Śrskuršarnefnd samkvęmt lögum um hollustuhętti og mengunarvarnir
15/2008
Mįl nr. 15/2008.
Śrskuršarnefnd skv. 31. gr. laga nr. 7/1998.
Įr 2009, fimmtudaginn 11. jśnķ kom nefnd skv. 31.gr. l. nr. 7/1998 saman til fundar į skrifstofu formanns nefndarinnar aš Sušurlandsbraut 6 ķ Reykjavķk. Mętt voru Steinunn Gušbjartsdóttir, Gunnar Eydal og Gušrśn Helga Brynleifsdóttir. Fyrir var tekiš mįl nr. 15/2008 Dreifing ehf., kt. 490287-1599, Vatnagöršum 8, 104 Reykjavķk, hér eftir nefnt kęrandi gegn Heilbrigšiseftirliti Reykjavķkur, hér eftir nefnt kęrši.
Ķ mįlinu er kvešinn upp svofelldur
śrskuršur:
I. Ašild kęrumįls og kröfur
Fyrir nefndinni liggur kęra Dreifingar ehf. dagsett 15. desember 2008 žar sem įkvöršun Heilbrigšiseftirlits Reykjavķkur dagsett 11. nóvember 2008 er kęrš. Meš žeirri įkvöršun var kęranda gert aš innkalla og hętta sölu frį og meš 1. janśar 2009 į McCain Pizza Crescendo Rising Crust Pizza 4 Cheese og McCain Pizza Crescendo Rising Crust Pizza Pepperoni vegna notkunar aukefnisins E 541 ķ žeim.
Framangreind įkvöršun var kęrš žann 15. desember 2008. Ķ kęrunni var žess einnig krafist aš réttarįhrifum hinnar kęršu įkvöršunar yrši frestaš žar til nefndin kvęši upp fullnašarśrskurš ķ mįlinu. Śr žeirri kröfu var leyst meš śrskurši nr. 14/2008.
Eftirfarandi skjöl hafa veriš lögš fram ķ mįlinu:
1. Stjórnsżslukęra dags. 15.12.2008 įsamt fylgiskjölum 1-4.
2. Athugasemdir kęrša dags. 30.12.2008 įsamt fylgiskjölum.
3. Athugasemdir kęranda dags. 23.01.2009 įsamt fylgiskjölum.
II. Mįlsatvik.
Kęrandi flytur inn McCain pizzubotna. Honum var send įkvöršun kęrša meš bréfi dagsettu 11.11.2008. Ķ įkvöršun kęrša kemur fram aš viš athugun į innihaldi pizzubotna hafi komiš ķ ljós notkun į aukaefninu E 541, sem sé óheimilt aš mati kęrša. Var kęranda gert aš innkalla og hętta sölu frį og meš 1. janśar 2009.
IV. Mįlsįstęšur og rök kęranda.
Kęrandi hefur veriš umbošsmašur McCain į Ķslandi sķšastlišin 35 įr. Hann hefur flutt inn žį pizzubotna sem mįliš snżst um frį įrinu 1997 įn žess aš vandamįl eša kvartanir hafi komiš upp vegna žeirra. Ķ bréfi kęranda til nefndarinnar kemur fram aš ķ įgśst 2008 hafi kęrši haft samband og óskaš eftir fundi viš kęranda žar sem viš athugun į innihaldi pizzubotnanna hafi m.a. komiš ķ ljós aš žar vęri aš finna aukefniš E 541 sem sé óleyfilegt aš mati kęrša. Žessu til stušnings vķsaši kęrši til reglugeršar nr. 285/2002, meš sķšari breytingum um aukaefni ķ matvęlum og aš umręddir botnar falli undir liš 7.1 ķ aukaefnalista viš nefnda reglugerš.
Umręddur fundur var haldinn į starfsstöš kęranda hinn 19.08.2008. Žar var fariš yfir mįliš og var žaš skilningur kęranda aš ekki vęri aš vęnta frekari ašgerša af hįlfu kęrša. Sś varš žó ekki raunin og meš bréfi dags. 21.08.2008 var kęranda gert skylt aš stöšva žį žegar dreifingu varanna innkalla žęr af markaši og žį męttu vörurnar ekki vera til sölu eftir 21.10.2008.
Kęrandi mótmęlti žessari įkvöršun kęrša og sendi honum ódagsett bréf žar sem m.a. var bent į aš samkvęmt tilskipun Evrópusambandsins nr. 95/2/EC vęri heimilt aš nota efniš ķ skonsur. Aš mati kęrša ęttu pizzubotnarnir undir žį skilgreiningu.
Kęrandi bendir į aš efniš geti ekki veriš hęttulegt mönnum žar sem žaš sé heimilt ķ skonsum, sé magniš innan heimilašra marka, sem įgreiningslaust er aš raunin sé ķ botnunum.
Meš bréfi dags. 21.10.2008 hafnaši kęrši žessu, m.a. meš žeim rökum aš ger vęri notaš ķ botnana og žvķ féllu žeir undir liš 7.1. ķ reglugerš 285/2002 meš sķšari breytingum.
Kęrandi sendi kęrša frekari gögn mįli sķnu til stušnings žann 29.10.2008 žar sem bent var į aš skonsur innihaldi oft ger žannig aš ekki gęti žaš rįšiš śrslitum ķ mįli žessu.
Kęrandi segir aš kęrši hafi žrįtt fyrir žaš įkvešiš aš breyta ekki fyrri afstöšu. Forsendan hafi veriš sś aš mati kęranda aš žaš vęri įlit kęrša aš pizzubotnar geti ekki flokkast undir žaš sem į ensku kallist fine bakery wares.
Kęrandi bendir į aš ķ aukaefnalista reglugeršar nr. 285/2002 sé jįkvęš upptalning, žannig aš žaš efni sem er ekki į listanum er bannaš. Kęrandi bendir į aš listinn sé ķ sķfeldri žróun og mörg dęmi žess aš efnum hafi veriš bętt į hann. Kęrandi leggur įherslu į aš žaš sé įlitamįl hvar eigi aš stašsetja umrędda pizzubotna. Kęrandi telur aš varan sé deig meš įleggi, nįnar tiltekiš lyftideigsbotn en ekki pizza. Žį leggur kęrandi enn fremur įherslu į aš vara hans hafi annaš tollanśmer (1901-2023 og 1901-2024) en hefšbundnar pizzur (1905-9051 og 1905- 9059) sem sżni aš ekki er um samskonar vörur aš ręša.
Kęrandi telur aš kęrši hafi ekki fylgt meginreglum stjórnsżsluréttar. Mikilvęg meginregla innan stjórnsżsluréttarins er andmęlaréttur ašila mįls sbr. 13. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993. Kęrandi telur aš hann hafi ekki veriš virtur. Kęranda hafi ekki veriš gefinn kostur į aš koma aš athugasemdum įšur en umdeilt įkvöršun var tekin. Įkvöršun kęrša var tilkynnt kęranda meš bréfi dags. 21.08.2008 og žį hafši kęranda ekki gefist kostur til neinnar gagnaöflunar eša śtskżringa į sjónarmišum sķnum og ekki er fallist į af hans hįlfu aš óformlegur fundur haldinn tveimur dögum fyrir dagsetningu umrędds bréfs fullnęgi skilyršum laga aš žessu leyti.
Žį telur kęrandi aš kęrši hafi ekki sinnt rannsóknarskyldu sinni sbr. 10. gr. stjórnsżslulaga žar sem ekkert bendi til žess aš kęrši hafi framkvęmt sjįlfstęša rannsókn į innihaldi vörunnar, en žar sem um sé aš ręša ķžyngjandi įkvöršun. Skošun utan į pakkningar vöru sé ekki nóg til aš uppfylla skilyrši rannsóknarreglu stjórnsżslulaga.
Žį telur kęrandi aš kęrši hafi ekki fylgt mešalhófsreglu stjórnsżslulaga sbr. 12. gr. en samkvęmt henni skuli fariš varlega ķ beitingu ķžyngjandi įkvaršana
Aš mati kęranda er žaš įlitamįl hvar nįkvęmlega eigi aš stašsetja pizzubotnana ķ žeim reglugeršarįkvęšum sem komi til skošunar. Aš mati kęranda verši aš gera žęr kröfur aš stjórnvald sem beitir jafn róttękri įkvöršun og sölubanni og innköllun hafi fast land undir fótum aš žessu leyti. Žaš nęgi ekki aš til grundvallar sé lagt įlit eša skošun. Vissa žurfi aš vera fyrir hendi og um hana sé ekki aš ręša ķ mįli žessu.
Samkvęmt bréfi kęrša dags. 11.11. 2008 er įkvöršun kęrša byggš į 5. gr. rgl. 285/2002, 26. gr. l. 7/1998 og 29. gr. l. 93/1995. Aš mati kęranda er engin heimild ķ įkvęšunum til sölubanns og innköllunar og bendir į aš ķ 2. mgr. 26. gr. l. 7/1998 segi: „Stöšvun starfsemi og förgun į vörum skal žvķ ašeins beitt aš um alvarlegri tilvik eša ķtrekaš brot sé aš ręša eša ef ašilar sinna ekki śrbótum innan tiltekins frests og er heimilt aš leita ašstošar lögreglu ef meš žarf. Sé um slķk brot aš ręša getur heilbrigšisnefnd afturkallaš starfsleyfi viškomandi reksturs.“ Kęrandi telur śtilokaš aš fallast į aš eitthvaš af žvķ sem žarna er rakiš, ž.e. alvarlegt tilvik, ķtrekaš brot eša śrbótum ekki sinnt, eigi viš.
Žį fellst kęrandi ekki į aš 29. gr. l . 93/1995 eigi viš enda ekki um žaš aš ręša aš fyrir liggi rökstuddur grunur um aš matvęli uppfylli ekki įkvęši laganna eša reglugerša settra samkvęmt žeim. Kęrandi telur einnig meš vķsan til matvęlalaganna nr. 93/1995 aš įherslan aš žessu leyti liggi į žvķ hvort aukefni geti talist hęttuleg neytendum. Ekkert slķkt mat hafi fariš fram varšandi žaš įlitamįl sem hér er uppi og žašan af sķšur aš fram hafi fariš ķslenskt įhęttumat. Kęrandi telur žvķ aš ekki hafi veriš sżnt fram į žaš af hįlfu eftirlitsins aš įkvęši reglugeršar nr. 285/2002, meš sķšari breytingum sbr. reglugerš nr. 500/2005 heimili žęr róttęku ašgeršir sem hér er gripiš til.
Kęrandi telur einnig aš hér sé vegiš aš atvinnufrelsi hans m.a. meš vķsan til 75. gr. stjórnarskrįrinnar nr. 33/1944 og slķkar ašgeršir geti aldrei veriš heimilar sé minnsti vafi į lögmęti žeirra eins og hér er vafalaust raunin.
Žį bendir kęrandi aš framleišandinn McCain foods ętli frį og meš 1. janśar 2010 hętt aš nota lyftiefniš E 541 og ķ staš žess notast viš E450i.
Ķ ljósi framanritašs krefst kęrandi žess aš įkvöršun kęrša verši śr gildi felld.
V. Mįlsįstęšur og rök kęrša.
Kęrši mótmęlir žvķ aš um ranga įkvöršun sé aš ręša pizzubotnar geti ekki talist vera skonsur žrįtt fyrir aš žaš henti kęranda aš lķta svo į mįliš. Kęrši telur aš žaš sé śtilokaš aš fella pizzubotna undir önnur lagaįkvęši eša reglur en gert er ķ bréfi kęrša dags. 21.08.2008 žar sem rękilega er gert rįš fyrir žeim vanköntum sem séu į vörum kęranda. Kęrši bendir į, aš kęranda var veittur andmęlaréttur meš bréfi kęrša dags. 21. įgśst s.l. og enn į nż ķ bréfi kęranda 21. október s.l. Žvķ er alröng sś fullyršing kęranda, aš hann hafi ekki notiš andmęlaréttar, enda neytti hann réttarins meš ódags. bréfi sķnu, sem fylgir kęru hans.
Kęrandi heldur žvķ fram aš rannsóknarregla stjórnsżslulaga hafi veriš brotin. Sś fullyršing er žó órökstudd aš mati kęrša. Hann sinni matvęlaeftirliti į markaši sem fram fóru meš višurkenndum ašferšum viš matvęlaeftirlit ž.e. aš sżna var aflaš og varan rannsökuš af kęrša. Sś rannsókn beindist aš merkingum į vörunni, sem voru ófullnęgjandi og gįfu jafnframt til kynna, aš ķ vörunni vęru óleyfileg aukaefni, sem ekki eru leyfš ķ pizzubotnum hér į landi og rękilega er gerš grein fyrir nišurstöšum rannsóknarinnar ķ bréfi kęrša 21. įgśst s.l. Frekari rannsókna var ekki žörf til aš komast aš nišurtöšu varšandi vöruna
Kęrši heldur žvķ fram aš mešalhófsregla hafi veriš brotin meš žvķ aš kęrši fallist ekki į aš kalla pizzubotna skonsur. Matavęlalöggjöfin og reglur um merkingar matvęla veita ekki svigrśm til svo rśmrar tślkunar. Merkingar vöru eru annaš hvort ķ lagi eša ekki ķ lagi og eina śrręšiš varšandi vörur, sem ekki uppfylla kröfur um merkingar og innihald vöru, er aš taka žęr af markaši. Žaš er ķ langflestum tilvikum gert meš góšri samvinnu viš framleišendur og dreifendur matvęla og žį jafnframt veittir rśmir frestir til ašgerša. Įšur en ašgerša er krafist, er žó įvallt reynt til žrautar aš leysa mįl meš samkomulagi viš dreifendur. Gerir žaš mįlsmešferšartķma oft mjög rśman til hagsbóta fyrir dreifandann. Önnur śrręši en aš innkalla vöruna eru ekki fyrir hendi, auk žess sem kęrši veršur aš gęta jafnręšis viš matvęlaeftirlit. Kęrši telur žaš vera ófrįvķkjanlega reglu aš ranglega merktar vörur eru innkallašar og merktar į nż, oftast ķ góšri samvinnu viš įbyrga matvęlainnflytjendur.
Kęrši vill žessu til višbótar taka fram eftirfarandi:
Ķ mįlavaxtalżsing kęranda vķsar hann til fundar meš kęrša hinn 19. įgśst s.l. , žar sem fariš hafi veriš yfir mįlin. Žar telur kęrši aš kęrandi fari ekki meš rétt mįl og vķsar žar til mešfylgjandi minnisblašs um fundinn, sem kęranda var sent aš loknum fundi og hann hefur ekki gert athugasemdir viš. Kęrši telur aš į fundinum komi einmitt fram, aš rętt hafi veriš um żmsar vörur kęrša og sérstaklega rętt bréf kęrša vegna McCain pizzubotna, sem innihaldi efniš E541. Į fundinum kvašst fulltrśi kęranda ętla aš reyna aš fį framleišendur til aš hętta notkun efnisins. Alls ekki kom fram į fundinum, aš ekki vęri aš vęnta frekari ašgerša vegna pizzubotnana.
McCain pizzubotnar eru seldir vķša ķ Evrópu. Žar eru merkingar skv. Evrópureglum og samkvęmt mešfylgjandi innihaldslżsingu frį Danmörku komi einmitt fram, aš framleišandinn notar ekki E541 ķ pizzubotnana, heldur annaš lyftiefni. Žannig viršist framleišandinn geta tekiš tillit til Evrópureglna viš sölu til annarra landa en Ķslands og notaš leyfileg aukaefni ķ framleišslu sķna.
Kęrandi heldur žvķ fram, aš 2. mgr. 26. gr. l. 7/1998 eigi ekki viš um innköllun McCain pizzubotna, žar sem ekki sé um aš ręša alvarlegt tilvik, ķtrekaš brot eša śrbótum ekki sinnt. Kęrši bendir hins vegar į, aš heimild til notkunar įkvęšisins er einmitt ķ žeim tilvikum, sem śrbótum er ekki sinnt innan tiltekins frests, auk hinna alvarlegu og ķtrekušu tilvika. Fullyršing kęranda er žvķ röng.
Kęrandi heldur žvķ fram, aš kęrši hafi ekki vissu um mįlstaš sinn, žar sem oršalag ķ bréfi sé „įlit eftirlitsins“ hvar stašsetja eigi pizzubotna. Ekki skiptir mįli ķ žessu tilviki, hvaša oršalag notaš er, žar sem nišurstaša kęrša liggur ljós fyrir. Kęrši hefši allt eins geta notaš oršiš „mat“, eša „skošun“ eša „nišurstaša“ og ķ öllum tilvikum er nišustaša kęrša kęranda fullkomlega ljós og ekki fallin til žess aš valda misskilningi.
Kęrši bendir į, varšandi žaš aš kęrandi fallist ekki į aš 29. gr. l.93/1995 eigi hér viš, žar sem ekki liggi fyrir aš viškomandi aukaefni geti talist hęttulegt neytendum, aš viš samingu aukefnalista reglugeršar 500/2005 sbr. 285/2002 fór žetta slķkt fram og var unniš af sérfręšingum Evrópusambandsins. Ķslensk įhęttumat hefur af žeim sökum ekki fariš fram. Įkvęšiš um bann viš notkun E541 er skżrt og enginn vafi į žvķ sbr. aukefnalista og leišbeiningum meš reglugerš nr. 285/2002 um aukaefni matvęlum. Kęrši telur žvķ aš sį vafi sem kęrandi vķsar til sé ekki fyrir hendi.
Kęrši bendir į, varšandi žaš aš kęrandi telur innköllun og sölubann brjóta gegn stjórnarskrįrvöršum rétti sķnum sbr. 75. gr. stjórnarskrįrinnar, aš įkvęšinu megi setja skoršur meš lögum. Hęstiréttur hefur metiš žaš svo aš žaš sé mat löggjafans aš meta hvenęr rétt sé aš takmarka atvinnuréttindi manna en žaš sé žó ašeins gert meš settum lögum frį Alžingi. Žetta er įréttaš ķ dómi Hęstaréttar frį 15. desember 1988.
Žaš er mat kęrša, aš meš setningu laga um matvęli nr. 93/1995 og laga um hollustuhętti og mengunarvarnir nr. 7/1998 og reglugerša settum samkvęmt žeim, hafi löggjafinn framkvęmt umrętt mat um takmarkanir atvinnufrelsins sem séu innan ramma 75. gr. stjórnarskrįrinnar og fullyršing kęranda žvķ röng.
VI. Įlit og nišurstaša śrskuršarnefndar.
Įgreiningur ķ mįli žessu snżst um žaš hvort įkvöršun kęrša um innköllun į vörunum McCain Pizza Crescendo Rising Crust Pizza 4 Cheese og McCain Pizza Crescendo Rising Crust Pizza Pepperoni, sé röng.
Ķ reglugerš nr. 285/2002 (br. meš 500/2005) um aukaefni ķ matvęlum er aš finna reglur er varša aukaefni ķ matvęlum og aukaefni ętlušu til notkunar ķ matvęlum eša sölu til neytenda sbr. 1. gr. reglugeršarinnar. Hugtakiš aukaefni er skilgreint ķ 2. gr.: „Aukefni eru efni sem aukiš er ķ fęšu til žess aš hafa įhrif į geymslužol, lit, lykt, bragš eša ašra eiginleika matvęla, eins og nįnar er kvešiš į um ķ višauka 4. Ķ fullunninni vöru eru aukefni til stašar aš öllu leyti eša aš hluta, ķ breyttri eša óbreyttri mynd.“ Ķ 3. gr. sömu reglugeršar kemur fram aš lyftiefni flokkist sem aukaefni.
Ķ 5. gr. reglugeršar nr. 285/2002 meš sķšari breytingum kemur fram meginregla. Žar segir aš viš tilbśning og framleišslu matvęla er einungis heimilt aš nota žau aukaefni sem fram koma ķ višauka II (aukaefnalisti) viš reglugeršina og meš žeim skilyršum sem žar koma fram. Ķ 9. gr. er kvešiš į um įbyrgš framleišanda og dreifanda en framleišandi og dreifandi, žegar um innflutta vöru er aš ręša, eru įbyrgir fyrir žvķ aš vörutegundir séu ķ samręmi viš įkvęši reglugeršarinnar.
Įgreiningur ašila varšar skilgreiningu į žeim vörunum ž.e. hvort varan falli ķ undirflokk 7.1 eša 7.2 ķ aukaefnalista reglugeršar 285/2002, meš sķšari breytingum. Undirflokkur 7.1 ber yfirskriftina bökunarvörur (brauš, annaš matbrauš og gerbakstur). Žar er lyftiefniš sem um er deilt, natrķumįlfosfat E 541, ekki listaš upp. Ķ undirflokki nśmer 7.2 sem ber yfirskriftina annar bakstur, kökur og smjördeigsbrauš er lyftiefniš E 541 listaš upp, meš takmörkunum.
Kęrandi telur aš vörurnar eigi aš falla undir flokk 7.2 žar sem varan sem um er deilt sé ekki pizza heldur deig meš įleggi, nįnar tiltekiš lyftideigsbotn og leggur įherslu į aš efniš sem um er deilt sé notaš ķ svipašar vörur sem falla ķ flokk 7.2, eins og skonsur. Kęrandi telur aš samkvęmt mešalhófsreglu 12. gr. stjórnsżslulaga verši aš velja sértękari kostinn umfram žann almenna. Kęrši telur aš pizzubotnar geti alls ekki talist vera skonsur og žvķ śtilokaš aš fella žį undir önnur įkvęši reglugeršarinnar.
Ķ leišbeiningum meš reglugerš nr. 285/2002 um aukaefni ķ matvęlum, meš sķšari breytingum segir aš pizzur falli undir flokk 7.1. Žar er pizza ekki felld undir flokk 7.2. Ķ athugasemdum viš undirflokk 7.2 ķ nefndum aukaefnalista reglugeršarinnar segir aš natrķumįlfosfat E 541 sé ašeins leyfilegt ķ lagkökur, rśllutertur og lķkum vörum (fine bakary wares). Ber žvķ aš fallast į skilgreiningu kęrša aš um sé aš ręša pizzu sem samkvęmt reglugerš nr. 285/2002 og leišbeiningum meš henni er felld ķ undirflokk 7.1 enda leyfa įkvęši matvęlalöggjafarinnar ekki svo rśma tślkun aš pizzue flokkist meš rśllutertum og įlķka vörum. Ekki hefur veriš sżnt fram į af kęranda meš haldbęrum gögnum aš vörurnar falli réttilega undir flokk 7.2.
Samkvęmt 26. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhętti og mengunarvarnir hefur heilbrigšisfulltrśi heimild til aš beita žvingunarśrręšum til aš knżja į um framkvęmd rįšstöfunar samkvęmt lögunum og reglugeršum settum samkvęmt žeim. Ķ 3. tl. 1. mgr. 26. gr. laganna segir aš heilbrigšisfulltrśi geti lagt hald į vörur og fyrirskipaš förgun žeirra. Ķ 29. gr. laga nr. 93/1995 um matvęli er eftirlitsašila heimilt aš stöšva eša takmarka framleišslu og dreifingu matvęla og leggja hald į žau žegar rökstuddur grunur er um aš matvęli uppfylli ekki įkvęši laganna og eša reglugerša settra samkvęmt žeim.
Žvķ ber aš fallast į žaš meš kęrša aš umdeildar vörur innihaldi óleyfilegt aukaefni, lyftiefniš E 541. Bann viš notkun efnisins er skżrt ķ aukaefnalista meš reglugerš nr. 285/2002, meš sķšari breytingum sem Heilbrigšiseftirlitinu er heimilt aš innkalla og farga samkvęmt l. 7/1998 og 93/1995. Fallast ber į žaš meš kęranda aš almenningi stafi ekki brįš hętta af žvķ efni sem hér um ręšir en aukaefniš er eftir sem įšur óleyfilegt samkvęmt nefndu reglugeršar- og lagaįkvęšum.
Śrskuršarorš:
Įkvöršun Heilbrigšiseftirlits Reykjavķkur dags. 11.11.2008 er stašfest.
Steinunn Gušbjartsdóttir
Gunnar Eydal
Gušrśn Helga Brynleifsdóttir
