Śrskuršarnefnd samkvęmt lögum um hollustuhętti og mengunarvarnir
2/2008
Mįl nr. 2/2008.
Śrskuršarnefnd skv. 31. gr. laga nr. 7/1998.
Įr 2008, föstudaginn 14 mars kom nefnd skv. 31.gr. l. nr. 7/1998 saman til fundar į skrifstofu formanns nefndarinnar aš Sušurlandsbraut 6 ķ Reykjavķk. Mętt voru Steinunn Gušbjartsdóttir, Gunnar Eydal og Gušrśn Helga Brynleifsdóttir. Fyrir var tekiš mįl nr. 2/2008 Einingaverksmišjan Borg ehf., kt. 461004-2880, Bakkabraut 9, Kópavogi, hér eftir nefndur kęrandi, gegn heilbrigšisnefnd Hafnarfjaršar og Kópavogssvęšis, hér eftir nefnt kęrši.
Ķ mįlinu er kvešinn upp svofelldur
śrskuršur:
I. Ašild kęrumįls og kröfur
Fyrir nefndinni liggur kęra Einingaverksmišjunnar Borgar dagsett 6. febrśar 2008 žar sem įkvaršanir Heilbrigšisnefndar Hafnarfjaršar og Kópavogssvęšis dagsettar 9. nóvember 2007 og 22. janśar 2008 eru kęršar. Meš įkvöršun dagsettri 9. nóvember 2007 hafnaši kęrši kröfu kęranda um višurkenningu į žvķ aš nśgildandi starfsleyfi kęranda tęki til allrar nśgildandi starfsemi žess ž.m.t. framleišslu og sölu į steinsteypu į almennum markaši. Žann 22. janśar 2008 tók kęrši sķšan įkvöršun um aš hafna varakröfu kęranda um aš starfsleyfi yrši breytt žannig aš žaš tęki til allrar nśverandi starfsemi fyrirtękisins ž.m.t. framleišslu og sölu į steinsteypu į almennum markaši.
Framangreindar įkvaršanir voru kęršar žann 6. febrśar 2008. Ķ kęrunni var žess einnig krafist aš réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar yrši frestaš žar til nefndin kvęši upp fullnašarśrskurš ķ mįlinu. Er sś krafa hér til umfjöllunar.
Hér veršur einungis tekiš į fyrsta lišnum ķ kęru kęranda, ž.e. kröfu um frestun réttarįhrifa hinnar kęršu įkvöršunar.
Eftirfarandi skjöl hafa veriš lögš fram ķ mįlinu:
1. Stjórnsżslukęra dags. 06.02.2008,
2. Greinargerš kęranda dags. 17.02.2008.
3. Athugasemdir kęrša dags. 29.02.2008.
4. Athugasemdir kęranda dags. 03.03.2008
II. Mįlsatvik
Meš įkvöršun dagsettri 9. nóvember 2007 hafnaši kęrši kröfu kęranda um višurkenningu į žvķ aš nśgildandi starfsleyfi fyrirtękisins tęki til allrar nśgildandi starfsemi žess ž.m.t. framleišslu og sölu į steinsteypu į almennum markaši. Žann 22. janśar 2008 tók kęrši sķšan įkvöršun um aš hafna varakröfu kęranda um aš starfsleyfi yrši breytt ž.a. žaš tęki til allrar nśverandi starfsemi fyrirtękisins ž.m.t. framleišslu og sölu į steinsteypu į almennum markaši.
Hin kęrša įkvöršun hefur ekki komiš til framkvęmdar og hefur kęrši engum žvingunarašgeršum beitt. Kęrši hefur hins vegar mótmęlt frestun réttarįhrifa og krafist žess aš kröfum kęranda um frestun réttarįhrifa verši hafnaš.
IV. Mįlsįstęšur og rök kęranda
Kęrandi telur ekkert benda til žess aš tślka eigi 2. mgr. 29. gr. stjórnsżslulaga žröngt. Ķ įkvęšinu sé sérstaklega gert rįš fyrir žvķ aš ęšra stjórnvald geti frestaš réttarįhrifum. Ekkert ķ greinargerš eša ķ skrifum fręšimanna bendi til žess aš skżra eigi įkvęšiš žröngt. Kęrandi bendir sérstaklega į aš skv. oršanna hljóšan sé heimildin fyrir hendi ef įstęšur męla meš žvķ. Oršalagiš bendi ekki til žess aš heimild ęšra stjórnvalds sé žröngur stakkur skorinn. Žvert į móti viršist ęšra stjórnvald hafa vķštęka heimild til aš fresta réttarįhrifum į mešan mįliš er til mešferšar. Kęrandi bendir į aš ķ žessu tilfelli geti kęra til ęšra stjórnvalds veriš žżšingarlaus ef réttarįhrifum er ekki frestaš žar sem višskiptavild kęranda tapist um leiš og hann getur ekki afhent steypu ķ samręmi viš gerša samninga.
Kęrandi mótmęlir žvķ jafnframt aš tślka eigi regluna meš hlišsjón af 3. mgr. 24. gr. laga nr. 31/1990 um kyrrsetningu, lögbann o.fl. Kęrandi bendir į aš žaš fjįrhagslega tjón sem hann yrši fyrir viš rekstrarstöšvun mundi aldrei verša bętt aš fullu skv. reglum ķslensks skašabótaréttar. Žannig vęri mjög erfitt aš meta missi višskiptavildar kęranda en rekstrarstöšvun myndi valda grķšarlegu įlitshnekki kęranda į markašnum sem mjög erfitt yrši aš meta til fjįr og sżna fram į ķ skašabótamįli. Žį bendir kęrandi į aš ekki sé hęgt aš bęta tjón ef ašgeršir kęrša verši til žess aš kęrandi verši gjaldžrota en rekstrarstöšvun gęti leitt til žess.
Kęrandi stašfestir aš hann hafi enn sem komiš er ekki veriš beittur žvingunarašgeršum af hįlfu kęrša. Sé kęrši reišubśinn til aš lżsa žvķ yfir aš žaš verši ekki gert į mešan mįliš er til mešferšar hjį ęšra stjórnvaldi, er kęrandi reišubśinn til aš draga kröfu sķna um frestun į réttarįhrifum til baka.
Ljóst er sbr. hjįlagt bréf kęrša aš žvingunarašgeršir eru yfirvofandi. Vegna žessa liggur fyrir naušsyn fyrir kęranda aš fį śrlausn um žessa kröfu.
Žį er žvķ mótmęlt aš ķ afstöšu nefndarinnar um gildissviš starfsleyfis kęranda hafi ekki falist stjórnvaldsįkvöršun. Ķ žessu sambandi er vķsaš til 18. gr. reglugeršar nr. 785/1999 um starfsleyfi fyrir atvinnurekstur sem getur haft ķ för meš sér mengun. Skżrt kemur fram ķ greininni aš mat kęrša į žvķ hvort śtvķkkuš starfsemi sem rįšast į ķ rśmist innan gildandi starfsleyfis ašila sé stjórnvaldsįkvöršun. Kęrandi byggir į žvķ aš sama hljóti aš gilda ķ žvķ tilfelli sem er til umręšu ķ mįlinu.
Žess utan bendir kęrandi į aš starfsleyfiš sé ekki skżrt um hvort kęrandi hafi leyfi til aš reka steypustöš. Hann segir ljóst aš fyrirsvarsmenn handhafa starfsleyfisins, sbr. einnig framlögš gong, voru frį upphafi ķ góšri trś um aš starfsleyfiš nęši til žess aš framleiša og selja steinsteypu.
Ķ žessu sambandi vķsar kęrandi til bréfs heilbrigšiseftirlits Hafnarfjaršar- og Kópavogssvęšis dags. 22. febrśar s.l. en eftirlitiš starfar ķ umboši kęrša og kemur fram fyrir hönd kęrša. Ķ bréfinu į bls. 4 kemur eftirfarandi fram oršrétt:
"Heilbrigšiseftirlitiš hefur ķtrekaš bent forsvarsmönnum fyrirtękisins į aš sala į steypu frį Bakkabraut 9 sé ekki ķ samręmi viš starfsleyfi fyrirtękisins. Leyfi fyrirtękisins nęr til reksturs steypueiningarverksmišju og žį steypuframleišslu sem sé henni viškomandi en ekki til žeirra umsvifa er fylgja śtgerš steypubķla og annarra tękja."
Samkvęmt žessum skilningi kęrša viršist kęranda nś vera heimilt aš reka steypustöš aš Bakkabraut 9, Kópavogi. Aš žvķ gefnu er ljóst aš starfsleyfiš getur ekki heldur veriš tališ skżrt um žaš atriši hvort selja megi steypu į bķlum. Nišurstaša um žetta atriši varšar mikla hagsmuni kęranda.
Veršur aš telja aš afstaša kęrša um žetta beri žvķ öll megineinkenni stjórnvaldsįkvöršunar. Žannig er veriš aš męla fyrir um rétt eša skyldu kęranda sem bindur endi į réttarįgreining er varšar verulega hagsmuni kęranda. Sé vafi um žetta atriši ber aš sjįlfsögšu aš tślka hann kęranda ķ vil.
Kęrandi telur öruggt aš įkvöršun kęrša verši ógilt žó ekki sé nema vegna mįlsmešferšar kęrša.
Hvaš varšar hagsmuni ašila er ljóst aš mati kęranda aš hagsmunir kęranda af žvķ aš fį frestun réttarįhrifa eru grķšarlegir en hagsmunir kęrša mjög litlir ef einhverjir. Rekstrarstöšvun er algerlega óhugsandi fyrir kęranda og jafnvel rekstrarstöšvun ķ skamman tķma er til žess fallin aš valda grķšarlegu tjóni fyrir kęranda sem er aš keppa į fįkeppnismarkaši.
V. Mįlsįstęšur og rök kęrša.
Kęrši tekur fram aš ķ 1. mgr. 29. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993 sé lögfest sś meginregla aš stjórnsżslukęra fresti ekki réttarįhrifum įkvöršunar stjórnvalds. Undantekningar frį žeirri meginreglu geti żmist veriš lögbundnar, sbr. 2. og 3. mgr. įkvęšisins, eša byggt į ólögfestum meginreglum stjórnsżsluréttarins, en žęr verši almennt aš skżra žröngt.
2. mgr. 29 gr. laganna feli ķ sér undantekningu frį fyrrnefndri meginreglu 1. mgr. įkvęšisins, en žar er kvešiš į um, aš heimilt sé aš fresta réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar mešan kęra er til mešferšar, séu fyrir hendi įstęšur sem męla meš žvķ. Kęrši segir aš įkvęši žetta hafi veriš skżrt į žann veg aš lķta beri til réttmętra hagsmuna allra ašila mįlsins. Lķta beri til žess m.a. hversu langt er um lišiš frį žvķ aš hin kęrša įkvöršun var tilkynnt ašilum, og žess hversu lķklegt sé aš įkvöršuninni verši breytt.
Įlķtur kęrši aš jafnframt beri aš tślka umrędda undantekningareglu meš lķkum hętti og t.d. er gert viš mat į žvķ hvort leggja beri lögbann į tiltekna athöfn, sbr. 3. mgr. 24. gr. laga nr. 90/1989. Žannig beri almennt ekki aš beita umręddri undantekningareglu ef hagsmunir kęranda žyki nęgilega tryggšir meš réttarreglum um skašabętur. Telur kęrši ótvķrętt aš svo sé enda sé hiš meinta tjón kęranda vegna įkvöršunarinnar eingöngu fjįrhagslegt.
Kęrši segir aš viš mat į žessu beri jafnframt aš lķta til žess aš starfssemi kęranda hafi ekki veriš stöšvuš žrįtt fyrir heimildir ķ lögum nr. 7/1998, einkum VI kafla laganna, enda hafi ķtrekašar athugasemdir veriš geršar af hįlfu kęrša vegna hinnar óleyfilegu strarfsemi kęranda į svęšinu, auk žess sem hann hefur veriš įminntur sérstaklega af hįlfu kęrša.
Kęrši bendir sérstaklega į aš įlitamįl sé hvort hin kęrša įkvöršun sé įkvöršun ķ skilningi stjórnsżslulaga. Eins og kęrši hefur skiliš kęruna, lżtur hśn ašallega aš žvķ aš fį ógildingu į žeirri meintu įkvöršun kęrša sem kęranda var tikynnt meš bréfi hinn 9. nóvember 2007. Eins og rakiš er ķ kęru, sendi lögmašur kęranda kęrša bréf hinn 16. október 2007 žar sem fariš var fram į aš višurkennt vęri af hįlfu kęrša aš starfsleyfi til handa kęranda śtg. 8. jśnķ 2006, yrši tślkaš meš žeim hętti aš žaš nęši til allrar starfsemi sem kęrandi hafši žį žegar hafiš į athafnasvęši sķnu ķ Kópavogi.
Meš fyrrgreindu bréfi kęrša dags. 9. nóvember 2007 var ašalkröfu kęranda hafnaš um aš nśgildandi starfsleyfi tęki til allrar nśverandi starfsemi kęranda. Įleit kęrši m.ö.o. aš tślka bęri starfsleyfiš meš hlišsjón af skżru oršalagi žess, sem kvešur į um leyfi til „reksturs steypueiningaverksmišju“, sbr. og meš hlišsjón af starfsleyfisumsókn kęranda dags. 5. desember 2005, žar sem sótt var um leyfi til aš „framleiša forsteyptar einingar“. Taldi kęrši starfsleyfiš žvķ ekki heimila vķštękari rekstur kęranda į svęšinu, svo sem aš starfsemin nęši til framleišslu steypu eša reksturs steypustöšvar, umfram framleišslu steypu ķ einingar til eigin nota.
Meš vķsan til žess telur kęrši aš ekki hafi veriš um aš ręša įkvöršun ķ skilningi stjórnsżsluréttarins, žar sem eingöngu var um aš ręša tślkun į fyrri įkvöršun. Įkvöršun kęrša var tekin viš śtgįfu starfsleyfisins. Kęranda var žį žegar ķ lófa lagiš aš leita śrlausnar nefndarinnar varšandi starfsleyfiš, teldi hann žaš ekki ķ samręmi viš umsókn sķna, eša aš ekki hefši veriš gętt lögmętra sjónarmiša viš śtgįfu žess. Žaš kaus kęrandi hins vegar ekki aš gera innan lögbundins frests, sbr. einkum 1. mgr. 27. gr. laga nr. 37/1993, og žvķ veršur hann viš žaš aš una. Kęrandi geti m.ö.o. ekki skotiš sér undan lögbošnum frestįkvęšum meš žvķ einu aš senda fyrirspurn til kęrša um tślkun fyrri įkvöršunar hans.
Kęrši bendir sérstaklega į aš óheimilt sé aš hefja starfsleyfisskylda starfsemi įn žess aš gilt starfsleyfi hafi veriš gefiš śt sem heimili umrędda starfsemi. Starfsleyfi kęranda lśti ašeins aš rekstri steypueiningaverksmišju, auk žess sem ekkert starfsleyfi hafi veriš gefiš śt til handa kęranda sem telst heimila žį starfsemi sem kęra hans lżtur aš. Kęranda hafi žvķ žį žegar veriš óheimilt aš hefja žann rekstur sem um ręšir. Allt tjón sem af žessu kunni aš hljótast sé į hans įbyrgš enda hafi hann sjįlfur kosiš aš hefja hina óleyfilegu starfsemi įn žess aš žess vęri gętt aš tilskilin leyfi vęru fyrir hendi.
VI. Įlit og nišurstaša śrskuršarnefndar.
Samkvęmt 2. mgr. 1. gr. stjórnsżslulaga nr, 37/1993 taka lögin til įkvaršana sem stjórnvöld žar į mešal stjórnsżslunefndir taka um rétt eša skyldu manna. Aš mati nefndarinnar fólst ķ afstöšu kęrša um gildissviš starfsleyfis kęranda, stjórnvaldsįkvöršun ķ skilningi įkvęšisins. Kęrši tilkynnti kęranda um įkvöršun sķna og benti į kęruleiš samkvęmt lögunum.
Kęrši hefur enn ekki beitt žvingunarašgeršum en hefur bošaš aš žęr séu yfirvofandi. Žaš er žvķ er naušsynlegt fyrir kęranda aš fį śrlausn um žessa kröfu.
Ķ 1. mgr. 29. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993 er lögfest sś meginregla aš stjórnsżslukęra fresti ekki réttarįhrifum įkvöršunar stjórnvalds. Samkvęmt 2. mgr. įkvęšisins er ęšra stjórnvaldi heimilt aš fresta réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar mešan kęra er til mešferšar žar sem įstęšur męla meš žvķ.
Į žaš er fallist meš kęranda aš hagsmunir hans af žvķ aš ekki komi til rekstrarstöšvunar séu miklir. Jafnvel rekstrarstöšvun ķ skamman tķma er til žess fallin aš valda miklu tjóni fyrir kęranda.
Ķ greinargerš meš stjórnsżslulögunum er aš finna leišbeiningar um notkun žess śrręšis aš fresta réttarįhrifum įkvöršunar. Meta veršur ķ hverju tilviki fyrir sig hvort réttlętanlegt sé aš fresta réttarįhrifum kęršrar įkvöršunar. Viš slķkt mat ber aš lķta til réttmętra hagsmuna hjį öllum ašilum mįlsins. Lķta ber til žess hversu langt er um lišiš frį žvķ aš hin kęrša įkvöršun var tilkynnt ašilum, en einnig veršur aš horfa til žess hversu lķklegt žaš sé aš įkvöršuninni verši breytt. Almennt męlir žaš į móti žvķ aš réttarįhrifum įkvöršunar sé frestaš ef fleiri en einn ašili eru aš mįli og žeir eiga gagnstęšra hagsmuna aš gęta, eša ef til stašar eru mikilvęgir almannahagsmunir, t.d. žar sem įkvöršun hefur aš markmiši aš koma ķ veg fyrir hęttuįstand. Žaš męlir hins vegar meš žvķ aš fresta réttarįhrifum įkvöršunar ef ašili mįls er ašeins einn og įkvöršun er ķžyngjandi fyrir hann, veldur honum t.d. tjóni. Žetta sjónarmiš vegur sérstaklega žungt ķ žeim tilvikum žar sem erfitt yrši aš rįša bót į tjóninu, enda žótt įkvöršunin yrši sķšar felld śr gildi af hinu ęšra stjórnvaldi. Loks mį svo nefna žau tilvik žar sem kęruheimild veršur ķ raun žżšingarlaus verši réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar ekki frestaš.
Aš mati nefndarinnar er ljóst aš kęrandi yrši fyrir miklu fjįrhagslegu tjóni viš rekstrarstöšvun. Kęrši hefur enn ekki beitt žvingunarašgeršum og ekki hefur veriš sżnt fram į aš hagsmunir hans standi gegn frestun.
Žaš er žannig ljóst aš mati nefndarinnar aš hagsmunir kęranda af žvķ aš fį frestun réttarįhrifa eru miklir en hagsmunir kęrša aš sama skapi litlir.
Meš vķsun til žess, sem aš framan greinir er žaš nišurstaša nefndarinnar aš fallast į kröfu kęranda.
Śrskuršarorš:
Fallist er į frestun réttarįhrifa įkvöršunar heilbrigšisnefndar Hafnarfjaršar og Kópavogssvęšis.
Steinunn Gušbjartsdóttir
Gunnar Eydal Gušrśn Helga Brynleifsdóttir
