Śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla
Mįl nr. 24/2011
Fimmtudaginn 15. desember 2011
A
gegn
Vinnumįlastofnun-Fęšingarorlofssjóši
Śrskuršur
Mįl žetta śrskurša Jóna Björk Helgadóttir hdl., Gunnlaugur Sigurjónsson lęknir og Heiša Gestsdóttir lögfręšingur.
Žann 31. október 2011 barst śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla kęra frį B hrl., f.h. A, dags. 28. október 2011. Kęrš var įkvöršun Vinnumįlastofnunar-Fęšingarorlofssjóšs (hér eftir nefndur Fęšingarorlofssjóšur) sem tilkynnt var meš bréfi, dags. 6. október 2011, žar sem hann var krafinn um endurgreišslu śtborgašrar fjįrhęšar frį Fęšingarorlofssjóši įsamt višbęttu įlagi.
Meš bréfi, dags. 31. október 2011, óskaši śrskuršarnefnd fęšingar- og foreldraorlofsmįla eftir greinargerš Fęšingarorlofssjóšs sem barst meš bréfi, dags. 6. nóvember 2011.
Greinargeršin var send kęranda til kynningar meš bréfi, dags. 9. nóvember 2011, og honum gefinn kostur į aš koma aš athugasemdum. Ekki bįrust frekari athugasemdir frį kęranda.
I.
Sjónarmiš kęranda.
Kęrandi greinir frį žvķ aš hann hafi um įrabil starfaš sem stżrimašur į fiskiskipinu C, Y brśttótonna skuttogara ķ eigu og śtgerš D hf. Kęrandi hafi veriš ķ 100% fęšingarorlofi ķ desember 2010 og 27% orlofi ķ janśar 2011, sbr. 2. mgr. 10. gr. laga nr. 95/2000, um fęšingar- og foreldraorlof (ffl.), meš įoršnum breytingum, vegna fęšingar barns Y. desember 2010 en barniš hafi fęšst nokkrum dögum į eftir įętlun.
Vegna 27% fęšingarorlofs ķ janśarmįnuši hafi kęrandi fengiš greiddar nettó X kr.- frį Fęšingarorlofssjóši (brśttó X * 27% = X kr.-). Fyrir liggi ķ mįlinu stašfesting vinnuveitanda um aš hann hafi veriš ķ launalausu frķi tķmabiliš frį 21. nóvember 2010 til 11. janśar 2011. Samkvęmt lögskrįningarvottorši kęranda hóf hann vinnu 14. janśar 2011 žegar hann var lögskrįšur į skip sitt.
Kęrandi bendir į aš krafa Fęšingarorlofssjóšs um endurgreišslu sé rökstudd į eftirfarandi hįtt: „Ķ janśar 2011 ert žś ķ 27% fęšingarorlofi og fęrš į sama tķma frį vinnuveitanda X kr. og žvķ [lķtur] Fęšingarorlofssjóšur svo į aš žś sért aš fį of hįa greišslu frį žķnum vinnuveitanda fyrir janśar 2011. Viš śtreikning į mešaltekjum žķnum tekur Fęšingarorlofssjóšur višmiš af sķšustu sex mįnušum fyrir fęšingarmįnuš barns en į žvķ tķmabili ert žś meš hęrri mešaltekjur en į žvķ tķmabili sem fęšingarorlof žitt er reiknaš śt frį. Mešaltals mįnašartekjur voru X kr.
Aš mati kęranda er įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs röng og įn lagastošar. Mišaš viš 100% fęšingarorlof kęranda ķ desember 2010 og 27% orlof ķ janśar, hafi kęrandi veriš ķ orlofi frį 1. desember 2010 til og meš 8. janśar 2011, sbr. 2. mgr. 10. gr. ffl., žar sem fram kemur aš aldrei megi taka fęšingarorlof skemur en ķ tvęr vikur ķ senn. Kęrandi vķsar einnig til 7. gr. ffl. en af žvķ įkvęši leišir aš launžegi skuli leggja nišur launuš störf til aš eiga rétt į fęšingarorlofi.
Kęrandi bendir į aš samkvęmt framangreindu, hafi hann veriš ķ launalausu frķi į mešan į orlofi kęranda stóš ķ janśarmįnuši. Hvorki lagaskilyrši né skynsemisrök standi til žess aš til grundvallar verši lagt aš hann hafi veriš ķ 27% fęšingarorlofi ķ öllum janśarmįnuši.
Kęrandi bendir į aš ķ 9. mgr. 13. gr. ffl. segi, aš „eingöngu skulu greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi koma til frįdrįttar greišslum frį Fęšingarorlofssjóši“. Fyrir liggi samkvęmt gögnum mįlsins aš žęr launagreišslur sem kęrandi fékk fyrir janśar frį vinnuveitanda hafi ekki veriš vegna vinnuframlags į žvķ tķmabili sem hann var ķ fęšingarorlofi og žvķ geti žęr greišslur ekki komiš til frįdrįttar greišslu sjóšsins.
Žį bendir kęrandi į aš skv. 2. mgr. 13. gr. ffl. skuli foreldri sem rétt į til greišslna ķ fęšingarorlofi fį greišslur sem „nema 80% af mešaltali heildarlauna (aš įkvešnu hįmarki) og miša skuli viš tólf mįnaša samfellt tķmabil sem ljśki sex mįnušum fyrirfęšingardag barns eša žann dag sem barn kemur inn į heimili viš frumęttleišingu eša töku ķ varanlegt fóstur“. Af įkvęšinu sé ljóst aš viš įkvöršun greišslna ķ fęšingarorlofi komi engin önnur višmiš eša atriši til skošunar en tekjureynsla launžega į framangreindu višmišunartķmabili.
Ķ bréfi Fęšingarorlofssjóšs, dags. 6. október 2011, komi fram aš viš įkvöršun sķna taki sjóšurinn miš af launum „sķšustu sex mįnušum fyrir fęšingarmįnuš barns“. Žetta sex mįnaša tekjuvišmiš sem sjóšurinn hafi lagt til grundvallar įkvöršun sinni sé bersżnilega įn lagastošar sem leiši til žess aš įkvöršun sjóšsins teljist ólögmęt. Kęrandi bendir enn fremur į aš greišslur til hans eigi ekki aš skeršast į grundvelli skilyrša Fęšingarorlofssjóšs og višmišunartķmabila sem ekki eiga sér stoš ķ ffl.
Meš vķsan til žessa og lögmętisreglu stjórnsżsluréttarins megi vera ljóst aš įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs, 6. október sl. sé ólögmęt. Af žeirri įstęšu verši aš fallast į kröfu kęranda ķ mįlinu og fella įkvöršunina śr gildi.
II.
Sjónarmiš Fęšingarorlofssjóšs.
Fęšingarorlofssjóšur greinir frį žvķ aš meš bréfi, dags. 20. september 2011, hafi veriš vakin athygli kęranda į žvķ aš stofnunin vęri meš til mešferšar mįl hans vegna hugsanlegrar ofgreišslu. Samkvęmt stašgreišsluskrį RSK hefši hann fengiš laun frį vinnuveitanda sķnum į sama tķma og hann hafi žegiš greišslur śr Fęšingarorlofssjóši. Meš bréfinu hafi veriš óskaš eftir launasešlum, tķmaskżrslum, śtskżringum vinnuveitanda og śtskżringum og andmęlum kęranda įsamt öšru žvķ sem skżrt gęti mįliš.
Fęšingarorlofssjóšur greinir jafnframt frį žvķ aš launasešill hafi borist fyrir janśar 2011, stašfesting frį vinnuveitanda um launalaust leyfi į tķmabilinu 21. nóvember 2010–11. janśar 2011, dags. 5. október 2011, og yfirlit um lögskrįningu kęranda ķ janśar 2011 įsamt tölvupósti frį kęranda, dags. 10. október 2011. Ķ kjölfariš hafi kęranda veriš send greišsluįskorun, dags. 6. október 2011, įsamt sundurlišun į ofgreišslu žar sem hann hafi veriš krafinn um endurgreišslu śtborgašrar fjįrhęšar fyrir janśar 2011 įsamt 15% įlagi. Litiš hafi veriš svo į, samkvęmt skrįm RSK, fyrirhugašri töku fęšingarorlofs meš barni fęddu Y. desember 2010 og innsendum gögnum og skżringum aš kęrandi hafi fengiš ofgreitt, sbr. 9. mgr. 13. gr., sbr. 2. mgr. 15. gr. a. ffl.
Fęšingarorlofssjóšur vķsar til žess aš skv. 1. mgr. 7. gr. ffl. sé fęšingarorlof samkvęmt lögunum leyfi frį launušum störfum sem stofnast til viš fęšingu, frumęttleišingu barns yngra en įtta įra eša töku barns yngra en įtta įra ķ varanlegt fóstur. Ķ 8. gr. sé fjallaš um rétt foreldra į vinnumarkaši til fęšingarorlofs og ķ 10. gr. sé fjallaš um tilhögun fęšingarorlofs.
Ķ 2. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008 og a-liš 16. gr. laga nr. 120/2009 sem hafi veriš ķ gildi viš fęšingardag barns kęranda, sé kvešiš į um aš mįnašarleg greišsla Fęšingarorlofssjóšs til starfsmanns ķ fęšingarorlofi skuli nema 80% af mešaltali heildarlauna aš fjįrhęš X kr. og 75% af žeirri fjįrhęš mešaltals heildarlauna sem umfram er og aš miša skuli viš tólf mįnaša samfellt tķmabil sem ljśki sex mįnušum fyrir fęšingardag barns eša žann dag sem barn kemur inn į heimili viš frumęttleišingu eša töku ķ varanlegt fóstur. Til launa teljist hvers konar laun og ašrar žóknanir samkvęmt lögum um tryggingagjald sem og greišslur śr Fęšingarorlofssjóši, greišslur śr Atvinnuleysistryggingasjóši, sjśkra- og slysadag-peningar, greišslur śr sjśkrasjóšum stéttarfélaga, bętur frį tryggingafélagi vegna tķmabundins atvinnutjóns eša tekjutengdar greišslur skv. III. kafla laga um greišslur til foreldra langveikra eša alvarlegra fatlašra barna, sbr. a–e-liši 2. mgr. 13. gr. a. Žegar um sé aš ręša greišslur śr Fęšingarorlofssjóši, Atvinnuleysistryggingasjóši, sjśkrasjóši stéttarfélags, bętur frį tryggingafélagi vegna tķmabundins atvinnutjóns eša tekjutengdar greišslur skv. III. kafla laga um greišslur til foreldra langveikra eša alvarlegra fatlašra barna į višmišunartķmabili skuli taka miš af žeim višmišunartekjum sem žęr greišslur mišušust viš og aldrei skuli taka miš af hęrri fjįrhęš en nemi žeim višmišunartekjum enda žótt foreldri hafi fengiš mismuninn milli žessara greišslna og višmišunartekna bęttan samhliša greišslunum. Ķ 2. mgr. 13. gr. ffl. segir enn fremur aš einungis skuli miša viš mešaltal heildarlauna fyrir žį mįnuši į višmišunartķmabilinu sem foreldri hafi veriš į innlendum vinnumarkaši, sbr. einnig 2. mgr. 13. gr. a. Aldrei skuli žó miša viš fęrri mįnuši en fjóra viš śtreikning į mešaltali heildarlauna. Ķ athugasemdum viš 8. gr. frumvarpsins er varš aš lögum nr. 74/2008 komi fram aš įtt sé viš almanaksmįnuši.
Samkvęmt fortakslausu įkvęši 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004 og 8. gr. laga nr. 74/2008, skulu greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru hęrri en nemur mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris skv. 2. eša 5. mgr. koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Eingöngu skulu greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Žó sé heimilt aš taka tillit til kjarasamningsbundinna launahękkana, annarra kjarasamningsbundinna greišslna og launabreytinga sem rekja mį til breytinga į störfum foreldris. Fęšingarorlofssjóšur bendir į aš ķ athugasemdum meš 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004 segi oršrétt:
„Tališ er mikilvęgt aš lögin kveši skżrar į um tilgang greišslna śr Fęšingarorlofssjóši en žeim er ętlaš aš bęta fyrir 80% af tekjumissi foreldra er žeir leggja nišur störf ķ fęšingarorlofi. Fįi foreldri tekjutapiš bętt frį vinnuveitanda er ešlilegt aš žaš komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Žó er gert rįš fyrir aš foreldri geti fengiš bętur annars stašar frį fyrir žann tekjumissi er Fęšingarorlofssjóši er ekki ętlaš aš bęta. Kęmi sį hluti žvķ ekki til frįdrįttar. Er žvķ lagt til aš kvešiš verši skżrt į um aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru umfram 20% af mešaltali heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóšnum. Žegar foreldri hefur hęrri tekjur en hįmarkstekjurnar sem lagt er til aš verši mišaš viš skv. 3. mgr. žį er gert rįš fyrir aš hęrri greišslur en sem nemur mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr sjóšnum. Žó er heimilt aš taka tillit til tiltekinna breytinga sem geta oršiš į tekjum foreldra į žeim tķma sem lķšur frį žvķ aš višmišunartķmabili lżkur og fram til upphafs fęšingarorlofs foreldris og geta talist vera ķ samręmi viš žaš sem almennt tķškast į ķslenskum vinnumarkaši. Meš žessum hętti er veriš aš undirstrika tilgang greišslna śr Fęšingarorlofssjóši sem er ašallega ętlaš aš gera foreldrum kleift aš leggja nišur launuš störf ķ fęšingarorlofi įn žess aš fjįrhagsleg hagnašarsjónarmiš liggi žar aš baki. Er meš žessu enn fremur lögš rķk įhersla į aš foreldrar leggi sannanlega nišur launuš störf į žeim tķma er žeir nżta sér rétt sinn samkvęmt lögunum.“
Ķ athugasemdum meš 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008 segi oršrétt:
„Lögin um fęšingar- og foreldraorlof gera rįš fyrir aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru umfram mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóšnum. Žó er heimilt aš taka tillit til įkvešinna breytinga į launakjörum foreldra skv. 9. mgr. 13. gr. laganna. Žykir mikilvęgt aš tekiš sé fram aš eingöngu sé veriš aš miša viš greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi. Įstęšan er einkum sś aš foreldrar kunna aš eiga rétt į eingreišslum frį vinnuveitendum į įkvešnum tķma įrs sem koma til framkvęmda mešan foreldri er ķ fęšingarorlofi en er ętlaš fyrir lengra tķmabil en nemur fęšingarorlofstķma foreldris. Dęmi um slķkar greišslur eru bónusgreišslur sem koma til framkvęmda viš įrslok en mišast viš frammistöšu starfsmanns eša velgengni fyrirtękis į hluteigandi įri.“
Žį bendir Fęšingarorlofssjóšur į aš ķ 2. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008, komi fram hvaša laun skuli telja meš viš śtreikning į mešaltali heildarlauna. Samkvęmt įkvęšinu skuli telja til launa hvers konar laun og ašrar žóknanir samkvęmt lögum um tryggingagjald sem og greišslur śr Fęšingarorlofssjóši, greišslur śr Atvinnuleysistryggingasjóši, sjśkra- og slysadagpeninga, greišslur śr sjśkrasjóšum stéttarfélaga, bętur frį tryggingafélagi vegna tķmabundins atvinnutjóns eša tekjutengdar greišslur skv. III. kafla laga um greišslur til foreldra langveikra eša alvarlegra fatlašra barna, sbr. a–e-liš 2. mgr. 13. gr. a. Samkvęmt 1. mgr. 6. gr. laga um tryggingagjald, nr. 113/1990, sé stofn til tryggingagjalds allar tegundir launa eša žóknana fyrir starf, hverju nafni sem nefnist, sem skattskyld eru skv. 1. tölul. A-lišar 7. gr. laga um tekjuskatt, nr. 90/2003. Ķ 7. og 8. gr. laga um tryggingagjald er frekari upptalning į žvķ hvaš teljist til gjaldstofns tryggingagjalds skv. 6. gr. laganna og ķ 9. gr. sé upptalning į žvķ hvaša greišslur séu undanžegnar tryggingagjaldi. Viš mat į žvķ hvaša greišslur vinnuveitenda mega fara meš og hvaša greišslur megi ekki fara meš greišslum śr Fęšingarorlofssjóši sé žvķ naušsynlegt aš hafa til hlišsjónar hvaša greišslur žaš séu sem sjóšurinn telji meš žegar fundiš sé śt mešaltal heildarlauna foreldris.
Ķ 15. gr. a ffl., sbr. 6. gr. laga nr. 90/2004, sé fjallaš um leišréttingar į greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Ķ 2. mgr. komi fram aš hafi foreldri fengiš hęrri greišslur śr Fęšingarorlofssjóši en žvķ bar samkvęmt įlagningu skattyfirvalda eša af öšrum įstęšum beri foreldri aš endurgreiša žį fjįrhęš sem ofgreidd hafi veriš aš višbęttu 15% įlagi. Fella skuli nišur įlagiš samkvęmt mįlsgreininni fęri foreldri rök fyrir žvķ aš žvķ verši eigi kennt um žį annmarka er leiddu til įkvöršunar Vinnumįlastofnunar. Fęšingarorlofssjóšur greinir frį žvķ aš kęrandi hafi ekki fęrt fram rök fyrir žvķ aš fella skuli nišur įlagiš.
Óumdeilt sé ķ mįlinu aš kęrandi hafi ekki veriš į sjó dagana 1.–8. janśar 2011, sbr. yfirlit um lögskrįningu kęranda, dags. 19. október 2011, launasešill fyrir janśar 2011, tölvupóst frį kęranda, dags. 10. október 2011, og stašfestingu frį vinnuveitanda kęranda, dags 5. október 2011, sem séu žeir dagar sem hann fékk greišslur frį Fęšingarorlofssjóši alls 27% af žeim mįnuši, sbr. tilkynningu um tilhögun fęšingarorlofs, dags. 12. nóvember 2010, og greišsluįętlun, dags. 16. mars 2011. Engu aš sķšur lķti Fęšingarorlofssjóšur svo į aš kęrandi hafi fengiš ofgreitt, sbr. 9. mgr. 13. gr. ffl., žar sem greišslur frį vinnuveitanda kęranda fyrir tķmabiliš janśar 2011 séu hęrri en nemi mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltali heildarlauna kęranda, skv. 2. mgr. 13. gr. ffl. aš teknu tilliti til launabreytinga hjį kęranda fram aš fęšingu barns, sbr. heimild til žess ķ 9. mgr. 13. gr. ffl.
Fęšingarorlofssjóšur bendir į aš kęrandi telji aš lögmętisregla stjórnsżslulaga standi ķ vegi fyrir žvķ aš tekiš sé tillit til launabreytinga hjį honum frį žvķ aš višmišunartķmabili 2. mgr. 13. gr. ffl. lauk og fram aš fęšingu barnsins viš mat į hugsanlegri ofgreišslu og žvķ teljist įkvöršunin sjóšsins um ofgreišslu vera ólögmęt. Fęšingarorlofssjóšur upplżsir aš hér viršist vera um misskilning aš ręša og mótmęlir fullyršingu kęranda. Vķsar Fęšingarorlofssjóšur til heimildar ķ 9. mgr. 13. gr. ffl. og śrskuršar śrskuršarnefndar fęšingar- og foreldraorlofsmįla ķ mįli nr. 27/2010 mįli sķnu til stušnings. Fęšingarorlofssjóšur bendir į aš į višmišunartķmabili skv. 2. mgr. 13. gr. ffl. hafi višmišunarlaun kęranda veriš X kr. į mįnuši en frį žvķ aš višmišunartķmabili lauk og fram aš fęšingu barnsins hafi žau veriš komin ķ X kr. sem mišaš hafi veriš viš. Žannig hafi veriš tekiš miš af hękkušum launum kęranda honum til hagsbóta viš śtreikning į hugsanlegri ofgreišslu skv. 9. mgr. 13. gr. ffl.
Fęšingarorlof skv. 1. mgr. 7. gr. ffl. sé leyfi frį launušum störfum sem stofnast til viš fęšingu, frumęttleišingu barns yngra en įtta įra eša töku barns yngra en įtta įra ķ varanlegt fóstur. Ķ 9. mgr. 13. gr., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004, komi sś fortakslausa regla aš greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru hęrri en nemur mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna skv. 2. mgr. skuli koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Žó sé heimilt aš taka tillit til mešal annars launabreytinga. Ķ athugasemdum viš 9. mgr. 13. gr. ffl. sé svo enn frekar hnykkt į žvķ en žar komi fram aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem séu umfram 20% af mešaltali heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši og aš tilgangur greišslna śr Fęšingarorlofssjóši sé ašallega ętlaš aš gera foreldrum kleift aš leggja nišur launuš störf ķ fęšingarorlofi įn žess aš fjįrhagsleg hagnašarsjónarmiš liggi žar aš baki.
Framangreindu įkvęši hafi lķtillega veriš breytt į įrinu 2008, sbr. 8. gr. laga nr. 74/2008. Viš hafi bęst setningin: „Eingöngu skulu greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši.“ Ķ athugasemdum viš žį breytingu komi žó įfram fram sś fortakslausa regla aš allar greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem séu umfram mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Viršist breytingin žvķ fyrst og fremst hafa įtt aš taka til eingreišslna og annarra slķkra greišslna frį vinnuveitendum sem foreldri geti įtt rétt į į įkvešnum tķma įrs og kemur til framkvęmda mešan foreldri er ķ fęšingarorlofi en sé ętlaš fyrir lengra tķmabil en nemi fęšingarorlofi foreldris, sbr. framangreindar athugasemdir meš įkvęšinu og tilvitnaš dęmi.
Fęšingarorlofssjóšur segir aš žekkt sé aš launafyrirkomulag og vinnutķmi sjómanna sé meš öšrum hętti en almennt gerist hjį launžegum ķ landi. Sjómenn séu tķšast į sjó heila daga ķ senn og oft ķ marga daga ķ röš įn žess aš koma ķ land og taki laun žeirra miš af žeim veruleika sem og veišinni sjįlfri og žvķ launakerfi sem flestir sjómenn séu ķ svoköllušu hlutaskiptakerfi. Žegar žeir komi svo ķ land eigi žeir jafnan frķ ķ einhverja daga.
Žannig sé algengt aš sjómenn į stęrri fiskiskipum og hjį stęrri śtgeršum séu ķ skiptikerfi, stundum tveir meš eitt plįss eša žrķr meš tvö plįss, žannig aš žeir róa žį einn tśr og séu žann nęsta ķ frķi eša róa tvo tśra og séu žann žrišja ķ frķi. Ķ sumum tilvikum deili žeir launum jafnt sķn į milli óhįš žvķ hver žeirra fer tśrinn en ķ öšrum tilvikum fį žeir greitt fyrir žann tśr sem hver og einn žeirra fer og séu žį launalausir žegar žeir eiga frķtśr. Aš jafnaši komi žaš žó svipaš śt launalega séš į įrsgrundvelli. Einnig sé algengt aš sjómenn séu utan skiptikerfis. Žeir rói žį nokkra tśra ķ senn og taki sér svo frķ reglulega. Einnig rįšist sjósókn og tekjur sjómanna išulega af kvótastöšu śtgeršar og skips og samsetningu kvóta. Sjósókn og žar meš tekjur sjómanna kunni žvķ aš vera breytilegar eftir įrstķšum og ašstęšum śtgeršar og skips.
Viš mat į žvķ hvort sjómenn hafi fengiš ofgreitt śr Fęšingarorlofssjóši skv. 9. mgr. 13. gr. ffl. sé ekki önnur leiš fęr en aš horfa til žess hvort greišslur frį vinnuveitanda séu hęrri en sem nemi mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltali heildarlauna žeirra į višmišunartķmabili 2. eša 5. mgr. 13. gr. ffl. aš teknu tilliti til launabreytinga, ef um žaš sé aš ręša, į greišslutķmabili Fęšingarorlofssjóšs. Viš žaš mat sé alltaf horft į hvern og einn almanaksmįnuš og hlutfall fęšingarorlofs ķ hverjum mįnuši, sbr. mešal annars 2. mgr. 10. gr. ffl., įkvęši 13. gr. ffl. og athugasemdir viš žęr greinar.
Ķ samręmi viš allt framangreint sé ljóst aš įkvęšiš opni ekki į žaš aš sjómenn geti vališ aš vera ķ fęšingarorlofi hluta mįnašar og lagt nišur vinnu žann tķma en sķšan bętt upp žaš tekjutap sem af žvķ hlżst meš frekari vinnu į öšrum tķma mįnašarins eša aš fęšingarorlof sé tekiš žegar sjómašur į hvort sem er aš vera ķ frķtśr og žaš leiši žannig til žess aš greišslur śr Fęšingarorlofssjóši komi ķ raun til višbótar viš greišslur frį vinnuveitanda aš hluta eša öllu leyti. Meš žeim hętti vęri enda tilgangi greišslna śr Fęšingarorlofssjóši, sem sé ašallega ętlaš aš gera foreldrum kleift aš leggja nišur launuš störf ķ fęšingarorlofi įn žess aš fjįrhagsleg hagnašarsjónarmiš liggi žar aš baki og aš allar greišslur sem séu umfram mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris komi til frįdrįttar greišslum śr sjóšnum, ekki nįš.
Kęrandi hafi veriš skrįšur ķ fęšingarorlof dagana 1.–8. janśar 2011 og žegiš žannig 27% greišslur frį Fęšingarorlofssjóši fyrir janśar 2011 eša X kr. Višmišunarlaun kęranda viš mat į hugsanlegri ofgreišslu skv. 9. mgr. 13. gr. ffl. voru X kr. mišaš viš heilan mįnuš og žvķ hefši kęrandi mįtt vinna fyrir 73% af žeirri fjįrhęš eša X kr. ķ janśar 2011. Laun hans frį vinnuveitanda hafi hins vegar veriš X kr. Samkvęmt öllu framangreindu hafi Fęšingarorlofssjóšur žvķ ofgreitt kęranda X kr. śtborgaš aš višbęttu 15% įlagi sem sé X kr. Alls sé žvķ gerš krafa um aš kęrandi endurgreiši Fęšingarorlofssjóši X kr.
III.
Nišurstaša.
Kęrš er įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs um aš endurkrefja kęranda um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši vegna fęšingar barns hinn Y. desember 2010.
Ķ hinni kęršu įkvöršun er į žvķ byggt aš kęrandi hafi žegiš of hį laun frį vinnuveitanda sķnum, D hf., į sama tķma og hann žįši greišslur frį Fęšingarorlofssjóši ķ janśar 2011.
Af hįlfu kęranda kemur fram aš hann hafi veriš ķ launalausu leyfi hjį vinnuveitanda sķnum į tķmabilinu frį 21. nóvember 2010 til 11. janśar 2011 og er žaš stašfest af vinnuveitanda hans. Žį greinir kęrandi frį žvķ aš samkvęmt lögskrįningarvottorši hafi hann hafiš vinnu 14. janśar 2011. Kęrandi byggir annars vegar į žvķ aš hann hafi aflaš launa sinna fyrir janśar 2011 eftir töku fęšingarorlofs fyrstu įtta daga mįnašarins og skv. 9. mgr. 13. gr. ffl. komi žau žvķ ekki til frįdrįttar greišslum sjóšsins fyrir žann mįnuš. Ķ öšru lagi byggir kęrandi į žvķ aš Fęšingarorlofssjóši hafi veriš óheimilt taka miš af launum kęranda sķšustu sex mįnušum fyrir fęšingarmįnuš barns žar sem sjóšurinn hafi ekki til žess lagaheimild. Žvķ sé įkvöršunin ógild.
Samkvęmt 1. mgr. 7. gr. ffl. er fęšingarorlof samkvęmt lögunum leyfi frį launušum störfum sem stofnast viš fęšingu, frumęttleišingu barns yngra en įtta įra eša töku barns yngra en įtta įra ķ varanlegt fóstur.
Samkvęmt 9. mgr. 13. gr. ffl., sbr. 4. gr. laga nr. 90/2004, og 8. gr. laga nr. 74/2008, skulu greišslur frį vinnuveitanda til foreldris ķ fęšingarorlofi sem eru hęrri en nemur mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltals heildarlauna foreldris skv. 2. eša 5. mgr. koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Samkvęmt įkvęšinu skulu eingöngu greišslur frį vinnuveitanda sem ętlašar eru fyrir žaš tķmabil sem foreldri er ķ fęšingarorlofi koma til frįdrįttar greišslum śr Fęšingarorlofssjóši. Samkvęmt heimild ķ lokamįlsliš 9. mgr. 13. ffl., sbr. og athugasemdir ķ greinargerš meš 4. gr. frumvarps sem varš aš lögum nr. 90/2004, er heimilt aš taka tillit til mešaltals heildarlauna frį žvķ aš višmišunartķmabili 2. mgr. 13. gr. ffl. lżkur og žar til barn fęšist ķ staš mešaltals heildarlauna foreldris skv. 2. eša 5. mgr. 13. gr. ffl. Hafi laun foreldris hękkaš į umręddu tķmabili, svo sem reyndin er meš kęranda, er įkvęšinu ętlaš aš vera foreldrinu til hagsbóta. Žannig tók Fęšingarorlofssjóšur miš af hękkušum launum kęranda honum til hagsbóta og hefši žetta tillit til launahękkunar kęranda skilaš honum hęrri greišslum śr Fęšingarorlofssjóši, ef hann hefši ekki nįš hįmarksgreišslum, eins og raunin er ķ žessu mįli. Žannig hafši Fęšingarorlofssjóšur bęši heimild til žess aš lķta til umręddrar hękkunar, auk žess sem hśn var ekki ķžyngjandi fyrir kęranda.
Samkvęmt gögnum mįlsins voru mešaltekjur kęranda į višmišunartķmabili skv. 2. mgr. 13. gr. ffl. alls X kr. og greišsla śr Fęšingarorlofssjóši mišaš viš 100% fęšingarorlof samkvęmt žvķ X kr. en skv. 3. mgr. 13. gr. ffl. er 300.000 kr. hįmarksgreišsla til foreldris ķ fęšingarorlofi į mįnuši. Samkvęmt gögnum mįlsins fékk kęrandi greišslu śr Fęšingarorlofssjóši ķ samręmi viš 100% fęšingarorlof ķ desember 2010 og aprķl og maķ 2011, alls X kr. į mįnuši og ķ samręmi viš 27% fęšingarorlof ķ janśar 2011 alls X kr., ž.e. X kr. śtborgašar. Lķkt og fyrr greinir lżtur endurkrafan aš janśarmįnuši 2011 en samkvęmt upplżsingum śr skrįm rķkisskattstjóra og launasešli fékk kęrandi greidd laun frį vinnuveitanda sķnum žann mįnuš, alls X kr.
Meš vķsan til 1. mgr. 7. gr. ffl. stašfestir śrskuršarnefnd žann skilning Fęšingarorlofssjóšs aš viš mat į žvķ hvort sjómenn hafi fengiš ofgreitt śr Fęšingarorlofssjóši sé ekki önnur leiš fęr en aš horfa til žess hvort greišslur frį vinnuveitanda séu hęrri en sem nemi mismun greišslna śr Fęšingarorlofssjóši og mešaltali heildarlauna žeirra į višmišunartķmabili 2. eša 5. mgr. 13. gr. ffl. samkvęmt skżru oršalagi 9. mgr. 13. gr. į greišslutķmabili Fęšingarorlofssjóšs, aš teknu tilliti til launabreytinga ef um žęr er aš ręša. Viš žaš mat gera ffl. rįš fyrir aš litiš sé til hvers almanaksmįnašar fyrir sig og hlutfalls fęšingarorlofs ķ hverjum mįnuši, sbr. mešal annars 2. mgr. 7. gr., įkvęši 13. gr. ffl., til dęmis 2. og 6. mgr. įkvęšisins og athugasemdir viš umrędd įkvęši. Žar sem kęrandi var ķ 27% fęšingarorlofi ķ janśar 2011 var honum ašeins heimilt aš žiggja greišslur frį atvinnurekanda sem nįmu 73% af mešaltals heildarlaunum sķnum ķ žeim mįnuši.
Meš hlišsjón af framangreindu veršur nišurstaša Fęšingarorlofssjóšs stašfest um skyldu kęranda til endurgreišslu.
Ķ 2. mgr. 15. gr. a, sbr. 6. gr. laga nr. 90/2004 og 5. gr. laga nr. 155/2006, segir aš hafi foreldri fengiš hęrri greišslur śr Fęšingarorlofssjóši en žvķ bar samkvęmt įlagningu skattyfirvalda eša af öšrum įstęšum beri foreldri aš endurgreiša žį fjįrhęš sem ofgreidd var aš višbęttu 15% įlagi. Žį segir jafnframt aš fella skuli nišur įlagiš fęri foreldri rök fyrir žvķ aš žvķ verši eigi kennt um žį annmarka er leiddu til įkvöršunar Vinnumįlastofnunar.
Samkvęmt 1. mgr. 6. gr. reglugeršar nr. 1218/2008, um greišslur śr Fęšingarorlofssjóši og greišslu fęšingarstyrks, skal foreldri ef žaš telur aš žvķ verši eigi kennt um žį annmarka er leiddu til įkvöršunar Vinnumįlastofnunar um hęrri greišslur śr sjóšnum fęra skriflega fyrir žvķ rök innan fjögurra vikna frį žvķ aš greišsluįskorun sannanlega barst foreldri. Kęrandi hefur engin rök fęrt fyrir žvķ aš honum verši ekki kennt um žį annmarka er leiddu til hinnar kęršu įkvöršunar. Žį bera gögn mįlsins ekki meš sér aš hnekkja skuli įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs um beitingu 15% įlags. Meš vķsan til alls framangreinds veršur hśn žvķ stašfest.
ŚRSKURŠARORŠ:
Įkvöršun Fęšingarorlofssjóšs um aš endurkrefja A um greišslu śr Fęšingarorlofssjóši er stašfest.
Jóna Björk Helgadóttir
Heiša Gestsdóttir
Gunnlaugur Sigurjónsson
