Śrskuršir mennta- og menningarmįlarįšuneytisins
Brottvikning śr skóla
Įr 2007, mįnudagurinn 22. október, er kvešinn upp ķ menntamįlarįšuneytinu svofelldur
ŚRSKURŠUR
Kęruefniš.
Menntamįlarįšuneytinu barst hinn 27. mars sl. stjórnsżslukęra D, hrl., f.h. E, (hér eftir nefndur kęrandi), žar sem kęrš var brottvikning hans śr skóla X (hér eftir nefndur kęrši), dags. 19. mars sl.
Kęrandi krefst žess aš hin kęrša įkvöršun verši felld śr gildi. Kęrši krefst žess aš hin kęrša įkvöršun verši stašfest.
Mįlavextir.
Mįlsašilum greinir į um suma mįlavexti og ber aš skoša mįlavaxtalżsingu žessa ķ žvķ ljósi.
1.
Viš leit hśsbónda, umsjónarmanns, heimavistar kęrša ķ almennu rżmi, kvöldiš 12. mars sl., fundust ętluš fķkniefni ķ hvķtum ķžróttasokki į bak viš ofn į milli hurša inn ķ herbergi A og B į heimavistinni. Ennfremur fundust tęki til fķkniefnanotkunar ķ skįp į gangi heimavistar į sömu hęš. Herbergi kęrša nr. C į heimavistinni er viš hliš herbergis nr. B. Lögregla var žį kölluš til. Er hśn kom į stašinn heyršist vatnsnišur śr herbergi kęranda, sem žį var lęst. Samkvęmt frįsögn hśsbónda óskaši lögregla tvķvegis eftir žvķ aš kęrandi opnaši herbergi sitt. Er kęrandi sinnti žvķ ekki opnaši hśsbóndi dyrnar meš masterslykli og hętti žį vatnsnišurinn. Ummerki voru um vatnsgang viš handlaug ķ herberginu. Sżni sem tekiš var af lögreglu śr vatnslįs gaf jįkvęša svörun viš amfetamķnprófi lögreglu. Stroksżni sem lögregla tók af enni kęranda morguninn eftir gaf einnig jįkvęša svörun viš amfetamķnprófi.
Ķ bréfi kęrša til kęranda, dags. 14. mars sl., kom fram aš fyrirhugaš vęri aš taka įkvöršun um hvort vķsa bęri honum śr skóla X vegna brots į skólareglum um mešferš ólöglegra fķkniefna. Tekiš var fram aš kęranda vęri veittur frestur til andmęla ķ tvo sólarhringa. Meš bréfi F, hdl., f.h. kęranda, dags. 15. mars. sl., nżtti kęrandi sér rétt til andmęla vegna fyrirhugašrar įkvöršunar um brottvķsun śr skóla. Meš bréfi umbošsmanns kęrša, dags. 16. mars sl., var andmęlum kęranda svaraš. Ķ nišurlagi bréfsins kom fram aš stjórnendur kęrša teldu sig ekki eiga annan kost en aš vķkja kęranda śr skólanum.
Ķ bréfi skólameistara kęrša til kęranda, dags. 19. mars sl., var žvķ lżst aš sś įkvöršun hefši veriš tekin į fundi skólarįšs kęrša s.d. aš vķsa kęranda śr skólanum vegna brots į skólareglum um mešferš ólöglegra fķkniefna en višurlög viš slķku broti vęru tafarlaus brottvķsun. Meš bréfi lögmanns. kęranda 26. mars sl., var įkvöršunin kęrš til rįšuneytisins og žess krafist aš hśn yrši felld śr gildi.
Meš bréfi rįšuneytisins 28. mars sl., var kęrša veittur 2 vikna frestur til žess aš lįta rįšuneytinu ķ té umsögn og afstöšu til kęrunnar, įsamt öllum gögnum og upplżsingum er žżšingu kynnu aš hafa varšandi hina kęršu įkvöršun. Andsvör kęrša viš kęrunni bįrust rįšuneytinu 12. aprķl sl.
Meš bréfi rįšuneytisins til lögmanns kęranda 13. aprķl sl., var veittur 14 daga frestur til aš bregšast viš athugasemdum kęrša. Athugsemdir lögmanns kęranda bįrust rįšuneytinu 26. aprķl sl. Nęsta dag barst rįšuneytinu bréf frį lögmanni kęrša žar sem grein var gerš fyrir žvķ aš fyrir lęgi nišurstaša um amfetamķnmagn ķ blóši kęranda, sem dregiš hafi veriš śr honum viš handtöku 12. mars sl., og óskaš eftir fresti, į töku mįlsins til śrskuršar, uns endurrit nišurstöšunnar fengist afhent frį lögreglu til framlagningar ķ mįli žessu. Framkomin ósk um frestun var kynnt lögmanni kęranda 27. aprķl sl. Ķ sķmbréfi lögmanns kęranda til rįšuneytisins, 27. aprķl sl., var eindregiš lagst gegn žvķ aš frestaš yrši töku mįlsins til śrskuršar.
2.
Meš bréfi rįšuneytisins til lögmanns kęrša, dags. 2. maķ sl., var gerš grein fyrir afstöšu lögmanns kęranda til framkominnar óskar um frestun į töku mįlsins til śrskuršar. Ķ bréfi rįšuneytisins var žvķ lżst aš ekki žęttu, ķ ljósi eindreginna mótmęla lögmanns kęranda og žess aš nišurstaša lķfssżnarannsóknar hafi ekki legiš fyrir žegar hin kęrša įkvöršun var tekin, efni til žess aš fresta töku mįlsins til śrskuršar. Ķ tölvubréfi, dags. 2. maķ sl., sem rįšuneytinu barst frį lögmanni kęranda kemur fram aš mótmęli hafi veriš lögš fram hjį sżslumannsembęttinu į Y gegn fyrirhugašri afhendingu į rannsóknarnišurstöšum į framangreindu blóšsżni śr kęranda. Meš bréfi rįšuneytisins til lögmanns kęranda, dags. 14. maķ sl., var tilkynnt aš ķ ljósi nżrra gagna ķ mįlinu, bréfs lögreglustjórans į Y, dags. 10. maķ sl., sem barst rįšuneytinu 14. maķ sl., vęri fyrirhugaš aš taka um žaš įkvöršun hvort fresta ętti uppkvašningu śrskuršar ķ mįlinu uns fyrir lęgi hvort kęrši fengi afhentar upplżsingar śr hendi lögreglu um nišurstöšu framangreindrar lķfssżnarannsóknar. Til žess var vķsaš aš ķ bréfi lögreglustjórans kęmi fram aš kęrši hefši umsjón meš rekstri heimavistar fyrir nemendur kęrša žar sem unglingar frį 16 įra aldri héldu til. Samkvęmt 8. gr. laga um framhaldsskóla nr. 80/1996, vęri skólameistara kęrša ętlaš aš stjórna daglegum rekstri og starfi framhaldsskóla og gęta žess aš skólastarfiš fęri fram ķ samręmi viš lög. Ennfremur lęgi fyrir aš samkvęmt skólareglum fęri skólameistari meš agavald og eftirlit ķ hśsum kęrša. Ķ bréfi lögreglustjórans į Y var jafnframt vķsaš til žess aš samkvęmt reglum kęrša vęri bannaš aš neyta, varšveita eša vera undir įhrifum ólöglegra vķmuefna ķ hśsum kęrša. Žį sagši ķ bréfi lögreglustjórans aš kęrši hefši rķka hagsmuni af žvķ aš fį upplżsingar um nišurstöšu lķfssżnarannsóknar į kęranda vegna rekstrar stjórnsżslumįls fyrir rįšuneytinu og įkvešiš hefši veriš aš kęrša yršu veittar framangreindar upplżsingar śr žvķ lögreglumįli sem tengdist hinni kęršu įkvöršun. Jafnframt kom fram ķ bréfi lögreglustjórans aš įkvöršun hans gęti sętt kęru til embęttis rķkissaksóknara og af žeirri įstęšu žętti rétt aš fresta afhendingu upplżsinga til kęrša um nišurstöšu lķfssżnarannsóknar uns afstaša kęranda til įkvöršunar lögreglustjórans lęgi fyrir. Ķ bréfi rįšuneytisins 14. maķ sl. var rakiš aš framangreint bréf lögreglustjórans į Y til ašila mįlsins hafi ekki legiš fyrir, žegar rįšuneytiš hafnaši ósk lögmanns kęrša um frestun mįlsins. Viš nįnari skošun teldi rįšuneytiš nś aš nišurstaša śr umręddri lķfssżnarannsókn kynni aš hafa žżšingu um sönnunarmat į forsendum hinnar kęršu įkvöršunar og žvķ vęri rétt aš fresta mešferš mįlsins uns nišurstaša lęgi fyrir um hvort gögn śr lķfsżnarannsókninni yršu notuš viš śrlausn stjórnsżslumįlsins og žvķ vęri lögmanni kęranda veittur frestur til aš koma aš andmęlum vegna fyrirhugašrar frestunar mįlsins.
Meš bréfi lögmanns kęranda, 14. maķ sl., var fyrirętlun rįšuneytisins um frestun andmęlt og upplżst aš tekin hefši veriš įkvöršun um aš kęra įkvöršun lögreglustjórans į Y um afhendingu gagna śr lögreglumįli er varšar kęranda til lögmanns kęrša en žaš mįl hefši veriš fellt nišur. Lögmašur kęranda vķsaši til fyrri andmęla ķ bréfi, dags. 27. aprķl sl., og fyrri įkvöršunar rįšuneytisins um aš fresta ekki mįlinu. Aš mati lögmanns kęranda vęri ekkert nżtt fram komiš sem réttlętt gęti fyrirhugaša frestun mįlsins. Vķsaš var til mįlshrašareglu 9. gr. stjórnsżslulaga og žess krafist aš rįšuneytiš héldi sig viš fyrri įkvöršun sķna um aš śrskurša ķ mįlinu innan tveggja vikna frį bréfi, dags. 2. maķ sl. Kęrandi hefši af žvķ brżna hagsmuni aš mįliš fengi sem skjótasta afgreišslu. Žį lżsti lögmašur kęranda žvķ višhorfi aš umrędd lķfssżnarannsókn hefši ekkert sönnunargildi ķ stjórnsżslumįlinu žar sem hśn gęti ekki sannaš hvort kęrandi hefši gerst brotlegur viš reglur skólans og aš hin bošaša įkvöršun rįšuneytisins um frestun mįlsins gengi gegn meginreglum stjórnsżslulaga um mįlshraša, mešalhóf, frestun mįls og töku įkvöršunar.
Meš bréfi rįšuneytisins til lögmanns kęrša, dags. 21. maķ sl., var tilkynnt sś įkvöršun aš fresta frekari mešferš mįlsins uns fyrir lęgi endanleg įkvöršun um hvort skóla X verši veittur ašgangur aš nišurstöšu lķfssżnarannsóknar śr kęranda śr lögreglumįli žvķ sem tengist hinni kęršu įkvöršun. Tekiš var fram aš frestur vęri veittur žar til rķkissaksóknari hefši śrskuršaš um afhendingu framangreindra gagna, žó eigi lengur en til 31. įgśst sl. Žeim tilmęlum var jafnframt beint til lögmanns kęrša aš ef endanleg afgreišsla rķkissaksóknara bęrist honum fyrir 31. įgśst sl., yrši veittur 10 daga frestur frį dagsetningu įkvöršunar rķkissaksóknara til aš tilkynna rįšuneytinu um hana og eftir atvikum til aš leggja fram gögn um nišurstöšur lķfssżnarannsóknarinnar, verši fallist į afhendingu žeirra.
3.
Žar sem engar upplżsingar lįgu fyrir um hvort įkvöršun lögreglustjórans į Y frį 12. maķ sl. hefši veriš stašfest eša felld śr gildi ķ kjölfar kęru til rķkissaksóknara sendi rįšuneytiš bréf til lögmanns kęrša, dags. 11. september sl., žar sem veittur var 10 daga frestur til framlagningar upplżsinga um nišurstöšu rķkissaksóknara og eftir atvikum upplżsingar um nišurstöšu framangreindrar lķfssżnarannsóknar.
Meš bréfi lögmanns kęrša til rįšuneytisins, dags. 19. september sl., var rįšuneytinu gerš grein fyrir nišurstöšu rķkissaksóknara frį 11. jślķ sl. vegna beišni lögmannsins um upplżsingar um nišurstöšu įšurgreindrar rannsóknar į lķfssżni śr kęranda vegna ętlašs fķkniefnabrots hans. Fram kom ķ bréfi lögmannsins aš gögn um nišurstöšu rķkissaksóknara hefšu borist honum sama dag. Ķ įkvöršun rķkissaksóknara kemur fram aš meginregla réttarfarslaga um aš mešferš opinbers mįls sé hįš fyrir opnum dyrum, žannig aš nįnast hver sem er geti fylgst meš žvķ sem fram fari, gildi ekki um lögreglurannsókn. Žvert į móti fari lögreglurannsókn ķ raun fram fyrir luktum dyrum og į opinberum starfsmönnum hvķli žagnarskylda um žaš sem fram komi viš lögreglurannsóknina samkvęmt nįnar tilgreindum lagaįkvęšum. Žį segir ķ įkvöršun rķkissaksóknara aš ljśki mįli hjį lögreglustjóra eša öšrum įkęranda įn höfšunar opinbers mįls haldist žagnarskylda um žaš sem fram hafi komiš viš lögreglurannsóknina įfram. Ašgangur aš žvķ sem fram hafi komiš viš lögreglurannsóknina standi ekki opinn öšrum en žeim sem eigi lögvarinn rétt til aš kynna sér mįlsgögnin. Ķ nišurstöšu rķkissaksóknara kemur fram aš beišni umbošsmanns skóla X sé ekki reist į tilteknum lagaįkvęšum sem veiti skólanum rétt til aš fį slķkar upplżsingar. Ķ žvķ ljósi og hvernig stašiš var aš töku lķfsżnis śr kęranda var beišni kęrša hafnaš.
Aš fenginni vitneskju lögmanns kęrša um įkvöršun rķkissaksóknara ritaši hann sżslumanninum į Y bréf, dags. 24. september sl., žar sem óskaš var eftir stašfestingu munnlegra upplżsinga sem lögregla hafši veitt kęrša um aš stroksżni sem tekiš hafi veriš af kęranda morguninn eftir handtöku hans hafi svaraš jįkvętt amfetamķni. Ķ rökstušningi fyrir beišninni kom fram aš kęrši teldi sig eiga rétt į aš fį stašfestingu į framangreindum upplżsingum vegna žess aš įkvöršun hans um aš vķkja kęranda śr skólanum byggšist m.a. į žeim. Ķ svarbréfi lögreglustjórans į Y, dags. 25. september sl., er vķsaš til nišurstöšu rķkissaksóknara 11. jślķ sl. um aš hafna sams konar beišni kęrša vegna sama mįls. Hafi įkvöršun rķkissaksóknara einkum byggst į žvķ aš lagaheimild hefši skort til afhendingar gagnanna. Žar sem ekki vęri vķsaš til lagaįkvęša er heimilušu afhendingu umręddra ganga var beišninni hafnaš.
4.
Aš mótteknum framangreindum gögnum veitti rįšuneytiš ašilum lokafrest til 5. október sl. til aš koma aš frekari gögnum. Frekari gögn hafa ekki borist.
Mįlsįstęšur.
Ķ mįli žessu er deilt um hvort fariš hafi veriš aš stjórnsżslulögum žegar kęrši įkvaš aš vķsa kęranda śr skóla X. Meš hlišsjón af 31. gr. stjórnsżslulaga, nr. 37/1993, veršur hér einungis fjallaš um mįlsįstęšur sem teljast skipta mįli viš śrlausn žessa mįls, en öll framkomin sjónarmiš og mįlsįstęšur ašila hafa veriš hafšar til hlišsjónar viš śrlausn žess.
Mįlsįstęšur kęranda.
Kęrandi telur aš skyldu stjórnvalds skv. 10. gr. stjórnsżslulaga til aš sjį til žess aš eigin frumkvęši aš mįlsatvik stjórnsżslumįls séu nęgilega upplżst įšur en įkvöršun er tekin hafi ekki veriš gętt af hįlfu kęrša viš hina kęršu įkvöršun. Leit aš fķkniefnum į heimavist kęrša hafi eingöngu beinst aš kęranda en žó sé ekkert sem tengi hann og žau fķkniefni sem fundust viš leit lögreglu og engin tilraun viršist hafa veriš gerš aš rannsaka uppruna žeirra. Eftir fund fķkniefnanna hafi nokkrir starfsmenn kęrša fengiš sķmhringingar frį ašila sem hafi kynnt sig meš nafni og sagst vera eigandi efnanna en enginn reki hafi veriš geršur aš žvķ aš ganga eftir žeim upplżsingum. Kęrandi kvešst enga skżringu hafa į žvķ aš sżni śr vatnslįs į herbergi sem hann hafši til umrįša hafi reynst vera jįkvętt viš amfetamķnsprófun. Kęrandi bendir į aš herbergi hans sé yfirleitt ólęst eins og herbergi annarra nemenda į heimavistinni og žvķ hafi hver sem er getaš įtt hlut aš mįli. Žį sé lķtiš magn af efninu ķ umręddu sżni sem geti svaraš til žess aš neytandi amfetamķns hafi skyrpt ķ vaskinn. Kęrandi bendir į aš engin fķkniefni hafi fundist viš leit ķ herberginu eša į honum sjįlfum eša nokkuš annaš sem gefur til kynna neyslu eša vörslu fķkniefna.
Lögmašur kęranda telur aš regla 13. gr. stjórnsżslulaga um andmęlarétt hafi veriš brotin viš undirbśning hinnar kęršu įkvöršunar. Tveggja sólarhringa frestur til aš koma aš andmęlum į sama tķma og kęrandi sat ķ gęsluvaršhaldi geti ekki talist uppfylla skilyrši 13. gr. stjórnsżslulaga. Lögmašur kęranda telur hina kęršu įkvöršun vera ķ andstöšu viš mešalhófsreglu 12. gr. stjórnsżslulaga, enda liggi ekki fyrir sönnun į žvķ aš amfetamķn ķ vatnslįs į herbergi kęranda tengi hann viš neyslu eša vörslur fķkniefna andstętt skólareglum.
Į žaš er bent af hįlfu lögmanns kęranda aš lögregla į Y hafi haft fķkniefnafundinn til mešferšar en rannsókn hafi nś veriš hętt og sś įkvöršun lögreglu aš fella nišur frekari rannsókn mįlsins veriš tilkynnt lögmanni kęranda.
Žį gerir lögmašur kęranda athugasemdir viš aš kęrši hafi ekki leišbeint honum um kęruheimild vegna hinnar kęršu įkvöršunar, sbr. 2. tölul. 2. mgr. 20. gr. stjórnsżslulaga. Žį bendir kęrandi į aš kęrši geti ekki į grundvelli fyrirliggjandi gagna komist aš žeirri nišurstöšu aš vķsa beri kęranda śr skóla fyrir vörslu fķkniefna gegn eindreginni neitun hans og įšur en dómstólar séu bśnir aš fella um žaš dóm hvort kęrandi hafi gerst sekur um vörslu fķkniefna.
Lögmašur kęranda bendir į aš kęrandi sé ašeins 9 einingum frį nįmslokum ķ framhaldsskóla og aš hann hafi įformaš aš žreyta inntökupróf ķ lęknadeild Hįskóla Ķslands ķ jśnķ sl.
Af hįlfu lögmanns kęranda hafa veriš geršar żmsar athugasemdir viš greinargerš lögmanns kęrša ķ mįlinu og er hér gerš grein fyrir žeim sem žżšingu hafa fyrir nišurstöšu mįlsins, sbr. 31. gr. stjórnsżslulaga.
Mįlsįstęšur kęrša.
Kęrši bendir į aš hafa verši ķ huga ašstęšur nemenda ķ framhaldsskólum eins og hjį kęrša žar sem eru um 120 nemendur į aldrinum 16-20 įra sem bśi flestir į heimavist skólans. Kęrši hafi takmarkaša möguleika į aš afla upplżsinga og hafi žurft aš bregšast skjótt viš žegar framangreint fķkniefnamįl hafi komiš upp ķ skólanum. Eftir aš lögregla hafi byrjaš formlega rannsókn mįlsins hafi kęrša veriš neitaš um upplżsingar varšandi rannsóknina og kęrša žvķ ómögulegt aš afla frekari upplżsinga, umfram žęr sem legiš hafi fyrir viš töku hinnar kęršu įkvöršunar. Gera verši athugasemdir viš aš lögmašur kęranda blandi saman rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsżslulaga og sönnunarreglum laga um mešferš opinberra mįla, nr. 19/1991 en hér sé um algerlega óskylda hluti žvķ samkvęmt 10. gr. stjórnsżslulaga sé sś krafa gerš aš stjórnvald afli bestu fįanlegra upplżsinga og byggi įkvöršun sķna į žeim. Um žaš hvort sekt sakašs manns sé sönnuš ķ refsimįli gildi hins vegar 45. og 46. gr. laga um mešferš opinberra mįla.
Ķ 10. gr. stjórnsżslulaga segi aš stjórnvald skuli sjį um aš mįl sé nęgilega upplżst įšur en įkvöršun sé tekin ķ žvķ. Kęrši hafi veriš bśinn aš afla žeirra upplżsinga sem kostur hafi veriš į žegar hin kęrša įkvöršun var tekin. Fyrir hafi legiš skrifleg yfirlżsing lögreglunnar į Y um aš sżni sem tekiš var ķ vatnslįs ķ herbergi kęranda hafi svaraš jįkvętt amfetamķnprófi. Ekki sé um žaš deilt ķ mįlinu. Strokpróf af enni kęranda sem tekiš hafi veriš morguninn eftir hśsleitina, 13. mars sl., hafi svaraš amfetamķnprófi jįkvętt. Ennfremur hafi veriš tekiš blóšsżni śr kęranda en nišurstaša žess hafi ekki fengist upplżst žar sem lögregla hafi ekki veitt frekari upplżsingar um rannsókn mįlsins en aš framan greinir.
Žį hafi komiš fram ķ samtölum viš nemendur ķ skólanum aš žeim hafi veriš kunnugt um aš kęrandi hafi veriš ķ verulegri neyslu fķkniefna frį įramótum og kęrandi hafi gortaš af žvķ žegar hann hafi komiš til baka ķ skólann eftir gęsluvaršhaldsvist 19. mars sl. aš lögreglunni tękist ekki aš sanna neitt į hann. Kęrandi hafi einnig haft į orši viš nemendur aš hann yrši fyrir verulegu fjįrhagstjóni af žvķ aš efnin sem fundust viš leit lögreglu yršu gerš upptęk. Nemendur hafi ekki žoraš aš koma fram undir nafni af ótta viš kęranda.
Lögmašur kęrša tekur fram aš hin kęrša įkvöršun styšjist ennfremur viš įbendingar sem borist hafi ķ upphafi mįlsins og leiddu til žeirrar leitar sem var ašdragandi aš handtöku kęranda. Tekiš er fram aš viš könnun innan skólans hafi ekki komiš upp grunsemdir um aš ašrir nemendur vęru višrišnir mešferš fķkniefna ķ skólanum.
Ķ reglum skólans komi fram ķ 6. gr. aš óheimilt sé meš öllu aš neyta, varšveita eša vera undir įhrifum ólöglegra vķmuefna ķ hśsum skólans. Žar segi einnig aš brot į įkvęšinu varši tafarlausri brottvķsun śr skólanum. Reglurnar hafi veriš kynntar nemendum žannig aš žęr séu sendar hverjum nemanda žegar umsókn um skólavist sé samžykkt, auk žess sem žęr hangi uppi ķ hśsnęši skólans.
Ķ stjórnsżslukęrunni sé žvķ haldiš fram aš ekki hafi veriš gętt įkvęša 10. gr. stjórnsżslulaga įšur en įkvöršun hafi veriš tekin um aš vķsa kęranda śr skólanum. Ķ žvķ sambandi sé bent į aš rannsókn hafi veriš įfįtt og bent į aš ekki hafi veriš leitaš hjį öšrum nemendum skólans. Ķ žvķ sambandi sé rétt aš benda į aš rannsókn mįlsins hafi veriš ķ höndum lögreglu svo aš kęrši hafi ekki haft įhrif į framgang rannsóknarinnar.
Ķ stjórnsżslukęrunni sé žvķ haldiš fram aš kęrandi hafi enga hugmynd um hvaš valdi žvķ aš sżni śr vatnslįs į herbergi hans hafi svaraš amfetamķnprófi jįkvętt en bendi į aš herbergi hans sé yfirleitt ólęst og žvķ hafi hver sem er getaš įtt hlut aš mįli. Ķ žessu sambandi bendir kęrši į aš žegar komiš var aš herbergi kęranda mįtti greinilega heyra aš vatn hafi runniš į bašherberginu af miklum krafti eins og nįnar komi fram ķ yfirlżsingu G, hśsbónda. Ummerki hafi veriš um vatn į spegli og į vaskaskįp sem bendi eindregiš til žess aš žaš hafi veriš žar skamman tķma. Vegna žessara vegsummerkja hafi lögregla tekiš sżni śr vatnslįsnum. Enginn annar hafi veriš ķ herberginu en kęrandi. Augljóst sé aš mati kęrša aš um žaš bil sem lögregla kom aš herberginu hafi framangreindur vatnsgangur stašiš yfir į bašherbergi sem skżringar hafi ekki fengist į. Aš mati kęrša ber kęrandi įbyrgš į herbergi sķnu į heimavistinni og žvķ sem žar hafi fariš fram. Žrįtt fyrir aš um lķtiš magn af amfetamķni hafi veriš aš ręša ķ vatnslįsnum er lögregla kom į vettvang bendi mikiš rennsli vatns til žess aš meira magni amfetamķns hafi veriš skolaš nišur vaskinn skömmu įšur. Aš mati kęrša sżnir framangreint aš amfetamķn sem fannst ķ vatnslįsnum hafi veriš ķ vörslum kęranda, sem sé skżlaust brot į skólareglum og žvķ hafi boriš aš vķsa honum śr skólanum.
Kęrši bendir į aš kęrandi hafi ekki einungis brotiš gegn reglum skólans um bann viš vörslum fķkniefna, heldur liggi fyrir aš hann hafi jafnframt veriš undir įhrifum fķkniefna žegar hann var handtekinn į heimavist skóla X aš kvöldi 12. mars sl., žvķ stroksżni sem tekiš var af enni kęranda aš morgni 13. mars sl. hafi svaraš jįkvętt amfetamķnprófi. Aš mati kęrša liggur žvķ fyrir aš kęrandi neytti amfetamķns ķ hśsum skólans og braut žvķ enn frekar gegn framangreindri 6. gr. skólareglna.
Aš fengnum öllum framangreindum upplżsingum taldi kęrši aš ekki yrši undan žvķ vikist aš vķsa kęranda śr skólanum ķ samręmi viš skólareglur.
Varšandi žaš atriši ķ mįli lögmanns kęranda aš tveir sólarhringar teljist of skammur tķmi til andmęla, sbr. 13. gr. stjórnsżslulaga, bendir kęrši į aš skoša verši andmęlarétt kęranda ķ ljósi rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsżslulaga. Tilgangur andmęlareglunnar sé aš ašili mįls eigi möguleika į aš koma sjónarmišum sķnum į framfęri įšur en įkvöršun er tekin. Ķ umręddu tilviki hafi andmęli komiš fram af hįlfu F, hdl., innan žess frests sem veittur hafi veriš og ekki hafi veriš óskaš eftir frekari fresti. Kęrši lķti žvķ svo į aš andmęlareglunnar hafi veriš gętt.
Kęrši vķsar til žess aš kęrandi haldi žvķ fram aš ekki hafi veriš gętt mešalhófs, sbr. 12. gr. stjórnsżslulaga og aš įkvöršun um brottvķsun kęranda śr skóla hafi ekki veriš ķ samręmi viš reglur skólans, og ennfremur aš kęrandi hafi ekki neytt fķkniefna ķ hśsum kęrša. Um žessi atriši bendir kęrši į aš fyrrgreint stroksżni sem tekiš var af kęranda aš morgni 13. mars hafi svaraš amfetamķnprófi jįkvętt. Kęrša hafi žvķ veriš ómögulegt aš lķta öšru vķsi į en svo aš kęrandi hafi neytt žessa efnis į heimavist kęrša. Kęrši vķsar jafnframt til žess sem įšur hafi veriš rakiš um įstęšu žess aš lögregla tók sżni śr vatnslįs ķ herbergi kęranda. Žaš hafi eingöngu veriš gert vegna žess aš žegar lögregla og hśsbóndi į heimavist komu aš herberginu hafi žeir heyrt mikinn vatnsniš. Enginn annar en kęrandi hafi veriš ķ herberginu og žvķ vart um annaš aš ręša en aš kęrandi hafi veriš aš skola amfetamķni nišur ķ vaskinn. Engin haldbęr skżring um annaš hafi komi fram af hįlfu kęranda. Ómögulegt sé annaš en aš lķta svo į aš amfetamķniš hafi veriš ķ vörslum kęranda og hann žar meš gerst brotlegur viš reglur kęrša um mešferš fķkniefna. Ekki hafi komiš annaš til greina en aš vķsa honum śr skóla af žeim sökum.
Lögmašur kęrša ķtrekar aš žau sjónarmiš sem fram komi ķ stjórnsżslukęrunni og ķ bréfi F, hdl., um sönnunarreglur laga um mešferš opinberra mįla eigi ekki viš ķ mįli žessu. Žess ķ staš beri aš rannsaka mįlavexti eins og kostur sé og taka aš žvķ bśnu įkvöršun į grundvelli tiltękra upplżsinga. Aš mati kęrša var ekki skynsamlegur vafi į žvķ aš kęrandi hefši gerst brotlegur viš reglur kęrša um mešferš fķkniefna og žvķ hafi ekki veriš hjį žvķ komist aš vķsa honum śr skólanum.
Rökstušningur nišurstöšu:
1.
Ķ stjórnsżsluframkvęmd hér į landi hefur įkvöršun stjórnvalds um rétt eša skyldur manna veriš talin stjórnvaldsįkvöršun ķ skilningi 2. mgr. 1. gr. stjórnsżslulaga. Af žvķ leišir aš įkvęši stjórnsżslulaga eiga viš um slķkar įkvaršanir. Ķ įliti umbošsmanns Alžingis ķ SUA 1994, bls. 295, kemur fram aš almennt falli kennsla ekki undir stjórnsżslulög nr. 37/1993, en hins vegar geti įkvaršanir um agavišurlög og skyld śrręši falliš undir lögin. Telur umbošsmašur Alžingis meš hlišsjón af ummęlum ķ greinargerš meš stjórnsżslulögunum, aš lķta verši svo į aš hin vęgari śrręši sem beitt sé til aš halda uppi aga og almennum umgengisvenjum, teljist almennt ekki stjórnvaldsįkvaršanir. Hins vegar kemur skżrt fram ķ įlitinu, aš įkvöršun um aš vķkja nemanda śr grunnskóla ķ fleiri en einn skóladag, teljist įkvöršun um réttindi og skyldur sem falli undir 2. mgr. 1. gr. stjórnsżslulaga og žvķ beri aš fara meš slķk mįl ķ samręmi viš įkvęši laganna. Stjórnsżslukęra kęranda ķ mįli žessu veršur af žessum sökum talin byggjast į almennri kęruheimild 26. gr. stjórnsżslulaga. Samkvęmt žeirri grein er ašila mįls heimilt aš kęra stjórnvaldsįkvöršun til ęšra stjórnvalds til žess aš fį hana fellda śr gildi eša henni breytt nema annaš leiši af lögum eša venju. Ęšra sett stjórnvald getur stašfest, breytt eša fellt śr gildi įkvöršun lęgra setts stjórnvalds. Višbrögš ęšra setta stjórnvaldsins rįšast af mati į hinni kęršu įkvöršun og séu annmarkar fyrir hendi er žaš ęšra setta stjórnvaldsins aš meta og įkveša hvaša afleišingar žeir skuli hafa. Veršur lagt mat į framangreint ķ śrskurši žessum.
Um skóla X gilda lög um framhaldsskóla, nr. 80/1996, meš įoršnum breytingum. Samkvęmt 4. gr. laganna fer menntamįlarįšherra meš yfirstjórn žeirra mįla er lögin taka til og ber įbyrgš į ašalnįmskrį. Samkvęmt 8. gr. framhaldsskólalaga veitir skólameistari framhaldsskóla forstöšu og tekur įkvaršanir ķ samręmi viš lög, reglugeršir, ašalnįmskrį og önnur gildandi fyrirmęli į hverjum tķma. Menntamįlarįšherra skipar skólameistara til fimm įra ķ senn aš fenginni tillögu skólanefndar, sbr. 2. mgr. 11. gr. framhaldsskólalaga. Skóli X heyrir žannig stjórnarfarslega undir menntamįlarįšherra og er stofnunin og forstöšumašur hennar žvķ lęgra sett stjórnvald gagnvart menntamįlarįšherra. Hin kęrša įkvöršun var tekin af skólameistara skóla X ķ mįli žessu og hśn er žvķ réttilega kęrš til menntamįlarįšuneytisins.
Į grundvelli 21. gr. framhaldsskólalaga hefur menntamįlarįšherra gefiš śt ašalnįmskrį framhaldsskóla, almennan hluta, nr. 229/2003, sbr. auglżsingu nr. 138/2004. Ķ kafla 11 ķ ašalnįmskrįnni segir aš leitast skuli viš aš leysa įgreiningsmįl innan skóla. Įgreiningsmįlum er varši einstaka nemendur og ekki leysist ķ samskiptum einstaklinga skuli vķsaš til skólarįšs. Veita skuli nemanda višvörun įšur en til refsingar komi nema brotiš sé žess ešlis aš žvķ verši ekki viš komiš, svo sem vegna brota į almennum hegningarlögum. Til fyllingar įkvęšum ķ ašalnįmskrį er kvešiš į um ķ 1. mgr. 22. gr. framhaldsskólalaga aš hver framhaldsskóli setji sér skólanįmskrį. Žar skal m.a. męlt fyrir um skólastarfiš og reglur žar aš lśtandi. Samkvęmt 6. gr. skólareglna fyrir skóla X er óheimilt meš öllu aš neyta, varšveita eša vera undir įhrifum ólöglegra vķmuefna ķ hśsum skólans. Žar segir jafnframt aš brot į įkvęšinu varši tafarlausri brottvķsun śr skólanum. Um birtingu skólareglna skóla X er įšur fram komiš aš žęr hafi veriš kynntar nemendum meš žvķ aš senda žęr hverjum nemanda žegar umsókn um skólavist er samžykkt, auk žess sem žęr hangi uppi ķ hśsnęši skólans.
Eins og žegar hefur fram komiš mį rekja upphaf mįls žessa til brottvikningar kęranda śr nįmi hjį kęrša ķ kjölfar žess aš lögregla handtók kęranda ķ herbergi hans į heimavist kęrša aš kvöldi 12. mars sl. en ętluš fķkniefni höfšu skömmu įšur fundust į gangi en į honum eru žrjś herbergi, ž. į m. herbergi kęrša. Auk žess höfšu fundist tęki til fķkniefnaneyslu skammt frį. Ummerki voru um mešhöndlun amfetamķns viš handlaug ķ herbergi kęranda. Sżni sem var tekiš śr vatnslįs handlaugar veitti jįkvęša svörun viš amfetamķnprófi lögreglu og stroksżni sem lögregla tók af enni kęranda morguninn eftir handtökuna mun hafa veitt jįkvęša svörun viš amfetamķnprófi.
2.
Ķ mįlinu er deilt um lögmętar forsendur hinnar kęršu įkvöršunar, ž.e. hvort nęgilega hafi veriš ķ ljós leitt af hįlfu kęrša aš kęrandi hafi brotiš gegn 6. gr. skólareglna žannig aš hįttsemi hans hafi varšaš fyrirvaralausri brottvķsun śr nįmi hjį kęrša.
Samkvęmt 13. gr. stjórnsżslulaga skal ašili mįls eiga žess kost aš tjį sig um efni mįls įšur en stjórnvald tekur įkvöršun ķ žvķ, enda liggi ekki fyrir ķ gögnum mįlsins afstaša hans og rök fyrir henni eša slķkt sé augljóslega óžarft. Af hįlfu kęranda er žvķ haldiš fram aš slķkur réttur hafi veriš brotinn į honum žar sem honum hafi einungis veriš veittur tveggja sólarhringa frestur til aš koma aš andmęlum ķ ašdraganda aš hinni kęršu įkvöršun en į žeim tķma hafi hann setiš ķ gęsluvaršhaldi. Ķ athugasemdum viš nefnt įkvęši ķ žvķ lagafrumvarpi sem varš aš stjórnsżslulögum segir aš reglunni sé ętlaš aš tryggja aš ašili mįls eigi kost į žvķ aš neyta andmęlaréttar sķns. Aš mati rįšuneytisins veršur ekki annaš séš en aš kęrandi hafi neytt žessa réttar sķns meš greinargerš F, hdl., dags. 15. mars sl., sem barst kęrša innan veitts frests til andmęlaréttar.
Ķ 2. tölul. 2. mgr. 20. gr. stjórnsżslulaga er męlt fyrir um aš tiltekiš skuli ķ stjórnvaldsįkvöršun um kęruheimild, žegar hśn sé fyrir hendi, kęrufresti og kęrugjöld, svo og hvert beina skuli kęru. Af hįlfu kęranda er žvķ haldiš fram aš hinni kęršu įkvöršun hafi veriš įfįtt aš žessu leyti. Aš mati rįšuneytisins veldur žetta atriši ekki ógildi hinnar kęršu įkvöršunar, enda nżtti kęrandi sér kęrurétt sinn innan lögbošins kęrufrest skv. 1. mgr. 27. gr. stjórnsżslulaga.
Ķ 10. gr. stjórnsżslulaga er męlt fyrir um aš stjórnvald skuli sjį til žess aš mįl sé nęgjanlega upplżst įšur en įkvöršun er tekin ķ žvķ. Aš mati kęranda var žessa ekki nęgilega gętt viš undirbśning hinnar kęršu įkvöršunar. Engin tilraun hafi veriš gerš af hįlfu kęrša til aš rannsaka uppruna žeirra fķkniefna sem fundust į heimavist kęrša 12. mars. sl. og ekki hafi veriš rannsakaš hvernig amfetamķn hafi veriš tilkomiš ķ vatnslįs ķ herbergi kęranda į heimavistinni. Aš mati kęranda er tališ aš kęrši hafi ekki getaš į grundvelli fyrirliggjandi gagna ķ mįlinu komist aš žeirri nišurstöšu aš vķsa beri kęranda śr skóla fyrir vörslu fķkniefna gegn eindreginni neitun hans og įšur en dómstólar hafi fellt um žaš dóm. Kęrandi vķsar jafnframt til žess aš lögregla į Y hafi haft fķkniefnafundinn til mešferšar en hętt rannsókn og įkvešiš aš mįl yrši ekki höfšaš į hendur kęranda į grundvelli fyrirliggjandi gagna ķ mįlinu. Af žessu tilefni bendir rįšuneytiš į aš žaš er viš mat į forsendum hinnar kęršu įkvöršunar ekki bundiš af reglum laga um mešferš opinberra mįla um sönnunarfęrslu fyrir dómi į ętlušu broti kęranda gegn 6. gr. skólareglna kęrša. Um mat į forsendum hinnar kęršu įkvöršunar fer žvķ eftir rannsóknarreglu stjórnsżslulaga. Samkvęmt gögnum mįlsins fundust amfetamķnleifar ķ vatnslįs handlaugar ķ herbergi kęranda į heimavist kęrša viš hśsleit į vegum lögreglu 12. mars sl. Telja veršur aš skólameistara kęrša hafi, ķ ljósi ašstęšna į vettvangi, veriš rétt aš draga žį įlyktun aš hér vęri um aš ręša fķkniefni sem hafi sannanlega veriš ķ vörslum kęranda. Žį kemur einnig fram ķ greinargerš lögmanns kęrša aš strokpróf sem lögregla tók af enni kęranda daginn eftir handtöku hafi veitt jįkvęša svörun viš amfetamķni. Lögmašur kęranda hefur ķ svörum sķnum viš andsvörum kęrša 25. aprķl sl. hafnaš žvķ aš stroksżniš sé sönnun žess aš kęrandi hafi gerst brotlegur viš 6. gr. umręddra skólareglna. Aš mati rįšuneytisins veršur ekki fram hjį žvķ litiš aš umrętt stroksżni var tekiš af kęrša og aš honum hafi veriš kunnugt um nišurstöšu žess.
Eins og rakiš er hér aš framan ķ mįlavaxtalżsingu liggur fyrir lķfssżnarannsókn į magni amfetamķns ķ blóšsżni žvķ sem dregiš var śr kęranda ķ kjölfar handtöku hans į heimavist kęrša. Fyrir liggur endanleg įkvöršun rķkissaksóknara um aš kęrša verši ekki veittur ašgangur aš upplżsingum um nišurstöšu rannsóknarinnar. Ljóst mį vera aš ef kęrši hefši fengiš heimild til aš leggja fram upplżsingar um nišurstöšur lķfssżnarannsóknarinnar ķ mįli žessu, hefšu žęr getaš varpaš frekara ljósi į forsendur hinnar kęršu įkvöršunar. Ekki veršur žó tališ aš forsendur hinnar kęršu įkvöršunar rįšist af ašgangi aš žeim upplżsingum, enda lįgu nišurstöšur rannsóknarinnar ekki fyrir fyrr en nokkru eftir aš hin kęrša įkvöršun var tekin.
3.
Į kęrša hefur veriš lögš sś skylda aš hafa umsjón meš rekstri heimavistar og fara meš agavald og eftirlit meš ķbśum heimavistarinnar, ž.e. nemendum sem eru allt frį 16 įra aldri, sbr. 2. mgr. 40. gr. framhaldsskólalaga. Ķ žvķ felst m.a. aš framfylgja 6. gr. ķ skólareglum kęrša sem bannar nemendum aš neyta, varšveita eša vera undir įhrifum ólöglegra vķmuefna ķ hśsum kęrša. Viš framkvęmd slķks eftirlits og agavalds ber skólameistara ķ ljósi hagsmuna annarra nemenda aš bregšast skjótt viš ętlušum brotum į nefndri 6. gr. og leita allra leiša til žess aš hindra frekari neyslu og vörslu ólöglegra vķmuefna ķ hśsum kęrša, innan žeirra marka sem stjórnsżslulög setja.
Samkvęmt yfirlżsingu frį hśsbónda sem liggur fyrir ķ mįlinu heyršist mikill vatnsnišur śr herbergi kęranda er hśsbóndi og lögregla komu žar aš. Žegar lögregla knśši ķ tvķgang dyra į herberginu svaraši kęrandi ekki. Hśsbóndi opnaši žį meš svonefndum masterslykli og hętti vatnsnišurinn žį og lögregla fór inn ķ herbergiš. Skżringar hafa ekki fengist frį kęranda um įstęšu žess aš hann opnaši ekki fyrir lögreglu. Vekur žaš athygli ķ ljósi žess aš ķ greinargerš lögmanns kęranda kemur fram aš kęrandi hafi jafnan haft ólęstar dyr aš herberginu. Jafnframt kemur fram ķ gögnum mįlsins aš ummerki hafi veriš um vatnsgang viš handlaug ķ herbergi kęranda og žvķ hafi grunur lögreglu beinst aš žvķ aš fķkniefnum kynni aš hafa veriš skolaš nišur um vatnslįs handlaugarinnar. Var sį grunur stašfestur meš jįkvęšri svörun sżnis śr vatnslįsnum viš amfetamķnprófi. Af hįlfu kęranda hafa veriš bornar brigšur į gildi sżnisins og žvķ haldiš fram aš um hrįka hafi getaš veriš aš ręša sem einhver hafi skyrpt ķ vaskinn ķ kjölfar neyslu amfetamķns. Ķ ljósi ummerkja um mikiš vatnsrennsli ķ gegnum vatnslįsinn skömmu fyrir handtöku kęranda og aš hann var einn ķ herberginu veršur aš telja žį skżringu ósennilega. Ennfremur ķ žvķ ljósi, eins og fram kemur ķ framburši hśsbónda heimavistarinnar hjį lögreglu 13. mars sl., aš žrjś herbergi eru į žeim gangi er kęrandi bjó og auk hans hafi einungis einn annar nemandi veriš ķ herbergi sķnu į umręddum gangi er lögreglan kom į stašinn. Aš mati rįšuneytisins žykir fundur amfetamķnleifa ķ vatnslįsnum įsamt ummerkjum, um mikiš vatnsrennsli styšja žį skżringu aš kęrandi hafi skömmu fyrir handtökuna haft ķ vörslum sķnum amfetamķn sem hann hafi reynt aš skola nišur žegar hann varš var ferša lögreglu. Kemur fram ķ gögnum mįlsins aš merktri lögreglubifreiš hafi veriš lagt fyrir utan herbergi kęranda žegar lögregla kom į vettvang meš žeim hętti aš hann hefši getaš oršiš var ferša lögreglunnar og žvķ haft įkvešiš rįšrśm til aš koma undan ólöglegum fķkniefnum sem voru ķ vörslu hans ķ herberginu.
Meš vķsan til žess sem rakiš hefur veriš hér aš framan um fund lögreglu į amfetamķnleifum ķ vatnslįsi ķ herbergi kęranda į heimavist kęrša veršur tališ aš nęgilega hafi veriš ķ ljós leitt aš skólameistara hafi veriš rétt aš taka hina kęršu įkvöršun um brottvķsun kęranda śr skólanum fyrir ętluš brot gegn 6. gr. skólareglna kęrša..
Meš hlišsjón af framansögšu er žaš nišurstaša rįšuneytisins aš stašfesta beri hina kęršu įkvöršun eins og nįnar greinir ķ śrskuršaroršum.
ŚRSKURŠARORŠ:
Įkvöršun um brottvikningu E śr skóla X, sem tilkynnt var kęranda meš bréfi skólameistara, dags. 19. mars sl., er stašfest.
