Śrskuršir umhverfisrįšuneytis
Mįl 05090051
Hinn 9. maķ 2006, var kvešinn upp ķ umhverfisrįšuneytinu svohljóšandi:
ŚRSKURŠUR
Rįšuneytinu barst žann 14. október 2005 kęra Vegageršarinnar vegna śrskuršar Skipulagsstofnunar frį 8. september 2005 um mat į umhverfisįhrifum vegar um Arnkötludal og Gautsdal.
I. Hin kęrša įkvöršun.
Skipulagsstofnun féllst ķ śrskurši sķnum frį 8. september 2005 į fyrirhugaša lagningu vegar um Arnkötludal og Gautsdal ķ Hólmavķkurhreppi og Reykhólahreppi skv. leišum 1, 6N, 2S, 3S og 4S meš 5 skilyršum. Leiš 1 er valkostur framkvęmdarašila. Ķ mįli žessu lśta kröfur kęranda aš skilyršum 2 og 3 ķ hinum kęrša śrskurši en žau eru eftirfarandi:
„2. Framkvęmdarašili žarf aš tryggja į varptķma, frį maķlokum og fram undir įgśstlok,
standi ekki yfir framkvęmdir į svęši frį Hrófį aš Vonarholti ķ Arnkötludal og viš
Foss ķ Gautsdal.
3. Framkvęmdarašili žarf, ķ samrįši viš veišimįlastjóra, aš tryggja aš grugg berist ekki ķ
fiskgenga lęki og įr į tķmabilinu 15. jśnķ til 30. september".
II. Mįlsatvik og kröfur kęranda.
Fyrirhuguš framkvęmd er lagning 25 km nżs vegar milli Króksfjaršar ķ Reykhólahreppi og Steingrķmsfjaršar ķ Hólmavķkurhreppi. Markmiš framkvęmdarinnar er aš stytta vegalengdir milli noršanveršra Vestfjarša og höfušborgarsvęšisins og auka um leiš umferšaröryggi į žeirri leiš. Einnig aš bęta samgöngur į milli sveitarfélaganna į noršanveršum Ströndum annars vegar og Reykhólahrepps, Saurbęjarhrepps og Dalabyggšar hins vegar.
Meš matsskżrslu framkvęmdarašila fylgdi sérfręšiskżrsla Nįttśrustofu Vestfjarša um fuglalķf ķ Geirdal, Bakkadal, Gautsdal og Arnkötludal frį aprķl 2005.
Eftir aš hinn kęrši śrskuršur féll ķ mįli žessu, leitaši framkvęmdarašili eftir tślkun Nįttśrustofu Vestfjarša ķ bréfi dags. 7. október 2005 į matsskżrslu og umsögnum Umhverfisstofnunar, Veišimįlastofnunar og Veišimįlastjóra til aš meta hvort skilyrši ķ śrskuršinum gangi lengra en venjur eša hefšir eša séu ķ samręmi viš ašra śrskurši eins og nįnar er lżst ķ kafla 1.1 hér į eftir. Svar Nįttśrustofu Vestfjarša barst meš bréfi dags. 7. október 2005.
Framangreind kęra var žann 24. október 2005 send til umsagnar Skipulagsstofnunar, Umhverfisstofnunar, Veišimįlastjóra, Hólmavķkurhrepps og Reykhólahrepps. Umsögn Skipulagsstofnunar barst meš bréfi dags. 14. nóvember 2005, Umhverfisstofnunar dags. 15. nóvember 2005, Veišimįlstjóra dags. 30. október 2005, Hólmavķkurhrepps dags. 10. nóvember 2005 og Reykhólahrepps dags. 23. nóvember 2005. Umsagnir voru meš bréfi dags. 29. nóvember 2005 sendar kęranda og honum gefinn kostur į aš gera athugasemdir viš žęr. Athugasemdir kęranda bįrust meš bréfi dags. 9. desember 2005. Rįšuneytiš óskaši eftir afstöšu Skipulagsstofnunar žann 21. aprķl 2005 til leišar 6-N varšandi žį beišni Umhverfisstofnunar aš leiš 6-N yrši hafnaš. Svör Skipulagsstofnunar bįrust žann 25. aprķl 2005. Rįšuneytiš gaf kęranda kost į meš bréfi dags 26. aprķl 2005 aš tjį sig um framkomna umsögn Skipulagsstofnunar og bįrust athugasemdir hans meš bréfi dags. 8. maķ 2006.
Ķ kęru er žess ašallega krafist aš skilyrši 2 og 3 ķ śrskurši Skipulagsstofnunar verši felld śr gildi en aš śrskuršurinn sé stašfestur aš öšru leyti. Til vara er žess krafist aš skilyrši 2 verši breytt į žann veg aš framkvęmdir į leiš 6-N nešan Žvergils og efnistaka śr svęši A verši ekki į tķmabilinu 01.06.-30.09 en skilyrši 3 verši fellt śr gildi og śrskuršur stašfestur aš öšru leyti.
III. Einstakar mįlsįstęšur kęranda og umsagnir um žęr.
1. Skilyrši 2.
1.1 Skilyrši 2 verši fellt śr gildi.
Ķ kęru kemur fram aš ķ kjölfar śrskuršar um ofangreinda framkvęmd hafi kęrandi leitaš eftir įliti Nįttśrustofu Vestfjarša į skilyrši 2 auk skilyršis 3, meš bréfi dags. 7. október 2005. Fram kemur ķ erindi kęranda til stofunnar aš skilyršin séu afar ströng, nįnast svo ströng, aš ekki sé unnt aš vinna aš vegagerš į hefšbundnum framkvęmdatķma. Kęrandi hafi óskaš eftir tślkun Nįttśrustofu Vestfjarša į frumtexta matsskżrslu svo og umsögn Umhverfisstofnunar, hvaš žetta skilyrši varšar. Ķ svari Nįttśrustofu Vestfjarša til kęranda, sbr. bréf dags. 7. október 2005 varšandi skilyrši 2 segir aš greinilegt sé aš nišurstaša Umhverfisstofnunar eigi viš leiš 6-N og žvķ sé óheppilegt aš ekki sé geršur greinarmunur į leiš 1 annars vegar og leiš 6-N hins vegar, žar sem framkvęmdarašili ętli ekki aš nota leiš 6-N. Ennfremur er vķsaš til įlits sem Nįttśrustofa Vestfjarša hafi leitaš eftir hjį Kristni Hauki Skarphéšinssyni fuglafręšingi hjį Nįttśrufręšistofnun Ķslands žar sem segir:
„Ég tel aš žau takmörkušu gögn sem til eru um varp gulandar ķ dalnum gefi varla tilefni til svo ķžyngjandi skilyrša, ž.e. aš ekki megi vinna aš framkvęmdum meš margra km löngum kafla mešfram įnni lungann śr sumrinu eša frį Hrófį aš Vonarholti. Žaš er sjįlfsagt aš hlķfa tilteknum varpstöšum sjaldgęfra tegunda, svo fremi sem žeir séu žekktir. Slķkt į varla viš ķ žessu tilviki, žótt lķta megi į alla įna sem bśsvęši, bęši gulandar og straumandar, žar į mešal tķttnefnt gil viš Foss. Talsvert svigrśm ętti aš vera fyrir žessar tegundir hér og žar į įnni og žęr gętu žvķ vęntanlega flutt sig tķmabundiš um set mešan į framkvęmdum stendur viš einstaka kafla įrinnar. Öšru mįli gegnir ef um varanlegar skemmdir į hefšbundnum varpstöšum en ķ žeim tilvikum mį bśast viš žvķ aš žęr tegundir sem nżta slķka staši hrökklist į brott eša hętti varpi meš öllu į įhrifasvęši einstakra framkvęmda."."
Žį segir aš žaš sé nišurstaša Nįttśrustofu Vestfjarša aš hinn kęrši śrskuršur sé byggšur į misskilningi og ekki sé įstęša til aš banna framkvęmdir į leiš 1 frį maķlokum og framundir įgśstlok. Kęrandi tekur undir įlit Nįttśrustofu Vestfjarša og aš ljóst sé aš ekki hafi veriš geršur nęgur greinarmunur į leišum 1, valkosti framkvęmdarašila, og leiš 6-N sem kynnt sé til samanburšar. Skżran greinarmun hafi įtt aš gera į milli framangreindra leiša žar sem ólķkar ašstęšur séu į žeim.
Kęrandi telur aš framkvęmd verksins verši miklum vandkvęšum bundin vegna skilyršis 2. Žaš feli ķ sér mjög afdrifarķkar takmarkanir į framkvęmdatķma en ašalframkvęmdatķmi įrsins ķ vegagerš sé aš sumarlagi žar sem žį séu skilyrši til framkvęmda įkjósanlegust ekki sķst į heišum uppi. Skilja verši śrskurš Skipulagsstofnunar žannig aš algert bann sé lagt viš framkvęmdum yfir varptķmann į um 8 km. kafla frį Hrófį aš Vonarholti. Ekki sé meš góšu móti hęgt aš vinna aš vegagerš viš žęr takmarkanir sem samkvęmt žvķ yršu lagšar į framkvęmdarašila. Svo miklar takmarkanir į framkvęmdatķma į stórum hluta vegarins telur kęrandi aš verši aš styšja veigamiklum umhverfisverndarrökum. Žar sem ekkert bendi til žess aš naušsynlegt sé aš setja svo žröngar takmarkanir beri aš ógilda skilyrši 2.
Ķ umsögn Skipulagsstofnunar kemur fram, varšandi žį athugasemd kęranda aš ekki sé geršur greinarmunur į leiš 1 og leiš 6-N, aš stofnunin hafi byggt nišurstöšu sķna m.a. į matsskżrslu (kafli 6.1.3, bls. 65) og sérfręšiskżrslu Nįttśrustofu Vestfjarša um fuglalķf. Žar kom eftirfarandi fram, bls. 22: „Sumariš allt er viškvęmur framkvęmdatķmi en ef litiš er til sjaldgęfra tegunda žį er hęgt aš taka nokkur svęši śt. Gulöndin verpir frekar seint og hśn gęti veriš meš unga į įnum fram ķ september. Žaš er žvķ mikilvęgt aš framkvęmdir séu ekki į svęši frį Hrófį aš Vonarholti ķ Arnkötludal og viš Foss ķ Gautsdal frį maķlokum og fram undir įgśstlok. Hluti af leiš 1 liggur nokkuš langt frį Arnkötludalsį og ęttu framkvęmdir į žeim kafla ekki aš hafa įhrif en aftur į móti er nįma A rétt viš įna og hefši efnistaka žar į varptķma e.t.v. einhver įhrif". „Leiš 6-N liggur alveg viš Arnkötludalsį og er žvķ allt sumariš viškvęmur framkvęmdatķmi į žeirri leiš". Jafnframt bendir Skipulagsstofnun į aš eftirfarandi komi fram ķ samantekt ķ matsskżrslu į bls 2: „Stašsetning veglķna og efnistökusvęša mun ekki hafa įhrif į gulönd en framkvęmdir į varptķma gętu žó haft truflandi įhrif į hana į svęši frį Hrófį aš Vonarholti ķ Arnkötludal og viš Foss ķ Gautsdal".
Skipulagsstofnun bendir į aš ķ matsskżrslu og sérfręšiskżrslu komi skżrt fram aš viš Foss ķ Gautsdal sé hugsanlegur varpstašur gulandar innan viš nįmu 60 en į žessum kafla ķ Gautsdal sé einungis gert rįš fyrir veglagningu skv. leiš 1 og efnistöku śr nįmu 60 henni samfara. Jafnframt bendir stofnunin į aš samkvęmt nišurstöšu höfunda sérfręšiskżrslu um fuglalķf verši ekki rįšiš aš geršur sé skżr greinarmunur į žvķ hvort um sé aš ręša framkvęmdir skv. leiš 1 eša leiš 6-N į kaflanum frį Hrófį aš Vonarholti. Af ofangreindu oršalagi viršist ennfremur vera ljóst aš fyrrnefndar tķmatakmarkanir į žessum kafla séu lagšar til ķ matsskżrslu vegna truflandi įhrifa į vįlistategundina gulönd. Ekki komi fram til hvaša kafla į leiš 1 veriš sé aš vķsa žar sem segi aš leiš 1 liggi nokkuš langt frį Arnkötludalsį og aš žar ęttu framkvęmdir ekki aš hafa įhrif į gulönd. Viš nįnari skošun į teikningu 01 ķ matsskżrslu telur Skipulagsstofnun aš hugsanlega sé įtt viš kaflann frį stöš 2.000 aš stöš 4.000 žar sem bįšar veglķnur ž. e. leiš 1 og 6-N liggi vestan Arnkötludalsįr. Sé žaš raunin sé einungis um hluta af leišinni frį Hrófį aš Vonarholti aš ręša ž.e. 2 km af 6 km. Įlit Nįttśrustofu Vestfjarša um mikilvęgi į tķmatakmörkunum viš framkvęmdir hafi veriš sett fram ķ beinu framhaldi af umfjöllun um hugsanleg įhrif framkvęmdarinnar į varp gulandar og žvķ hafi legiš beinast viš aš Skipulagsstofnun kęmist aš žeirri nišurstöšu aš įrétta mikilvęgi tķmatakmarkana ķ skilyrši til aš draga śr hugsanlegum įhrifum framkvęmda į gulönd.
Skipulagsstofnun hafi einnig byggt skilyrši 2 į umfjöllun um mótvęgisašgeršir ķ matsskżrslu (kafli 7.1, bls. 70). Žar komi fram aš: „Til žess aš lįgmarka įhrif framkvęmdarinnar į fuglalķf mun ekki verša um framkvęmdir aš ręša į hugsanlegum varpsvęšum gulandar viš Foss ķ Gautsdal og frį Hrófį aš Vonarholti ķ Arnkötludal. Tķmabiliš er frį jśnķbyrjun til įgśstloka". Hér sé ennfremur ekki greint į milli leiša 1 og 6-N žegar settar séu fram žessar mótvęgisašgeršir sem framkvęmdarašili hyggist višhafa.
Stofnunin hafi tališ ķ ljósi oršalags m.a. um mótvęgisašgeršir, ķ samantekt og ķ matsskżrslu sem rakiš hefur veriš hér aš framan, aš ekki vęru forsendur til aš binda skilyrši 2 um takmarkanir į framkvęmdatķma eingöngu viš veglagningu skv. leiš 6-N. Skipulagsstofnun telur aš ķ ljósi umfjöllunar ķ framlögšum gögnum framkvęmdarašila sem byggšu m.a. į gögnum frį Nįttśrustofu Vestfjarša, hafi ekki veriš forsendur til aš greina į milli įhrifa leiša 1 og 6-N į vįlistategundina gulönd, sem samkvęmt listanum sé ķ yfirvofandi hęttu.
Ķ umsögn Umhverfisstofnunar segir aš nišurstaša ķ umsögn
stofnunarinnar til Skipulagsstofnunar hvaš varšar įhrif į fuglalķf hafi byggst į tilmęlum sem fram komu ķ greinargerš Nįttśrustofu Vestfjarša um fuglalķf og į umfjöllun ķ matsskżrslu. Jafnframt vķsar stofnunin til umfjöllunar ķ matsskżrslu žar sem segir: „Žessi leiš (leiš 1, innskot rįšun. ) mun ekki hafa įhrif į neinar sjaldgęfar jurta- eša dżrategundir. Framkvęmdir į varptķma viš Foss ķ Gautsdal og žar sem leiš 1 liggur nįlęgt Arnkötludalsį frį Hrófį aš Vonarholti gętu žó haft truflandi įhrif į hugsanlegt gulandarvarp...." Ķ umfjöllun um mótvęgisašgeršir vegna fuglalķfs segi ķ matsskżrslu: „Til žess aš lįgmarka įhrif framkvęmdarinnar į fuglalķf mun ekki verša framkvęmdir um aš ręša į hugsanlegum varpstöšum gulandar viš Foss ķ Gautsdal og frį Hrófį aš Vonarholti ķ Arnkötludal. Tķmabiliš er frį jśnķ byrjun til įgśstloka." Umhverfisstofnun telur aš skilyrši 2 sé ķ samręmi viš umfjöllun ķ matsskżrslu og tillögu um mótvęgisašgerš sem žar var sett fram. Žvķ sé vandséš aš skilyršiš sé byggt į misskilningi eins og nišurstašan sé ķ įliti Nįttśrustofu Vestfjarša.
Fram kemur ķ umsögn Skipulagsstofnunar aš skilyrši 2 taki annars vegar til efnistöku śr nįmu A viš stöš 3.900 og hins vegar til veglagningar frį stöš 2.000 aš stöš 8.000 viš Vonarholt eša į um 6 km kafla og aš stofnunin geti fallist į aš žaš hefši mįtt koma fram skżrar ķ hinum kęrša śrskurši. Skipulagsstofnun bendir hins vegar į aš hér sé um aš ręša tęplega fjóršung af heildarlengd vegarins. Varšandi žann hluta skilyršis 2 er varšar nįmu 60 viš Foss ķ Gautsdal vegna leišar 1 bendir Skipulagsstofnun į aš ķ matsskżrslu segi į bls. 65: „Nįma 60 er rétt sunnan viš Foss ķ Gautsdal en nįlęgt honum eru hugsanlegir varpstašir gulandar. Efnistaka śr nįmu 60 ętti žó ekki aš spilla neinum mögulegum varpstaš en framkvęmdir ķ nįmunni į varptķma gętu žó spillt fyrir mögulegu varpi". Skilyrši 2 hafi veriš byggt į įliti Nįttśrustofu Vestfjarša auk umsagnar Umhverfisstofnunar.
Varšandi įlit Kristins Hauks Skarphéšinssonar fuglafręšings hjį Nįttśrufręšistofnun Ķslands tekur Skipulagsstofnun undir žaš sem fram kemur ķ įlitinu aš ķ framlögšum gögnum framkvęmdarašila séu takmarkašar upplżsingar um varp gulandar į fyrirhugušu framkvęmdasvęši. Skipulagsstofnun taldi engu aš sķšur, meš hlišsjón af oršalagi ķ framlögšum gögnum framkvęmdarašila um fuglalķf og žeim ašgeršum til mótvęgis sem fram komu ķ matsskżrslu, aš rétt vęri aš setja fyrrnefnt skilyrši 2 til įréttingar. Til žess aš unnt sé aš fella skilyrši 2 ķ śrskuršaroršum hins kęrša śrskuršar alfariš eša aš hluta śr gildi, telur Skipulagsstofnun ešlilegt aš framkvęmdarašili lįti kanna frekar hugsanleg varpsvęši gulandar og straumandar į vįlista įšur en til framkvęmda komi til žess aš ganga śr skugga um aš fyrirhugašar framkvęmdir hafi ekki ķ för meš sér verulega neikvęš įhrif į fyrrnefndar tegundir. Ešlilegt vęri aš nišurstöšur slķkrar könnunar įsamt įformum um framkvęmdatķma yršu bornar undir Umhverfisstofnun.
Ķ umsögn Umhverfisstofnunar segir aš gulönd sé į vįlista Nįttśrufręšistofnunar Ķslands sem tegund ķ yfirvofandi hęttu. Stofnunin telji mikilvęgt aš viš mat į umhverfisįhrifum framkvęmda liggi fyrir fullnęgjandi upplżsingar um fuglalķf žannig aš hęgt sé aš meta hvort fyrirhugašar framkvęmdir geti haft įhrif į tegundir sem eru į vįlista og hvort įstęša sé til aš grķpa til mótvęgisašgerša til aš draga śr umhverfisįhrifum viškomandi framkvęmdar. Žar sem um sé aš ręša tegund sem er į vįlista telur Umhverfisstofnun aš gęta eigi varśšarsjónarmiša og tryggja aš ekki sé hętta į aš framkvęmdir raski varpstöšum gulandar. Yrši um varanlegar skemmdir į varpstöšum af völdum framkvęmdarinnar aš ręša vęri hętta į aš varp į įhrifasvęši framkvęmdarinnar myndi žar meš leggjast af sbr. įlit Kristins Hauks Skarphéšinssonar en fuglinn mundi ekki fęra sig til meš varpiš eins og segi ķ kęru. Umhverfisstofnun telur žvķ rétt aš fram fari frekari athugun į fuglalķfi nęsta sumar til aš fį śr žvķ skoriš hvort varpstaši gulandar sé aš finna į įhrifasvęši framkvęmdarinnar. Ef ķ ljós komi aš gulönd verpi žar verši gripiš til ašgerša sem tryggi aš varpstašir raskist ekki og til žeirra mótvęgisašgerša aš framkvęmdir į viškomandi svęšum verši ekki innan žess tķmabils sem tilgreint er ķ skilyrši 2.
Ķ athugasemdum kęranda viš umsögn Skipulagsstofnunar og Umhverfisstofnunar segir aš af samanburši umfjöllunar į bls. 69 ķ matsskżrslu megi sjį aš mikill munur sé į nišurstöšu matsskżrslu eftir žvķ hvort um sé aš ręša leiš 1 eša leiš 6N. Meginmunurinn liggi ķ žvķ aš hugsanlegt sé tališ aš gulandavarp sé aš finna žar sem leiš 1 liggur nįlęgt Arnkötludalsį og aš Fossi ķ Gautsdal į leiš 1. Hins vegar sé fjölbreytt fuglalķf į leiš 6-N og įhrif į gulandavarp talin möguleg ef framkvęmdir verša į varptķma . Kęrandi telur aš ķ skilyrši 2 ķ hinum kęrša śrskurši sé blandaš saman umfjöllun um leiš 1 og 6-N. Meš hlišsjón af framangreindu gangi Skipulagsstofnun mun lengra ķ hinum kęrša śrskurši en efni standi til. Ekki sé veriš aš banna framkvęmdir yfir sumartķmann ķ matsskżrslu į öllum vegkaflanum heldur aš hlķfa varpi žar sem žaš vęri aš finna į annaš borš. Žį vķsar kęrandi til įlits Kristins Hauks Skarphéšinssonar um aš ekki sé tilefni til žeirra vķštęku takmarkana sem geršar séu į framkvęmdatķma verksins meš skilyrši 2.
1.2 Skilyrši 2 verši breytt.
Varakröfu sķna varšandi skilyrši 2 byggir kęrandi į žvķ aš leiš 1 sé ekki talin ógna viškvęmari varpsvęšum ķ Arnkötludal. Leiš 1 liggi vestan viš Arnkötludalsį en viškvęm svęši séu talin ķ hallamżrum austan įrinnar. Ekkert bendi til aš framkvęmdir į leiš 1 muni spilla varpi gulandar. Verši truflun af völdum framkvęmda liggi fyrir svigrśm fyrir fuglinn til aš fęra sig til meš varpiš og varanleg įhrif žvķ ekki lķkleg.
Skipulagsstofnun telur ekki ljóst til hvaša svęša nešan Žvergils kęrandi vķsi ķ varakörfu sinni, hvort žar sé įtt viš hallamżrasvęši austan Arnkötludalsįr, noršan Žvergils ķ įtt aš gamla Arnkötludalsbżlinu. Stofnunin bendir į aš Žvergil sé um 2 km ofan og vestan viš Vonarholt og utan žess svęšis sem skilyrši 2 taki til. Stofnunin bendir jafnframt į aš ef žaš hafi veriš mat sérfręšinga Nįttśrustofu Vestfjarša og Leišar ehf. aš takmarka ętti framkvęmdatķma eingöngu viš svęši sem tók til hallamżra austan Arnkötludalsįr, žar sem leiš 6-N liggi um, žį hefši veriš ešlilegt aš miša viš svęši austan Arnkötludalsįr frį stöš 9.900 viš Žvergil aš stöš 6.000 viš gamla Arnkötludalsbęinn og hugsanlega aš stöš 3.800 žar sem leiš 6-N žverar Arnkötludalsį. Skipulagsstofnun bendir į aš žó aš ljóst hafi veriš af umfjöllun um fuglalķf ķ framlögšum gögnum aš fyrrnefndar hallamżrar vęru viškvęm svęši almennt vegna fuglalķfs hafi žaš hvergi komiš fram ķ framlögšum gögnum aš žaš svęši vęri viškvęmt um varptķma gulandar og aš ž.a.l. žyrfti aš halda framkvęmdum utan tiltekins tķma į žvķ svęši. Stofnunin tekur af žessum sökum ekki afstöšu til kröfunnar aš öšru leyti en aš nįma A var innan žess svęšis sem getiš var um ķ skilyrši 2.
Ķ athugasemdum kęranda segir aš žaš svęši sem įtt sé viš ķ varakröfu sé aš allur kaflinn frį Vonarholti aš Hrófį teljist nešan Žvergils og sé žvķ varakrafan vķštękari en skilyrši 2 ķ hinum kęrša śrskurši hvaš snertir leiš 6-N.
2. Skilyrši 3.
Ķ kęrunni segir aš skilyrši 3 sé afar strangt. Fram kemur aš ašalframkvęmdatķmi įrsins ķ vegagerš sé aš sumarlagi en žį séu skilyrši til framkvęmda įkjósanleg, ekki sķst į heišum uppi. Verulegar takmarkanir į framkvęmdum yfir allt sumariš og fram į haust nįi til allrar veglķnunnar žar sem vandséš sé hvernig hęgt verši aš tryggja aš grugg berist ekki ķ įr og lęki. Krafa um ógildingu į skilyrši 3 sé byggš į žvķ aš skilyršiš sé svo ķžyngjandi aš ekki sé meš góšu móti unnt aš stunda framkvęmdir viš vega- og brśargerš ekki sķst į heišum og til fjalla ef fara eigi eftir žvķ. Meš skilyršinu sé gengiš mun lengra en umsögn veišimįlastjóra hafi gefiš tilefni til. Eins og fram hefur komiš leitaši kęrandi eftir įliti Nįttśrustofu Vestfjarša į skilyrši 3. Ķ įliti stofunnar segi m.a. aš ekki sé gefiš tilefni til svo strangs skilyršis ķ matsskżrslu, greinargerš um straumvötn, né ķ umsögn Veišimįlastjóra. Nįttśrustofa Vestfjarša hafi bešiš um įlit Siguršar M. Einarssonar fiskifręšings hjį Veišimįlastofnun sem segi aš skollitun yfir skamman tķma viršist ekki valda seišadauša en aš skilyrši sem lśti aš gruggmyndun séu fyrst og fremst sett til aš koma ķ veg fyrir įhrif į veišina og óįnęgju stangveišimanna. Ķ stórum framkvęmdum žar sem setja žurfi nišur mörg ręsi og fęra til farvegi sé įn efa erfitt fyrir framkvęmdarašila aš verša viš slķkum skilyršum, sérstaklega į fjallvegum. Nefna mętti önnur og vęgari skilyrši en skilyrši 3, svo sem samkomulag viš veišifélög um fyrirkomulag framkvęmda, skyldu til samrįšs og eftirlits veišimįlayfirvalda og tilmęli um aš reynt sé eftir föngum aš draga śr gruggi. Ķ kęrunni segir jafnframt aš skilyrši 3 sé óvenjulegt og įn fordęma ķ sambęrilegum tilvikum. Žar sem um skilyrši sé aš ręša sem ekki styšjist viš įlit sérfróšra ašila né byggi į veigamiklum umhverfisjónarmišum beri aš fella žaš śr gildi. Óheimilt sé skv. lögum um mat į umhverfisįhrifum aš setja ķžyngjandi skilyrši nema naušsyn krefji. Óheimilt hafi veriš aš binda heimild til framkvęmda skilyršum 2 og 3 ķ hinum kęrša śrskurši. Žį byggir kęrandi į mešalhófsreglu 12. gr. stjórnsżslulaga, žar sem kvešiš er į um aš ekki verši gengiš lengra en naušsyn krefur žegar um ķžyngjandi įkvaršanir og skilyrši er aš ręša.
Ķ umsögn Skipulagsstofnunar er vķsaš til umsagnar Umhverfisstofnunar til stofnunarinnar dags. 26. jślķ 2005 žar sem segi aš ešlilegt sé aš framkvęmdir sem valdiš geti gruggmyndun fari fram utan veiši- og hrygningartķma og aš žęr verši ķ samrįši viš embętti veišimįlastjóra. Hafi Skipulagsstofnun tališ įstęšu til aš senda veišimįlastjóra fyrirspurn um žetta atriši žar sem eitt af hlutverkum embęttis veišimįlastjóra sé aš fara meš stjórnsżslu varšandi veišar og stušla aš sjįlfbęrri nżtingu į įm og vötnum. Ķ fyrirspurninni komi fram aš Skipulagsstofnun teldi aš rétt vęri aš tryggja aš grugg bęrist ekki ķ lęki og įr į veiši- og hrygningartķma, žar sem hugsanlegt vęri aš vinna viš ręsi og efnistaka śr nįmu ķ grenndinni gęti haft įhrif. Jafnframt var spurst fyrir um hvort rétt vęri aš miša viš eitthvert annaš tķmabil en veiši og hrygningartķmann ķ žessu sambandi. Žį kom fram aš einnig vęri žaš ętlun Skipulagsstofnunar aš ķ śrskurši kęmi fram aš vinna viš fiskgengar įr verši ķ samrįši viš embętti veišimįlastjóra.
Ķ svari veišimįlastjóra til Skipulagsstofnunar dags. 31. įgśst 2005 hafi eftirfarandi komiš fram: „Ég tel ešlilegast aš miša viš aš grugg berist ekki ķ ofangreindar įr frį 15. jśnķ til 30. september, žar sem fremur er um sķšgengna stofna aš ręša. Žetta dekkar veišitķmann en hrygningartķminn er nokkru sķšar. Tel varla raunhęft aš banna grugg į žeim tķma, m.a. vegna vešurlags. Tel gott aš setja inn svona skilyrši žar sem vegagerš getur valdiš óheyrilegu gruggi žar sem bratt er aš įnum, žótt ekki sé unniš ķ įreyrum."
Skipulagsstofnun bendir į aš skilyrši 3 ķ hinum kęrša śrskurši byggi į įliti Umhverfisstofnunar og veišimįlastjóra. Skipulagsstofnun vekur jafnframt athygli į žvķ aš ķ skilyršinu komi fram aš samrįš skuli haft viš veišimįlastjóra. Žetta feli ķ sér aš mati Skipulagsstofnunar aš framkvęmdarašili og veišimįlastjóri meti ķ sameiningu hvernig best verši stašiš aš verki til žess aš tryggja aš grugg berist ekki ķ fiskgengar įr į fyrrnefndu tķmabili svo skaši hljótist af. Skipulagsstofnun telur aš ekki sé unnt aš lķta į skilyrši 3 sem óvenjulega ķžyngjandi žegar fyrir liggi aš śtfęrsla skilyršis byggir į samrįši viš žann ašila sem fer meš stjórnsżslu er varšar veišar og sjįlfbęra nżtingu ķ įm og vötnum landsins.
Skipulagsstofnun vekur athygli į aš skilyrši 3 ķ hinum kęrša śrskurši lśti fyrst og fremst aš vinnu viš ręsagerš į tķmabilinu frį 15.jśnķ til 30. september, žar sem fyrir liggi, skv. framlögšum gögnum Leišar ehf., aš engin efnistaka yrši śr įm. Žar sem fyrir viršist liggja skv. kęru aš leiš 1 verši fyrir valinu sé um aš ręša 2 ręsi ķ 2 įm. Skipulagsstofnun fįi žvķ ekki séš, meš tilliti til tķmatakmarkana ķ skilyrši 3 viš ręsagerš, aš um sé aš ręša verulegar takmarkanir į framkvęmdum yfir allt sumariš og fram į haust sem nįi til allrar veglķnunnar eins og fram komi ķ kęru. Skipulagsstofnun bendir į aš hér sé um afmarkašan žįtt af heildarframkvęmdinni aš ręša og aš stofnunin lķti svo į aš meš skilyrši 3 sé ekki veriš aš setja verulegar skoršur į veglagningu yfir ašalframkvęmdatķma įrsins ķ vegagerš eins og haldiš sé fram af hįlfu kęranda. Skipulagsstofnun ķtrekar aš skilyrši 3 taki til takmarkana į ręsagerš annars vegar viš į ķ 30 m.h.y.s og hins vegar viš ręsagerš ķ į ķ 270 m.h.y.s. į tķmabilinu frį 15. jśnķ til 30. september. Ekki sé žvķ hęgt aš lķta svo į aš fyrrgreind skilyrši séu mjög ķžyngjandi og aš ekki verši meš góšu móti hęgt aš vinna aš vegagerš viš žessar takmarkanir sem lagšar séu į framkvęmdarašila eins og segi ķ kęru.
Ķ athugasemdum kęranda segir aš tślkun Skipulagsstofnunar į skilyrši 3 sé verulega žrengri mišaš viš ešlilegan skilning į oršalagi žess. Ekki sé ķ skilyršinu geršur greinarmunur į žvķ hvort um sé aš ręša framkvęmdir viš ręsagerš eša ašrar framkvęmdir. Mikilvęgt sé aš skilyršiš valdi ekki įgreiningi og telur kęrandi óhjįkvęmilegt aš fella skilyršiš śr gildi eins og žaš sé oršaš žar sem žaš sé ķ ósamręmi viš žęr forsendur sem liggi til grundvallar nišurstöšu Skipulagsstofnunar.
Umhverfisstofnun vķsar ķ umsögn sķna frį 26. jślķ sl. til Skipulagsstofnunar žar sem segi aš stofnunin telji ešlilegt aš framkvęmdir sem valdiš geti gruggmyndun fari fram utan veiši- og hrygningartķma og aš žęr verši ķ samrįši viš embętti veišimįlastjóra. Taldi stofnunin slķkt ešlilegt žar sem laxveiši sé ķ Hrófį og Arnkötludalsį og vitaš sé um lax- og silungsgengd ķ Geiradalsį, Gautsdalsį og Bakkaį, sbr. greinargerš Nįttśrustofu Vestfjarša um straumvötn ķ Arnkötludal, Gautsdal og Geiradal. Stofnunin vķsar ķ svar veišimįlastjóra til Skipulagsstofnunar frį 31. įgśst 2005 og meš hlišsjón af žvķ og mótvęgisašgeršum vegna annarra framkvęmda sem fariš hafi ķ mat į umhverfisįhrifum telji Umhverfisstofnun aš ekki sé óešlilegt aš sett séu skilyrši sem miši aš žvķ aš takmarka gruggmyndun ķ fiskgengum įm. Stofnunin bendir į aš samkvęmt skilyrši 3 skuli framkvęmdarašili, ķ samrįši viš veišimįlastjóra, tryggja aš grugg berist ekki ķ fiskgenga lęki og įr į tķmabilinu 15. jśnķ til 30. september. Stofnunin telur aš meš žvķ skilyrši sé ekki veriš aš banna framkvęmdir į fyrrgreindu tķmabili heldur skuli framkvęmdarašili haga framkvęmdum žannig aš žęr valdi ekki gruggi ķ fiskgengum įm og lękjum į tķmabilinu. Ekki verši séš aš meš žvķ sé gengiš lengra en fram komi ķ svari veišimįlastjóra viš fyrirspurn Skipulagsstofnunar frį 31. įgśst sl. enda verši framkvęmdir ķ samrįši viš veišimįlastjóra.
Ķ umsögn Veišimįlstjóra til rįšuneytisins kemur fram aš naušsynlegt sé aš framkvęmdarašilar séu mešvitašir um neikvęš įhrif žess, aš veišiįr verši mikiš gruggašar į veišitķma og mikilvęgi žess aš halda slķku gruggi ķ lįgmarki. Žį segir aš skoša verši svar embęttisins viš fyrirspurn Skipulagsstofnunar ķ ljósi fyrri framkvęmda ž.e. framkvęmda viš Steingrķmsfjaršarheiši 1981-1982. Lķkur į umhverfisspjöllum séu meiri nś en fyrr į įrum og žvķ mikilvęgt aš eftirlitsašili verksins sé mešvitašur um žann skaša sem oršiš geti vegna framkvęmdanna, t.d ķ rigningatķš. Sķšan segir aš hins vegar sé ljóst aš ekki sé raunhęft aš bśast viš žvķ aš ekkert grugg verši ķ įnum yfir sumariš enda er skollitun įnna mjög algeng ķ rigningartķš. Žvķ vęri ef til vill ešlilegra aš beina žvķ til framkvęmdarašila aš lįgmarka grugg, sem berist ķ įrnar į veišitķma og hafa samband viš sérfróša ašila ef sérstök vandamįl komi upp. Einnig vęri hagstęšara aš vinna frekar viš gruggmyndandi framkvęmdir fyrri hluta sumars t.d. ķ jśnķ og jślķ žegar vešur er aš jafnaši betra og žurrara.
Ķ athugasemdum kęranda er tekiš undir žaš įlit veišimįlstjóra aš ekki sé raunhęft aš bśast viš žvķ aš ekkert grugg verši ķ įnum yfir sumariš enda skollitun mjög algeng ķ mikilli rigningartķš. Ekki sé gerš athugasemd viš žaš įlit veišimįlastjóra aš beina žvķ til framkvęmdarašila aš lįgmarka grugg sem berst ķ įr į veišitķma og hafa samrįš viš sérfróša ašila žar aš lśtandi. Kęrandi telur meš hlišsjón af umsögn Skipulagsstofnunar aš stofnunin hafi ekki ętlaš sér aš setja svo strangt skilyrši sem raun bar vitni. Ętlunin hafi veriš aš takmarka heimildir til ręsageršar. Žetta fįi stoš ķ umsögn veišimįlastjóra.
3. Leiš 6-N
Ķ umsögn Umhverfisstofnunar til rįšuneytisins er bent į aš upplżsingar um stęrš hallamżra ķ Arnkötludal séu ekki réttar, sbr. įbendingu sem stofnuninni hafi borist en vegleiš 6-N liggi um mżrina. Sigmar Metśsalemsson, landfręšingur hjį Landbśnašarhįskóla Ķslands, hafi męlt stęrš hallamżrarinnar ķ austanveršum dalnum og hafi hśn reynst vera 155 ha aš stęrš. Žessar upplżsingar stangist į viš žęr upplżsingar sem fram komi ķ skżrslu Nįttśrustofu Vestfjarša um gróšurfar ķ Arnkötludal og Gautsdal, en žar komi m.a. fram aš allur Arnkötludalur austan įr sé hallamżri og aš votlendiš sé um 20 ha aš stęrš. Mišaš viš framangreint sé ljóst hvaš varšar stęrš hallamżrar ķ austanveršum Arnkötludal aš misręmi sé į milli gróšurkorts ķ skżrslu Nįttśrustofu Vestfjarša um gróšur annars vegar og uppgefinnar stęršar votlendis ķ sömu skżrslu og ķ matsskżrslu hins vegar.
Umhverfisstofnunar vķsar til 37. gr. laga nr. 44/1999 um nįttśruvernd um aš mżrar og flóar, 3 ha aš stęrš eša stęrri, njóta sérstakrar verndar og skuli foršast röskun žeirra eins og kostur er. Jafnframt hafi ķslensk stjórnvöld samžykkt stefnu um vernd votlendis og endurheimt žess, sbr. Velferš til framtķšar: Sjįlfbęr žróun ķ ķslensku samfélagi, žar sem skilgreind séu markmiš į sviši sjįlfbęrrar žróunar. Žvķ hafi žaš tvķmęlalaust įhrif į nišurstöšu mats į umhverfisįhrifum framkvęmdar hve vķšįttumikiš žaš votlendi sé sem framkvęmdin liggi um, enda um aš ręša eina landslagsheild. Hvort žaš votlendi sem fariš er yfir sé alls um 20 ha eša 155 ha sé žvķ grundavallaratriši viš mat į įhrifum viškomandi framkvęmdar į vistkerfi sem nżtur sérstakrar verndar. Einnig vegna skilyršis 1 ķ hinum kęrša śrskurši um endurheimt votlendis sé mikilvęgt aš fyrir liggi réttar upplżsingar um stęrš žess votlendis sem raskast viš framkvęmdirnar.
Umhverfisstofnun vķsar til skżrslu Nįttśrustofu Vestfjarša um gróšur ķ Arnkötludal og Gautsdal žar sem fram komi aš fullyrša megi af stašžekkingu aš ósnortin hallamżri af žeirri stęrš og fjölbreytni sem sé aš finna ķ Arnkötludal sé afar sjaldgęf į Vestfjöršum, ef ekki einstök. Ķ skżrslunni sé męlt gegn hugmyndum um vegstęši um hallamżrina į leiš 6-N. Žaš var einnig nišurstaša Umhverfisstofnunar aš leggja ętti veg um Arnkötludal samkvęmt leiš 1 ef af framkvęmdum veršur. Undir žetta sjónarmiš sé tekiš ķ matsskżrslu en žar segi: „Leiš 1 er sett sem fyrsti kostur hvaš varšar vegtęknileg atriši. Hśn er einnig betri kostur en leiš 6-N ķ Arnkötludalnum gagnvart gróšri. Munar žar mestu um vķšįttumiklar og fjölbreyttar hallamżrar austan viš Arnkötludalsį en leiš 6-N fer žar um. Ósnortin hallamżri af žeirri stęrš og fjölbreytni sem er aš finna ķ Arnkötludal er afar sjaldgęf į Vestfjöršum ef ekki einstök". Meš hlišsjón af framangreindu telur Umhverfisstofnun aš hafna beri leiš 6-N um Arnkötludal žar sem hśn muni hafa ķ för meš sér umtalsverš umhverfisįhrif į vistkerfi sem sé fįgętt og njóta skuli sérstakrar verndar samkvęmt lögum.
Ķ athugasemdum kęranda segir aš ķ mįli žessu sé eingöngu deilt um skilyrši 2 og 3 ķ hinum kęrša śrskurši. Ekki sé žvķ heimilt aš taka til umfjöllunar kröfur vegna leišar 6-N. Ljóst sé aš prentvilla sé ķ matsskżrslu žar sem tališ sé aš mżrin sé um 20 ha. Af fyrirliggjandi gögnum megi rįša aš stęrš mżrarinnar sé mun meiri eins og fram komi ķ umsögn Umhverfisstofnunar. Žar sem ekki sé įgreiningur um skyldu Vegageršarinnar til aš endurheimta votlendi į Vestfjöršum eša Vesturlandi til jafns viš žaš sem raskaš er sé ekki įstęša til frekari skošunar į heildarstęrš hallamżranna. Hins vegar megi vęnta žess aš metiš verši ķ samrįši viš Umhverfisstofnun hve mikiš votlendi yrši aš endurheima samkvęmt skilyrši 1 ķ hinum kęrša śrskurši. Kęrandi geti fallist į höfnun leišar 6-N nešan Žvergils žar sem į žeim kafla sé vķšįttumikil hallamżri sem ęskilegt sé aš hlķfa. Ekki sé hins vegar efnisleg rök til aš hafna fyrirfram leiš 6-N ofan Žvergils žar sem vegstęšiš sé mun heppilegra ķ leiš 6-N en leiš 1.
Rįšuneytiš óskaši eftir įliti Skipulagsstofnunar į athugasemd Umhverfisstofnunar og hvort žaš breytti afstöšu stofnunarinnar til vegalagningar skv. leiš 6-N. Ķ umsögn Skipulagsstofnunar segir: „Skipulagsstofnun getur tekiš undir žaš sem fram kemur ķ umsögn Umhverfisstofnunar um kęruna aš įkvešinn gildismunur sé į landsvęši sem nżtur verndar, eins og votlendi gerir, eftir žvķ hversu stórt žaš er. Skipulagsstofnun vill benda į aš ekki liggja fyrir upplżsingar um hvort um sé aš ręša sambęrilegt umfang į skeršingu į votlendissvęšinu vegna veglagningar skv. leiš 6N eftir žvķ hvort stęrš svęšisins er 20 eša 155 ha. Nišurstaša śrskuršar Skipulagsstofnunar įriš 2005 byggši į framlögšum gögnum mįlsins m.a. į įliti sem fram kom ķ umsögn Umhverfisstofnunar um įhrif į nįttśrufar, ž.m.t. votlendi...
Skipulagsstofnun telur aš ef fyrir hefši legiš aš um vęri aš ręša 155 ha votlendissvęši ķ staš 20 ha hefši stofnunin óskaš eftir frekari upplżsingum um umfang žess votlendissvęšis sem myndi skeršast vegna veglagningar skv. leiš 6N. Skipulagsstofnun telur aš ef žessar upplżsingar hefšu leitt ķ ljóst aš veglagning skv. leiš 6N myndi hafa ķ för meš sér umfangsmikla skeršingu į svo stóru votlendi og aš Umhverfisstofnun teldi aš hafna bęri žeirri leiš vegna umtalsveršra umhverfisįhrifa, žį sé ekki ósennilegt aš Skipulagsstofnun hefši ķ śrskurši sķnum lagst gegn veglagningu skv. leiš 6N.
Skipulagsstofnun vill benda į aš ekki var lagšur fram sį valkostur aš leggja veginn skv. leiš 1 aš Žvergili og skv. leiš 6N ofan Žvergils til athugunar og śrskuršar Skipulagsstofnunar en skv. umsögn Vegageršarinnar um kęru mį rįša aš Vegageršin telur žį leiš koma til greina. Skipulagsstofnun telur aš žęr framkvęmdir séu tilkynningarskyldar skv. grein 13a ķ 2. višauka laga um mat į umhverfisįhrifum. Lišur 13 ķ 2. višauka matslaganna nęr yfir breytingar og višbętur viš framkvęmdir sbr. 1. og 2. višauka".
Ķ athugasemdum Vegageršarinnar segir aš umfang og gildi hallamżrarinnar ķ austanveršum Arnkötludal komi skżrt fram ķ gögnum mįlsins, skżrslum og į loftmynd. Ķ samantekt į bls. 2 sé bent į aš hallamżrin sé óvenjuleg og hafi verndargildi. Žessi afstaša komi fram į bls. 67 og enn į bls. 69. Į bls. 15 og aftur į bls. 64 ķ matsskżrslu segi aš „ósnortin hallamżri af žeirri stęrš og fjölbreytni sem sem er aš finna ķ Arnkötludal sé afar sjaldgęf į Vestfjöršum, ef ekki einstök. Ķ skżrslu Arnlķnar Óladóttir um gróšurfar, sem fylgdi matsskżrslu, segi: „Vegstęšiš um Arnkötludal var fyrst skošaš sumariš 2003, og žį kom ķ ljós aš austari hluti dalsins er nįnast ein samfelld hallamżri, (leiš 6N), en vestari hlutinn aš miklu leyti skrišur og holt". Samkvęmt žessu er umfangi mżrarinnar lķst meš žeim hętti aš umsagnarašilar og Skipulagsstofnun hafi įtt aš geta séš aš stęrš hennar er óvenjuleg. Śtilokaš sé aš Skipulagsstofnun hafi ekki kynnt sér žessar upplżsingar og byggt śrskurš sinn į žeim.
Kęrandi telur aš ofangreind umsögn Skipulagsstofnunar geti ekki haft žżšingu ķ mįlinu. Umfjöllun ķ matsskżrslu og sérfręšiskżrslu hafi legiš fyrir og śrskuršur stofnunarinnar hafi veriš byggšur į henni. Kęrandi bendir į aš hann hefši hugsanlega brugšist viš žvķ ef Umhverfisstofnun hefši žegar ķ matsferlinu lagst gegn leiš 6-N meš žvķ aš leggja til nżjan valkost, blöndu af leiš 6-N og leiš 1. Kęrandi įréttar aš ekki standi til aš rįšast ķ framkvęmdir į leiš 6-N um hallamżri ķ Arnkötludal nešan Žvergils. Hins vegar sé mikilvęgt aš rįšuneytiš śtiloki ekki lagningu vegarins ofan Žvergils. Kęrandi gerir žį kröfu aš heimiluš verši lagning vegar skv. blöndu af leišum 1 og 6-N eftir atvikum gegn skilyršum, svo sem um samrįš viš Umhverfisstofnun varšandi tilhögun žverunar.
IV. Nišurstaša.
1. Skilyrši 2.
Kęrandi krefst žess aš skilyrši 2 verši fellt śr gildi. Telur hann aš ķ śrskurši Skipulagsstofnunar sé ekki geršur nęgjanlegur greinarmunur į leiš 1, valkosti framkvęmdarašila og leiš 6-N. Gera hefši žurft skżran greinarmun į žessum leišum žar sem ólķkar ašstęšur séu į žeim. Blandaš hafi veriš saman ķ hinum kęrša śrskurši umfjöllun um leiš 1 og 6-N. Skipulagsstofnun hafi žvķ gengiš mun lengra ķ śrskurši sķnum en efni hafi stašiš til. Ķ matsskżrslu sé ekki veriš aš banna framkvęmdir yfir sumartķmann į öllum vegkaflanum heldur aš hlķfa varpi žar sem žaš eigi viš.
Fram kemur hjį Skipulagsstofnun og Umhverfisstofnun aš stofnanirnar hafi byggt nišurstöšu sķna og umsögn į umfjöllun sem fram hafi komiš ķ matsskżrslu framkvęmdarašašila og sérfręšiskżrslu Nįttśrustofu Vestfjarša sem fylgdi matsskżrslu. Ekki hafi veriš rįšiš af žessum skżrslum aš geršur vęri greinarmunur į žvķ hvort um vęri aš ręša framkvęmdir skv. leiš 1 eša leiš 6-N į kaflanum frį Hrófį aš Vonarholti. Ekki hafi veriš žvķ forsendur til aš binda skilyrši 2 ķ hinum kęrša śrskurši eingöngu viš vegalagningu skv. leiš 6-N.
Eins og fram kemur ķ kafla 1.1 leitaši Nįttśrustofa Vestfjarša eftir įliti Kristins Hauks Skarphéšinssonar fuglafręšings hjį Nįttśrufręšistofnun Ķslands vegna skilyršis 2. Ķ įlitinu segir m.a..: „Ég tel aš žau takmörkušu gögn sem til eru um varp gulandar ķ dalnum gefi varla tilefni til svo ķžyngjandi skilyrša, ž.e. aš ekki megi vinna aš framkvęmdum meš margra km löngum kafla mešfram įnni lungann śr sumrinu eša frį Hrófį aš Vonarholti. Žaš er sjįlfsagt aš hlķfa tilteknum varpstöšum sjaldgęfra tegunda, svo fremi sem žeir séu žekktir. Slķkt į varla viš ķ žessu tilviki, žótt lķta megi į alla įna sem bśsvęši, bęši gulandar og straumandar, žar į mešal tķttnefnt gil viš Foss. Talsvert svigrśm ętti aš vera fyrir žessar tegundir hér og žar į įnni og žęr gętu žvķ vęntanlega flutt sig tķmabundiš um set mešan į framkvęmdum stendur viš einstaka kafla įrinnar...". Skipulagsstofnun tekur undir žaš aš takmarkašar upplżsingar séu um varp gulandar į fyrirhugušu framkvęmdasvęši. Verši skilyrši 2 fellt śr gildi leggur stofnunin til aš framkvęmdarašili lįti kanna frekar hugsanleg varpsvęši gulandar og straumandar į vįlista įšur en til framkvęmda komi til aš ganga śr skugga um aš fyrirhugašar framkvęmdir hafi ekki ķ för meš sér veruleg neikvęš įhrif į fyrrnefndar tegundir. Ķ umsögn Umhverfisstofnunar kemur fram eins og hjį Skipulagsstofnun aš liggja žurfi fyrir fullnęgjandi upplżsingar um fuglalķf og telur stofnunin aš fram eigi aš fara frekari athugun į fuglalķfi nęsta sumar til aš fį śr žvķ skoriš hvort varpstaši gulandar sé aš finna į įhrifasvęši framkvęmdarinnar. Ef ķ ljós komi aš gulönd verpi žar verši gripiš til ašgerša sem tryggi aš varpstašir raskist ekki og fariš ķ mótvęgisašgeršir og aš framkvęmdir į viškomandi svęšum verši ekki innan žess tķmabils sem tilgreint sé ķ skilyrši 2.
Kęrandi og framangreindar sérfręšistofnanir sem fjöllušu um skilyrši 2 eru ekki į einu mįli hvort ķ matsskżrslu og fylgigögnum hennar hafi veriš geršur skżr greinarmunur į umfjöllun um leiš 1 og 6N. Ķ ljósi įlits Kristins Hauks Skarphéšinssonar og umsagna Skipulagsstofnunar og Umhverfisstofnunar um žaš įlit lķtur rįšuneytiš svo į aš ekki liggi fyrir nęgjanlegar upplżsingar um varp gulandar į fyrirhugušum vegleišum. Af hįlfu sérfręšings Nįttśrufręšistofnunar kemur skżrt fram aš fyrirliggjandi gögn gefi vart tilefni til aš leggja til skilyrši eins og skilyrši 2 ķ hinum kęrša śrskurši. Rįšuneytiš telur mat sérfręšings Nįttśrufręšistofnunar Ķslands hafa mikla žżšingu ķ mįli žessu enda hefur žvķ mati ekki veriš mótmęlt af hįlfu sérfręšistofnana sem um žaš fjöllušu. Rįšuneytiš tekur undir mat framangreindra stofnana aš mikilvęgt sé aš kanna varpstaši gulandar og straumandar žęr sem žęr eru į vįlista og žannig aš koma ķ veg fyrir rask į varpi žeirra og varpstöšum. Rįšuneytiš lķtur svo į aš meš tillögum sķnum aš nżju skilyrši hafi įšurnefndar stofnanir tališ aš skilyrši 2 ķ hinum kęrša śrskurši gangi of langt mišaš viš žęr upplżsingar sem nś liggja fyrir. Meš hlišsjón af framangreindu og meš vķsan til 12. gr. mešalhófsreglu stjórnsżslulaga nr. 37/1993 fellst rįšuneytiš ekki į kröfu kęranda aš fella skilyrši nr. 2 śr gildi heldur skal žvķ breytt og oršast svo: „Framkvęmdarašili skal lįta kanna hugsanleg varpsvęši gulandar og straumandar į fyrirhugušu framkvęmdasvęši įšur en framkvęmdir hefjast ķ samvinnu viš Nįttśrufręšistofnun Ķslands. Ef ķ ljós kemur eftir žį könnun aš gulönd og straumönd verpa žar skal framkvęmdarašili grķpa til ašgerša sem tryggja aš varpstašir raskist ekki og aš varp žessara tegunda verši ekki fyrir truflun af völdum framkvęmdanna".
2. Skilyrši 3.
Krafa kęranda um aš fella śr gildi skilyrši 3 er byggš į žvķ aš skilyršiš sé svo ķžyngjandi aš ekki sé meš góšu móti unnt aš stunda framkvęmdir viš vega- og brśargerš ef fara eigi eftir žvķ. Meš skilyršinu sé gengiš mun lengra en umsögn veišimįlastjóra hafi gefiš tilefni til.
Ķ umsögn Umhverfisstofnunar til Skipulagsstofnunar vegna matsskżrslu kemur fram aš ešlilegt sé aš framkvęmdir sem valdiš geti gruggmyndun fari fram utan veiši- og hrygningartķma. Ķ umsögn Veišimįlastjóra til Skipulagsstofnunar vegna fyrirspurnar um žetta atriši segir m.a.: „Ég tel ešlilegast aš miša viš aš grugg berist ekki ķ ofangreindar įr frį 15. jśnķ til 30. september, žar sem fremur er um sķšgengna stofna aš ręša. Žetta dekkar veišitķmann en hrygningartķminn er nokkru sķšar. Tel varla raunhęft aš banna grugg į žeim tķma, m.a. vegna vešurlags. Tel gott aš setja inn svona skilyrši žar sem vegagerš getur valdiš óheyrilegu gruggi žar sem bratt er aš įnum, žótt ekki sé unniš ķ įreyrum". Fram kemur aš Skipulagsstofnun hafi byggt skilyrši 3 į įliti framangreindra ašila og žaš hafi lotiš fyrst og fremst aš vinnu viš ręsagerš į tķmabilinu 15. jśnķ til 30. september. Ķ umsögn Umhverfisstofnunar til rįšuneytisins kemur fram aš meš skilyrši 3 sé ekki veriš aš banna framkvęmdir į fyrrgreindu tķmabili heldur aš haga beri framkvęmdum meš žeim hętti aš žęr valdi ekki gruggi ķ fiskgengum įm og lękjum į tķmabilinu. Veišimįlastjóri segir ķ umsögn sinni til rįšuneytisins aš „ekki sé raunhęft aš bśast viš žvķ aš ekkert grugg verši ķ įnum yfir sumariš enda er skollitun įnna mjög algeng ķ rigningartķš. Žvķ vęri ef til vill ešlilegra aš beina žvķ til framkvęmdarašila aš lįgmarka grugg, sem berast ķ įrnar į veišitķma og hafa samband viš sérfręšilega ašila, ef sérstök vandamįl koma upp. Einnig vęri hagstęšara aš vinna frekar viš gruggmyndandi framkvęmdir fyrri hluta sumars t.d. ķ jśnķ og jślķ žegar vešur er aš jafnaši betra og žurrara". Kęrandi telur aš Skipulagsstofnun hafi ekki ętlaš sé aš setja svo strangt skilyrši sem raun bar vitni. Ętlunin hafi veriš aš takmarka heimildir til ręsageršar. Žetta fįi stoš ķ umsögn veišimįlastjóra.
Rįšuneytiš lķtur svo į aš Veišimįlstjóri hafi breytt afstöšu sinni til gruggmyndunar ķ įm žeim sem um ręšir frį žvķ sem fram kom ķ umsögn hans til Skipulagsstofnunar en Veišimįlstjóri telur nś aš ekki sé raunhęft aš bśast viš žvķ aš ekkert grugg verši ķ įm į umręddu tķmabili. Fram kemur hjį sérfręšingi Veišimįlastofnunar aš nota megi önnur og vęgari skilyrši svo sem skyldu til samrįšs og eftirlits veišimįlayfirvalda og tilmęli um aš reynt sé eftir föngum aš draga śr gruggi. Meš hlišsjón af framangreindum umsögnum viškomandi sérfręšistofnana į sviši veišimįla og meš tilliti til 12. gr. mešalhófsreglu stjórnsżslulaga, fellst rįšuneytiš ekki į kröfu kęranda aš fella skilyršiš nr. 3 śr gildi heldur skal žvķ breytt og oršast svo: „Framkvęmdarašili skal, ķ samrįši viš veišimįlstjóra haga framkvęmdum žannig aš lįgmarkaš verši grugg ķ fiskgenga lęki og įr į tķmabilinu 15. jśnķ til 30. september vegna framkvęmdanna."
3. Leiš 6-N
Umhverfisstofnun óskaši eftir žvķ aš rįšuneytiš tęki til skošunar aš hafna leiš 6-N um Arnkötludal žar sem hśn muni hafa ķ för meš sér umtalsverš umhverfisįhrif į vistkerfi sem sé fįgętt og njóta skuli sérstakrar verndar, sbr. 37. gr. nįttśruverndarlaga, nr. 44/1999. Stofnunin bendir į aš upplżsingar um stęrš hallamżra ķ Arnkötludal žar sem leiš 6-N liggi séu ekki réttar. Landfręšingur hjį Landbśnašarhįskóla Ķslands, hafi męlt stęrš hallamżrarinnar ķ austanveršum dalnum og hafi hśn reynst vera 155 ha aš stęrš. Žęr upplżsingar stangist į viš žaš sem fram komi ķ skżrslu Nįttśrustofu Vestfjarša um gróšurfar aš votlendiš sé 20 ha aš stęrš. Viš mat į įhrifum viškomandi framkvęmdar į vistkerfi sé žaš grundvallaratriši hvort votlendi sem fariš sé yfir sé alls 20 ha eša 155 ha. Af žessum sökum telur stofnunin aš hafna beri leišinni. Ķ umsögn Skipulagsstofnunar um žetta atriši segir aš ef legiš hefši fyrir aš um vęri aš ręša 155 ha votlendissvęši ķ staš 20 ha hefši stofnunin óskaš eftir frekari upplżsingum um umfang žess votlendissvęšis sem myndi skeršast vegna veglagningar skv. leiš 6-N. Ef žessar upplżsingar hefšu leitt ķ ljóst aš veglagning skv. leiš 6-N myndi hafa ķ för meš sér umfangsmikla skeršingu į svo stóru votlendi og aš Umhverfisstofnun teldi aš hafna bęri žeirri leiš vegna umtalsveršra umhverfisįhrifa, žį sé ekki ósennilegt aš Skipulagsstofnun hefši ķ śrskurši sķnum lagst gegn veglagningu skv. leiš 6-N.
3.1 Formhliš.
Kęrandi telur aš ekki sé heimilt aš taka til umfjöllunar kröfur vegna leišar 6-N žar sem eingöngu sé deilt um skilyrši 2 og 3 ķ hinum kęrša śrskurši.
Rįšuneytiš telur į grundvelli rannsóknarreglu 10. gr. stjórnsżslulaga, nr. 37/1993. sbr. 1. mgr. 30. gr. žeirra, beri aš taka til skošunar įbendingar sem fram koma viš mešferš mįlsins žrįtt fyrir aš ekki sé gerš krafa um žaš ķ kęru.
3.2 Krafa um höfnun leišar 6-N.
3.2.1 Höfnun leišar 6-N aš hluta.
Kęrandi getur fallist į aš hafna 6-N nešan Žvergils en hann telur aš ekki séu rök til aš hafna fyrirfram leiš 6-N ofan Žvergils žar sem vegstęšiš sé mun heppilegra ķ leiš 6-N en leiš 1.
Ķ athugasemdum Skipulagsstofnunar til rįšuneytisins er bent į aš ekki hafi veriš lagšur fram sį valkostur aš leggja veginn skv. leiš 1 aš Žvergili og skv. leiš 6-N ofan Žvergils til athugunar og śrskuršar Skipulagsstofnunar en skv. umsögn Vegageršarinnar megi rįša aš Vegageršin telji žį leiš koma til greina. Skipulagsstofnun telji aš slķk breyting į framkvęmd sé tilkynningarskyld skv. grein 13a ķ 2. višauka laga um mat į umhverfisįhrifum, nr. 106/2000.
Kęrandi tilkynnti nokkra vegkosti til Skipulagsstofnunar žar į mešal vegleiš 1, sem var valkostur framkvęmdarašila og leiš 6-N. Ekki var tilkynntur sį valkostur aš fara einungis aš hluta vegleiš 6-N eins og kęrandi gerir nś tillögu um. Rįšuneytiš tekur undir sjónarmiš Skipulagsstofnunar ķ žessu efni aš sį valkostur hafi ekki veriš til athugunar og śrskuršar Skipulagsstofnunar ķ mįli žessu. Žegar af žeirri įstęšu getur rįšuneytiš ekki tekiš til umfjöllunar žį tillögu kęranda um aš hafna leiš 6-N aš hluta.
3.2.2 Höfnun leišar 6-N
Kęrandi hefur upplżst aš ķ matsskżrslu sé aš finna prentvillu um aš stęrš hallamżrar sé um 20 ha. Kęrandi gerir ekki athugasemd viš žį fullyršingu aš mżrin sé 155 ha. Umfang og gildi hallamżrarinnar ķ austanveršum Arnkötludal komi hins vegar skżrt fram ķ gögnum mįlsins, skżrslum og į loftmynd. Umsagnarašilar og Skipulagsstofnun hafi įtt aš geta séš aš stęrš mżrarinnar hafi veriš óvenjuleg. Kęrandi hefur upplżst rįšuneytiš um aš hallarmżrin sem hér um ręšir sé milli stöšva 5500 og 9500 eša į 4 km kafla og aš um 7 ha mżrarinnar muni skeršast viš vegalagninguna sjįlfa.
Ekki er deilt um ķ mįli žessu aš greint hafi veriš ranglega frį stęrš hallamżrar ķ matsskżrslu, en leiš 6-N liggur um hana. Žar er hśn sögš vera 20 ha en samkvęmt framkomnum upplżsingum Umhverfisstofnunar og Vegageršarinnar er hśn mun stęrri eša um 155 ha. Rįšuneytiš telur žaš hafa žżšingu ķ mįli žessu hvort hinn kęrši śrskuršur hafi veriš byggšur į réttum forsendum um žau įhrif sem fyrirhuguš vegleiš 6-N muni hafa į umhverfiš, sbr. 10. gr. rannsóknarreglu stjórnsżslulaga. Ķ leišbeiningum Umhverfisstofnunar um mat į röskun/endurheimt votlendis vegna vegaframkvęmda og annarra framkvęmda sem viš geta įtt, er aš finna višmišunarreglur um mat į röskun votlendis. Žessar leišbeiningar voru unnar ķ samvinnu viš nefnd um endurheimt votlendis og Vegageršina. Ķ leišbeiningunum kemur fram aš žar sem vegur sker hallamżri sé röskun svęšis 75-100 m breitt eftir žvķ hvort vegur sker ofan mišju votlendis eša mišju žess. Ekki liggja fyrir upplżsingar hvar leiš 6-N sker mżrina nįkvęmlega. Mišaš viš framangreindar leišbeiningar mun žaš votlendi sem raskast viš veglagninguna geta veriš frį 4000 m x 75 m =300.000m2 = 30 ha allt upp ķ 4000 m x 150 m = 600.000 m2 = 60 ha.
Meš hlišsjón af framangreindu mun röskun į hallamżri vegna veglagningar skv. leiš 6-N geta veriš frį 30 ha til aš 60 ha en heildarstęrš hallamżrar ķ Arnkötludal er talin vera 155 ha. Leiš 1 var kynnt sem kostur framkvęmdarašila en ekki leiš 6-N. Ķ matsskżrslu kemur fram aš leiš 1 sé fyrsti kostur hvaš varšar vegtęknileg atriši. Sś leiš sé einnig betri kostur en leiš 6-N ķ Arnkötludalnum gagnvart gróšri en žar muni mestu um vķšįttumiklar og fjölbreyttar hallamżrar austan viš Arnkötludalsį. Ósnortin hallamżri af žeirri stęrš og fjölbreytni sem er aš finna ķ Arnkötludal sé afar sjaldgęf į Vestfjöršum ef ekki einstök. Kęranda telur aš ęskilegt sé aš hlķfa hallamżrinni ķ Arnkötludal. Samkvęmt c. liš 1. mgr. 37. gr. nįttśruverndarlaga, nr. 44/1999 njóta mżrar og flóar, 3 hektarar aš stęrš eša stęrri sérstakrar verndar og skal foršast röskun žeirra eins og kostur er. Meš hlišsjón af framansögšu og verndargildi mżra skv. 37. gr. nįttśruverndarlaga, nr. 44/1999 leggst rįšuneytiš gegn vegleiš 6-N.
Śrskuršarorš:
Lagst er gegn vegleiš 6-N ķ hinum kęrša śrskurši Skipulagsstofnunar frį 8. september 2005 um mat į umhverfisįhrifum vegar um Arnkötludal og Gautsdal. Śrskuršurinn er stašfestur aš öšru leyti meš eftirfarandi breytingum:
1. Skilyrši nr. 2 breytist og oršast svo:
„Framkvęmdarašili skal lįta kanna hugsanleg varpsvęši gulandar og straumandar į fyrirhugušu framkvęmdasvęši įšur en framkvęmdir hefjast ķ samvinnu viš Nįttśrufręšistofnun Ķslands. Ef ķ ljós kemur eftir žį könnun aš gulönd og straumönd verpa žar skal framkvęmdarašili grķpa til ašgerša sem tryggja aš varpstašir raskist ekki og aš varp žessara tegunda verši ekki fyrir truflun af völdum framkvęmdanna".
2. Skilyrši nr. 3 breytist og oršast svo:
„Framkvęmdarašili skal, ķ samrįši viš veišimįlstjóra haga framkvęmdum žannig aš lįgmarkaš verši grugg ķ fiskgenga lęki og įr į tķmabilinu 15. jśnķ til 30. september vegna framkvęmdanna."
