem nemi mismun greišslna śr sjóšnum og mešaltali heildarlauna žeirra į višmišunartķmabili 2. eša 5. mgr. 13. gr. ffl. aš teknu tilliti til launabreytinga, ef um žaš sé aš ręša, į greišslutķmabili Fęšingarorlofssjóšs. Viš žaš mat sé alltaf horft į hvern og einn almanaksmįnuš og hlutfall fęšingarorlofs ķ hverjum mįnuši, sbr. mešal annars 2. mgr. 10. gr. ffl., įkvęši 13. gr. ffl. og athugasemdir viš žęr greinar.
Ķ samręmi viš allt framangreint telur Fęšingarorlofssjóšur ljóst aš įkvęšiš opni ekki į žaš aš sjómenn geti vališ aš vera ķ fęšingarorlofi hluta mįnašar og lagt nišur vinnu žann tķma en sķšan bętt upp žaš tekjutap sem af žvķ hlżst meš frekari vinnu į öšrum tķma mįnašarins eša aš fęšingarorlof sé tekiš žegar sjómašur į hvort sem er aš vera ķ frķtśr, til aš mynda į dagróšrabįtum, og žaš leiši žannig til žess aš greišslur śr Fęšingarorlofssjóši komi ķ raun til višbótar viš greišslur frį vinnuveitanda aš hluta eša öllu leyti. Meš žeim hętti vęri enda tilgangi greišslna śr Fęšingarorlofssjóši, sem sé ašallega ętlaš aš gera foreldrum kleift aš leggja nišur launuš störf ķ fęšingarorlofi įn žess aš fjįrhagsleg hagnašarsjónarmiš liggi žar aš baki og aš allar greišslur sem eru umfram mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr sjóšnum, ekki nįš.
Kęrandi hafi veriš skrįšur ķ 50% fęšingarorlof tķmabiliš 1. febrśar 2010–31. janśar 2011 og žegiš X kr. į mįnuši frį Fęšingarorlofssjóši. Frį febrśar til maķ 2010 hafi hann haldiš óskertum launum frį B śtgerš ehf. į sama tķma og hann hafi žegiš 50% greišslur frį sjóšnum. Fęšingarorlofssjóšur bendir į aš kęrandi skżri žetta ķ kęru žannig aš samiš hafi veriš um aš hann myndi hękka ķ launum žrįtt fyrir 50% starf hjį śtgeršinni og į launasešlum fyrir febrśar og mars 2010 sjįist aš launališur hafi veriš hękkašur um helming žannig aš kęrandi haldi óskertum launum frį śtgeršinni į móti fęšingarorlofi. Fęšingarorlofssjóšur telur augljóst aš kęrandi hafi žvķ ekki lagt nišur störf žessa mįnuši ķ samręmi viš įętlaša tilhögun fęšingarorlofs heldur hafi launališ į launasešli einungis veriš breytt žannig aš hann hafi fengiš sömu laun fyrir 50% starf og 100% starf įšur.
Kęrandi hafi einnig veriš skrįšur ķ 50% fęšingarorlof og žegiš 50% greišslur śr Fęšingarorlofssjóši tķmabiliš frį jślķ 2010 til janśar 2011. Į žessu tķmabili hafi kęrandi veriš kominn meš nżjan vinnuveitanda og žvķ sé horft til mešaltals heildarlauna hans skv. 2. mgr. 13. gr. ffl. viš mat į hugsanlegri ofgreišslu. Ķ jślķ hafi hann fengiš X kr. frį vinnuveitanda sķnum žegar hann hafi mįtt fį X kr. mišaš viš 50% af mešaltali heildarlauna. Ofgreišslan žennan mįnuš sé žvķ X kr. śtborgaš. Frį įgśstmįnuši 2010 til janśar 2011 aš október 2010 undanskildum hafi laun kęranda frį vinnuveitanda veriš langt umfram 50% af mešaltali heildarlauna į višmišunartķmabili og hefši hann ekki mįtt fį neitt greitt frį Fęšingarorlofssjóši žessa mįnuši.
Samkvęmt öllu framangreindu telur Fęšingarorlofssjóšur aš kęrandi hafi fengiš ofgreitt X kr. śtborgaš aš višbęttu 15% įlagi sem sé X kr. Alls sé žvķ gerš krafa um aš kęrandi endurgreiši Fęšingarorlofssjóši X kr.
IV.
Nišurstaša.
Kęrš er įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs um aš endurkrefja kęranda um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši vegna fęšingar barns hinn Y. desember 2009.
Ķ hinni kęršu įkvöršun er į žvķ byggt aš kęrandi hafi žegiš of hį laun frį vinnuveitendum sķnum, B śtgerš ehf., C ehf. og D ehf., į sama tķma og hann hafi žegiš greišslur frį Fęšingarorlofssjóši. Endurkrafa Fęšingarorlofssjóšs lżtur aš tķmabilinu frį febrśar 2010 til janśar 2011 aš mįnušunum jśnķ og október 2010 undanskildum.
Samkvęmt 1. mgr. 7. gr. ffl. er fęšingarorlof samkvęmt lögunum leyfi frį launušum störfum sem stofnast viš fęšingu, frumęttleišingu barns yngra en įtta įra eša töku barns yngra en įtta įra ķ varanlegt fóstur.
Ķ 2. mgr. 10. gr. ffl. segir mešal annars aš meš samkomulagi viš vinnuveitanda sé starfsmanni heimilt aš haga fęšingarorlofi į žann veg aš žaš skiptist nišur į fleiri tķmabil og/eša žaš verši tekiš samhliša minnkušu starfshlutfalli, sbr. žó 3. mgr. 8. gr.
Samkvęmt 2. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004, sbr. c-liš 8. gr. laga nr. 74/2008, eins og įkvęšiš hljóšaši viš fęšingu barns kęranda žann 29. desember 2009, skyldi mįnašarleg greišsla Fęšingarorlofssjóšs til starfsmanns ķ fęšingarorlofi nema 80% af mešaltali heildarlauna og skyldi miša viš tólf mįnaša samfellt tķmabil sem lauk sex mįnušum fyrir fęšingardag barns eša žann dag sem barn kemur inn į heimili viš frumęttleišingu eša töku ķ varanlegt fóstur. Til launa teljast hvers konar laun og ašrar žóknanir samkvęmt lögum um tryggingagjald.
Ķ greišsluįętlun, dags. 20. janśar 2010, kemur fram aš mešaltekjur kęranda į višmišunartķmabili, sbr. 2. mgr. 13. gr. ffl., voru alls X kr. og greišsla śr Fęšingarorlofssjóši mišaš viš 100% fęšingarorlof sé samkvęmt žvķ X kr. Samkvęmt gögnum mįlsins fékk kęrandi greitt śr Fęšingarorlofssjóši ķ samręmi viš 50% fęšingarorlof į tķmabilinu frį 1. febrśar 2010 til og meš 31. janśar 2011, alls X kr. į mįnuši.
Samkvęmt upplżsingum śr skrįm rķkisskattstjóra og žeim launasešlum sem liggja fyrir ķ mįlinu fékk kęrandi greidd laun frį vinnuveitanda sķnum B śtgerš ehf. ķ janśar og febrśar 2010, alls X kr. hvorn mįnuš. Žį fékk kęrandi greidd laun frį vinnuveitanda sķnum C ehf. aš fjįrhęš X kr. fyrir jślķ, X kr. fyrir įgśst, X kr. fyrir september, X kr. fyrir nóvember, X kr. fyrir desember įriš 2010 og X kr. fyrir janśar 2011. Kęrandi fékk einnig greidd laun frį vinnuveitanda sķnum D ehf. aš fjįrhęš X kr. ķ september og X kr. ķ nóvember įriš 2010 og X kr. ķ janśar įriš 2011.
Af hįlfu kęranda žvķ haldiš fram aš hann hafi fengiš launahękkun frį B śtgerš ehf. eftir aš hann hóf töku fęšingarorlofs.
Samkvęmt 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004, og 8. gr. laga nr. 74/2008, skulu greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru hęrri en nemur mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris skv. 2. eša 5. mgr. koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Eingöngu skuli greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Žó er heimilt aš taka tillit til kjarasamningsbundinna launahękkana, annarra kjarasamningsbundinna greišslna og launabreytinga sem rekja mį til breytinga į störfum foreldris.
Ķ athugasemdum viš 4. gr. laga nr. 90/2004 segir ķ greinargerš aš tališ sé mikilvęgt aš lögin kveši skżrar į um tilgang greišslna śr Fęšingarorlofssjóši en žeim sé ętlaš aš bęta fyrir 80% af tekjumissi foreldra er žeir leggja nišur störf ķ fęšingarorlofi. Sé žvķ lagt til aš kvešiš verši skżrt į um aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru umfram 20% af mešaltali heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóšnum. Žó sé heimilt aš taka tillit til tiltekinna breytinga sem geti oršiš į tekjum foreldra į žeim tķma sem lķšur frį žvķ aš višmišunartķmabili lżkur og fram til upphafs fęšingarorlofs foreldris og geti talist vera ķ samręmi viš žaš sem almennt tķškast į ķslenskum vinnumarkaši.
Lķkt og fyrr greinir hóf kęrandi töku fęšingarorlofs 1. febrśar 2010 en samkvęmt gagnįlyktun frį 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. fyrrgreindar athugasemdir ķ greinargerš, koma launahękkanir eins og sś sem kęrandi fékk frį B śtgerš ehf. eftir aš taka fęšingarorlofs hófst, til frįdrįttar greišslum frį Fęšingarorlofssjóši.
Ķ 2. mgr. 15. gr. a, sbr. 6. gr. laga nr. 90/2004 og 5. gr. laga nr. 155/2006, segir aš hafi foreldri fengiš hęrri greišslur śr Fęšingarorlofssjóši en žvķ bar samkvęmt įlagningu skattyfirvalda eša af öšrum įstęšum beri foreldri aš endurgreiša žį fjįrhęš sem ofgreidd var aš višbęttu 15% įlagi. Žį segir jafnframt aš fella skuli nišur įlagiš fęri foreldri rök fyrir žvķ aš žvķ verši eigi kennt um žį annmarka er leiddu til įkvöršunar Vinnumįlastofnunar. Samkvęmt 1. mgr. 6. gr. reglugeršar nr. 1218/2008, um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši og greišslu fęšingarstyrks, skal foreldri ef žaš telur aš žvķ verši eigi kennt um žį annmarka er leiddu til įkvöršunar Vinnumįlastofnunar um hęrri greišslur śr sjóšnum fęra skriflega fyrir žvķ rök innan fjögurra vikna frį žvķ aš greišsluįskorun sannanlega barst foreldri. Aš mati śrskuršarnefndarinnar hefur kęrandi hins vegar ekki fęrt fullnęgjandi rök fyrir žvķ aš honum verši ekki kennt um žį annmarka er leiddu til endurkröfu Fęšingarorlofssjóšs. Meš vķsan til alls framangreinds veršur hin kęrša įkvöršun žvķ stašfest.
ŚRSKURŠARORŠ:
Įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs um aš endurkrefja A um greišslu śr Fęšingarorlofssjóši er stašfest.
Jóna Björk Helgadóttir
Heiša Gestsdóttir
Gunnlaugur Sigurjónsson
