Yfimatsnefnd samkvęmt lögum um lax- og silungsveiši
Yfirmatsgerš į aršskrį fyrir Veišifélag Apavatns
YFIRMATSMENN
samkvęmt lögum um
lax- og silungsveiši nr. 76/1970
YFIRMATSGERŠ
į aršskrį fyrir Veišifélag Apavatns
I.
Undirmat. Beišni um yfirmat
Hinn 21. september 1995 luku žeir Gķsli Ellertsson, bóndi į Mešalfelli og Gķsli Kjartansson hérašsdómslögmašur mati į aršskrį fyrir Veišifélag Apavatns. Höfšu žeir veriš dómkvaddir til starfans af Hérašsdómi Sušurlands 8. febrśar 1995.
Meš bréfi Jóhannesar R. Jóhannssonar hdl. f.h. eigenda Śteyjar I var matinu skotiš til yfirmats samkvęmt 3. tl. 95. gr. laga nr. 76/1970 um lax- og silungsveiši. Bréf lögmannsins, dags. 21. nóvember 1995 var stķlaš į landbśnašarrįšuneyti, sem sendi žaš įfram til yfirmatsmanna meš bréfi 30. nóvember sama įr. Ekki hefur veriš vefengt, aš beišnin teljist nęgjanlega snemma fram komin, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga nr. 76/1970.
II.
Upphaf matsstarfa. Fundur og vettvangsganga
Eftir nokkur bréfaskipti og gagnaöflun ķ lok įrs 1995 og fyrri hluta įrs 1996 hófust matsstörf meš žvķ aš haldinn var fundur į Laugarvatni 27. įgśst 1996 meš stjórn veišifélagsins og žeim eigendum veiširéttar eša umbošsmönnum žeirra, sem óskušu aš skżra sjónarmiš sķn fyrir yfirmatsmönnum. Eigendur eša talsmenn eigenda eftirtaldra jarša lżstu sjónarmišum sķnum fyrir yfirmatsmönnum į fundinum eša ķ vištölum aš honum loknum: Śteyjar I, Śteyjar II, Austureyjar II, Haga I og II og Efra-Apavatns II. Var veiširéttareigendum jafnframt gefinn kostur į aš koma aš skriflegum greinargeršum til yfirmatsmanna. Į žessum fundi og ķ framhaldi af honum bįrust skriflegar greinargeršir eša athugasemdir frį talsmönnum eftirgreindra jarša: Śteyjar I (meš mörgum fylgiskjölum), Śteyjar II (frį einum eigenda jaršarinnar), Efra-Apavatns I og II (sameiginleg greinargerš), Austureyjar I og II (sameiginleg greinargerš), Vatnsholts, Nešra-Apavatns og Haga I og II (sameiginleg greinargerš). Aš auki bįrust skriflegar athugasemdir frį stjórn veišifélagsins, svo og yfirlżsing undirrituš af tólf landeigendum, sem felur ķ sér sérstaka ķtrekun į efni yfirlżsingar žrettįn landeigenda frį 31. maķ 1986, sbr. nįnar hér į eftir.
Aš loknum įšurnefndum fundi 27. įgśst 1996 könnušu yfirmatsmenn stašhętti viš vatniš ķ fylgd tveggja stjórnarmanna ķ veišifélaginu. Sérstaklega voru skošašar ašstęšur hjį žeim veiširéttareigendum, sem žįšu boš yfirmatsmanna žess efnis į fundinum fyrr um daginn.
III.
Um Veišifélag Apavatns
Veišifélag Apavatns var stofnaš 12. aprķl 1988 og starfar samkvęmt samžykkt, sem stašfest er af landbśnašarrįšherra 23. janśar 1989. Ķ 2. gr. samžykktarinnar kemur fram, aš félagiš nįi til allra jarša, sem land eiga aš vatnasvęši Apavatns, ž.e. vatnsins og fiskgengra lękja, sem ķ žaš falla. Eru jarširnar žessar: Hagi I, Hagi II, Vatnsholt, Nešra-Apavatn, Efra Apavatn I, Efra-Apavatn II, Śtey I, Śtey II, Austurey I, Austurey II, Mosfell, Žórisstašir, Svķnavatn, Žóroddsstašir, Lękjarhvammur og Gröf. Eiga sex hinar sķšasttöldu ekki land aš vatninu, en aš lękjum sem ķ žaš falla.
Ķ 3. grein samžykktarinnar er lżst žeim megintilgangi félagsins aš višhalda góšri fiskgengd į félagssvęšinu og beita sér fyrir hįmarksnżtingu veiša ķ vatninu meš aršsemissjónarmiš ķ huga. Žar segir einnig, aš rįšstöfun veiši fari eftir žvķ sem ašalfundur įkveši og aš félagiš taki til allrar veiši į félagssvęšinu.
Ķ 8. grein samžykktarinnar er svofellt įkvęši: "Arši af sameiginlegri veiši skal skipt nišur į félagsmenn samkvęmt aršskrį. Félagsmenn greiši gjöld til félagsins ķ sömu hlutföllum og žeir taka arš."
IV.
Upphafleg aršskrį
Fyrir liggur, aš eigendur veiširéttar hafa stundaš sjįlfir veišina, en ekki gert leigusamninga viš ašra um heildarnżtingu hennar. Aršskrį fyrir veišifélagiš mun ekki hafa veriš gerš fyrr en į įrinu 1989, en samkvęmt fundargerš ašalfundar 29. aprķl žaš įr samžykktu allir veiširéttareigendur gegn atkvęši eins žeirra tillögu stjórnar um fyrstu og einu aršskrįna, sem félaginu hefur veriš sett. Samkvęmt henni var samtals 300 einingum skipt milli allra veiširéttareigenda. Féllu 75 žessara eininga til žeirra landeigenda, sem įttu land aš lękjum er falla til Apavatns, en 225 einingar til žeirra, sem įttu land aš sjįlfu vatninu. Um skiptingu eininga aš žessu leyti sżnist enginn įgreiningur vera uppi nś, heldur einvöršungu milli žeirra, sem land eiga aš vatninu. Žvķ sjónarmiši hefur ekki veriš hreyft sérstaklega, aš žessa skiptingu milli lękja og stöšuvatnsins beri aš taka til endurskošunar nś. Hafa eigendur žeirra sex jarša, sem sķšast eru taldar upp ķ III. kafla aš framan, ekki lįtiš įgreining um skiptingu aršskrįr til sķn taka viš mešferš mįlsins nś fyrir yfirmatsmönnum.
V.
Gögn til afnota viš matsstörfin
Meš bréfum til yfirmatsmanna 6. janśar og 11. febrśar 1996 hefur stjórn veišifélagsins sent eftirtalin gögn til afnota viš matsstörfin:
- Aršskrįrmat undirmatsmanna, dags. 21. september 1995
- Kort (teikningu) af vatnasvęši félagsins meš innfęršri landlengd hverrar jaršar aš lękjum og stöšuvatni
- Greinargerš stjórnar veišifélagsins 30. september 1994 til félagsmanna vegna endurskošunar į aršskrį.
- Fundargerš almenns fundar ķ veišifélaginu 8. október 1994 vegna endurskošunar aršskrįr
- Fundargerš stjórnar veišifélagsins 20. nóvember 1994
- Matsbeišni 25. nóvember 1994 til Hérašsdóms Sušurlands
- Minnispunkta vegna aršskrįr frį Veišimįlastofnun (Einar Hannesson) dags. 4. febrśar 1989
- Bréf Braga Gušmundssonar 9. nóvember 1988 um męlingu į bakkalengd jarša viš Apavatn
- Ódagsett yfirlit um landlengd jarša viš įr og lęki
- Yfirlit frį september 1994 um skil į veišiskżrslum įrin 1987-1993
- Yfirlżsingu žrettįn landeigenda 31. maķ 1986
- Rannsóknarskżrslu Veišimįlastofnunar (Magnśs Jóhannesson og Lįrus Ž. Kristjįnsson), desember 1989
- Rannsóknarskżrslu Hólaskóla (Bjarni Jónsson), įgśst 1995. Ķ kjölfar skriflegra tilmęla yfirmatsmanna um athugasemdir frį lögmanni eiganda Śteyjar I barst svarbréf hans:
14. Bréf Jóhannesar R. Jóhannssonar hdl., dags. 14. jśnķ 1996.
Į fyrrnefndum fundi ķ lok įgśst 1996 og ķ framhaldi af honum bįrust yfirmatsmönnum žessi gögn:
- Bréf Jóhannesar R. Jóhannssonar hdl., dags. 26. įgśst 1996, f.h. eigenda Śteyjar I til yfirmatsmanna meš fylgiskjölum (landskiptagerš og ljósrit śr žinglżsingabók)
- Bréf Žórdķsar Skaptadóttur, eins eigenda Śteyjar II til undirmatsmanna 22. jśnķ 1995 meš fylgiskjölum (ljósrit śr skrįm Fasteignamats rķkisins og hluti fundargeršar stofnfundar Veišifélags Apavatns 12. aprķl 1988)
- Handritaš "vinnuplagg" til undirmatsmanna (ódagsett og óundirritaš) og yfirlit frį Veišimįlastofnun 24. aprķl 1995 um afla og sókn meš netaveiši ķ Apavatni 1990-1994
- Athugasemdir til undirmatsmanna frį stjórn veišifélagsins 22. maķ og 18. įgśst 1995, eiganda Haga I 25. maķ 1995 og talsmanni eigenda Nešra-Apavatns 25. maķ 1995
- Oršsending (ódagsett - 1990) til veiširéttareigenda frį stjórn veišifélagsins
- Greinargerš lögmanns eigenda Śteyjar I til undirmatsmanna, dags. 12. jślķ 1995 meš eftirgreindum fylgiskjölum (įšur fram komin skjöl ekki talin meš: Ódags. minnispunktar til lögmannsins, minnispunktar Skśla Haukssonar jślķ 1993, lögregluskżrsla 3. jśnķ 1993, žrjś bréf lögmanns eigenda Śteyjar I til stjórnar veišifélagsins 14. aprķl 1993, 14. mars 1994 og 9. nóvember 1994, jafnmörg svarbréf stjórnar veišifélagsins 3. maķ 1993, 5. aprķl 1994, og 25. nóvember 1994, bréf Skśla Haukssonar til stjórnar veišifélagsins 23. aprķl 1994 og minnispunktar sama til undirmatsmanna 15. aprķl 1995, fundargeršir ašalfunda veišifélagsins 1989 og 1992-1994, fundarboš stjórnar 13. mars 1994 og bréf Bjarna Jónssonar, Hólum, til stjórnar veišifélagsins 7. október 1994.)
- Bréf Žórdķsar Skaptadóttur (Śtey II) 15. september 1996 til yfirmatsmanna varšandi stęrš almennings ķ Apavatni (u.ž.b. 80% af heild aš hennar mati) įsamt korti (teikningu) af vatninu, er sżnir mörk netlaga og almennings.
- Bréf lögmanns eigenda Śteyjar I til yfirmatsmanna 13. september 1996 įsamt eftirtöldum fylgiskjölum (įšur framkomin skjöl ekki talin meš: Ljósrit śr žremur bókum um jöršina Śtey, bréf Gķsla Kjartanssonar undirmatsmanns til lögmanns eigenda Śteyjar I 21. jśnķ 1995, bréf sama lögmanns til Gķsla 23. október 1995 og svarbréf 1. nóvember 1995)
- "Įrétting" ķ fimm lišum til yfirmatsmanna frį stjórn veišifélagsins 14. september 1996
- Yfirlżsing tólf landeigenda viš Apavatn 1. september 1996
- Sameiginleg greinargerš fyrir Austurey I og II til yfirmatsmanna dags. 14. sept. 1996
- Greinargerš eiganda Vatnsholts 14. september 1996
- Sameiginleg greinargerš eigenda Efra-Apavatns I og II til yfirmatsmanna 15. september 1996
- Yfirlżsing Eirķks og Bjarna Eyvindssona 14. september 1996
- Greinargerš talsmanns eigenda Nešra-Apavatns til yfirmatsmanna 8. september 1996
- Greinargeršir fyrir Haga I og II til yfirmatsmanna, bįšar dags. 10. september 1996
- Samžykkt fyrir Veišifélag Įrnesinga dags. 11. mars 1961
- Bréf Jóhannesar R. Jóhannssonar hdl. 6. febrśar 1997, sem felur ķ sér athugasemdir viš framkomnar greinargeršir annarra veiširéttareigenda til yfirmatsmanna.
Žį hafa yfirmatsmenn leitaš nįnari skżringa hjį Bjarna Jónssyni į skżrslu ķ liš nr. 13 aš ofan.
VI.
Sjónarmiš veiširéttareigenda. Almennt
Fyrir yfirmatsmönnum hefur afstaša veiširéttareigenda veriš ķtarlega skżrš. Fram eru komin gagnstęš višhorf, sem ķ stórum drįttum greina hagsmunaašila aš veiši ķ Apavatni ķ tvo hópa. Er annars vegar um aš ręša sjónarmiš eigenda Śteyjar I, sem njóta stušnings Žórdķsar Skaptadóttur, eins eigenda Śteyjar II. Gegn sjónarmišum žeirra fara višhorf annarra eigenda veiširéttar, og eru stjórnarmenn ķ veišifélaginu talsmenn žess hóps.
Hér į eftir veršur gerš grein fyrir andstęšum višhorfum žessara hópa. Til hagręšis veršur rętt annars vegar um sjónarmiš eigenda Śteyjar I og hins vegar stjórnar veišifélagsins.
VII.
Almenningur ķ Apavatni. Įgreiningur um forna hefš
Ķ V. kafla aš framan (liš 11) er getiš um yfirlżsingu žrettįn landeigenda, dags. 31. maķ 1986. Rétt žykir aš taka efni hennar hér upp oršrétt:
"Viš undirritašir įbśendur og landeigendur viš stöšuvatniš Apavatn ķ Įrnessżslu viljum hér meš lżsa žvķ yfir aš frį fornu fari hefur žaš veriš venja, aš hver įbśandi mį veiša fyrir sķnu landi, mišaš viš landamerki, aš mišlķnu eša žar sem lönd skerast, en ekki annars stašar ķ Apavatni.
Hafi žaš veriš gert var žaš illa séš og tališ vķta vert. Venja žessi hefur veriš virt af įbśendum allra jaršanna žar til sumariš 1985.
Viš viljum aš žessi venja sé virt, enda löngu sķšan öšlast hefšar rétt og ķ samręmi viš gildandi lög og rétt sbr. lög nr. 76/1970."
Undir yfirlżsinguna rita eigendur eša talsmenn eigenda allra jarša viš Apavatn nema Śteyjar I. Mešal žeirra, sem rita undir skjališ, er Einar Davķšsson vegna Śteyjar II.
Önnur yfirlżsing tólf landeigenda (lišur 24 ķ kafla V) dags. 1. september 1996 stašfestir efni hinnar fyrri. Mešal žeirra, sem undirrita hina sķšari er Heimir Davķšsson vegna Śteyjar II. Ķ henni er m.a. tekiš fram aš tveir žeirra, sem ritušu undir fyrri yfirlżsinguna, séu nś lįtnir. Hafi annar žeirra lengst allra stundaš veišina, en hann var fęddur 1914. Žar kemur einnig fram, aš žeir sem rita undir yfirlżsinguna lķti svo į, aš svokallašur almenningur hafi ekki veriš til ķ Apavatni, heldur hafi veišin frį ómunatķš veriš stunduš meš žeim hętti, sem fyrri yfirlżsingin beri meš sér.
Efnislega sömu lżsingar į veišiskap ķ vatninu koma fram ķ mörgum greinargeršum einstakra veiširéttareigenda og stjórnar veišifélagsins. Samandregiš felast žęr ķ žvķ, aš frį mörkum einstakra jarša hafi veriš dregin hugsuš lķna aš mišpunkti vatnsins og hafi hver og einn landeigandi stundaš sķna veiši innan slķks "žrķhyrnings", en ekki žar fyrir utan. Um eiginlegan almenning ķ vatninu hafi žannig aldrei veriš aš ręša varšandi įstundun veiši. Žessa hefš hafi allir virt žar til nśverandi eigendur Śteyjar I tóku aš leggja net sķn vķša ķ vatninu og utan sķns lögmęta svęšis ķ kringum 1985. Sś hįttsemi hafi fališ ķ sér rof į sįtt, sem fram til žessa hafi rķkt ķ žessum efnum og hafi jafnframt gefiš tilefni til žess aš yfirlżsingin frį 31. maķ 1986 var rituš.
Gegn žessum stašhęfingum gengur mįlflutningur eigenda Śteyjar I. Mótmęla žeir aš bréf landeigenda frį 31. maķ 1986 hafi nokkurt gildi ķ mįlinu. Yfirlżsingu žeirra fylgi engin gögn til stašfestingar į efni hennar. Hśn sé žvķ ósönnuš meš öllu og skošanir séu aš auki skiptar um mįlefniš. Vķsa žeir til bréfs Žórdķsar Skaptadóttur frį 22. jśnķ 1995 žvķ til stušnings. Žį er žvķ haršlega mótmęlt aš nokkur venja hafi myndast um aš skipta veiši ķ almenningi vatnsins eftir merkjum, svo sem ašrir veiširéttareigendur halda fram. Nś sé svo komiš, aš einstakir veiširéttareigendur stundi veiši ķ öllum almenningi vatnsins, og eigi žaš viš um fleiri en eigendur Śteyjar I. Žeir benda jafnframt į, aš hvorki ķ samžykktum veišifélagsins né fundargeršum ašalfunda žess sé neitt aš finna um žį tilhögun į veiši ķ almenningi vatnsins, sem getur ķ yfirlżsingunni. Skilyršum hefšar sé ekki fullnęgt til aš slķkt fyrirkomulag hafi komist į. Loks sé efni yfirlżsingarinnar andstętt įkvęšum laga nr. 76/1970, sbr. einkum 1. og 2. mgr. 8. gr. laganna.
VIII.
Nišurstaša um forna hefš
Sį įgreiningur, sem aš framan er lżst, snżst ķ ešli sķnu um žaš, hvar ķ almenningi vatnsins einstökum veiširéttareigendum leyfist aš leggja net sķn, en ekki um hlutdeild ķ leyfšri veiši eša arši af veiši milli žeirra. Ljóst er, aš vegna legu Śteyjar I og II viš vatniš og tiltölulega lķtillar landlengdar aš veišivatninu er svigrśm eigenda žessarra jarša til veiša ķ almenningi vatnsins takmarkaš viš žröngt svęši, teljist žeir bundnir af fornri hefš, svo sem ašrir veiširéttareigendur halda fram.
Ķ lögum nr. 76/1970 eru višfangsefni sérstakra matsmanna, sem starfa samkvęmt žeim lögum skilgreind, sbr. einkum 1. mgr. 95. gr. Er ljóst, aš valdsviš žeirra nęr ekki til žess aš śrskurša um, hvort sönnur hafi veriš fęršar į stašhęfingu um tilvist fornrar venju um skiptingu veišisvęša ķ almenningi vatns, svo sem hér er deilt um. Slķk sönnunarfęrsla fęri fram į öšrum vettvangi. Viš matsstörfin nś veršur sį įgreiningur žvķ lagšur til hlišar, en skipting aršskrįr fyrir Veišifélag Apavatns įkvešin eftir žeim matsašferšum, sem almennt eru višhafšar og lög nr. 76/1970 bjóša, sbr. einkum 1. mgr. 50. gr. žeirra. Um valdsviš matsmanna samkvęmt žessum lögum vķsast til hlišsjónar til dóms Hęstaréttar 1996 bls. 33.
IX.
Sjónarmiš veiširéttareigenda um skiptingu aršskrįr
Lķkt og getur ķ VII. kafla aš framan um forna hefš greinast veiširéttareigendur ķ sömu tvo hópana ķ afstöšu sinni til žess, hvernig skipta beri aršskrį varšandi veiši ķ almenningi Apavatns:
A. Eigendur Śteyjar I leggja įherslu į, aš heimildir til veiši ķ almenningi vatnsins skuli skiptast jafnt. Vķsa žeir um žaš einkum til 1. mgr. 8. gr. laga nr. 76/1970, en žar segir aš žeim, sem land eiga aš stöšuvatni, sé einum heimil veiši ķ almenningi žess og sé hśn žeim öllum jafnheimil. Meginreglan sé samkvęmt žvķ sś, aš veiširéttur ķ almenningi stöšuvatns, žar sem tvęr eša fleiri landareignir liggja aš, sé jafn og óskiptur. Ķ greinargerš žeirra til undirmatsmanna segir jafnframt, aš "Veiši ķ almenningi vatns (veišimagn) teljist žvķ til veišiašstöšu einstakra jarša, er veiširéttur fylgir, į sama hįtt og veiši ķ netlögum hverrar jaršar ... ". Žeir telja einnig aš ķ 3. mgr. 8. gr. laganna felist, aš viš tilteknar ašstęšur megi skipta veiširétti ķ almenningi stöšuvatns ķ samręmi viš įkvęši 4. gr. sömu laga, en slķkt eigi alls ekki viš hér. Meš žvķ aš tķu jaršir eigi land aš Apavatni skiptist veiširéttur ķ almenningi žess ķ tķu jafnstóra hluti, óhįš lengd strandlengju hverrar jaršar aš vatninu. Śtey I fylgi samkvęmt žvķ tķundi hluti veiši ķ almenningi vatnsins.
Eigendur Śteyjar I hafa greint frį žvķ, aš įriš 1985 hafi žeir hafiš uppbyggingu į ašstöšu til veiša og verkunar į silungi. Žeir hafa einnig skżrt ķtarlega afstöšu sķna til žeirra įkvaršana, sem teknar hafa veriš į félagsfundum ķ veišifélaginu frį žvķ fyrst voru settar takmarkanir af žess hįlfu į heimildir til veiša įriš 1989, er hin fyrsta aršskrį var samžykkt. Telja žeir sig hafa oršiš fyrir verulegu tjóni vegna įkvaršana meirihluta veiširéttarhafa voriš 1993 og eftir žaš, en žęr hafi fališ ķ sér mikilar skeršingar į veišiheimildum Śteyjar I. Fram til žess tķma hafi öllum jöršum veriš heimilt aš hafa jafnmörg net ķ almenningi vatnsins, žrįtt fyrir aršskrįna, sem samžykkt var fjórum įrum įšur.
Ķ mįlatilbśnaši eigenda Śteyjar I er lögš įhersla į, aš įstand fiskistofna ķ vatninu sé gott og žeim sé į engan hįtt ógnaš žótt mikilli sókn vęri haldiš uppi ķ žį. Telja žeir aš takmarkanir veišheimilda, sem meirihlutinn hefur įkvešiš, séu beinlķnis ķ andstöšu viš markmiš félagsins, sem sé aš stunda hįmarksnżtingu į veiši meš aršsemissjónarmiš ķ huga, sbr. 3. gr. samžykkta žess. Nśverandi aršskrį feli ķ raun ķ sér frišun fiskistofna ķ vatninu.
Eigendur Śteyjar I vķsa til žess, aš žau atriši, sem talin eru upp ķ 1. mgr. 50. gr. l. 76/1970 og taka eigi miš af viš nišurjöfnun veiši, séu ašeins nefnd ķ dęmaskyni. Lķta eigi til mun fleiri atriša, svo sem veišireynslu fyrri įra og stašhįtta, žar į mešal įstands fiskistofna. Afli sķšustu įra hjį Śtey I sé mun meiri en flestra eša allra annarra veiširéttareigenda. Almenningur sé stęrstur hluti af flatarmįli Apavatns og žvķ eigi lengd strandlengju aš hafa hverfandi įhrif į nišurjöfnun veiši ķ vatninu. Veišin sé fyrst og fremst stunduš ķ almenningi vatnsins, en ķ netlögum einstakra jarša sé hśn hverfandi lķtil.
Įhersla er į žaš lögš, aš tekiš verši tillit til aš Śteyjarjarširnar séu tvęr, en sś skipan hafi lengi veriš viš lżši.
Ķ greinargerš Žórdķsar Skaptadóttur 22. jśnķ 1995 er m.a. til žess vķsaš, aš į stofnfundi Veišifélags Apavatns 12. aprķl 1988 hafi veriš samžykkt meš nķu atkvęšum gegn einu, aš hvert lögbżli mętti mest hafa 35 net ķ almenningi vatnsins, en ótakmarkašan fjölda ķ netlögum sķnum. Žessi tillaga lżsi rótgrónum hugsunarhętti um almenning vatnsins og jöfnum réttri allra lögbżla viš vatniš til veiša žar. Fasteignamat į veišihlunnindum einstakra jarša styšji einnig jafnan rétt allra jarša viš vatniš til veiša ķ almenningi.
- Stjórn veišifélagsins telur ekki vera fram komin rök til žess aš breyta nśgildandi aršskrį frį 1989. Vel hafi veriš vandaš til geršar hennar, eins og žį hafi veriš stašfest af starfsmanni Veišimįlastofnunar. Įkvöršun um hana hafi veriš tekin meš atkvęšum allra veiširéttareigenda aš einum undanskildum og žvķ vķštęk samstaša um hana. Af tillitssemi viš žann eina, sem į móti var, hafi žó ekki veriš fariš aš öllu leyti eftir aršskrįnni fyrstu įrin eftir gildistöku hennar.
Žį er žvķ haldiš fram, aš mjög órįšlegt sé aš halda uppi svo mikilli sókn ķ fiskistofna ķ vatninu, sem eigendur Śteyjar I vilja. Skżrslur fiskifręšinga gefi ekki tilefni til žess, og sveiflur ķ stofnstęrš og įstandi fisks séu alžekktar. Veišin hafi alla tķš veriš stunduš einungis til bśdrżginda meš hefšbundnum bśskap, og žaš sé nżtt aš reka hana meš žeim miklu umsvifum, sem eigendur Śteyjar I hafi gert sķšustu įrin.
Žvķ er mótmęlt, aš veišireynsla sķšustu įra geti nokkru rįšiš um skiptingu aršskrįr nś. Aflaskżrslum sé lķtt aš treysta og aš auki sé ljóst, aš sumir veiširéttareigendur viš Apavatn hafi ekki nżtt rétt sinn nema aš hluta sķšustu įrin. Ekki sé unnt aš una viš, aš einn geti aukiš hlutdeild sķna ķ aršskrį meš hįmarksnżtingu mešan sumir ašrir hafi kosiš aš fara hęgt ķ sakirnar, sem įn vafa hafi stušlaš aš žvķ aš įstand fiskistofna hafi haldist ķ jafnvęgi.
Stjórnarmenn mótmęla žvķ aš megniš af žeim afla, sem dreginn sé śr vatninu, komi śr almenningi žess, eins og eigendur Śteyjar I halda fram. Engin sérstök könnun liggi fyrir um žetta atriši. Žeir hafa jafnframt lżst žvķ įliti sķnu, aš aflabrögš séu einmitt best mešfram landinu sums stašar viš vatniš, til dęmis viš tanga og nes. Megi ętla, aš meiri hlutinn af heildarveišinni komi upp ķ netlögum einstakra jarša.
Stjórnin mótmęlir haršlega tślkun eigenda Śteyjar I į 8. gr. laga nr. 76/1970 žess efnis, aš aršskrįrhlutur jarša ķ almenningi vatnsins skuli vera jafn og óhįšur landlengd hverrar um sig. Landlengd eigi einmitt aš vega žyngst viš skiptingu hennar ķ almenningi vatnsins. Ekki sé unnt aš vķsa til 1. mgr. 8. gr. eins og žeir geri, žvķ 3. mgr. sömu greinar taki af öll tvķmęli. Samkvęmt henni beri aš skipta žeirri veiši sem um ręšir, eftir reglu 4. greinar laganna. Tilgangurinn meš aršskrį sé torséšur, ef allir eigi jafnstóran hlut ķ almenningi vatnsins. Alrangt sé, aš 3. mgr. verši einungis beitt "viš tilteknar ašstęšur", svo sem eigendur Śteyjar I haldi fram. Sś stašhęfing sé haldlaus.
Žį er žvķ mótmęlt, aš fasteignamat veišihlunninda styšji kröfur um jafna aršskrįrhlutdeild. Mat į veišihlunnindum einstakra jarša viš veišivötn ķ Įrnessżslu sé mjög misjafnt og handahófskennt. Verši ekkert į žvķ byggt ķ žessum efnum.
Loks hefur žaš sjónarmiš komiš fram hjį einum veiširéttareiganda, aš eigi Śtey aš hljóta tvo hluti vegna tvķbżlisréttar ķ almenningi vatnsins, verši hiš sama lįtiš ganga yfir allar tvķbżlisjaršir viš vatniš af jafnręšisįstęšum.
X.
Skipting aršs. Almennt
Ķ 1. mgr. 50. gr. laga nr. 76/1970 er aš finna įkvęši um įkvöršun veiši eša aršs af veiši, sem koma skal ķ hlut hverrar jaršar eša jaršarhluta, sem veiširéttur fylgir ķ vatni į félagssvęšinu. Žar segir: "Viš nišurjöfnun veiši eša aršs af henni skal m.a. taka tillit til ašstöšu viš netjaveiši og stangarveiši, landlengdar aš veišivatni, til hrygningarskilyrša og uppeldisskilyrša fisks".
Samkvęmt 8. gr. samžykktar fyrir Veišifélag Apavatns skal arši af sameigin-legri veiši skipt į félagsmenn samkvęmt aršskrį. Samkvęmt gildandi aršskrį hefur arši veriš skipt ķ einingar mišaš viš aš heildarfjöldi žeirra sé 300. Veršur sį hįttur einnig hafšur į nś. Ekki veršur hróflaš viš gildandi skiptingu eininga milli lękja annars vegar og vatnsins hins vegar. Hér į eftir fara nišurstöšur yfirmatsmanna um, hvernig einingar skiptist milli žeirra žįtta, sem ķ framangreindri lagagrein getur.
XI.
Skipting Aršs. Einstök atriši
Įšur er getiš ólķkra sjónarmiša veiširéttareigenda varšandi tślkun į 8. gr. laga nr. 76/1970 um veiši ķ almenningi vatnsins. Yfirmatsmenn fallast ekki į žį tślkun eigenda Śteyjar I į efni 1. og 3. mgr. lagagreinarinnar, sem fyrr er rakin. Įkvęši 1. mgr. 8. gr. um aš veiši ķ almenningi sé landeigendum "öllum jafnheimil" telja yfirmatsmenn fela ķ sér, aš ašgangur til veiša žar sé öllum landeigendum jafnheimill og enginn geti žar įtt forgang umfram annan. Žaš feli hins vegar ekki ķ sér, aš ef veiši eru sett takmörk meš aršskrį, skuli heimilaš veišimagn allra vera jafnmikiš. Žvert į móti hafa sjónarmiš stjórnar veišifélagsins aš žessu leyti m. a. stoš ķ dómi Hęstaréttar 1971 bls. 1137 (sbr. einkum bls. 1138), en žar koma fram ummęli ķ nišurstöšum um rétt landeiganda til veiši ķ almenningi stöšuvatns samkvęmt įkvöršun matsmanna, sbr. 1. mgr. 4. gr., 8. gr. og 94. gr. (nś 95. gr.) laga nr. 76/1970. Skipting veiši ķ almenningi stöšuvatns samkvęmt įkvöršun matsmanna vęri óžörf og tilgangslaus, ef allir landeigendur ęttu žar jafnstóran hlut. Ķ 3. mgr. 8. gr. laganna segir, aš rétt sé aš skipta veiši ķ almenningi stöšuvatns eftir 4. gr. Er žar vķsaš til 4. greinar ķ heild, en ķ įšurnefndum dómi Hęstaréttar er vķsaš til 1. mgr. 4. gr. Ķ henni kemur fram, aš skipta skuli veiši aš tiltölu viš eignarhluta hvers sameiganda. Viš skipti samkvęmt 8. gr. į veiši ķ almenningi stöšuvatns žykir eiga aš miša skipti viš eignarhluta aš žvķ stöšuvatni, žar sem veiši er til skipta, en žaš hlżtur fyrst og fremst aš rįšast af lengd strandlengju hverrar jaršar, auk annarra žeirra atriša, sem getur ķ 1. mgr. 50. gr. laga nr. 76/1970.
Vķsun eigenda Śteyjar I til góšs įstands fiskistofna ķ Apavatni žykir ekki eiga aš hafa įhrif į įkvöršun um skiptingu aršskrįr, en žaš er hlutverk Veišifélags Apavatns aš įkveša žį heildarveiši, sem almennt įstand fiskistofna hverju sinni žykir réttlęta. Meš sama hętti veršur ekki fallist į, aš mikil veišisókn eigenda Śteyjar I hafi žżšingu viš śrlausn mįlsins. Ekki eru rök fyrir žvķ aš taka miš af fasteignamati veišihlunninda viš skiptingu aršskrįr. Tvķbżlisréttur į nokkrum jöršum skiptir ekki mįli samkvęmt žeim forsendum, sem aš framan getur.
Ekki hafa komiš fram neinar óskir um breytingar į gildandi aršskrį um skiptingu žeirra 75 eininga, sem koma ķ hlut jarša, er liggja aš įm og lękjum. Veršur žvķ nįnast ekkert hróflaš viš skiptingu aršskrįr aš žessu leyti, žótt rannsóknir sem geršar hafa veriš eftir samžykkt aršskrįrinnar 1989 hafi veitt upplżsingar um hrygningarstöšvar urriša ķ lękjum, sem hefšu aš öšrum kosti hugsanlega gefiš tilefni til aš hnika lķtillega žessarri skiptingu.
Af žeim 225 einingum, sem koma ķ hlut jarša sem eiga land aš Apavatni, telja yfirmatsmenn hęfilegt aš 100 skiptist ķ samręmi viš landlengd aš vatninu. Ķ V. kafla aš framan er ķ 2., 8. og 9. liš getiš um gögn, sem yfirmatsmenn hafa fengiš ķ hendur og varša męlingu į landlengd einstakra jarša viš stöšuvatniš, įr og lęki. Enginn įgreiningur er um nišurstöšu męlinganna, sem verša lagšar til grundvallar eins og žęr liggja fyrir.
Vegna ašstöšu til stangarveiši og netaveiši ķ vatninu telja yfirmatsmenn hęfilegt aš 80 einingar komi til śthlutunar. Ekki nżtur haldbęrra upplżsinga ķ mįlinu um, hver hlutur heildaraflans ķ Apavatni veišist ķ netlögum einstakra jarša og hvaš ķ almenningi vatnsins. Veršur lagt til grundvallar, aš jafn stór hluti heildaraflans komi śr netlögum og śr almenningi Apavatns. Ķ netlögum er landeiganda einum heimil veiši. Viš skiptingu žessara eininga veršur ekki gert upp į milli veišisvęša innan netlaga, sbr. žó hér į eftir. Žessi žįttur raskar žvķ ķ raun ekki žeirri nišurstöšu um hlutdeild ķ aršskrį, sem śtreikningar į grundvelli landlengdar aš vatninu gefa einstökum jöršum.
Žį telja yfirmatsmenn hęfilegt aš 30 einingar skiptist milli veiširéttareigenda vegna uppeldis- og hrygningarskilyrša ķ vatninu. Rannsóknarskżrslur, sem lagšar hafa veriš fyrir yfirmatsmenn bera meš sér, aš hrygning bleikju eigi sér staš vķša ķ vatninu og skilyrši séu svo įžekk aš öšru leyti, aš ekki er tilefni til aš gefa įkvešnum svęšum ķ vatninu vęgi umfram önnur vegna žessa žįttar. Nżlegar rannsóknir hafa leitt ķ ljós hagstęš skilyrši fyrir hrygningu urriša viš Steinadrįtt undan landi Austureyjar, sem litiš veršur til viš śrlausn mįlsins.
Žį er enn ógetiš eins atrišis, sem įstęša žykir aš taka tillit til viš skiptingu aršskrįr. Rannsóknarskżrslur stašfesta, aš žar sem lękir falla til vatnsins er fiskför almennt mikil. Veršur 15 einingum variš til jarša, sem žetta į viš um. Viš žį śthlutun veršur hins vegar einnig litiš til žess, aš sums stašar eru nokkrar grynningar ķ vatninu, sem rétt žykir aš hafa ķ huga viš śthlutun žessara eininga til óhags žeim jöršum, sem žetta į sérstaklega viš um.
Kröfum einstakra veiširéttareigenda um hlutdeild ķ aršskrį umfram žaš, sem leišir af framangreindum matsašferšum, er hafnaš.
Veišifélag Apavatns ber kostnaš af mati žessu.
Mat žetta gildir frį upphafi veišitķmabils 1997. Aršskrį fyrir Veišifélag Apavatns skal vera svo sem greinir ķ XII. kafla hér į eftir.
XII.
Aršskrį fyrir Veišifélag Apavatns
Nöfn jarša Einingar
Austurey I 29,5
Austurey II 29,5
Śtey I 12,5
Śtey II 12,5
Efra Apavatn I 33,0
Efra Apavatn II 33,0
Nešra Apavatn 54,7
Vatnsholt 32,5
Hagi I 19,5
Hagi II 19,5
Lękjarhvammur og Gröf 11,1
Žóroddsstašir 4,5
Mosfell 4,8
Žórisstašir 0,5
Svķnavatn 3,0
Samtals 300,0
Reykjavķk, 21. febrśar 1997
_______________________
Gunnlaugur Claessen
_____________________ ____________________
Žorsteinn Žorsteinsson Sveinbjörn Dagfinnsson
Yfirmatsmenn skv. lögum um lax- og silungsveiši


