Úrskurđir mennta- og menningarmálaráđuneytisins
Brottvikning úr skóla
Ár 2009, miđvikudagur 1. júlí, var kveđinn upp í menntamálaráđuneytinu svofelldur
ÚRSKURĐUR
Kćruefniđ
I.
Ţann 6. janúar sl. barst menntamálaráđuneytinu stjórnsýslukćra A og B (kćrendur) f.h. sonar ţeirra, C nemanda viđ skóla X. Kćrđ er sú ákvörđun skólastjóra skóla X ađ vísa C tímabundiđ úr skóla, dagana 16. og 17. desember sl., en ákvörđunin var tilkynnt foreldrum međ bréfi, dags. 16. desember 2008.
Af kćrunni má ráđa ađ kćrendur geri ţćr kröfur ađ framangreind ákvörđun skólastjóra Akurskóla verđi felld úr gildi.
Af athugasemdum skólastjóra skóla X, mótt. 23. janúar sl., má ráđa ađ ţess sé krafist ađ ákvörđun um tímabundna brottvísun nemandans, dags. 16. desember sl., verđi stađfest.
II.
Međ bréfi ráđuneytisins, dags. 14. janúar sl., var óskađ eftir afstöđu skólastjóra til fyrirliggjandi kćru, auk upplýsinga um međferđ málsins og stöđu ţess. Umsögn skólastjóra um kćruna barst ráđuneytinu međ bréfi, mótt. 23. s.m., og var send kćrendum međ bréfi, dags. 10. febrúar sl. Ađ beiđni kćrenda var frestur til ađ skila athugasemdum viđ umsögn skólastjóra framlengdur og bárust athugasemdir ţeirra međ bréfi, mótt. 14. apríl sl.
Málavextir og málsástćđur
I.
Í máli ţessu er deilt um hvort sú ákvörđun ađ vísa C tímabundiđ úr skóla X hafi veriđ lögmćt. Í upphafi skal tekiđ fram ađ verulegur ágreiningur er hjá málsađilum um málavexti og ber ađ skođa málavaxtalýsingu í ţví ljósi.
Í kćru er einnig vikiđ ađ atburđi sem átt hafi sér stađ 4. september sl., ţar sem foreldrar ásaka einn kennara skólans um ađ hafa beitt son ţeirra harđrćđi, en skólastjóri hefur í umsögn sinni mótmćlt ţeim fullyrđingum foreldra. Fram kemur í athugasemdum foreldra ađ 6. apríl sl. hafi ţeim ţćtti málsins veriđ vísađ til barnaverndarnefndar og frćđsluyfirvalda í bćjarfélagi Y. Í lögum um grunnskóla er sérstaklega kveđiđ á um ţađ í hvađa málum unnt er ađ skjóta ákvörđunum sem teknar eru á grundvelli laganna til endanlegrar úrlausnar menntamálaráđherra. Kćruréttur er ţví almennt ekki fyrir hendi nema á grundvelli heimildar í einstökum ákvćđum laganna. Ţađ er mat ráđuneytisins ađ ţessi ţáttur kćrunnar lúti ađ meintri háttsemi viđkomandi starfsmanns skólans, en ákvćđi laga um grunnskóla gera ekki ráđ fyrir ţví ađ slík mál sćti kćru til ráđuneytisins. Ţađ fellur ţví utan valdsviđs ţess ađ hafa eftirlit međ störfum starfsmanna sveitarfélaga eđa hvernig fjallađ er um slík mál af hálfu skólastjóra, sem fer m.a. međ starfsmannamál grunnskóla eđa eftir atvikum sveitarstjórnar sem fer međ ćđsta vald í málefnum sveitarfélagsins.
II.
Ţann 16. desember sl. ritađi skólastjóri skóla X bréf til kćrenda ţar sem tilkynnt er um tímabundna brottvísun sonar ţeirra úr skólanum í tvo daga, 16. og 17. sama mánađar, vegna brota á 14. gr. laga um grunnskóla. Ţá er bent á ađ samkvćmt stjórnsýslulögum hafi foreldri/forráđamađur og nemandi rétt til ađ andmćla málsmeđferđ, framlögđum gögnum og ákvörđun sem skólastjóri kann ađ taka síđar. Í bréfinu eru kćrendur bođađir á fund í skólanum 18. s.m., ásamt umsjónarkennara og yfirsálfrćđingi Frćđsluskrifstofu bćjarfélags Y.
Í fyrirliggjandi kćru mótmćla kćrendur harđlega ţeirri međferđ sem sonur ţeirra er sagđur hafa ţurft ađ ţola af hálfu kennara síns og skólastjóra. Af gögnum málsins má ráđa ađ samskiptaörđugleikar hafa veriđ milli kćrenda og skólayfirvalda, en međal gagna málsins er útprentun úr Mentor ţar sem ýmis atvik, sem varđa samskipti C viđ nemendur og starfsmenn skólans, eru rakin. Af hálfu kćrenda eru gerđar athugasemdir viđ atvikalýsingu ţar sem hún sé rituđ eftir frásögn nemenda, en kennari hafi ekki veriđ viđstaddur. Í skýringum skólastjóra eru afskipti skólans af C rakin frá ţví hann kom í skólann áriđ 2005, og samskipti skólans viđ foreldra. Af skýringum skólastjóra má ráđa ađ atvik ţađ, sem fjallađ er um í fyrirliggjandi kćru, hafi loks orđiđ ţess valdandi ađ tekin var ákvörđun um tímabundinn brottrekstur C úr skólanum.
Í kćru er fjallađ um atvik ţađ sem mun hafa átt sér stađ ţann 15. desember sl. Samkvćmt frásögn í kćru mun C ţann dag hafa lent í pústri viđ skólasystur sína og átti hann ađ hafa snúiđ upp á hendi hennar, snúiđ hana niđur og sagt henni ađ sleikja gólfiđ. Taka foreldrar fram ađ umsjónarkennari hafi ekki veriđ vitni ađ ţessum atburđi, sem sé ritađur eftir frásögn stúlkunnar. Ađ sögn kćrenda hafi vitni ađ atburđinum hins vegar lýst honum á ţann veg ađ C hafi sett hendi skólasystur sinnar fyrir aftan bak ţannig ađ hún rétt beygđi bakiđ og hafi ţá kveinkađ sér. Hann hafi ţá sleppt henni strax og beđiđ hana afsökunar, hún hafi sparkađ í hann og fariđ til kennarans. Kennarinn hafi vísađ C til skólastjóra en hann valiđ ţann kost ađ fara beint heim, ţar sem hann hafi ekki treyst skólastjóra eđa kennara sínum vegna fyrri atvika sem gerst höfđu í skólanum.
Í umsögn skólastjóra viđ kćruna kemur fram ađ ástćđa brottrekstrar C dagana 16. og 17. desember sl. hafi átt sér langan ađdraganda og hafi ţađ atvik sem kćran fjallar um veriđ korniđ sem fyllti mćlinn. Kemur m.a. fram ađ C hafi hafiđ nám viđ skóla X haustiđ 2005, ţegar skólinn tók til starfa, og ekki liđiđ á löngu ţar til umsjónarkennari gerđi athugasemdir viđ hegđun hans ţar sem hann missti stjórn á skapi sínu. Í febrúar 2006 hafi skólastjórnendur óskađ eftir sérfrćđiađstođ hjá skólasálfrćđingi, ţá hafi nemandinn fengiđ stuđningsviđtöl hjá skólasálfrćđingi ţar sem unniđ var međ reiđistjórnun. Hafi C sýnt starfsmönnum skólans óvirđingu međ hegđun sinni, auk ţess sem komiđ hafi upp mál er tengdust neikvćđri hegđun hans. Ţá hafi móđir eldri drengs í skólanum tilkynnt ađ C legđi son hennar í einelti og á skólaárinu 2006-2007 hafi skólastjórnendur oft fengiđ kvartanir frá foreldrum ţess efnis ađ C vćri ađ áreita yngri börn í skólanum. Fleiri atvik eru nefnd í umsögn skólastjóra, sem vísar til skráninga í Mentor auk ţess sem ekki hafi öll atvik veriđ skráđ ţar. Eru ţar m.a. nefnd tilvik um ađ C hafi gengiđ í skrokk á öđrum nemendum og lent í ýmsum útistöđum viđ ţá, auk ţess ađ hafa sýnt starfsfólki skólans dónaskap.
Í athugasemdum kćrenda viđ umsögn skólastjóra eru hins vegar gerđar margvíslegar athugasemdir viđ lýsingar skólastjóra af málsatvikum, sem ţau telja í heild sinni fjarri ţví ađ vera sannleikanum samkvćmt. Ţá hafi kćrendur iđulega fengiđ ţau viđbrögđ frá skólanum ađ ţađ sem úrskeiđis hafi fariđ sé C ađ kenna. Telja kćrendur ađ ţegar ţau hafa boriđ fram kvartanir viđ skólann ţá sé ţeim kvörtunum iđulega eytt og ţess í stađ brugđist viđ eins og sonur ţeirra eigi ávallt sökina.
Rökstuđningur niđurstöđu
I.
Í 3. mgr. 14. gr. laga um grunnskóla er kveđiđ á um ađ reynist hegđun nemanda verulega áfátt beri kennara hans ađ leita orsaka ţess og reyna ađ ráđa á ţví bót, m.a. međ viđtölum viđ nemandann sjálfan og kennara hans. Verđi samt ekki breyting á til batnađar skal kennari leita ađstođar skólastjóra og sérfróđra ráđgjafa skólans sem leita leiđa til úrbóta, eftir atvikum ađ teknu tilliti til hlutverks barnaverndaryfirvalda. Í 4. mgr. sömu greinar kemur fram ađ skólastjóri geti vísađ nemanda úr skóla um stundarsakir eđa ótímabundiđ međan mál skv. 3. mgr. er óútkljáđ, enda tilkynni hann foreldrum nemanda og skólanefnd tafarlaust ţá ákvörđun. Um slíka ákvörđun gilda ákvćđi stjórnsýslulaga. Brottvísun úr skóla sem er ćtlađ ađ vara lengur en einn dag telst stjórnvaldsákvörđun og gilda ţví um hana ákvćđi stjórnsýslulaga, sbr. álit umbođsmanns Alţingis 24. febrúar 1994, máli nr. 761/1993. Um ţá ákvörđun sem tilkynnt var kćrendum međ bréfi, dags. 16. desember sl., um brottvísun sonar ţeirra úr skólanum, giltu ţví ákvćđi stjórnsýslulaga.
II.
Í 13. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, međ síđari breytingum, er kveđiđ á um ađ ađili máls skuli eiga ţess kost ađ tjá sig um efni máls áđur en stjórnvald tekur ákvörđun í ţví, enda liggi ekki fyrir í gögnum málsins afstađa hans og rök fyrir henni eđa slíkt sé augljóslega óţarft. Í órjúfanlegum tengslum viđ greinina eru ákvćđi 14. og 15. gr. sömu laga, ţar sem annars vegar er mćlt fyrir um skyldu stjórnvalds til ţess ađ tilkynna ađila um međferđ máls og um rétt ađila til ţess ađ fá ađ kynna sér gögn máls. Í athugasemdum međ frumvarpi til laga ţeirra sem síđan urđu ađ stjórnsýslulögum nr. 37/1993 kemur fram ađ kjarni andmćlareglunnar sé sá ađ ekki verđi tekin ákvörđun um réttarstöđu ađila fyrr en honum hefur veriđ gefinn kostur á ţví ađ kynna sér málsgögn og málsástćđur sem ákvörđun byggist á og ađ tjá sig um máliđ. Í reglunni felist ţví ađ ađili máls skuli eiga kost á ţví ađ tryggja réttindi sín og hagsmuni međ ţví ađ kynna sér gögn máls og málsástćđur sem ákvörđun mun byggjast á, leiđrétta fram komnar upplýsingar og koma ađ frekari upplýsingum um málsatvik áđur en stjórnvald tekur ákvörđun í máli hans. Loks segir ađ andmćlareglan eigi ekki ađeins ađ tryggja hagsmuni ađila. Tilgangur hennar sé einnig sá ađ stuđla ađ ţví ađ mál verđi betur upplýst. Tengist hún ţannig rannsóknarreglunni, ţ.e. ađ stjórnvöld eigi ađ stuđla ađ ţví ađ mál sé nćgjanlega upplýst áđur en ákvörđun er tekin í ţví, sbr. 10. gr. stjórnsýslulaga (Alţt. 1992-93, A-deild, bls. 3295).
Samkvćmt gögnum málsins sendi skólastjóri bréf til kćrenda, dags. 16. desember sl. ţar sem tilkynnt var um brottvísun C úr skóla X dagana 16. og 17. desember. Í bréfinu bendir skólastjóri á rétt málsađila til ađ „andmćla málsmeđferđ, framlögđum gögnum og ákvörđun sem skólastjóri kann ađ taka síđar.“ Af ţessu telur ráđuneytiđ mega ráđa ađ ţess misskilnings hafi gćtt hjá skólastjóra ađ hin kćrđa ákvörđun hafi ekki veriđ stjórnvaldsákvörđun, ţ.e. ákvörđun um réttindi og skyldur umrćdds nemanda sem lyti ákvćđum stjórnsýslulaga eins og kveđiđ er á um í 4. mgr. 14. gr. laga um grunnskóla.
Samkvćmt ţví sem gögn málsins bera međ sér höfđu kćrendur ţessa máls ţví ekki átt kost á ađ koma á framfćri andmćlum sínum viđ ţá ákvörđun skólastjóra ađ vísa syni ţeirra úr skólanum, sem ţegar hafđi veriđ tekin og ţeim tilkynnt um samdćgurs. Var réttur kćrenda samkvćmt 13. gr. stjórnsýslulaga til ađ kynna sér ţau gögn og rök er lágu til grundvallar ákvörđuninni og koma á framfćri athugasemdum og andmćlum viđ hana ţví í reynd ekki virtur viđ töku hinnar kćrđu ákvörđunar. Brot á andmćlarétti ađila máls telst verulegur annmarki á stjórnvaldsákvörđun og verđur ţví ekki hjá ţví komist ađ fella úr gildi hina kćrđu ákvörđun skólastjóra um brottreksturinn, eins og nánar greinir í úrskurđarorđum.
ÚRSKURĐARORĐ:
Ákvörđun skólastjóra skóla X um tímabundna brottvikningu C úr skóla X, sem tilkynnt var um í bréfi til forelda hans, dags. 16. desember 2008, er felld úr gildi.
