Śrskuršarnefnd samkvęmt lögum um hollustuhętti og mengunarvarnir
5/2009
Mįl nr. 5 /2009.
Śrskuršarnefnd skv. 31. gr. laga nr. 7/1998.
Įr 2009, 11. nóvember, kom nefnd skv. 31.gr. l. nr. 7/1998 saman til fundar į skrifstofu formanns nefndarinnar aš Sušurlandsbraut 6 ķ Reykjavķk. Mętt voru Steinunn Gušbjartsdóttir, Gunnar Eydal og Gušrśn Helga Brynleifsdóttir.
Fyrir var tekiš mįl nr. 5/2009 Innnes heildverslun ehf., Fossaleyni 21, Reykjavķk, hér eftir nefndur kęrandi, gegn Matvęlastofnun, Austurvegi 56, 800 Selfoss, hér eftir nefndur kęrši.
Ķ mįlinu er kvešinn upp svofelldur
śrskuršur:
I. Ašild kęrumįls og kröfur
Meš stjórnsżslukęru, dags 20. mars 2009, kęrši Innnes heildsala ehf. śnbogason HH hf. (hér eftir nefndur kęrandi) įkvöršun Matvęlastofnunar, (hér eftir nefnd kęrši) frį 9. desember 2008 um synjun į heimild til notkunar į aukaefninu annatto (E160b) ķ ostalķki.
Er gerš sś krafa af hįlfu kęranda aš įkvöršun Matvęlastofnunar frį 9. desember 2008 sé felld śr gildi.
Kęrši gerir žį ašalkröfu aš kröfu kęranda sé vķsaš frį, en til vara aš įkvöršun kęrša frį 9. desember 2008 verši stašfest.
Eftirfarandi skjöl hafa veriš lögš fram ķ mįlinu:
1. Stjórnsżslukęra dags. 20 mars 2009 įsamt fylgiskjölum.
2. Greinargerš vegna stjórnsżslukęru dags. 30 aprķl 2009.
3. Athugasemdir kęrša dags. 5. jśnķ 2009.
4. Athugasemdir kęranda dags. 7. įgśst 2009.
Gagnaöflun telst lokiš og er mįliš tekiš til śrskuršar.
II. Mįlsmešferš
Framangreind kęra barst śrskuršarnefnd 22. mars 2009. Kęruheimild er ķ 31. gr. laga um hollustuhętti og mengunarvarnir nr. 7/1998.
III. Mįlsatvik
Hinn 30. október 2008 sótti kęrandi um heimild til notkunar į aukaefninu annatto (E160b) ķ ostlķki til kęrša meš rafręnni umsókn. Meš bréfi dags. 9. desember 2008 var framangreindri umsókn kęranda synjaš meš žeim röksemdum aš aukaefniš annatto (E160b) vęri aš finna ķ aukaefnalista ķ višauka II viš reglugerš nr. 285/2002 um aukaefni ķ matvęlum og sé žvķ óheimilt aš veita brįšabirgšaleyfi į umręddu efni m.v.t. 1. mgr. 11. gr. reglugeršar nr. 285/2002. Efniš megi ašeins nota ķ įkvešin matvęli sem žar eru listuš upp, t.d. ķ ęta ostskorpu allt aš 20 mg/kg.
Meš stjórnsżslukęru dags. 20. mars 2009 kęrši kęrandi framangreinda įkvöršun til śrskuršarnefndarinnar.
Kęrša var meš bréfi dags. 20. maķ 2009 gefinn kostur į aš koma aš sjónarmišum sķnum varšandi kęruna og bįrust žau 5. jśnķ 2009.
Kęranda var gefinn kostur į aš gęta andmęlaréttar gagnvart sjónarmišum kęrša og bįrust athugasemdir žann 7. įgśst 2009.
IV. Mįlsįstęšur og rök kęranda.
Til stušnings kröfu sinni bendir kęrandi į aš ķ fyrsta lagi hafi kęrši ekki fariš eftir skżru įkvęši 2. tl. 2. mgr. 20. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993 meš įkvöršun sinni 9. desember 2008. Žar sé ašeins aš finna leišbeiningar um kęruleišir en ekki kęrufrest. Žaš fari gegn skżru įkvęši 2. mgr. 20. gr. stjórnsżslulaga sem og meginreglum stjórnsżsluréttarins um skżrleika įkvaršana stjórnvalda. Kęrandi telur aš kęrša hafi boriš aš fara eftir įkvęšum stjórnsżslulaganna viš undirbśning og mešferš įkvöršunarinnar, sbr. 2. mgr. 1. gr. stjórnsżslulaga. Kęrša hafi žannig boriš aš leišbeina kęranda viš mešferš mįlsins, sbr. 7. gr. og rannsaka mįliš til hlżtar įšur en įkvöršun var tekin, sbr. 10. gr. Kęrandi telur žvķ aš leišbeiningar kęrša hafi veriš mjög įbótavant og žvķ beri śrskuršarnefndinni aš taka kęruna til mešferšar, skv. 28. gr. stjórnsżslulaga.
Kęrandi bendir į aš įkvöršun kęrša sé óljós og illskiljanleg og telur ógjörning aš įtta sig į hvaš felst nįkvęmlega ķ įkvöršun kęrša. Kęrandi vķsar til žess aš synjun kęrša į umsókn kęranda sé byggš į 11. gr. reglugeršar um aukaefni ķ matvęlum nr. 285/2002, ž.e. aš aukaefniš annatto (E160b) sé aš finna ķ aukaefnalista ķ višauka II viš reglugerš um aukaefni ķ matvęlum og žvķ sé ekki unnt aš fallast į umsókn kęranda. Kęrandi telur įkvöršun kęrša žvķ mjög óljósa.
Kęrandi bendir einnig į aš tilgangur umsóknarinnar hafi veriš aš fį leyfi fyrir aukaefninu annatto (E160b) ķ ostlķki. Umsókninni hafi žannig veriš ętlaš aš heimila innflutning į vöru sem inniheldur aukaefniš annatto (E160b) ķ ostlķki en vara kęranda sé brędd ostlķki ķ sérpökkušum sneišum. Kęrandi bendir einnig į aš miklir hagsmunir séu ķ hśfi um fį leyfi fyrir framangreindu og aš varan verši felld ķ flokk meš bręddum osti fremur en ostlķki enda eigi varan meira ķ ętt viš bręddan ost en ostlķki en annatto aukaefniš sé leyfilegt aukaefni ķ bręddan ost og ķ aukaefnalista ķ višauka II viš reglugerš nr. 285/2002 um aukaefni ķ matvęlum.
Kęrandi telur sķšan aš kęrši taki ekki afstöšu til umsóknar kęranda og hafi į engan hįtt upplżst mįliš meš žaš aš markmiši aš komast aš nišurstöšu. Žį telur kęrandi ekki rétt af kęrša aš leišbeina kęranda um aš beina umsókn sinni til framkvęmdastjórnar Evrópu (European Commission) og telur žaš hvergi koma fram ķ reglugerš nr. 285/2002 aš framsal hafi įtt sér staš į įkvöršunarvaldi.
Ķ bréfi sem barst śrskuršarnefndinni žann 7. įgśst 2009 koma fram sjónarmiš kęranda viš greinargerš kęrša. Žar ķtrekar kęrandi aš mįliš eigi aš fį efnislega umfjöllun af śrskuršarnefndinni meš vķsan til 2. tl. 2. mgr. 20. gr. stjórnsżslulaganna. Įkvęšiš sé skilyršislaust og telur kęrandi žaš hvorki skipta mįli aš kęrandi sé einkahlutafélag eša aš hann hafi notiš lišsinnis lögmanns viš kęrugerš.
Kęrandi ķtrekar kröfu sķna aš heimilt sé aš veita brįšabirgšaleyfi til notkunar aukaefna samkvęmt 11. gr. reglugeršar nr. 285/2002. Ķ nefndu įkvęši komi ekkert fram um aš endanlegt įkvöršunarvald sé į heršum framkvęmdastjórnar Evrópusambandsins.
Kęrandi ķtrekar aš tilgangur umsóknar sinnar um heimild til notkunar į annatto (E160b) ķ ostlķki, bręddum ostsneišum, hafi veriš til aš innflutningur į vörunni Whitehall Specialites ostlķki vęri mögulegur. Žvķ séu miklir hagsmunir aš baki žess aš kęrandi fįi umrętt leyfi śtgefiš į grundvelli 11. gr. reglugeršar nr. 285/2002. Hagsmunir kęranda um aš fį leyfiš séu verulegir en sala og dreifing vörunnar hefur veriš stöšvuš af heilbrigšiseftirliti Reykjavķkur.
Žį ķtrekar kęrandi framkomnar kröfur.
V. Mįlsįstęšur og rök kęrša.
Kęrši, Matvęlastofnun, telur ašallega aš vķsa eigi mįlinu frį śrskuršarnefnd um hollustuhętti og mengunarvarnir. Kęran sé of seint fram komin. Til vara krefst kęrši žess aš įkvöršun dags. 9. desember 2008 verši stašfest.
Kęrši bendir į aš žegar įkvöršun kęrša var tekin um aš synja umsókn um heimild til notkunar į aukaefninu annatto (E160b) ķ ostlķki, hafi leišbeiningar um kęrurétt fylgt įkvöršuninni. Kęranda var leišbeint aš kęra įkvöršunina til śrskuršarnefndar um hollustuhętti og mengunarvarnir m.v.t. 31. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhętti og mengunarvarnir. Kęrši bendir į aš almennur kęruréttur innan stjórnsżsluréttarins sé žrķr mįnušir. Kęrandi sé stór matvęlaheildverslun sem annist influtning į matvöru og eigi ekki aš leišbeina sérstaklega um kęrufrest eins og um einstakling vęri aš ręša. Kęrši telur einnig aš kęrandi hafi notiš lišsinnis lögmanns viš kęrugerš sķna og žvķ žurfi ekki sérstakar leišbeiningar viš. Meš vķasn til žess eigi aš vķsa mįlinu frį nefndinni.
Til vara krefst kęrši žess aš įkvöršun dags. 9. desember 2008 verši stašfest. Umsókn kęranda hafi borist kęrša žann 30. október 2008. Žar óskar kęrandi eftir leyfi til aš nota aukaefniš annatto (E160b) ķ ostlķki. Umsókninni var synjaš į žeim forsendum aš aukaefniš sé óheimilt ķ ostlķki samkvęmt aukaefnalista ķ višauka II viš reglugerš nr. 285/2002 um aukaefni ķ matvęlum.
Kęrši bendir einnig į aš heilbrigšiseftirlit Reykjavķkur hafi lagt sölubann į Whitehall Specialties ostlķki žar sem žaš innihéldi aukaefniš annatto (E160b) en aukaefniš sé ašeins heimilt ķ ętri ostskorpu. Žar sem Whitehall Specialties hafi ekki ostskorpu sé óheimilt aš žaš innihaldi aukaefniš annatto (E160b). Kęranda var kynntur kęruréttur til śrskrušarnefndar um hollustuhętti og mengunarvarnir meš bréfi heilbrigšiseftirlits Reykjavķkur en nżtti ekki žann kęrurétt.
Kęrši bendir į aš umsókn į grundvelli 10. gr. reglugeršar nr. 285/2002 verši aš vera mjög ķtarleg og miklar kröfur séu geršar svo hęgt sé aš fallast į umsókn. Kęrandi hafi žvķ haft samband viš kęrša ķ umsóknarferlinu og žar hafi kęrši beint žvķ til kęranda aš aukaefniš annatto (E160b) sé óheimilt aukaefni ķ ostlķki nema ašeins 20 mg/kg og ašeins ķ ęta ostskorpu. Kęrandi vissi žar af leišandi aš annatto (E160b) aukaefniš vęri óheimilt ķ ostlķki.
Kęrši bendir į aš reglugerš nr. 285/2002 um aukaefni ķ matvęlum meš sķšari breytingum sé sett meš stoš ķ 18. gr. laga nr. 93/1995 um matvęli, sbr. lög nr. 7/1998 um hollustuhętti og mengnunarvarnir. Meš reglugeršinni voru innleiddar nokkrar tilskipanir Evrópusambandsins, ašallega tilskipun nr. 94/36/EB um notkun litarefna og nr. 95/45/EB um hreinleikaskilyrši. Framangreindar tilskipanir kveša į um aš aukaefnalistinn ķ višauka II viš reglugeršina verši aš vera eins į öllu EES svęšinu. Aukaefnalistanum sé žvķ ekki hęgt aš breyta einhliša, ž.e aš bęta viš eša breyta. Allar breytingar verša aš fara fram af framkvęmdastjórn Evrópusambandsins. Žar af leišandi hafi kęranda veriš leišbeint um aš sękja sérstaklega um hjį framkvęmdastjórninni žar sem kęrši synjaši umsókn hans.
Kęrši bendir į aš samkvęmt 3. gr. reglugeršar nr. 285/2002 sé litarefni aukaefni og viš undirbśning og framleišslu matvęla sé ašeins heimilt aš nota aukaefni sem sé aš finna ķ aukaefnalista ķ višauka II viš reglugeršina. Matvęli mega žvķ ekki innihalda aukaefni, eitt eša fleiri, eša ķ meira magni en višauki II segir til um, sbr. 7. gr. reglugeršarinnar. Innlendir framleišendur séu įbyrgir fyrir žvķ aš matvęli žeirra innihaldi aukaefni sem séu ķ samręmi viš višauka II viš reglugerš nr. 285/2002, sbr. 9. gr.
VI. Įlit og nišurstaša śrskuršarnefndar.
Almenna kęruheimild til rįšherra er aš finna ķ 1. mgr. 26. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993. Žar kemur fram aš ašila mįls er heimilt aš kęra stjórnvaldsįkvöršun til ęšra stjórnvalds til žess aš fį hana fellda śr gildi eša henni breytt nema annaš leiši af lögum eša venju.
Ķ 2. mgr. 1. gr. stjórnsżslulaga kemur fram stjórnsżslulögin taki til stjórnsżslu rķkis og sveitarfélaga. Lögin gildi žegar stjórnvöld, žar į mešal stjórnsżslunefndir, taki įkvaršanir um rétt eša skyldur manna.
Žaš telst vera stjórnvaldsįkvöršun žegar stjórnvald kvešur einhliša į um rétt eša skyldu tiltekins ašila ķ įkvešnu mįli ķ skjóli stjórnsżsluvalds. Um stjórnvaldsįkvöršun er žvķ ašeins aš ręša aš stjórnvald hafi tekiš įkvöršun ķ skjóli stjórnsżsluvalds.
Kęruheimild til śrskuršarnefndar um hollustuhętti og mengunarvarnar er aš finna ķ 31. gr. laga nr. 7/1998 um hollustuhętti og mengunarvarnir. Žar segir ķ 1. ml. 1. mgr. 31. gr. aš įgreiningur sem varšar framkvęmd laganna og reglugerša settra samkvęmt žeim er heimilt aš vķsa til śrskuršarnefndarinnar. Ekki er aš finna sérstaka kęrufresti ķ umręddu įkvęši og ber žvķ aš fara eftir įkvęšum stjórnsżslulaga nr. 37/1993 ķ žeim efnum. Almenn regla um kęrufresti innan stjórnsżsluréttarins er žrķr mįnušir. Ķ 2. tl. 2. mgr. 20. gr. segir aš meš įkvöršun stjórnvalds skuli vera leišbeiningar um kęrufresti. Ķ įkvöršun kęrša dags. 9. desember 2008 var ekki aš finna leišbeiningar um kęrufrest eins og 20. gr. stjórnsżslulaganna kvešur į um enda er ekki er ekki lögš sś skylda į ašila mįls aš žeim sé kunnugt um kęruleišir, kęrufresti eša kęrugjöld. Stjórnvaldi er žvķ skylt aš veita leišbeiningar um framangreind atriši žegar įkvöršun er birt, sé kęruheimild til stašar. Meš vķsan til alls žessa veršur fallist į kröfu kęranda um aš kęran verši tekin til mešferšar fyrir śrskuršarnefndinni į grundvelli 1. mgr. 28. gr. stjórnsżslulaga nr. 37/1993 žar sem ekki voru veittar fullnęgjandi upplżsingar um kęrufrest ķ stjórnsżsluįkvöršun kęrša.
Įgreiningur ķ mįli žessu snżst um žaš hvort įkvöršun kęrša um synjun į heimild til notkunar į aukaefninu annatto (E160b) ķ Whitehall Specialtiesostlķki sé röng og verši žar af leišandi felld śr gildi.
Ķ reglugerš nr. 285/2002 (breytt meš reglugerš nr. 500/2005) um aukaefni ķ matvęlum er aš finna reglur er varša aukaefni ķ matvęlum, aukaefni ętlušum til notkunar ķ matvęlum eša sölu til neytenda sbr. 1. gr. reglugeršarinnar. Hugtakiš aukaefni er skilgreint ķ 2. gr. reglugeršarinnar žannig aš aukaefni er efni sem aukiš er ķ fęšu til žess aš hafa įhrif į geymslužol, lit, lykt, bragš eša ašra eiginleika matvęla. Ķ 3. gr. reglugeršarinnar kemur fram aš litarefni flokkast sem aukaefni og er skilgreint žannig aš žau gefa matvęlum lit eša skila aftur lit matvęla og mešal žeirra eru nįttśruleg innihaldsefni matvęla og nįttśruleg efni sem alla jafnan er ekki neytt sem matvęla og eru ekki notuš sem einkennandi hrįefni ķ matvęli. Ķ a-o liš 4. gr. reglugeršarinnar eru talin upp meš tęmandi hętti efni sem ekki teljast aukaefni. Ķ o-liš 4. gr. segir aš litarefni sem notuš eru til aš lita óęta hśš į matvęlum teljist ekki til aukaefna. Žar er listaš upp ostskorpa og pylsuskęnir. Žvķ er aukaefniš annatto (E 160b) heimilt ķ hśš į ostlķki en ekki ķ ostlķkinu sjįlfu. Ķ 5. gr. kemur fram meginreglan um aš viš tilbśning og framleišslu matvęla er einungis heimilt aš nota žau aukaefni sem fram koma ķ višauka II (aukaefnalisti) viš reglugeršina og meš žeim skilyršum sem žar koma fram en framleišendur og dreifingarašilar bera įbyrgš į žvķ aš vörutegundir séu ķ samręmi viš įkvęši reglugeršarinnar, sbr. 9. gr. Žvķ er ljóst aš aukaefniš annatto (E 160b) er aukaefni sem ašeins er heimilt aš nota ķ hśš į ostlķki.
Įgreiningur ašila varšar skilgreiningu į vörunni, ž.e. hvort varan falli ķ undirflokk nr. 1.6.4 meš yfirskriftinni bręddir ostar eša ķ undirflokk nr. 1.6.5 meš yfirskriftinni ostlķki sem eru aš finna ķ višauka II viš reglugerš nr. 285/2002. Undirflokkur 1.6.4 heimilar annattolausnir (E160b) 15 mg/kg en undirflokkur 1.6.5 heimilar annattolausnir (E160b) 20 mg/kg ķ ęta ostskorpu.
Kęrandi telur aš varan Whitehall Specialtiesostlķki sé meira ķ ętt viš bręddann ost og žvķ eigi hśn aš falla ķ undirflokk nr. 1.6.4 bręddur ostur en žar eru annattólausnir (E160b) heimilar. Kęrandi hafi verulega hagsmuni af žvķ aš varan sé stašsett ķ žann undirflokk. Ķ višauka II viš reglugerš nr. 285/2002 um aukaefni ķ matvęlum, meš sķšari breytingum, kemur skżrt fram aš aukaefniš annattolausnir (E160b) sé óheimilt aukaefni ķ ostlķki en ljóst er aš ostlķki og bręddur ostur eru ekki samkynja vörur og falla ekki undir sama undirflokk ķ aukaefnalista ķ višauka II viš reglugeršina. Ķ umsókn kęranda dags. 30.10.2008 til kęrša er berlega tekiš fram, oftar en einu sinni, aš sótt sé um aukaefniš annatto (E 160b) ķ ostlķki, ekki ķ bręddum osti. Umsóknin er rökstudd į žį leiš aš meš žvķ aš heimila umrętt aukaefni verši ostlķkiš sölulegra fyrir neytendur, varan meira ašlašandi, girnilegri og lystugri fyrir neytendur. Er žvķ ekki unnt aš fallast į žį mįlsįstęšu kęranda aš vara hans sé ķ ętt viš bręddan ost žegar sótt er um heimild til aš nota aukaefni ķ ostlķki. Žar sem aukaefniš annatto (E 160b) sé óleyfilegt aukaefni og listaš upp ķ višauka II viš reglugerš nr. 285/2002 gat kęrši ekki tekiš umsókn kęranda til greina enda vęri žaš ķ bįga viš skżrt oršalag 1. mgr. 11. gr. reglugeršar nr. 285/2002, sbr. 5. gr. reglugeršar nr. 500/2005 aš heimilt sé aš aš veita brįšabirgšaleyfi til notkunar aukaefna, sem ekki eru skrįš ķ aukaefnalista ķ višauka II. Žį segir ennfremur aš slķk leyfi skuli ašeins veitt į grundvelli almennra skilyrša ķ višauka I viš reglugerš nr. 285/2002.
Ķ višauka I viš reglugerš nr. 285/2002 er skżrt kvešiš į um žaš aš einungis sé heimilt aš veita leyfi til notkunar aukaefna žegar sannaš er aš neytendum standi ekki hętta af efninu og žaš sé hęgt aš sanna į grundvelli tęknilegra upplżsinga. Žį veršur einnig aš sżna fram į sannarlegan įvinning fyrir neytendur, ž.e. aš sżnt sé fram į žörf į notkun aukaefnanna. Hvorugt er hér fyrir hendi. Aukaefniš annatto er aš finna ķ aukaefnalista ķ višauka II viš reglugerš 285/2002 og žvķ ekki heimilt aš veita brįšabirgšaleyfi į grundvelli 1. mgr. 11. gr. reglugeršar nr. 285/2002 sem kęrandi sótti um 30.10.2008. Žį hefur hvorki veriš sżnt fram į skilyršin ķ višauka I viš reglugerš nr. 285/2002 séu uppfyllt né aš varan sé réttilega bręddur ostur en ekki ostlķki en kęrandi sótti um leyfi fyrir ostlķki ekki bręddan ost.
Meš vķsan til alls framangreinds veršur tališ aš kęrša hafi veriš rétt aš synja umsókn kęranda um notkun į aukaefninu annatto (E160b) ķ ostlķki og ber žvķ aš fallast į varakröfu kęrša.
Śrskuršarorš:
Įkvöršun Matvęlastofnunar frį 9. desember 2008 um synjun į heimild til notkunar į aukaefninu annatto (E160b) ķ ostlķki er stašfest.
