Śrskuršir mennta- og menningarmįlarįšuneytisins
Brottvikning śr skóla
Įr 2007, mišvikudaginn 4. jślķ, var kvešinn upp ķ menntamįlarįšuneytinu svofelldur
ŚRSKURŠUR:
Kęruefniš
Menntamįlarįšuneytinu barst hinn 5. mars sl. stjórnsżslukęra A (hér eftir nefnd kęrandi), dags. 2. sama mįnašar, vegna žeirrar įkvöršunar skólameistara skóla X (hér eftir nefndur kęrši), dags. 4. desember 2006, aš vķkja dóttur kęranda, B śr skólanum. Kęrandi krefst žess aš hin kęrša įkvöršun verši felld śr gildi.
Mįlavextir
Ķ upphafi skal tekiš fram aš įgreiningur er meš mįlsašilum um suma mįlavexti og ber aš skoša mįlavaxtalżsingu žessa ķ žvķ ljósi.
Af gögnum mįlsins mį rįša aš um klukkan 19:00, fimmtudaginn 30. nóvember sl., sem var sķšasti kennsludagur fyrir jólapróf, hafi C, kennari viš skóla X, fariš inn ķ ljósritunarherbergi skólans. Ljósritun og vinnsla kennslu- og prófagagna ķ skólanum fer fram ķ tveimur samliggjandi herbergjum, sem aš sögn kęrša eru įvallt lęst. Ķ tölvupósti C til skólameistara og ašstošarskólameistara, sem er aš finna ķ gögnum mįlsins og sendur var žennan dag kl. 20:19, segir hśn svo frį aš u.ž.b. kl. 19:00 hafi hśn fariš inn ķ ljósritunarherbergi til aš ljósrita sögupróf fyrir mįnudag. Sķšan segir m.a.:
„.....Ég opna meš lyklinum žvķ žar var lęst og kveiki ljósiš. Fer aš ljósrita ķ gömlu vélinni sem er fyrir kennarana. Eftir um 5 mķnśtur žarf ég skęri og fer innķ innra herbergiš til aš leita žeirra. Žar var myrkur. Fyrir tilviljun veršur mér litiš til hęgri, ķ horniš bak viš ljósritunarvélina og sé glitta ķ bak į stślku.
Spyr hvķ hśn sé žarna ķ felum. Hśn bullar bara ķ taugaveiklun og segir “viš vorum bara aš fķflast ķ loftinu“
Ķ stuttu mįli fór ég meš hana til D žar sem hvorugur ykkar var viš og mįliš grafalvarlegt.
Žarna voru próf sem bķša ljósritunar. ........“
Stślkan sem um ręšir var B, dóttir kęranda. Af gögnum mįlsins mį rįša af B hafi meš ašstoš tveggja drengja losaš loftplötur ķ herbergi sem tilheyrir nemendaašstöšu skólans, fariš ķ gegnum gat sem viš žaš myndašist og eftir fölsku lofti. Hśn hafi sķšan losaš loftplötur ķ ljósritunarherberginu žar sem hśn fannst og meš žvķ komist inn ķ herbergiš. Herbergin voru samliggjandi.
Įgreiningslaust er meš ašilum aš umrętt kvöld hafi D, prófstjóri (en hann er einnig nefndur įfangastjóri ķ gögnum mįlsins), rętt viš B vegna mįlsins. Um žaš samtal segir kęrandi aš D hafi gert henni grein fyrir aš žarna vęru ljósrituš próf og aš samtali žeirra hafi lokiš į žann veg aš hśn ętti aldrei aš gera neitt žessu lķkt aftur. Um žetta samtal segir kęrši svo frį aš B hafi enga skżringu getaš gefiš į hįtterni sķnu.
Daginn eftir, föstudaginn 1. desember sl., mętti B sķšan til vištals hjį skólameistara og ašstošarskólameistara. Um ašdraganda žess segir kęrši aš um morguninn umręddan dag „... reyndum viš aš nį sambandi viš B įn įrangurs. Hśn mętti ekki ķ próf sem hśn įtti aš męta ķ žį um morguninn. Viš gįtum komiš skilabošum til hennar ķ gegnum vini hennar og kom hśn į skrifstofuna mķna um kl. 14:00 föstudaginn 1. desember. Ég og E ašstošarskólameistari ręddum viš B um žennan atburš og tjįši hśn okkur aš hśn vildi aš rįšleggingum föšur sķns segja okkur allt aš létta. Hśn sagši aš žetta hefši veriš gert ķ algjörri vitleysu. Hśn og vinir hennar hefšu veriš aš fķflast. Ég sagši henni aš viš mundum taka įkvöršun um višurlög į mįnudag og aš hśn mętti bśast viš hinu versta vegna alvöru mįlsins. Žar sem hśn kom til mķn aš įeggjan föšur sķns var ljóst aš foreldrar hennar voru upplżstir um mįliš. ...“
Um framangreint vištal segir kęrandi aš B hafi veriš kölluš til skólmeistara sem hafi rętt viš hana. Hśn hafi lįtiš hann vita aš henni žętti žetta mjög mišur en aš um fķflagang hafi veriš aš ręša og enginn įsetningur hafi veriš til aš kķkja į próf auk žess sem hśn hefši ekki séš nein próf. Segir kęrandi aš skólameistari hafi ķ samtalinu sagst trśa žvķ aš um fķflagang hafi veriš aš ręša og aš aldrei hafi komiš fram ķ samtalinu aš skólameistari vęri aš ķhuga skriflega įminningu, brottrekstur śr skóla eša einhverja ašra refsingu. Žį hefur kęrandi žaš eftir B ķ sķšari athugasemdum sķnum til rįšuneytisins vegna umsagnar kęrša um stjórnsżslukęruna, aš skólameistari hafi hvatt hana til aš halda įfram aš undirbśa sig undir prófin. Žį segir kęrandi žaš rangt hjį kęrša aš B hafi komiš til hans aš įeggjan föšur hennar og žaš sé ekki ķ samręmi viš eigin frįsögn kęrša af atburšarįsinni, en fram komi aš hann hafi sjįlfur kallaš B til vištals. Hinu skuli ekki leynt aš B hafi sagt foreldrum sķnum frį atburšum en mišaš viš frįsögn hennar af vištölum hafi engin įstęša veriš til aš hafa frumkvęši aš samskiptum viš skólastjórnendur enda hafi aldrei komiš fram ķ samtölum viš hana aš um einhverja refsingu yrši aš ręša, hvaš žį brottvķsun, fyrr en aš bréf um hana hafi borist hinn 4. desember sl. Frįsögn kęrša og B beri žvķ ekki saman.
Kęrši greinir svo frį aš eftir aš hafa ķhugaš mįliš helgina 2. – 3. desember sl. og rętt žaš į fundi stjórnenda og nįmsrįšgjafa, mįnudagsmorguninn 4. desember sl, hafi ekki veriš tališ verjandi aš leyfa B aš taka prófin ķ desember. Hin kęrša įkvöršun var sķšan tilkynnt meš bréfi til foreldra B, dagsett sama dag. Įkvöršunin var svohljóšandi:
„Žvķ mišur er óhjįkvęmilegt aš vķsa B śr skóla. Fimmtudaginn 30. nóvember varš B uppvķs aš innbroti ķ ljósritunarherbergi žar sem prófgögn eru varšveitt.
Viršingarfyllst,
F,
skólameistari.“
Fram kemur ķ gögnum mįlsins aš eftir aš įkvöršunin barst foreldrunum hefši fašir B haft samband viš kęrša og m.a. bent į aš brotiš hefši veriš į andmęlarétti viš įkvöršunina og óskaš eftir aš hśn yrši dregin til baka. Kęrši varš ekki viš žeirri mįlaleitan, en tekur fram aš hann hafi gert allt sem ķ hans valdi hafi stašiš til aš milda hina kęršu įkvöršun.
Menntamįlarįšuneytinu barst svo sem fyrr greinir stjórnsżslukęra ķ mįlinu hinn 5. mars sl. Meš bréfi rįšuneytisins sama dag var stjórnsżslukęran send kęrša til umsagnar. Sérstaklega var óskaš eftir aš gerš yrši grein fyrir įstęšum og ašdraganda brottvikningarinnar og žeirri formlegu mįlsmešferš sem sś įkvöršun hafi veriš byggš į. Umsögn kęrša barst rįšuneytinu meš bréfi, dags. 21. mars sl. Meš bréfi, dags. 22. mars sl. sendi rįšuneytiš kęranda umsögn kęrša. Athugasemdir kęranda vegna hennar bįrust rįšuneytinu hinn 11. aprķl sl.
Mįlsįstęšur.
Meš hlišsjón af 31. gr. stjórnsżslulaga, nr. 37/1993, veršur hér einungis fjallaš um mįlsįstęšur sem teljast skipta mįli viš śrlausn žessa mįls, en öll framkomin sjónarmiš og mįlsįstęšur hafa veriš hafšar til hlišsjónar viš śrlausn žess.
Mįlsįstęšur kęranda.
Eins og įšur hefur komiš fram krefst kęrandi žess aš hin kęrša įkvöršun verši felld śr gildi.
Kęrandi heldur žvķ fram aš mįlsmešferš kęrša hafi veriš ķ andstöšu viš stjórnsżslulög nr. 37/1993 og vekur athygli į žvķ aš B hafi oršiš 17 įra hinn xx. xx 2006 og žvķ ekki lögrįša žegar hin kęrša įkvöršun hafi veriš tekin. Žį heldur kęrandi žvķ fram aš aldrei hafi veriš haft samband viš hana né föšur kęranda sem forrįšamenn B og žeim gerš grein fyrir hvaš hafi gerst eša hvaš stęši til. Žaš sé žvķ augljóst aš andmęlaréttur 13. gr. stjórnsżslulaga, nr. 37/1993, hafi veriš brotinn. Kęrandi heldur žvķ fram aš brot kęrša sé ķ raun enn alvarlegra ķ ljósi žess aš kęrši hafi tekiš sér umhugsunarfrest įn žess aš lįta sér detta žaš ķ hug aš hafa samband viš foreldra og gera žeim grein fyrir stöšu mįlsins.
Žį heldur kęrandi žvķ jafnframt fram aš meš svo ķžyngjandi višurlögum hafi veriš brotiš gegn mešalhófsreglunni svo og reglunni um réttmętar vęntingar, en ekki sé hęgt aš lķta framhjį žvķ aš mįliš hafi ķ raun veriš afgreitt į fundi meš įfangastjóra og ekki sķšur į fundi meš kęrša įn žess aš brottvikning vęri nefnd į nafn. Auk žessa heldur kęrandi žvķ fram aš ķ tveimur sķmtölum föšur B viš kęrša hafi komiš fram aš kęrši tryši žvķ, aš ekki hafi veriš um įsetning aš ręša hjį B aš taka eša skoša próf.
Žį telur kęrandi aš įkvöršunin hafi veriš efnislega röng og aš kęrši hafi ekki haft heimild til aš taka jafn ķžyngjandi įkvöršun og raun ber vitni. Ekki verši séš aš lagagrundvöllur sé fyrir įkvöršuninni. Auk žess beri aš vekja athygli į žvķ aš sį sem įkvöršunina tók hafi tališ aš enginn įsetningur hafi veriš fyrir hendi og taki žaš af öll tvķmęli um aš enginn grundvöllur hafi veriš til višurlaga ķ žessu mįli.
Kęrandi įskilur sér rétt til skašabóta auk žess sem krafist er aš kannaš verši hvort tilefni sé til įminningar vegna vinnubragša skólameistara, en įkvöršun hans hafi haft meiri įhrif į lķf ungrar stślku en menn geri sér grein fyrir ķ fyrstu.
Kęrandi mótmęlir alfariš žeirri mįlsįstęšu kęrša sem nįnar er gerš grein fyrir hér į eftir, aš B hafi meš athęfi sķnu brotiš gegn almennum hegningarlögum, enda hafi ekki veriš til stašar įsetningur til refsiveršs verknašar, hvorki til svindls į prófi né annars. Žaš byggi į žvķ aš ķ fyrsta lagi hafi B ekki vitaš aš próf vęru geymd ķ umręddri skólastofu og hafi žar af leišandi ekki haft įsetning til aš svindla į prófi. Ķ öšru lagi heldur kęrandi žvķ fram aš kęrši hafi sjįlfur sagt B og sķšar föšur hennar ķ samtali, aš žaš vęri hans mat aš um fķflagang hafi veriš aš ręša og ekki įsetningur til svindls. Stašhęfingar um aš įkvöršun hafi byggst į broti į almennum hegningarlögum eigi žvķ ekki viš rök aš styšjast, en hefši svo veriš hefši veriš enn rķkari įstęša til aš upplżsa foreldra um žaš svo aš hęgt hefši veriš aš leišrétta žann misskilning. Žį er žvķ mótmęlt aš skólastjórnendur telji sig geta dęmt um žaš hvort um brot į hegningarlögum hafi veriš aš ręša eša ekki, ekki sķst ķ ljósi žess aš ekki hafi veriš gętt grundvallar mannréttinda um aš gefa nemanda kost į aš verja sig.
Žį bendir kęrandi į aš viš žaš verši ekki unaš aš kęrši geti afgreitt grunnskyldur sķnar meš žvķ aš halda žvķ fram aš afstaša foreldra hafi veriš ljós allan tķmann og žvķ hafi ekki žurft aš leita eftir andmęlum. Kęrandi telur aš ķ žessum oršum kęrša felist bein višurkenning į žvķ aš andmęlaréttur hafi vķsvitandi veriš snišgenginn. Hvernig kęrši hafi tališ sig vita fyrirfram um afstöšu foreldranna sem höfšu aldrei talaš viš hann fyrir žetta atvik sé kęranda hrein rįšgįta.
Mįlsįstęšur kęrša.
Ķ umsögn kęrša til rįšuneytisins, dags. 13. mars sl., vegna stjórnsżslukęrunnar segir:
„B var vikiš śr skóla X žann 4. desember 2006. Įstęša brottvikningarinnar var aš fimmtudaginn 30. nóvember 2006 braust B inn ķ ljósritunarherbergi žar sem prófgögn voru varšveitt. “
Segir kęrši aš umrętt herbergi hafi veriš lęst og nemendur ekki haft ašgang aš žvķ. Kęrši lżsir žvķ hvernig B hafi brotist inn ķ herbergiš og tekur m.a. fram aš nokkrar skemmdir hafi veriš į loftinu, svo sem beygluš festingajįrn. B hafiš veriš ķ felum į bak viš ljósritunarvél žegar C kennari hafi fundiš hana. Kęrši bendir į aš ķ umręddu herbergi hafi veriš geymd 33 próf sem leggja įtti fyrir daginn eftir og ķ nęstu prófaviku. Ekki hafi veriš vitaš hve lengi B hafi veriš bśin aš vera inni ķ herberginu žegar komiš hafi veriš aš henni.
Kęrši heldur žvķ fram aš enginn vafi leiki į broti B žar sem hśn hefši veriš stašin aš verki. Žį heldur kęrši žvķ fram aš alvarleiki brotsins sé augljós žar sem prófgögn hafi veriš varšveitt ķ herberginu sem hśn braust inn ķ. Kęrši bendir į aš žaš verši ekki fram hjį žvķ litiš aš innbrotiš hefši haft ķ för meš sér töluveršan kostnaš žvķ kennarar hefšu žurft aš endursemja próf. Brotiš hafi žvķ veriš mjög alvarlegt og aš sjįlfsögšu hafi komiš til greina aš kęra žaš til lögreglu žar sem innbrot vęru brot į hegningarlögum.
Tekur kęrši fram aš hann hafi gert allt sem ķ hans valdi hafi stašiš til aš milda hina kęršu įkvöršun. Žannig hafi hann rętt viš kennara B og bešiš žį aš meta nįmsįrangur hennar yfir önnina til einkunnar. Jafnframt hafi hann bošiš henni aš stunda fjarnįm į vorönn 2007 įn aukakostnašar og aš hśn fengi leyfi til aš hefja aftur nįm ķ dagskóla į haustönn 2007.
Vegna žeirrar skošunar föšur B aš andmęlaréttur foreldra vegna fyrirhugašrar brottvikningar hafi ekki veriš virtur bendir kęrši į aš ķ ljósi kringumstęšna hafi veriš naušsynlegt aš vķsa B śr skóla tafarlaust. Innbrotiš hafi įtt sér staš sķšasta kennsludag hinn 30. nóvember sl. milli kl. 18:00 og 19:00 og B hafi įtt aš fara ķ fyrsta prófiš morguninn eftir, ž.e. föstudaginn 1. desember sl. og sķšan žrišjudaginn 5. desember sl. og dagana žar į eftir. B hafi veriš um ótiltekinn tķma ein ķ herbergi žar sem prófgögn hafi veriš varšveitt og žvķ hafi veriš óhjįkvęmilegt aš vķsa henni tafarlaust śr skóla. Varšandi žį mįlsįstęšu kęranda aš B hafi ekki vitaš aš hśn vęri aš fara inn ķ ljósritunarherbergiš bendir kęrši į aš hśn hafi žurft aš hafa heilmikiš fyrir žvķ aš klifra nišur ķ ljósritunarherbergiš, fęra til pappakassa śr hillum o.s.frv. Žaš sé žvķ mjög ótrśveršugt aš hśn hafi ekki vitaš hvaša herbergi žetta var.
Kęrši bendir į aš ķ 13. gr. stjórnsżslulaga standi um andmęlarétt, aš ašili mįls skuli eiga žess kost aš tjį sig um efni mįls įšur en stjórnvald taki įkvöršun ķ žvķ, enda liggi ekki fyrir ķ gögnum mįlsins afstaša hans og rök fyrir henni eša slķkt sé augljóslega óžarft. Kęrši ķtrekar aš B hafi komiš ķ vištal föstudaginn 1. desember aš įeggjan föšur sķns. Hśn hafi fariš heim meš žaš veganesti aš litiš vęri į žennan atburš mjög alvarlegum augum og aš višurlög kęmu ķ kjölfariš. Brottrekstur hafi aš sjįlfsögšu einnig veriš nefndur. Ljóst hafi veriš aš bęši B og foreldrar hennar hefšu vitaš um mįliš og aš ekki hafi veriš įgreiningur um aš brotiš hefši veriš framiš. Alvarleiki brots og višurlög séu aš sjįlfsögšu įvallt matsatriši. B og foreldrar hennar hafi ašra skošun į žvķ en kęrši. Kęrši telur aš afstaša kęranda hafi veriš ljós allan tķmann og žvķ hafi ekki žurft aš leita eftir andmęlum žeirra. Įkvöršun um brottvikningu hafi ešli mįlsins samkvęmt žurft aš taka strax. Ekki hafi veriš hęgt aš fresta henni žar sem próf hafi veriš hafin.
Žį heldur kęrši žvķ fram aš mešalhófsregla hafi ekki veriš brotin žar sem reynt hafi veriš aš milda refsingu eins og kostur hafi veriš. Aš halda žvķ fram aš gefiš hafi veriš ķ skyn aš mįliš yrši afgreitt įn nokkurra višurlaga af skólastjórnendum ķ upphafi sé frįleitt. Um žaš geti žeir vitnaš sem ręddu viš B. Kęrši heldur žvķ jafnframt fram aš ķ samtölum sķnum viš föšur hennar hafi hann reynt aš leiša honum fyrir sjónir aš B žyrfti aš taka śt refsingu fyrir athęfi sitt žrįtt fyrir aš kęrši vildi trśa žvķ aš atferli hennar hafi ekki veriš haršsvķraš brot. Kęrši hefši jafnframt nefnt aš žaš vęri alls ekki loku fyrir žaš skotiš aš hśn hefši nįš ķ upplżsingar śr žeim prófum sem hefšu veriš ķ ljósritunarherberginu. Margir kennarar hefšu tališ svo vera og samiš nż próf.
Kęrši bendir aš lokum į aš sérkennilegt sé aš halda žvķ fram aš skólameistari hafi ekki heimild til aš vķsa nemanda śr skóla. Ķ ašalnįmskrį framhaldsskóla, kaflanum um mešferš mįla, komi m.a. fram aš veita skuli nemenda višvörun įšur en til refsingar komi nema brotiš sé žess ešlis aš žvķ verši ekki viš komiš, svo sem brot į almennum hegningarlögum. Ķ grein sem fjalli um misferli ķ prófum komi jafnframt fram aš nemanda sem stašinn sé aš misferli ķ prófi skuli vķsa frį prófi og geti hann įtt von į brottvikningu śr skóla, tķmabundiš eša til frambśšar, eftir alvarleika brots. Varla sé hęgt aš hugsa sér alvarlegra misferli varšandi próf en žaš aš brjótast inn ķ prófgeymslur žar sem geymdur sé stór hluti af prófum annarinnar.
Rökstušningur nišurstöšu.
Ķ mįli žessu er deilt um hvort fariš hafi veriš aš stjórnsżslulögum žegar skólameistari skóla X vķsaši B śr skólanum hinn 4. desember sl.
Um skóla X gilda lög um framhaldsskóla nr. 80/1996, meš sķšari breytingum. Samkvęmt 1. mgr. 4. gr. laganna fer menntamįlarįšherra meš yfirstjórn žeirra mįla er lögin taka til og ber įbyrgš į ašalnįmskrį, eftirliti meš skólastarfi og nįmsefni, rįšgjöf um kennslu og žróunarstarf ķ framhaldsskólum og söfnun og dreifingu upplżsinga um skólastarf. Ķ 1. mgr. 8. gr. laganna segir aš skólameistari veiti skólanum forstöšu. Hann stjórni daglegum rekstri og starfi framhaldsskóla og gęti žess aš skólastarfiš sé ķ samręmi viš lög, reglugeršir, ašalnįmskrį og önnur gildandi fyrirmęli į hverjum tķma. Žį segir ķ 2. mgr. 11. gr. laganna aš menntamįlarįšherra skipi skólameistara til fimm įra ķ senn aš fenginni tillögu hlutašeigandi skólanefndar. Meš hlišsjón af framansögšu heyrir skóli X stjórnarfarslega undir menntamįlarįšherra og skólinn og skólameistari žvķ lęgra sett stjórnvald gagnvart menntamįlarįšherra. Hin kęrša įkvöršun var tekin af skólameistara skóla X ķ mįli žessu og hśn er žvķ réttilega kęrš til menntamįlarįšuneytisins, sbr. 1. mgr. 26. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993.
Ķ įliti umbošsmanns Alžingis ķ SUA 1994, bls. 295, kemur fram aš almennt falli kennsla ekki undir stjórnsżslulög, en hins vegar geti įkvaršanir um agavišurlög og skyld śrręši falliš undir lögin. Segir ķ įlitinu aš meš hlišsjón af ummęlum ķ greinargerš meš stjórnsżslulögunum, verši aš lķta svo į aš hin vęgari śrręši sem beitt sé til aš halda uppi aga og almennum umgengisvenjum, teljist almennt ekki stjórnvaldsįkvaršanir. Hins vegar kemur skżrt fram ķ įlitinu, aš įkvöršun um aš vķkja nemanda śr skóla ķ fleiri en einn skóladag, teljist įkvöršun um réttindi og skyldur sem falli undir 2. mgr. 1. gr. stjórnsżslulaga og žvķ beri aš fara meš slķk mįl ķ samręmi viš įkvęši laganna.
Meš hlišsjón af framansögšu veršur aš telja aš hin kęrša įkvöršun hafi veriš stjórnvaldsįkvöršun og bar kęrša žvķ aš gęta įkvęša stjórnsżslulaga viš undirbśning hennar.
Eins og įšur hefur komiš fram var hin kęrša įkvöršun oršuš meš eftirfarandi hętti:
„Žvķ mišur er óhjįkvęmilegt aš vķsa B śr skóla. Fimmtudaginn 30. nóvember varš B uppvķs aš innbroti ķ ljósritunarherbergi žar sem prófgögn eru varšveitt.“
Ķ umsögn kęrša til rįšuneytisins vegna mįlsins er lögš sérstök įhersla į aš ķ umręddu herbergi hafi veriš geymd 33 próf sem leggja hefši įtt fyrir daginn eftir og ķ nęstu prófaviku. Ekki hafi veriš vitaš hve lengi B hafi veriš bśin aš vera inni ķ herberginu žegar komiš hafi veriš aš henni og sérstaklega tekiš fram aš alvarleiki brotsins hafi veriš augljós žar sem prófgögn hafi veriš varšveitt ķ herberginu žar sem innbrotiš įtti sér staš. Žį hefur kęrši bent į aš ekki verši fram hjį žvķ litiš aš innbrotiš hefši haft ķ för meš sér töluveršan kostnaš žvķ kennarar hafi žurft aš endursemja próf. Kęrši hefši jafnframt nefnt žaš viš föšur B aš žaš vęri alls ekki loku fyrir žaš skotiš aš hśn hefši nįš ķ upplżsingar śr žeim prófum sem hefšu veriš ķ ljósritunarherberginu. Margir kennarar hefšu tališ svo vera og samiš nż próf. Einnig vķsast ķ žessu sambandi til žess aš mįliš hafi veriš rętt į fundi stjórnenda og nįmsrįšgjafa og ekki tališ verjandi aš leyfa B aš taka prófin ķ desember.
Auk framangreinds hefur kęrši ķ umsögn sinni til rįšuneytisins ķ tengslum viš umfjöllun um heimildir til töku hinnar kęršu įkvöršunar m.a. vķsaš til greinar ķ ašalnįmskrį framhaldsskóla sem fjalli um misferli ķ prófum žar sem fram komi aš nemanda sem stašinn sé aš misferli ķ prófi skuli vķsa frį prófi og geti hann įtt von į brottvikningu śr skóla, tķmabundiš eša til frambśšar, eftir alvarleika brots. Varla sé hęgt aš hugsa sér alvarlegra misferli varšandi próf en žaš aš brjótast inn ķ prófgeymslur žar sem geymdur sé stór hluti af prófum annarinnar. Žótt žaš komi ekki fram skżrlega af hįlfu kęrša ķ mįlinu, hvorki ķ hinni kęršu įkvöršun né ķ umsögn hans til rįšneytisins, er litiš svo į aš meš umręddu misferli eigi kęrši viš aš B hafi ętlaš sér aš komast yfir próf sem geymd voru ķ umręddu herbergi og žannig gerst brotleg viš prófareglur skólans.
Meš hlišsjón af framangreindu er į žvķ byggt ķ śrskurši žessum aš hin kęrša įkvöršun hafi annars vegar fališ ķ sér aš B hafi gerst sek um innbrot og hins vegar aš meš innbroti ķ umrętt ljósritunarherbergi žar sem próf voru geymd hafi hśn gerst sek um misferli varšandi próf.
Kęrši telur aš B hafi gerst sek um brot į almennum hegningarlögum meš hįttsemi sinni, en įkvöršun hafi veriš tekin um aš kęra ekki mįliš til lögreglu. Ķ śrskurši žessum veršur aš telja aš sś skošun kęrša hafi ekki sérstaka žżšingu viš śrlausn žessa mįls hvort um hegningarlagabrot hafi veriš aš ręša, enda veršur ašeins skoriš śr žvķ meš rannsókn lögreglu og eftir atvikum nišurstöšu dómstóla, sem ekki fór fram. Hins vegar er óumdeilt aš umrętt ljósritunarherbergi var lęst žegar kennarinn C varš vör viš B žar inni, og aš hśn hafši komist inn ķ herbergiš ķ heimildarleysi meš žvķ aš losa loftplötur eins og įšur hefur veriš lżst.
Um žann veigamikla žįtt ķ hinni kęršu įkvöršun aš meš žvķ aš um var aš ręša ljósritunarherbergi žar sem próf voru geymd hafi B gerst sek um misferli varšandi próf, veršur óhjįkvęmilega aš lķta til žess aš verulegur įgreiningur er meš ašilum um žann žįtt mįlsins.
Af hįlfu kęranda er žvķ haldiš fram aš B hafi veriš aš fķflast, aš hśn hafi ekki įttaš sig į žvķ aš um ljósritunarherbergi hafi veriš aš ręša, aš hśn hafi reynt aš komast upp aftur en ekki getaš žaš įn ašstošar og žvķ bešiš žar stutta stund, er įšur nefndur kennari hafi komiš inn ķ herbergiš. Hśn hafi ekki vitaš aš próf hafi veriš geymd ķ herberginu og žar af leišandi hafi ekki veriš įsetningur til aš svindla į prófi.
Kęrši heldur žvķ hins vegar fram aš B hafi žurft aš hafa heilmikiš fyrir žvķ aš klifra nišur ķ ljósritunarherbergiš, fęra til pappķrskassa śr hillum o.s.frv. Žvķ sé žaš mjög ótrśveršugt aš hśn hafi ekki vitaš hvaša herbergi žetta hafi veriš. Žį hafi B veriš um ótiltekinn tķma ein ķ herberginu žar sem prófgögnin voru varšveitt. Einnig er ķ gögnum mįlsins aš finna frįsögn kęrša af samtali hans viš föšur B, žar sem fram kemur aš kęrši hefši sagt aš žaš vęri alls ekki loku fyrir žaš skotiš aš B hefši nįš ķ upplżsingar śr žeim prófum sem voru ķ ljósritunarherberginu.
Öšrum upplżsingum og gögnum er ekki til aš dreifa ķ mįlinu um žaš hvernig kęrši lagši sönnunarmat į žaš aš B hafi meš hįttsemi sinni ętlaš aš komast yfir próf sem geymd voru ķ umręddu herbergi. Fyrir liggur aš D prófstjóri ręddi viš hana um mįliš sem og kęrši og ašstošarskólameistari. Ekki liggja fyrir upplżsingar um žaš hvort B hafi veriš spurš aš žvķ hversu lengi hśn var ķ umręddu herbergi įšur en komiš var aš henni žar, hvort hśn hafi vitaš eša mįtt vita aš 33 próf hafi veriš geymd žar inni, eša hvort žau próf sem ķ herberginu voru hafi veriš ķ žeim įföngum sem B įtti aš taka próf ķ umręddan desembermįnuš. Meš žvķ er žó ekki unnt ķ śrskurši žessum aš ganga śt frį žvķ meš fullri vissu aš žessum spurningum hafi ekki veriš beint til hennar. Žį kemur ekki fram ķ frįsögn kennarans C aš B hafi tekiš eša veriš meš į sér próf inni ķ umręddu herbergi žegar hśn kom aš henni žar.
Hins vegar kemur fram ķ tölvupósti kęrša til allra starfsmanna skólans, dags. 1. desember 2006 kl. 9:50, žar sem greint er frį atburšinum kvöldiš įšur, aš eftir ķtarlega könnun sé ljóst aš engin próf hafi veriš ljósrituš og jafnframt tališ aš ekki sé hętta talin į žvķ aš prófin hafi borist śt, en kennarar žó bešnir um aš vera į varšbergi ef prófśrlausnir nemenda komi į óvart og kęrši og E ašstošarskólameistari verši žį lįtnir vita um slķk tilfelli. Žį segir ķ tölvupósti kęrša til allra starfsmanna skólans, dags. 5. desember 2006 kl. 12:54, eftir aš greint er frį žvķ aš ķ framhaldi af innbroti ķ ljósritunarherbergi hafi žrķr nemendur veriš reknir śr skólanum, aš eftir ķtarlega rannsókn „.. teljum viš vķst aš engin próf hafi veriš fjarlęgš og viš teljum mjög ólķklegt aš upplżsingar śr prófum hafi borist śt. Engu aš sķšur er atburšurinn svo alvarlegur aš ekki var um annaš aš ręša en vķsa žeim śr skóla. Žaš var gert mįnudaginn 4. desember .“
Meš hlišsjón af framansögšu veršur aš mati rįšuneytisins ekki meš óyggjandi hętti rįšiš af gögnum mįlsins aš kęrši hafi viš undirbśning hinnar kęršu įkvöršunar fullnęgt rannsóknarskyldu sinni skv. 10. gr. stjórnsżslulaga. Skv. žeirri lagagrein skal stjórnvald sjį til žess aš mįl sé nęgjanlega upplżst įšur en įkvöršun er tekin ķ žvķ. Rannsóknarreglan tengist nįiš andmęlarétti sem 13. gr. sömu laga kvešur į um, en stundum veršur mįl ekki nęgilega upplżst nema ašila hafi veriš gefinn kostur į aš kynna sér gögn mįls, svo og aš koma aš frekari upplżsingum um mįlsatvik. Viš mat į žvķ hvort rannsóknarreglunni var fullnęgt ķ mįli žessu telur rįšuneytiš aš eins og į stóš, hafi skipt miklu mįli aš andmęlaréttur var ekki virtur af hįlfu kęrša eins og nįnar veršur fjallaš um hér į eftir. Žį veršur aš leggja įherslu į aš ef deilt er um mįlsatvik sem hafa verulega žżšingu fyrir śrlausn mįlsins ber stjórnvöldum aš leggja įherslu į aš rannsaka žann žįtt žess. Mįl telst nęgilega rannsakaš žegar žeirra upplżsinga hefur veriš aflaš sem naušsynlegar eru til žess aš hęgt sé aš taka efnislega rétta įkvöršun ķ žvķ. Viš mat į žvķ hversu ķtarlega ber aš rannsaka mįl skiptir bęši mįlshraši og mikilvęgi mįlsins mįli. Žį veršur aš leggja įherslu į aš eftir žvķ sem stjórnvaldsįkvöršun er tilfinnanlegri og meira ķžyngjandi, žeim mun strangari kröfur veršur aš gera til sönnunar į naušsyn įkvöršunar. Žį veršur einnig aš lķta til ešlis žeirrar įkvöršunar sem um ręšir. Rannsóknarreglan felur žaš ķ sér aš žaš stjórnvald sem įkvöršun tekur ber įbyrgš į žvķ aš mįl hafi veriš nęgilega rannsakaš įšur en įkvöršun er tekin.
Óumdeilt er ķ mįli žessu aš foreldrum B var ekki gefinn kostur į andmęlum įšur en hin kęrša įkvöršun var tekin. Eins og aš framan greinir ķ umfjöllun um mįlsįstęšur kęrša ķ mįlinu er žvķ haldiš fram af hans hįlfu aš ekki hafi veriš žörf į aš veita andmęlarétt. B hafi komiš ķ vištal föstudaginn 1. desember aš įeggjan föšur sķns og fariš heim meš žaš veganesti aš litiš vęri į žennan atburš mjög alvarlegum augum og aš višurlög kęmu ķ kjölfariš. Brottrekstur hafi aš sjįlfsögšu einnig veriš nefndur. Ljóst hafi veriš aš bęši B og foreldrar hennar hefšu vitaš um mįliš og aš ekki hafi veriš įgreiningur um aš brot hefši veriš framiš. Kęrši telur žvķ aš afstaša kęranda hafi veriš ljós allan tķmann og žvķ hafi ekki žurft aš leita eftir andmęlum žeirra. Įkvöršun um brottvikningu hafi ešli mįlsins samkvęmt žurft aš taka strax. Ekki hafi veriš hęgt aš fresta henni žar sem próf hafi veriš hafin.
Kęrandi heldur žvķ hins vegar fram aš hvorki ķ samtali dóttur hennar viš D prófstjóra sama kvöld og umrętt atvik įtti sér staš, né ķ vištali kęrša og ašstošarskólameistara viš hana daginn eftir, hafi komiš fram aš til greina kęmi aš vķkja henni śr skólanum. Meš hlišsjón af framansögšu veršur aš mati rįšuneytisins tališ ósannaš aš foreldrar B hafi veriš kunnugt um žaš, įšur en hin kęrša įkvöršun var tekin, aš til greina kęmi aš vķkja dóttur žeirra śr skólanum vegna žess atviks sem žar er vķsaš til. Žį mį rįša af frįsögn kęrša ķ umsögn hans til rįšuneytisins vegna mįlsins, aš eftir vištal hans og ašstošarskólameistara viš B föstudaginn 1. desember sl. hafi hann ķhugaš mįliš helgina 2. og 3. desember og sķšan rętt žaš į fundi stjórnenda og nįmsrįšgjafa mįnudagsmorguninn 4. desember. Meš žvķ lišu tęplega žrķr sólarhringar įšur en hin kęrša įkvöršun var tekin. Žvķ veršur ekki fallist į žaš meš kęrša aš ekki hafi veriš hęgt aš veita foreldrum kęranda frest til andmęla žar sem próf hafi veriš hafin.
13. gr. stjórnsżslulaga hefur aš geyma regluna um andmęlarétt og skv. henni skal ašili mįls eiga žess kost aš tjį sig um efni mįls įšur en stjórnvald tekur įkvöršun ķ žvķ, enda liggi ekki fyrir ķ gögnum mįlsins afstaša hans og rök fyrir henni eša slķkt sé augljóslega óžarft. Ķ mįli žessu liggur fyrir aš dóttir kęranda varš 17 įra hinn xx. xx sl. og žvķ ólögrįša žegar hin kęrša įkvöršun var tekin. Samkvęmt lögręšislögum nr. 71/1997, rįša foreldrar barns, sem ólögrįša er fyrir ęsku sakir, persónulegum högum žess. Nefnast žau lögrįš forsjį og fer um hana samkvęmt įkvęšum barnalaga nr. 76/2003 og barnaverndarlaga nr. 80/2002. Forsjį barns felur ķ sér rétt og skyldu fyrir forsjįrašila til aš rįša persónulegum högum barnsins og gegna öšrum foreldraskyldum sbr. 28. gr. barnalaga. Žar sem kęrandi fer meš forsjį dóttur sinnar įsamt föšur B kom žaš ķ žeirra hlut aš gęta persónulegra hagsmuna hennar ķ mįli žessu.
Ķ andmęlarétti felst mešal annar aš mįlsašili į aš eiga kost į žvķ aš gęta réttar sķns og hagsmuna meš žvķ aš kynna sér gögn mįls, tjį sig um efni žess og framkomnar upplżsingar ķ žvķ og koma aš frekari upplżsingum um mįlsatvik įšur en stjórnvald tekur įkvöršun. Ķ mįli žessu žykir sérstök įstęša til aš įrétta aš meginreglan er sś aš ašili mįls skal eiga žess kost aš tjį sig um efni mįls, įšur en stjórnvald tekur įkvöršun ķ žvķ. Žannig getur mįlsašili komiš athugasemdum į framfęri, bent į misskilning eša ónįkvęmni ķ gögnum mįls og jafnframt bent į heimildir sem séu betri grundvöllur aš įkvöršun mįls. Žį telur rįšuneytiš aš žaš hafi sérstaka žżšingu ķ mįli žessu aš žegar til greina kemur aš beita ašila refsikenndum višurlögum veršur aš gera strangar kröfur til vandašrar mįlsmešferšar.
Meš hlišsjón af framangreindu er žaš nišurstaša rįšuneytisins aš viš töku hinnar kęršu įkvöršunar hafi kęrši brotiš į andmęlarétti foreldra B skv. 13. gr. stjórnsżslulaga.
Žį er žaš nišurstaša rįšuneytisins ķ mįli žessu aš eins og hin kęrša įkvöršun var oršuš ķ bréfi til foreldra B hinn 4. desember sl., hafi ekki veriš fyllilega ljóst hver hafi veriš grundvöllur hennar. Byggir sś nišurstaša į žvķ aš eftir aš greint er frį žvķ aš óhjįkvęmilegt hafi veriš aš vķsa henni śr skóla er einungis vķsaš til žess aš fimmtudaginn 30. nóvember hafi B oršiš „...uppvķs aš innbroti ķ ljósritunarherbergi žar sem prófgögn eru varšveitt. ...“ . Öšrum skżringum er ekki til aš dreifa ķ įkvöršuninni. Telur rįšuneytiš aš skort hafi į skżrleika hinnar kęršu įkvöršunar einkum žegar haft er ķ huga aš ķ raun kom aš mati rįšuneytisins ekki fyllilega ķ ljós į hvaša grundvelli įkvöršunin var byggš fyrr en ķ umsögn kęrša til rįšuneytisins ķ mįli žessu, žar sem tekiš er fram aš varla sé hęgt aš hugsa sér alvarlegra misferli varšandi próf en žaš aš brjótast inn ķ prófgeymslur žar sem geymdur sé stór hluti af prófum annarinnar. Foreldrum B var tilkynnt um hina kęršu įkvöršun meš framangreindu oršalagi įn frekari skżringa og įn žess aš žeim hafi įšur veriš gefinn kostur į andmęlum, auk žess sem af žeirra hįlfu er žvķ haldiš fram aš žeim hafi ekki veriš kunnugt um aš til stęši aš vķsa dóttur žeirra śr skóla.
Žaš er grundvallarregla ķ stjórnsżslurétti aš stjórnvaldsįkvöršun veršur efnislega aš vera bęši įkvešin og skżr svo aš sį sem įkvöršunin beinist aš geti skiliš hana og metiš réttarstöšu sķna. Meš vķsan til framangreinds veršur aš mati rįšuneytisins aš telja aš hin kęrša įkvöršun ķ mįli žessu hafi ekki fullnęgt framangreindri grundvallarreglu um skżrleika stjórnvaldsįkvöršunar.
Samkvęmt öllu framansögšu er žaš nišurstaša rįšuneytisins ķ mįli žessu aš viš töku hinnar kęršu įkvöršunar hafi kęrši ekki meš óyggjandi hętti fullnęgt rannsóknarskyldu sinni skv. 10. gr. stjórnsżslulaga viš undirbśning hennar. Žį hafi viš undirbśning hinnar kęršu įkvöršunar veriš brotiš gegn andmęlareglu 13. gr. sömu laga og jafnframt aš hin kęrša įkvöršun hafi ekki skv. oršalagi sķnu fullnęgt grunnreglu stjórnsżsluréttar um skżrleika stjórnvaldsįkvöršunar. Er žaš mat rįšuneytisins aš umręddir annmarkar į mįlsmešferš hinnar kęršu įkvöršunar hafi veriš slķkir aš žeir leiši óhjįkvęmilega til ógildingar hennar, eins og nįnar greinir ķ śrskuršaroršum.
ŚRSKURŠARORŠ:
Įkvöršun skólameistara skóla X, dagsett 4. desember 2006, um aš vķsa B śr skóla, er felld śr gildi.
